ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
 LÊ ĐÌNH LƯƠNG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN
LÝ
PHÒNG BAN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ -
ĐẠI HỌC
QUỐC GIA HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 8
1.2.1. Quản lý 8
1.2.2. Đội ngũ cán bộ, cán bộ quản lý 13
1.2.3. Phát triển - Phát triển đội ngũ - Biện pháp phát triển
14
1.3. Lý luận về phát triển nguồn nhân lực và quản lý nhân sự
16
1.3.1. Phát triển nguồn nhân lực và quản lý nhân sự
16
1.3.2. Quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban
chức năng trƣờng đại học 28
1.4. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban trƣờng đại học
trong giai đoạn hiện nay 38 Chương 2. THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN QUẢN LÝ BỘ PHÒNG BAN TRƢỜNG ĐẠI HỌC
NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
2.1. Khái quát về Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học
Quốc gia Hà Nội 42
2.1.1. Vài nét về Đại học Quốc gia Hà Nội
42
2.1.2. Trƣờng Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
42 2.2. Thực trạng
về đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban
Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội 47
2.2.1. Về số lƣợng 47

3.3.5. Thƣờng xuyên kiểm tra, đánh giá cán bộ, trú trọng phát huy vai
trò của các điển hình tiên tiến 75
3.4. Thăm dò ý kiến về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp
79

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
 Kết luận 81
 Khuyến nghị 82

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85
LỜI CẢM ƠN
Luận văn đƣợc thực hiện và hoàn thành với sự sự giúp đỡ, hƣớng dẫn
của các thầy giáo, cô giáo, các cán bộ của Khoa Sƣ phạm - Đại học Quốc
gia Hà Nội; sự giúp đỡ, hợp tác của lãnh đạo, chuyên viên phòng ban
Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, các đồng nghiệp và
gia đình.
Với tình cảm chân thành, tác giả xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn tới các
thầy giáo, cô giáo, các cán bộ Khoa Sƣ phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội;
xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đặng Quốc Bảo, ngƣời đã
dành cho tác giả những lời chỉ bảo ân cần cùng với những kiến thức và kinh
nghiệm quý báu, giúp tác giả vững tin vƣợt qua mọi khó khăn, trở ngại trong

ĐCSVN
3
Đại học Quốc gia Hà Nội
ĐHQGHN
4
Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh
ĐTNCSHCM
5
Trƣờng Đại học Ngoại ngữ
Trƣờng ĐHNN
6
Đội ngũ cán bộ quản lý
ĐNCBQL
7
Đội ngũ cán bộ
ĐNCB
8
Giáo dục và Đào tạo
GD&ĐT
9
Cao đẳng
CĐ
10
Đại học
ĐH
11
Trung bình
TB
12
Văn hóa - Xã hội

1.2.3. Phát triển - Phát triển đội ngũ - Biện pháp phát triển
14
1.3. Lý luận về phát triển nguồn nhân lực và quản lý nhân sự
16
1.3.1. Phát triển nguồn nhân lực và quản lý nhân sự
16
1.3.2. Quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban
chức năng trƣờng đại học 28
1.4. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban trƣờng đại học
trong giai đoạn hiện nay 38 Chƣơng 2. THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN QUẢN LÝ BỘ PHÒNG BAN TRƢỜNG ĐẠI HỌC
NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
2.1. Khái quát về Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học
Quốc gia Hà Nội 42
2.1.1. Vài nét về Đại học Quốc gia Hà Nội
42
2.1.2. Trƣờng Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội
42 2.2. Thực trạng
về đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban
Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội 47
2.2.1. Về số lƣợng 47
2.2.2. Về chất lƣợng 49
2.2.3. Cơ cấu
54

79

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
 Kết luận 81
 Khuyến nghị 82

