NHÀ XUẤT BẢN THANH HOÁ
Larry Chiagouris
Người dịch:
THÀNH KHANG - ĐẶNG HÀ
é o í quyết
đẻ CÓ viecJam
sau khi
tốt nghiệp đại học
Nguyên tác:
Larry Chiagouris
THE SECRET TO GETTING A JOB AFTER COLLEGE
Lời ịiới thiệu 7
Lời 'lói đầu 11
CHƯƠNG I: Săn Việc: Nhận biết cơ hội tốt nhất
21
CHƯƠNG II: Chuẩn bị cho buổi phỏng ván:
Lập kế hoạch tiếp thị cho bản thân
55
CHƯƠNG III: vượt gua buổi phỏng vấn:
xây dựng mối quan hệ vù rao bán bủn thân
129
CHƯƠNG IV: Nhận được lời mời: Kết thúc cuộc mua bán
173
5
iéỉ
kz7ây là cuốn sách không phải ai cũng viết được.
như sở thích của họ.
Chúng ta không ngừng cho ra đời những cử nhân,
chính họ góp phần phát triển nền kinh tế cũng như
sức m ạnh của đất nước. Mong muốn có được việc làm
ngay sau khi tốt nghiệp là nhu cầu cấp thiết của các
sinh viên cũng như phụ huynh. Các nhà lãnh đạo
chính phủ cũng như trường học đều xem vấn đề này
hết sức quan trọng với nền kinh tế tương lai.
Có được tấm bằng đại học hiện không còn là
tấm vé bảo đảm cho bạn bước vào th ế giới việc làm.
Sinh viên tố t nghiệp không chỉ cần có kỹ năng mà
còn phải biết cách biến những kỹ năng đó phù hợp
với tiêu chí các nhà tuyển dụng. Quan trọng hơn, họ
phải thuyết phục nhà tuyển dụng rằng họ có những
kỹ năng tương xứng với vị trí tuyển dụng. Đó là lý
do tại sao cuốn sách này lại rấ t quan trọng. Nó cung
cấp cho sinh viên những chỉ dẫn cụ thể để giúp họ
tìm được việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. Cuốn
sách này thực sự khác biệt, không giống như một
số sách khác viết về đề tài này. Sách bàn về những
chiến thuật tiếp thị bản thân mà mỗi sinh viên đều
cần khi xin việc.
Chương đầu tiên đem đến cho độc giả nhiều ý
tưởng săn việc hữu ích. Mỗi lời gợi ý trong chương sẽ
gia tăng cơ hội cho sinh viên để tìm được công việc
mong muôn. Chương hai miêu tả tấ t cả những chiến
thuật mà một sinh viên có thể sử dụng để tạo uy tín
trước nhà tuyển dụng, đồng thời khẳng định rằng
mình là một ứng viên có triển vọng. Nó cũng cho thây
tìm việc giống như một trận chiến và những mẹo nhỏ
được việc làm. Cuốn sách này phản ánh tài năng và
niềm dam mê của tác giả trong việc giúp đỡ sinh viên
khởi nghiệp. Bất cứ sinh viên nào dù tốt nghiệp hay
chưa, dù mới bắt đầu tìm việc hay đang tìm việc làm
mới cũng nên chiêm nghiệm cuốn sách. Tôi đặc biệt
giới thiệu nó tới tấ t cả độc giả.
TIẾN Sĩ RICHARD E. PLANK,
Giám đốc Viện Quản lý Đổi mới,
Khoa Công nghệ và Đổi mới,
Trường Đại học Bách khoa Nam Florida,
Lakeland, Florida.
LỜI NÓI ĐẨU
“Nếu có thể tưởng tượng, bạn sẽ đạt được IIỎ;
nếu có thể ước mơ, bạn sẽ thực hiện dược nó ” .
William Arthur Wai'd
L s ứ mỗi mùa hè đến, tôi thường hỏi những sinh
viên sắp tốt nghiệp về kế hoạch của họ. Sau đây là
một số câu trả lời tôi n hận được từ họ. Nhiều trong
số họ bắt đầu lo lắng về vấn đề việc làm.
“Tôi bắt đầu cảm thấy lo lắng”.
“Tôi thậm chí không biết tiếp theo mình sẽ làm g ì”.
“Tôi đã ứng tuyển hàng trăm vị trí, nhưng vẫn
chưa nhận được cuộc gọi nào”.
“Bố mẹ tôi sẽ giết tôi mất, nếu như tôi không sớm
tìm được việc”.
Những năm tháng trên giảng đường đại học đã
đem lại cho nhiều người vốn kinh nghiệm tuyệt vời.
