Pháp luật về giải quyết tranh chấp nhà ở và
quyền sử dụng đất khi ly hôn

Nguyễn Thị Thanh Xuân

Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật dân sự; Mã số 60 38 30
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phương Lan
Năm bảo vệ: 2013 Abstract. Nghiên cứu những vấn đề lý luận trong việc giải quyết tranh chấp nhà ở và
quyền sử dụng đất của vợ chồng. Luận văn phân tích những quy định của pháp luật
làm căn cứ giải quyết tranh chấp, nguyên tắc giải quyết tranh chấp, cơ chế giải quyết
tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn; phân tích tính kế thừa
và phát triển, cũng như những điểm mới qui định về giải quyết tranh chấp nhà ở và
quyền sử dụng đất khi ly hôn theo Luật hôn nhân và gia đình (HN&GĐ) năm 2000 từ
đó nêu lên ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất khi ly
hôn đối với gia đình và xã hội. Tìm hiểu thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết tranh
chấp nhà ở và quyền sử dụng đất qua hoạt động xét xử của Tòa án. Qua đó, đánh giá
về những thành công và hạn chế của việc áp dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh
chấp tài sản giữa vợ và chồng khi ly hôn; Trên cơ sở phân tích nội dung và thực tiễn
áp dụng giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn
theo luật thực định, luận văn nêu một số kiến nghị đề xuất hướng sửa đổi, bổ sung các
qui định trong Luật HN&GĐ năm 2000 nhằm hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh
chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn.

Keywords. Pháp luật Việt Nam; Luật dân sự; Quyền sử dụng đất.

Content
MỞ ĐẦU

các cán bộ Tòa án. Điều đó, dẫn đến tình trạng các đương sự không đồng ý với bản án sơ
thẩm và nộp đơn phúc thẩm tạo nên sự quá tải của tòa cấp phúc thẩm, từ đó kéo theo một số
hệ lụy khác như: Việc giải quyết án chậm, kém chất lượng, gây tốn kém tiền của, công sức…
Nhận thấy việc giải quyết các tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất trong các vụ án
ly hôn có vai trò quan trọng, là một đề tài phong phú, có ý nghĩa thiết thực trong đời sống nên
tôi đã lựa chọn đề tài "Pháp luật về giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất khi ly
hôn" làm luận văn thạc sĩ của mình với mong muốn góp phần hoàn thiện pháp luật.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tà
Mục đích của đề tài là dựa trên cơ sở lý luận để nghiên cứu các qui định của luật thực
định về giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn, tìm hiểu
thực tiễn áp dụng luật thực định để giải quyết các tranh chấp về nhà ở và quyền sử dụng đất
trong hoạt động xét xử ly hôn của Tòa án. Từ đó, tìm hiểu những qui định bất cập, chưa cụ
thể, trên cơ sở đó có những nhận xét, kiến nghị về hướng hoàn thiện pháp luật trong việc giải
quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn.
Luận văn được thực hiện với các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận trong việc giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền
sử dụng đất của vợ chồng. Luận văn phân tích những quy định của pháp luật làm căn cứ giải
quyết tranh chấp, nguyên tắc giải quyết tranh chấp, cơ chế giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền
sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn; phân tích tính kế thừa và phát triển, cũng như những điểm
mới qui định về giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất khi ly hôn theo Luật
HN&GĐ năm 2000 từ đó nêu lên ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử
dụng đất khi ly hôn đối với gia đình và xã hội.
- Tìm hiểu thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng
đất qua hoạt động xét xử của Tòa án. Qua đó, đánh giá về những thành công và hạn chế của
việc áp dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh chấp tài sản giữa vợ và chồng khi ly hôn;
- Trên cơ sở phân tích nội dung và thực tiễn áp dụng giải quyết tranh chấp nhà ở và
quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn theo luật thực định, luận văn nêu một số kiến nghị
đề xuất hướng sửa đổi, bổ sung các qui định trong Luật HN&GĐ năm 2000 nhằm hoàn thiện
pháp luật giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn.
Từ những nhiệm vụ trên đây, luận văn được nghiên cứu chủ yếu trong phạm vi luật

