ĐỀ TÀI XÊMINA NHÓM 1, CAO HỌC QUẢN TRỊ KINH DOANH 2.8
Hãy phân tích ý kiến " Thị trường là yếu tố quyết định sự sống còn của
doanh nghiệp" dưới góc độ triết học (các nguyên tắc của phép biện chứng
duy vật).
Bài làm
MỞ ĐẦU
Trong mỗi doanh nghiệp, quá trình sản xuất diễn ra không ngừng, các hoạt
động diễn ra không ngừng, các hoạt động diễn ra theo chu kỳ: mua nguyên,
nhiên liệu, vật tư, thiết bị, trên thị trường đầu vào, tiến hành sản xuất sản phẩm
sau đó bán sản phẩm trên thị trường đầu ra. Trong chu kỳ này giai đoạn nào cũng
đóng vai trò quan trọng, góp phần tạo nên thành công cho doanh nghiệp. Nhưng
giai đoạn quan trọng hơn cả, quyết định sự phát triển và tồn tại của doanh nghiệp
là giai đoạn cuối cùng thị trường đầu ra ( thị trường tiêu thụ sản phẩm ). Khi nói
tới doanh nghiệp sản xuất kinh doanh là phải nói tới thị trường. Hay nói cách
khác, giữa doanh nghiệp và thị trường có mối quan hệ hữu cơ mật thiết, không
thể tách rời. Mục đích sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp là vì lợi nhuận.
Doanh nghiệp sản xuất ra sản phẩm là để bán, muốn bán được thì phải tiếp cận
và mở rộng thị trường. Thị trường càng lớn thì lượng hàng hoá tiêu thụ được
càng nhiều và khả năng thu lợi nhuận càng cao. Còn nếu thị trường càng hẹp thì
lượng hàng hoá được càng ít có thể gây ra ứ đọng, khả năng quay vòng vốn kém
hoặc cũng có nhiều doanh nghiệp phải đình trệ sản xuất…. Trong cơ chế hiện
nay, cơ chế của những cuộc cạnh trạnh tàn khốc, thì thị trường có vai trò quyết
định tới sự sống còn của doanh nghiệp. Nhiệm vụ của chúng ta hôm nay là dựa
trên những hiểu biết về những nguyên tắc biện chứng duy vật để lý giải vai trò
quan trọng của thị trường đối với doanh nghiệp dưới góc độ triết học.
NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận
1. Cơ sở lý luận của nguyên tắc khách quan
Trên cơ sở quan điểm về bản chất vật chất của thế giới, bản chất năng
động, sáng tạo của ý thức và mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức,
chủ nghĩa duy vật biện chứng xây dựng nên một nguyên tắc phương pháp luận

Quan điểm toàn diện đòi hỏi trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải
xem xét sự vật, hiện tượng trong mối quan hệ biện chứng qua lại giữa các bộ
phận, các yếu tố, giữa các mặt của sự vật và trong sự tác động qua lại giữ sự vật
đó với sự vật khác. Trên cơ sở đó có nhận thức và hành động đúng với thực tiễn
khách quan. Muốn thực sự hiểu được sự vật cần phải nhìn bao quát và nghiên
cứu tất cả các mặt, tất cả các mối liên hệ và “ quan hệ gián tiếp” của sự vật đó.
- Chúng ta không thể làm được điều đó một cách hoàn toàn đầy đủ, nhưng
sự cần thiết phải xem xét tất cả các mặt sẽ đề phòng cho chúng ta khỏi phạm sai
lầm và sự cứng nhắc”(V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
1976, t.42, tr.384)
2
- Đối lập với quan điểm biện chứng toàn diện thì quan điểm siêu hình xem
xét sự vật, hiện tượng một cách phiến diện. Nó không xem xét tất cả các mặt, các
mối liên hệ của sự vật, hiện tượng; hoặc xem mặt này tách rời mặt kia, sự vật này
tách rời sự vật khác.
- Quan điểm toàn diện cũng khác với chủ nghĩa chiết trung và thuật nguỵ
biện. Chủ nghĩa chiết trung thì kết hợp các mặt một cách vô nguyên tắc, kết hợp
những mặt vốn không có mối liên hệ với nhau hoặc không thể dung hợp được
với nhau. Thuật nguỵ biện cường điệu một mặt, một mối liên hệ; hoặc lấy mặt
thứ yếu làm mặt chủ yếu.
- Từ tính chất đa dạng, phong phú của các mối liên hệ cho thấy trong hoạt
động nhận thức và thực tiễn cần phải kết hợp quan điểm toàn diện với quan điểm
lịch sử - cụ thể.
- Quan điểm lịch sử - cụ thể yêu cầu việc nhận thức các tình huống trong
hoạt động thực tiễn cần xét đến tính chất đặc thù của đối tượng nhận thức và tác
động; xác định rõ vị trí vai trò khác nhau của mối liên hệ cụ thể trong những tình
huống cụ thể để đưa ra các biện pháp đúng đắn phù hợp với đặc điểm cụ thể của
đối tượng cần tác động nhằm tránh quan điểm phiến diện, siêu hình, máy móc.
3. Cơ sở lý luận của nguyên tắc phát triển
- Tính khách quan của sự phát triển biểu hiện trong nguồn gốc của sự vận