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85
MỞ ĐẦU


đƣợc học đại học ngày càng tăng cả về số lƣợng và chất lƣợng, trong khi đó
điều kiện đầu tƣ cho giáo dục, đội ngũ giáo viên, quản lý giáo dục chƣa
tƣơng xứng. Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, của hệ thống chính trị xã
hội, của toàn dân, trong đó các nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là những
ngƣời trực tiếp thực hiện và vì vậy giữ vai trò quyết định trực tiếp đến chất
lƣợng giáo dục và sự phát triển của hệ thống giáo dục quốc dân.
Xây dựng và thực hiện chuẩn hoá đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục là
giải pháp quan trọng. Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thƣ
Trung ƣơng Đảng đã nêu rõ sự cần thiết của việc xây dựng, nâng cao chất
lƣợng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Tại kỳ họp thứ 6 Quốc
hội khoá XI đã ra Nghị quyết số 37/2004/QH11 có nhấn mạnh: “Tập trung
xây dựng đội ngũ nhà giáo và các bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đồng
bộ về cơ cấu, đạt chuẩn về trình độ đào tạo, đặc biệt nâng cao về bản lĩnh
chính trị, phẩm chất, đạo đức, lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp”. Nhƣ
vậy, trong hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục, vấn
đề cốt lõi mang tính đột phá là xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán
bộ quản lý giáo dục. Đây là hai mặt của một vấn đề, mặt trí tuệ và mặt quản
lý trí tuệ; đội ngũ nhà giáo là tài sản trí tuệ lớn nhất, còn đội ngũ cán bộ
quản lý giáo dục là ngƣời quản lý lớn nhất khối trí tuệ đó, đó là hai nhân tố
chi phối quyết định đến chất lƣợng giáo dục.
Trong giai đoạn hiện nay, nhu cầu xã hội cần có nguồn nhân lực có
trình độ cao, có trình độ ngoại ngữ ngoại ngữ là vấn đề bức thiết. Việc sử
dụng ngoại ngữ là phƣơng tiện cần thiết, cho phép họ thuận lợi trong giao
lƣu, giao tiếp hợp tác và làm việc bằng các phƣơng tiện hiện đại; và chính là
cho đất nƣớc hội nhập trong nền kinh tế toàn cầu, hoạt động trong môi
trƣờng hợp tác, cạnh tranh.
Trƣờng đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội có sứ mệnh

bộ quản lý phòng ban của nhà trƣờng trong giai đoạn hiện nay.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích đề ra, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm
vụ nghiên cứu sau đây:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
trƣờng đại học.
- Khảo sát thực trạng đội ngũ cán bộ phòng ban, tìm ra những điểm
mạnh, điểm yếu và nguyên nhân.
- Đề xuất biện pháp cơ bản để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng
ban Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn
hiện nay.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu: Đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban ở trƣờng đại
học.
4.2. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
phòng ban ở Trƣờng đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội.
5. Giả thuyết nghiên cứu
Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban của Trƣờng Đại
học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội trong thời gian vừa qua tuy đã có
những kết quả tích cực nhất định, nhƣng vẫn còn có những hạn chế, thiếu
xót và bất cập. Trong bối cảnh hiện nay, việc quản lý để phát huy tinh thần
trách nhiệm, trí tuệ, năng lực và hiệu quả làm việc của đội ngũ cán bộ phòng
ban là vấn đề quan trọng, yêu cầu cấp thiết của nhà trƣờng. Nghiên cứu tìm
biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ một cách cụ thể, khoa học, phù hợp với
thực tế nhà trƣờng sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng công tác của đội ngũ,
góp phần quan trọng cho sự phát triển của nhà trƣờng trong giai đoạn phát
triển giáo dục hiện nay.