Quãng thời gian đó đã m ang lại kiến thức, những
người bạn mới, nhiều kỷ niệm đẹp và cả sự tự tin
cho biết bao thế hệ sinh viên, từ đó góp phần xây
đang tìm việc đã tốt nghiệp đại học hay có bất kỳ
chứng chỉ nào vào các năm trước, thì cuộc cạnh tranh
giành lấy cơ hội việc làm trở nên thách thức hơn bao
giờ hết. Săn việc là một cuộc chiến và bạn cần phải
chuẩn bị sẵn sàng đế chiến thắng.
Đế hiểu rõ những gì bạn cần, hãy trả lời câu hỏi
này: Bạn đã khi nào tự hỏi tại sao một số ngưò'i luôn
đi trước mặc dù họ không xuất sắc bằng những người
khác? Có lẽ bạn cũng nhận thấy trong sô" họ có nhiều
người không thực sự thông minh và cũng không làm
việc chăm chỉ như người khác. Lẽ dĩ nhiên, đây là
mẫu người có những lợi thê" mà nhiều người xuất sắc
hơn không có.
Những người đã chiến thắng trong cuộc chiến
giành việc làm và đã th àn h công trong sự nghiệp
có sự hiểu biết sâu sắc mà nhiều người không biết.
Họ biết cách làm cho m ình trở nên khác biệt và
luôn xuất sắc giành phần thắng trong cuộc đua với
những người khác. Họ biết cách tiếp thị bản thân.
Đó là bí quyết tạo nên thành công của họ. Giúp bạn
phát huy dễ dàng bí quyết này chính là trọng tăm
của cuốn sách.
Tốt nghiệp một trường danh tiếng không phải
lúc nào cũng nhận được cơ hội việc làm chắc chắn.
Biết cách tiếp thị bản thân chính là chìa khoá giúp
bạn có được việc làm và th ành công trong sự nghiệp.
Bạn sẽ không cần phải học tấ t cả những chiến thuật
mà một chuyên gia tiếp thị cần biết. Tuy nhiên, bạn
cần phải lập một kế hoạch tiếp thị bản thân để giúp
bạn nổi bật trong sô" các ứng viên và có co' hội tìm
khắng định đó chính là bài thực h ành khi đi tìm
việc. Nhiều cuôm khác lại cho rằng phương pháp đó
th ậ t là tài tình. Tuy nhiên, cuộc đọ sức đầy căng
thẳng trong công cuộc tìm việc đã chỉ ra những vấn
đề khác. Bạn cần làm mọi thứ đế chiến thắng trong
cuộc chiến săn việc. Tiếp thị bản thân là một trong
những việc đầu tiên bạn phải làm để xác định bạn
muốn gì.
Sự khác biệt của cuốn sách chính là đưa ra những
gợi ý cần thiết mà sinh viên nên biết. Nó có ích cho
người tìm việc ở bất cứ ngành nghề nào. Có khoảng
hơn 10.000 cuốn sách và bài báo viết về chủ đề săn
việc. Tuy nhiên, trong sô' đó có rất ít cuốn sách tập
trung vào những nhu cầu cụ thê mà sinh viên vừa
tốt nghiệp đang cần.
Sinh viên không giống với những người khác. Đặc
điểm quan trọng để phân biệt sinh viên với những
người đang săn việc khác chính là sự không chắc
chắn về cuộc sông. Hầu hết sinh viên đều không biết
họ muôn làm gì với cuộc sống của mình cũng như
15
không biết m ình ỏ' đâu trong 5 hay 10 năm tới sau
khi tốt nghiệp.
Không biết m ình muôn làm gì trong một thời
gian cũng không phải là vấn đề. Nhiều người sống
cả đời mà không biết chính xác mình muốn làm gì.
Tuy vậy, một số người khá chắc chắn về mục tiêu
của họ sau khi tố t nghiệp và họ từng bước thay đổi
suy nghĩ qua thời gian.
Số lượng sinh viên tốt nghiệp ngày càng nhiều
hưởng từ công việc tôi đang làm: chuyên gia tiếp thị.
Tôi đã có hơn 20 năm giảng dạy kỹ năng tiếp thị
cho sinh viên chưa tốt nghiệp, đã tốt nghiệp cũng
như nghiên cứu sinh. Tôi đã dạy học với vai trò là
thành viên chính thức của đội ngũ quản lý ở Đại học
Face được 8 năm. Trong suốt thời gian làm việc như
một giáo sư, tôi có cơ hội cô" vấn cho sinh viên làm
cách nào để có được và duy trì công việc đầu tiên sau
khi ra trường. Những phản hồi của họ giúp tôi điều
chỉnh bản th ân để phù hợp với th ế hệ sinh viên mới
nhất. Độc giả sẽ rút ra cho mình nhiều kinh nghiệm
quý giá.