II. Một số khái niệm về thị trường và doanh nghiệp
1. Khái niệm thị trường, vai trò và chức năng của thị trường
a) Khái niệm thị trường
Trong thực tế có rất nhiều những khái niệm về thị trường, trong đó phổ
biến nhất là những khái niệm sau:
Thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền
tệ, nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu về một loại sản phẩm nhất
định theo các thông lệ hiện hành, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết
của sản phẩm, dịch vụ. Thực chất, Thị trường là tổng thể các khách hàng tiềm
năng cùng có một yêu cầu cụ thể nhưng chưa được đáp ứng và có khả năng tham
gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu đó.
Thị trường là một tập hợp những người mua và người bán tác động qua
lại lẫn nhau, dẫn đến khả năng trao đổi.
Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động mua và bán một thứ hàng hóa
nhất định nào đó. Với nghĩa này, có thị trường gạo, thị trường cà phê, thị
trường chứng khoán, thị trường vốn, v.v Cũng có một nghĩa hẹp khác của thị
trường là một nơi nhất định nào đó, tại đó diễn ra các hoạt động mua bán hàng
hóa và dịch vụ. Với nghĩa này, có thị trường Hà Nội, thị trường miền Trung.
Còn trong kinh tế học, thị trường được hiểu rộng hơn, là nơi có các quan
hệ mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa vô số những người bán và người mua có
quan hệ cạnh tranh với nhau, bất kể là ở địa điểm nào, thời gian nào. Thị trường
trong kinh tế học được chia thành ba loại: thị trường hàng hóa - dịch vụ (còn gọi
là thị trường sản lượng), thị trường lao động và thị trường tiền tệ.
4
b) Vai trò của thị trường
Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp góp phần vào việc thoả mãn
các nhu cầu của thị trường, kích thích sự ra đời của các nhu cầu mới và nâng cao
chất lượng nhu cầu Tuy nhiên trong cơ chế thị trường, thì thị trường có vai trò
đặc biệt quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Thị
trường vừa là động lực, vừa là điều kiện, vừa là thước đo kết quả và hiệu quả

nhu cầu hàng hoá của thị trường và xã hội.
5
c) Chức năng của thị trường
- Chức năng thừa nhận: Nếu sản phẩm doanh nghiệp sản xuất hay nhập
khẩu tiêu thụ được trên thị trường, tức là khi đó hàng hoá của doanh nghiệp đã
được thị trường chấp nhận, lúc ấy sẽ tồn tại một lượng khách hàng nhất định có
nhu cầu và sãn sàng trả tiền để có hàng hoá nhằm thoả mãn nhu cầu đó và quá
trình tái sản xuất đầu tư của doanh nghiệp nhờ đó mà cũng được thực hiện. Thị
trường thừa nhận tổng khối lượng hàng hoá và dịch vụ đưa ra giao dịch, tức thừa
nhận giá trị và giá trị sử dụng của chúng, chuyển giá trị cá biệt thành giá trị xã
hội. Sự phân phối và phân phối lại các nguồn lực nói lên sự thừa nhận của thị
trường.
Chức năng này đòi hỏi các doanh nghiệp khi tiến hành hoạt động kinh
doanh phải tìm hiểu kỹ thị trường, đặc biệt là nhu cầu thị trường. Xác định cho
được thị trường cần gì với khối lượng bao nhiêu
- Chức năng thực hiện của thị trường: Thông qua các hoạt động trao đổi
trên thị trường, người bán và người mua thực hiện được các mục tiêu của mình.
Người bán nhận tiền và chuyển quyền sở hữu cho người mua. Đổi lại, người mua
trả tiền cho người bán để có được giá trị sử dụng của hàng hoá. Tuy nhiên, sự thể
hiện về gía trị chỉ xảy ra khi thị trường đã chấp nhận giá trị sử dụng của hàng
hoá. Do đó, khi sản xuất hàng hoá và dịch vụ doanh nghiệp không chỉ tìm mọi
cách để giảm thiểu các chi phí mà còn phải chú ý xem lợi ích đem lại từ sản
phẩm có phù hợp với nhu cầu thị trường hay không.
Như vậy thông qua chức năng thực hiện của thị trường, các hàng hoá và
dịch vụ hình thành nên các giá trị trao đổi của mình để làm cơ sở cho việc phân
phối các nguồn lực.
- Chức năng điều tiết và kích thích của thị trường: Cơ chế thị trường sẽ
điều tiết việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế , tức là kích thích các doanh nghiệp đầu
tư kinh doanh vào các lĩnh vực có mức lợi nhuận hấp dẫn, có tỷ suất lợi nhuận
cao, tạo ra sự di chuyển sản xuất từ ngành này sang ngành khác. Thể hiện rõ nhất