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Việt Nam dƣới sự lãnh đạo của Đảng tiến hành công cuộc đổi mới, sau
hơn 20 năm đã thu đƣợc nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực
của đời sống xã hội, ngày nay đang tiến hành sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nƣớc, chính thức hội nhập với nền kinh tế thế giới, với mục tiêu
phấn đấu đến năm 2020 đƣa đất nƣớc cơ bản trở thành nƣớc công nghiệp hiện
đại. Cùng với hệ thống giáo dục và đào tạo, giáo dục đại học, với vai trò vốn
có của nó, Đảng đã có những chủ trƣơng, chính sách đổi mới cơ bản, toàn
diện, quan tâm xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
giáo dục, vì suy cho cùng mọi thành công hay thất bại trong giáo dục đều bắt
nguồn và có nguyên nhân từ công tác quản lý giáo dục.
Ở Việt Nam ta, tuy khoa học quản lý giáo dục vấn còn là một ngành
khoa học mới, nhƣng lại có sự quan tâm đặc biệt, nên phát triển nhanh cả về
lý luận và thực tiễn. Các công trình nghiên cứu, các bài viết của các tác giả
Nguyễn Quốc Chí, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Xuân Hải,
Trần Khánh Đức Trần Kiểm, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Ngọc Quang và một số
tác giả khác về công tác quản lý giáo dục đã thật sự góp phần không nhỏ
trong sự nghiệp phát triển nền giáo dục nƣớc nhà.

đáng kể nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhân lực nói chung và quản lý
đội ngũ giảng viên nói riêng của các trƣờng đại học, cao đẳng. Nhƣng chƣa
có những nghiên cứu nào đề cập một cách cụ thể về biện pháp quản lý đội
ngũ cán bộ phòng ban ở Trƣờng đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà
Nội.
Vận dụng những kiến thức trong quá trình học tập, nghiên cứu chuyên
ngành quản lý giáo dục, tác giả mong muốn thông qua việc nghiên cứu
”biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ phòng ban ở Trường ĐHNN -
ĐHQGHN trong giai đoạn hiện nay”, góp phần nhỏ bé trong công tác quản
lý nguồn nhân lực của nhà trƣờng trong giai đoạn của sự nghiệp đổi mới
giáo dục và đào tạo hiện nay.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý
Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng - NXB Giáo dục 1998 thuật ngữ
“quản lý” đƣợc định nghĩa là: “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn
vị, cơ quan”.
Quản lý là một hoạt động có chủ đích, đƣợc tiến hành bởi một chủ thể
quản lý nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác
định của công tác quản lý. Trong mỗi chu trình quản lý chủ thể tiến hành
những hoạt động theo các chức năng quản lý nhƣ xác định mục tiêu, các chủ
trƣơng, chính sách; hoạch định kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện, điều
hoà, phối hợp, kiểm tra và huy động, sử dụng các nguồn lực cơ bản nhƣ tài
lực, vật lực, nhân lực để thực hiện các mục tiêu, mục đích mong muốn
trong bối cảnh và thời gian nhất định.
Từ khi loài ngƣời xuất hiện, con ngƣời đã liên kết với nhau thành các
nhóm để thực hiện những mục tiêu mà họ không thể đạt đƣợc với tƣ cách là
những cá nhân riêng lẻ, nhằm đấu tranh với thế giới tự nhiên, muốn sinh tồn,