chứng và duy vật lịch sử của học thuyết Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như:
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng khi phân tích các vấn đề liên quan
đến pháp luật giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn và
khái quát những nội dung cơ bản của từng vấn đề được nghiên cứu trong luận văn;
+ Phương pháp so sánh được thực hiện nhằm tìm hiểu qui định của pháp luật hiện
hành với hệ thống pháp luật trước đây ở Việt Nam cũng như pháp luật của một số nước khác
qui định về giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất khi ly hôn. Qua đó, nêu lên ý
nghĩa của việc giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn đối
với gia đình và xã hội;
+ Phương pháp thống kê được thực hiện trong quá trình khảo sát thực tiễn hoạt động
xét xử của ngành Tòa án, với các số liệu cụ thể giải quyết các tranh chấp từ quan hệ HN&GĐ
liên quan đến tài sản giữa vợ và chồng đặc biệt là nhà ở và quyền sử dụng đất. Tìm ra mối liên
hệ giữa các qui định của pháp luật với thực tiễn áp dụng đã phù hợp hay chưa? Các lý do? Từ
đó xem xét nội dung qui định của pháp luật về giải quyết tranh chấp nhà ở và quyền sử dụng
đất của vợ chồng khi ly hôn, với thực tiễn của đời sống xã hội nhằm nâng cao hiệu quả điều
chỉnh của pháp luật về vấn đề này.
6. Ý nghĩa khoa học và điểm mới của đề tài
- Luận văn nghiên cứu và chỉ ra những cơ sở lý luận cơ bản trong việc giải quyết các
tranh chấp về nhà ở, quyền sử dụng đất giữa vợ chồng khi ly hôn. Đó là căn cứ, nguyên tắc,
cơ chế giải quyết tranh chấp nhà ở, quyền sử dụng đất của vợ chồng khi ly hôn và ý nghĩa của
việc giải quyết này đối với cá nhân, gia đình và xã hội.
- Luận văn đã phân tích và chỉ ra những vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật giải
quyết tranh chấp về nhà ở, quyền sử dụng đất giữa vợ chồng khi ly hôn, qua việc phân tích
các vụ án xét xử trong thực tế tại các Tòa án. Sự phân tích thực tế xét xử các vụ việc cụ thể
qua hoạt động xét xử của Tòa án đảm bảo tính thực tiễn và thuyết phục cho việc đưa ra các
kiến nghị sửa đổi bổ sung hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.
- Ngoài ra luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo, phục vụ cho việc nghiên cứu
và học tập khoa học Luật HN&GĐ.
7. Kết cấu của luận văn

9. Nguyễn Văn Cường (2008), "Thực tiễn giải quyết tranh chấp về bất động sản và những
yêu cầu đặt ra đối với pháp luật về đăng ký bất động sản", luathoc.cafeluat.com, ngày
13/5.
10. Nguyễn Hồng Hải (2007), "Bàn thêm về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ
hôn nhân theo pháp luật hôn nhân và gia đình hiện hành", Luật học, (5).
11. Hoàng Khuê (2010), "Năng lực của thẩm phán vẫn là vấn đề quan ngại", vnexpress.net.
12. Nguyễn Phương Lan (2002), "Hậu quả pháp lý của việc chia tài sản chung của vợ chồng
trong thời kỳ hôn nhân", Luật học, (6).
13. Tưởng Duy Lượng (2001), Bình luận một số án dân sự và hôn nhân gia đình, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội.
14. Tưởng Duy Lượng (2007), "Giải quyết quyền lợi của vợ chồng đối với nhà, đất thuê của
Nhà nước", Khoa học pháp lý, 2(39).
15. Nguyễn Hồng Nam (2004), "Chia tài sản chung là nhà đất khi ly hôn",
luathoc.cafeluat.com.
16. Định Thị Mai Phương (2004), Bình luận khoa học Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
17. Quốc hội (1986), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội.
18. Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội.
19. Quốc hội (1995), Bộ luật Dân sự, Hà Nội.
20. Quốc hội (2000), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội.
21. Quốc hội (2000), Nghị quyết số 35/2000/QH10 của Quốc hội về thi hành Luật Hôn nhân
và gia đình năm 2000, Hà Nội.
22. Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
23. Quốc hội (2003), Luật Đất đai, Hà Nội.
24. Quốc hội (2004), Bộ luật Tố tụng dân sự, Hà Nội.
25. Quốc hội (2005), Bộ luật Dân sự, Hà Nội.
26. Quốc hội (2005), Luật Nhà ở, Hà Nội.
27. Ngô Văn Thâu (2005), Pháp luật về hôn nhân và gia đình trước và sau cách mạng tháng
tám, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
28. Tòa án nhân dân tối cao (1979), Chỉ thị số 69/TATC ngày 24/12 của Chánh án Tòa án