thực hiện các hoạt động kinh doanh.
Hiện nay, ở Việt nam có nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau (Công ty
trách nhiệm hữu hạn, Công ty cổ phần, Công ty hợp danh, Doanh nghiệp tư
nhân, Doanh nghiệp nhà nước, Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, ) mỗi
loại hình doanh nghiệp có đặc trưng riêng có khả năng đem lại cho chủ sở hữu
những lợi thế và những hạn chế khác nhau. Chính vì vậy việc lựa chọn được một
hình thức doanh nghiệp phù hợp với tính chất kinh doanh, quy mô ngành nghề
kinh doanh và khả năng của người bỏ vốn thành lập là vô cùng quan trọng, có tác
động tới sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp về sau. Những lợi thế so sánh
mà doanh nghiệp có thể đem lại cho nhà đầu tư là tiêu chí quan trọng nhất cần
được xem xét khi quyết định lựa chọn hình thức doanh nghiệp để đăng ký kinh
doanh. Thông thường, những lợi thế mà doanh nghiệp mang lại cho các nhà đầu
tư có thể là:
- Uy tín mà doanh nghiệp có thể tạo ra đối với khách hàng;
- Phạm vi lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp;
7
- Mức độ rủi ro mà nhà đầu tư có thể gặp phải khi lựa chọn loại hình
doanh nghiệp đó;
- Tính phức tạp của thủ tục và các chi phí thành lập doanh nghiệp;
- Mô hình tổ chức quản lý doanh nghiệp và mức độ chi phối của nhà đầu
tư tới hoạt động của doanh nghiệp
III. Vận dụng các nguyên tắc của phép biện chứng vào việc xem xét
vai trò của thị trường trong mối quan hệ với doanh nghiệp
Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp và thị trường có mối quan hệ
mật thiết với nhau:
1. Dưới góc độ của nguyên tắc khách quan
Thị trường và các yêu tố của thị trường quyết định mục tiêu, kế hoạch,
năng suất, lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong đó, thị trường và các yếu tố của
thị trường (nhu cầu của người tiêu dùng, giá cả, nguyên liệu ) là các yếu tố
khách quan, do đó nếu một doanh nghiệp không chú ý tới thị trường và các yếu

thị trường về chất lượng, kiểu dáng mà quên đi yếu tố giá thành, phân khúc thị
trường thì khi tạo ra sản phẩm sẽ không có nhiều người có đủ năng lực tài chính
để mua, doanh nghiệp không bán được hàng sẽ thua lỗ, dẫn đến phá sản; nguyên
lý này thực tế đã được chứng minh trong lĩnh vực bất động sản thời gian qua ở
Việt Nam, mải chạy theo số lượng, chất lượng mà nhiều doanh nghiệp không
quan tâm đến năng lực tài chính, phân khúc nhu cầu thực sự của số đông người
dân nên tập trung vào xây dựng nhà ở thương mại, cao cấp, không chú ý đến nhà
xã hội, dẫn đến không bán được hàng, hàng tồn và dẫn đến phá sản
3. Dưới góc độ của nguyên tắc phát triển
Trong quan hệ giữa thị trường và doanh nghiệp dưới góc độ nguyên tắc
phát triển, có thể thấy nguyên tắc này là hết sức quan trọng đối với doanh
nghiệp, nhất là trong bối cảnh một doanh nghiệp mới thành lập hoặc trong bối
cảnh nền kinh tế khủng hoảng như hiện nay Nguyên tắc này cung cấp cho
doanh nghiệp một niềm tin, sự lạc quan vào hoạt động kinh doanh của mình,
nhưng dựa trên việc nhận thức được xu thế của thị trường. Thị trường luôn vận
động và phát triển, đó là xu hướng khách quan và tích cực, tuy nhiên có lúc do
sự tác động của những nhân tố khác nhau, cả chủ quan và khách quan, thị trường
có thể thu hẹp, đi xuống tạm thời nhưng phát triển là xu hướng tất yếu. Do đó,
nếu không nhận thức được điều này, doanh nghiệp mới thành lập trong một vài
năm đầu, chưa nắm bắt được thị trường, chưa tạo được vị thế trong thị trường thì
không nên vội bi quan và bỏ cuộc, cần phải tin tưởng vào những chiến lược kinh
doanh phù hợp với thị trường của mình; cũng tương tự trong giai đoạn khủng
hoảng kinh tế hiện nay, thị trường tiêu thụ sản phẩm dịch vụ cũng như hàng hóa
có phần chững lại, thậm chí thu hẹp hay đi xuống nhưng doanh nghiệp cũng
không được buông xuôi mà phải tiếp tục kiên trì, thay đổi chiến lược, mục tiêu
để phù hợp, để tồn tại vì xu hướng thị trường sẽ được cải thiện khi mà các giải
pháp của Chính phủ, các gói kích thích kinh tế được thực hiện, tình hình kinh tế
thế giới đang được cải thiện
9
KẾT LUẬN