con ngƣời có thể đạt đƣợc các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật
chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [12, tr.33].
Nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam, xuất phát từ các góc độ khác nhau
đã đƣa ra khái niệm quản lý khác nhau:
- Trong tác phẩm “Lý luận quản lý nhà nƣớc” của Mai Hữu Khuê
xuất bản năm 2003 có định nghĩa: “Quản lý là một phạm trù có liên quan
mật thiết với hiệp tác và phân công lao động, nó là một thuộc tính tự nhiên
của mọi lao động hiệp tác. Từ khi xuất hiện những hoạt động quần thể của
loài ngƣời thì đã xuất hiện sự quản lý”.
- Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng “Hoạt
động quản lý là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý
(ngƣời quản lý) đến khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong một tổ chức,
nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục đích đề ra”.
- Trong cuốn “Khoa học tổ chức và quản lý” của các tác giả: Đặng
Quốc Bảo, Nguyễn Văn Bình, Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Hoạt động quản
lý nhằm làm cho hệ thống vận động theo mục tiêu đặt ra, tiến đến trạng thái
có chất lƣợng mới” [2, tr.176].
Quản lý về bản chất bao gồm quá trình “quản” và quá trình “lý”. Xét
về ý nghĩa kinh tế - xã hội thì hoạt động quản lý bao gồm hai mặt gắn bó với
nhau: Quản và Lý. Quản là coi sóc giữ gìn: duy trì sự ổn định của hệ. Lý là
sửa sang sắp xếp: đổi mới tạo ra sự phát triển của hệ. Hệ ổn định mà không
phát triển tất yếu hệ sẽ suy thoái. Hệ phát triển mà không ổn định tất yếu sẽ
dẫn đến rối ren. Quản lý nhằm ngăn chặn mọi sự suy thoái và rối ren. Nếu
ngƣời đứng đầu tổ chức chỉ lo việc “quản” tức là chỉ lo việc coi sóc, giữ gìn
thì tổ chức dễ trì trệ, tuy nhiên nếu chỉ quan tâm tới việc “lý” tức là chỉ lo
việc sắp xếp tổ chức, đổi mới mà không đặt nền tảng của sự ổn định, thì sự
phát triển của tổ chức không bền vững. Trong “quản” phải có “lý” trong “lý”
phải có “quản” để động thái của hệ ở thế cân bằng động. Hệ vận động phù kiểm tra công việc của các thành viên trong tổ chức và việc sử dụng tất cả
các khả năng, cách tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu mà tổ chức đã đề ra”.
Bản chất của quản lý là sự phối hợp các nỗ lực của con ngƣời thông
qua các chức năng quản lý; chức năng quản lý có nhiều cách phân chia khác
nhau phụ thuộc vào quan điểm của từng tác giả. Nhƣng nhìn chung các nhà
nghiên cứu về khoa học quản lý đều cơ bản có sự thống nhất chung chức
năng quản lý: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra:
- Chức năng kế hoạch hóa: là khởi điểm, là nền tảng của một quá
trình quản lý. Kế hoạch hóa là việc xây dựng các định hƣớng, đề ra quyết
định tổ chức thực hiện trong thời gian nhất định. Lập kế hoạch bao gồm việc
xác định sứ mệnh, chức năng, nhiệm vụ, dự báo tƣơng lai của tổ chức trên
cơ sở thu thập thông tin thực trạng từ đó xác định mục tiêu xa, gần. Dựa trên
việc tính toán các nguồn lực, các giải pháp. Mục đích của kế hoạch là lực
chọn đƣờng lối, hƣớng hành động để thực hiện, nhằm hoàn thành mục tiêu
cần thiết cho sự phấn đấu của tổ chức.
- Chức năng tổ chức: là việc sắp xếp, tuyển chọn, xác định cơ cấu định
trƣớc về vai trò của con ngƣời đảm đƣơng trong một cơ sở thông qua việc
phân tích công việc, đề ra nhiệm vụ để lựa chọn ngƣời vào công việc và cả
việc tính toán phân bổ nguồn lực khác để xây dựng cơ chế làm việc. Do đó, tổ
chức là công cụ của quản lý. Để thực hiện vấn đề phân phối và sắp xếp nguồn
nhân lực, chức năng tổ chức thực hiện những nội dung sau:
Xác định cấu trúc của tổ chức
Xây dựng và phát triển đội ngũ nhân lực (gồm quy hoạch đội ngũ,
tuyển chọn, bồi dƣỡng, sử dụng, thẩm định, luân chuyển, đề bạt, sa thải . . .)
Xác định cơ chế hoạt động, các mối quan hệ của tổ chức
Tổ chức lao động một cách khoa học của ngƣời quản lý.
- Chức năng lãnh đạo: Để tổ chức cơ sở hoạt động hiệu quả, ngƣời
quản lý cần thực hiện chức năng lãnh đạo, chỉ đạo. Lãnh đạo là quá trình