Bên cạnh những kinh nghiệm thực tế cũng như
kiến thức chuyên môn, tôi cũng dành nhiều thời gian
để nghiên cứu thị trường tuyến dụng cùng các chuyên
gia. Để có vốn kiến thức đa dạng, tôi đã phỏng vấn
các chuyên gia cố vấn nghề nghiệp trong và ngoài
trường đại học. Tôi cũng cho tiến hành phỏng vấn
các nhà quản lý và chuyên gia về nguồn nhân lực tại
các trung tâm việc làm. Những nh ận xét của họ đã
giúp tôi có được cái nhìn sâu sắc về những kỹ năng
cũng như bí quyết cần th iết để truyền lại cho bạn
thông qua cuốn sách này.
ở chương I, “Săn việc: Nhận biết cơ hội tốt n hất”,
tôi đã tóm tắ t ngắn gọn những nguồn thông tin chính
mà bạn có thể sử dụng để định hướng tìm việc. Tôi
cũng nghiên cứu loại công việc mà sinh viên mới
tốt nghiệp đang tìm kiếm. Đồng thời, tôi sẵn sàng
giúp đỡ họ tìm được công việc mong muốn thông qua
những lựa chọn cụ thể.
th iết để có được một lời đề nghị hấp dẫn từ nhà
tuyển dụng. Nó cũng đưa ra những chiến thuật giúp
bạn khẳng định được vị trí của mình trong tương
lai. Chương này bao gồm những gợi ý giúp bạn liên
hệ với nhà tuyển dụng m ột cách chuyên nghiệp sau
khi đã có những liên hệ bước đầu với họ. Bạn sẽ
học hỏi được kỹ năng thương lượng tiền lương và
cách gia tăng cơ hội có được công việc khác cho bản
th ân ngay khi bắt đầu công việc đầu tiên. Liệu bạn
nên xoay vòng trong công việc của m ình hay tìm
kiêm cơ hội tôt hơn trong một công ty mới? Hãy
đảm bảo bạn sẽ có một công việc ngoài công việc
bạn đang làm.
Mục tiêu của cuốn sách là trả lời nhanh tất cả
những câu hỏi về việc tìm kiếm việc làm. Tôi đã
làm theo cách này vì tôi biết bạn không có nhiều
thời gian rỗi. Nhiều người không nhận thấy rằng
cuộc sống sinh viên đã kêt thúc sau khi tốt nghiệp.
Họ quên m ất rằn g mỗi phút mỗi giây có giá trị như
th ế nào.
Mặc dù tôi đã sử dụng thuật ngữ “công ty” khi đề
cập đến các nhà tuyển dụng, nhưng thuật ngữ này
nói chung tất cả các tổ chức. Nếu bạn quan tâm đến
các tổ chức phi chính phủ, cơ quan nhà nước, cơ sở
giáo dục hay cơ sở y tế, thì cuốn sách này sẽ giúp
bạn tìm ra đường đi đúng đắn để có được công việc
mơ ước.
CHƯƠNG
(§ăft uìệc:
J { k ậ n b iế t cơ h ộ i tố t n h ấ t
Thương hiệu cá nhân của bạn tập hợp những
phẩm chất tốt đẹp của riêng bạn. Nó phản ánh con
người bạn như cách ăn mặc, nói năng, thái độ cư xử
với mọi người. Những thứ mà bạn có chính là những
yếu tố tạo nên thương hiệu cho họ. Khi mọi người nói
rằng, “Cô ấy làm việc thật chăm chỉ”, “Anh ấy không
bao giò' từ bỏ mục tiêu”, “Cô ấy là người đáng tin cậy”,
hay “Anh ấy là người tốt”, thì đó chính là những đặc
điểm tạo nôn thương hiệu của một người.
22
Một nhà quản lý truyền thông bộ phận tuyển dụng
của một quốc gia đã chỉ ra rằng, “Một trong những
sai lầm thông thường của sinh viên là họ không thực
sự hiểu thương hiệu cá nhân là gì. Điều này sẽ gây
bất lợi cho sinh viên khi người phỏng vấn yêu cầu họ
hãy nói đôi điều về bản th ân và dĩ nhiên buổi phỏng
vấn sẽ trớ th àn h cuộc trao đổi thiếu ăn nhập”.