mô hình sau đây:
Sơ đồ 1.1 Chức năng cơ bản của quản lý
Kế hoạch Kiểm tra Tổ chức Chỉ đạo
Nhƣ vậy, từ cách tiếp cận của các tác giả khác nhau sẽ có quan niệm
về quản lý khác nhau.
Để khai thác khái niệm quản lý phù hợp với đề tài này, có thể khái
quát lại: Quản lý là hoạt động có chủ đích, được tiến hành bởi chủ thể quản
lý nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác định
một cách hiệu quả nhất.
1.2.2. Đội ngũ cán bộ, cán bộ quản lý
Theo từ điển Tiếng Việt: “Đội ngũ là tập số đông người cùng chức
năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng”.
Đội ngũ lao động: Theo tài liệu “Quản lý nguồn nhân lực” giành cho
lớp cao học Quản lý giáo dục, khoa Sƣ phạm - ĐHQGHN của PGS.TS
Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Đội ngũ lao động bao gồm những người lao động,
tức là nguồn nhân lực được sử dụng vào một công việc nào đó”.
Từ đây có thể thấy:
 Đội ngũ cán bộ là một bộ phận của đội ngũ. Trong nhà trƣờng đại học thì
đội ngũ cán bộ quản lý phòng ban là những ngƣời đứng đầu đơn vị phòng
ban, các chuyên viên cùng chung chức năng, nhiệm vụ trong bộ máy tham
mƣu giúp việc cho Hiệu trƣởng lãnh đạo, quản lý, điều hành các hoạt động

ra đời Phát triển là một quá trình nội tại: bƣớc chuyển biến từ thấp lên cao
xảy ra bởi vì trong cái thấp đã chứa đựng dƣới dạng tiềm tàng những
khuynh hƣớng dẫn đến cái cao. Còn cái cao là cái thấp đã phát triển”.
Nhƣ vậy, phát triển đƣợc hiểu là sự tiếp tục hoàn thiện, tăng trƣởng,
sự chuyển biến cả về chất, cả về lƣợng theo chiều hƣớng tích cực, đi lên để
phù hợp với điều kiện hoàn cảnh mới.
1.2.3.2. Phát triển đội ngũ
Phát triển đội ngũ chính là việc tạo ra các giá trị mới cho đội ngũ, để
đội ngũ đó thay đổi, ngày càng hoàn thiện theo một chiều hƣớng tích cực.
Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý tức là nhằm vào hoàn thiện kết quả lao
động tổng thể của ngƣời quản lý trong cƣơng vị công tác hiện tại của họ và
chuẩn bị cho họ đảm nhận những trách nhiệm cao hơn, nặng nề hơn và phức
tạp hơn.
Phát triển đội ngũ cán bộ là một bộ phận của hệ thống phát triển nhân
lực. Là một khái niệm tổng hợp bao gồm cả đào tạo, bồi dƣỡng, phát triển
nghề nghiệp, cả tăng tiến về số lƣợng, chất lƣợng và sử dụng có hiệu quả đội
ngũ này.
Trƣớc sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, xu
hƣớng hội nhập và toàn cầu hóa, đòi hỏi phải có sự thay đổi trong mọi lĩnh
vực. Với ngành giáo dục và đào tạo thì đổi mới và phát triển đội ngũ cán bộ
là một sự đột phá cho phát triển chất lƣợng giáo dục. Đề án xây dựng, nâng
cao chất lƣợng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005 –
2010 của Chính phủ đã nhấn mạnh “Xây dựng và thực hiện chuẩn hóa đội
ngũ CBQLGD. Đào tạo bồi dƣỡng thƣờng xuyên đội ngũ CBQLGD các cấp
về kiến thức, kỹ năng quản lý và rèn luyện phẩm chất đạo đức, đồng thời
điều chỉnh sắp xếp lại cán bộ theo yêu cầu mới phù hợp với năng lực và
phẩm chất của từng ngƣời. Sử dụng các phƣơng tiện, kỹ thuật thích hợp để