Lập kế hoạch xác định tại sao thương hiệu của bạn
lại nổi bật hơn những thương hiệu khác là chìa khoá
định vị thương hiệu. Xây dựng và phát triển thương
hiệu là một trong những bước quan trọng nhất mà bạn
cần làm trong quá trình tìm việc. Làm mới thư xin việc
cũng như lý lịch cá nhân là điều rấ t cần thiết. Quan
trọng hơn, bạn cần phải xác định được mình cần gì.
Các nhà tiếp thị luôn có sự khác biệt, đó là vì họ
biết cách định vị sản phẩm mà họ đang chào bán.
Những nhà tiếp thị thông minh biết rằng một thương
hiệu nổi bật cần phải xác định được ba yêu tố:
1. Sản phẩm
2. Những đặc tính và m ặt ưu trội của sản phẩm
Một thương hiệu khác mà tôi đánh giá cao là
BMW. Đây là thương hiệu rấ t th àn h công trong việc
thấu hiểu tâm lý khách hàng. Khẩu hiệu “Cỗ máy lái
tuyệt đỉnh” đã góp phần tạo nên ấn tượng sâu đậm
trong tâm trí của nhiều người. Có rất nhiều những
khẩu hiệu khác ngoài Dove hay BMW mà bạn có thể
24
học hỏi cách xây dựng thương hiệu bản thân khác
biệt với những ứng viên khác.
Phát triển thương hiệu không thuộc ngành khoa
học tên lửa, tuy nhiên chúng ta không thể làm nó
trong vòng năm phút. Nó đòi hỏi phải có sự nỗ lực
h ết mình. Những người làm việc cho David Ogilvy
đã kể cho tôi biết ông chỉ dẫn nhân viên của mình
“Chất vấn sản phẩm cho tới khi nó tự thú tội”. Ý
của ông là người quản trị thương hiệu phải phân tích
được một sản phẩm cần có thông điệp nào để tạo nên
chiến dịch tiếp thị lâu dài. Bạn chính là nhà quản trị
thương hiệu của chính mình. Bạn cũng cần phải phân
tích và đánh giá được bạn là ai và làm được gì.
Bạn hây giới thiệu thương hiệu của mình tới nhà
tuyển dụng. Bạn cũng có thể' lường trước tình huống
các nhà tuyển dụng sẽ muốn bạn chia sẻ với họ những
câu chuyện về cuộc sống của bạn đã làm cho bạn trở
nên khác biệt và thu hút hơn các ứng viên khác.
Khi bạn tiến xa hơn trong quá trình săn việc, nhà
tuyển dụng sẽ rấ t muốn biết điều gì đã thúc đẩy bạn.
Nhiều khi họ rấ t thích thú khi nghe những thông
tin chung chung về bạn như bạn sinh ra và lớn lên ở
đâu. Hãy chia sẻ thông tin này với họ trong sự liên
tản văn hay những bài viết học thuật. Những Tuyên
ngôn Tầm nhìn Thương hiệu này có độ dài từ một
đến hai trang chứa đựng những thông tin quan trọng
về bạn. Hãy tự đặt những câu hỏi để có những câu
trả lời làm cơ sở cho Tuyên ngôn Tầm nhìn Thương
hiệu của bạn. Những câu hỏi tiêu biểu bao gồm:
1. Tôi muôn dành thời gian cả ngày làm việc như
th ế nào?
2. Điều gì quan trọng hơn với tôi: tiền bạc hay sự
yên ổn?
3. Tôi có những tài năng gì hay tôi có thể phát triển
những kỹ năng gì để sử dụng trong công việc?
Một tuyên ngôn ngắn gọn và súc tích sẽ giúp ích
cho bạn trong việc lựa chọn nghề nghiệp cho mình.
Sau đây là m ột sô" ví dụ về những Tuyên ngôn Tầm
nhìn Thương hiệu ngắn gọn:
Tuyên ngôn của sinh viên chuyên ngành giáo dục:
Tôi mong muốn gặt hái được nhiều kinh nghiệm
và có được một nền giáo dục tiên tiến để có thể
thay đối cuộc sống của sinh viên.
Tuyên ngôn của sinh viên chuyên ngành báo chí:
Tôi muôn trở thàn h một nhà lãnh đạo trong
ngành công nghiệp tin tức và chia sẻ kiến thức
về những chính sách nhà nước và kinh tế.
Tuyên ngôn của sinh viên chuyên ngành dinh dưỡng:
Tôi muốn trở th ành một chuyên gia dinh dưỡng
về những vấn đề tác động tới phụ nữ và góp
Copyright: Tài liệu đại học ©