ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ PHẠM TRUNG KIÊN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU MUA SẮM
HÀNG HÓA TRONG KHU VỰC CÔNG Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ PHẠM TRUNG KIÊN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU MUA SẮM
HÀNG HÓA TRONG KHU VỰC CÔNG Ở VIỆT NAM

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

1.1.2. Sự cần thiết phải quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu
thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
13
1.1.3. Nguyên tắc quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu mua
sắm hàng hóa trong khu vực công
15
1.1.4. Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua
sắm hàng hóa
18
1.2. Kinh nghiệm quản lý đấu thầu trong mua sắm công của một
số nước trên thế giới và bài học cho Việt Nam
20
1.2.1. Kinh nghiệm quản lý đấu thầu trong mua sắm công của một
số nước trên thế giới
20
1.2.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
24
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu
26
thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt Nam
2.1. Khái quát về hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu
vực công ở Việt Nam
26
2.1.1. Các hình thức lựa chọn nhà thầu
27
2.1.2. Các phương thức đấu thầu
27
2.1.3. Nguồn ngân sách cho mua sắm hàng hóa trong khu vực
công ở Việt Nam
27

2.3. Đánh giá công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu
thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
45
2.3.1. Tiêu chí đánh giá
45
2.3.2. Kết quả đạt được
47
2.3.3. Những vấn đề còn tồn tại và nguyên nhân
49
Chương 3: Định hướng và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước
đối với hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
ở Việt Nam
56
3.1. Bối cảnh mới và định hướng quản lý nhà nước đối với hoạt
động đấu thầu mua sắm hàng hóa ở Việt Nam
56
3.1.1. Bối cảnh mới
56
3.1.2. Định hướng quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu
mua sắm hàng hóa ở Việt Nam
57
3.2. Giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt
động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
58
3.2.1. Giải pháp về cơ sở pháp lý
58
3.2.2. Giải pháp về đào tạo
60
3.2.3. Giải pháp về chế tài xử lý sai phạm
62


29
2
Bảng 2.2
Chênh lệch giữa giá trúng thầu và giá gói thầu lĩnh vực
mua sắm hàng hóa theo năm
29
3
Bảng 2.3
Chênh lệch giữa giá trúng thầu và giá gói thầu theo hình
thức lựa chọn nhà thầu năm 2010
30
4
Bảng 2.4
Chênh lệch giữa giá trúng thầu và giá gói thầu theo hình
thức lựa chọn nhà thầu năm 2011
30
5
Bảng 2.5
Chênh lệch giữa giá trúng thầu và giá gói thầu theo hình
thức lựa chọn nhà thầu năm 2012
31

Danh mục hình
STT
Số hiệu
Nội dung
Trang
1
Hình 2.1

Hướng dẫn đấu thầu mua sắm của WB (Ngân hàng thế giới), ADB
(Ngân hàng phát triển châu Á), JBIC (Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật
Bản), vv Bên cạnh đó, hầu hết các quốc gia cũng đều có các quy định
riêng về đấu thầu theo các hình thức khác nhau có thể là luật, nghị định,
2

sắc lệnh chẳng hạn như Việt Nam có Luật đấu thầu số 61/2005/QH11
ngày 29/11/2005 của Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, Luật số 38/2009/QH12 ngày 16/9/2009 sửa đổi, bổ sung một số
điều của các Luật liên quan đến đầu tư xâu dựng cơ bản, Nghị định số
85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009 của Chính phủ hướng dẫn thi hành
Luật đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật xây dựng, vv
Hoạt động đấu thầu được áp dụng vào Việt Nam trong khoảng thời
gian trên 10 năm trở lại đây, nó đã đóng góp những thành tựu to lớn cho sự
phát triển kinh tế của đất nước. Bên cạnh những mặt tích cực mà hoạt động
đấu thầu mang lại còn tồn tại những mặt tiêu cực như tình trạng đấu thầu
thiếu minh bạch, thiếu công bằng, thông đồng giữa bên mời thầu và nhà
thầu hoặc giữa các nhà thầu với nhau, vv vẫn diễn ra khá phổ biến, tình
trạng này đi ngược lại với chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về
hoạt động đấu thầu. Do vậy, việc đi sâu nghiên cứu hoàn thiện chính sách
về đấu thầu và quản lý nhà nước về đấu thầu là điều hết sức cần thiết cho
quá trình phát triển kinh tế bền vững.
Cục Quản lý đấu thầu – Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Bộ KH&ĐT) có
nhiệm vụ thực hiện chức năng nhà nước về đấu thầu và hướng dẫn hoạt
động đấu thầu, hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật về đấu
thầu, hướng dẫn xử lý tình huống trong đấu thầu, tổ chức kiểm tra công
tác đấu thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu, tham gia các hoạt
động thanh tra về đấu thầu theo yêu cầu của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và
Đầu tư, quản lý và phát hành Báo đấu thầu, trang thông tin điện tử về
đấu thầu, xây dựng và quản lý mạng đấu thầu quốc gia, vv


phủ và các cơ quan liên quan hoàn thiện dự án Luật đấu thầu (sửa đổi). Dự
án Luật sửa đổi sẽ giải quyết các vấn đề cơ bản sau:
1. Phạm vi điều chỉnh;
2. Bảo đảm cạnh tranh;
3. Các trường hợp áp dụng hình thức chỉ định thầu;
4. Phương pháp, tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề
xuất;
5. Hình thức giá hợp đồng, nội dung điều chỉnh hợp đồng;
6. Phân cấp phê duyệt và thẩm định trong đấu thầu;
7. Ưu đãi nhà thầu và hàng hóa trong nước;
8. Trường hợp áp dụng mua sắm trong nước, quốc tế;
9. Hình thức lựa chọn nhà thầu;
10. Điều kiện đối với các bên tham gia tổ chức lựa chọn nhà
thầu, nhà đầu tư;
11. Thời gian trong mua sắm;
12. Quy trình lựa chọn nhà thầu;
13. Giải quyết kiến nghị trong đấu thầu;
14. Tăng cường thanh tra, kiểm tra;
15. Xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu;
16. Lựa chọn nhà thầu trong mua sắm thường xuyên;
17. Lựa chọn nhà thầu trong mua sắm tập trung;
18. Lựa chọn nhà đầu tư;
5

19. Lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư qua mạng;
20. Hội nhập quốc tế;
21. Các vấn đề khác.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý nhà nước về hoạt động đấu
thầu thì cơ sở pháp lý phải chặt chẽ, chế tài phải đủ mạnh, các quy định

trong khu vực Châu Á, Đông Nam Á để từ đó tìm ra mô hình thức tổ
chức trong quá trình lựa chọn nhà thầu phù hợp với tình hình thực tế ở
Việt Nam, trên cơ sở đó đưa ra những phương thức quản lý tổ chức đó
để tổ chức hoạt động có hiệu quả.
- Đề tài: “Quy trình đấu thầu hiệu quả cấp xã, phường”. Đề tài đi
sâu vào việc nghiên cứu, tìm hiểu về hoạt động mua sắm tài sản công của
cấp phường, cấp xã, từ đó nghiên cứu, xây dựng quy trình thực hiện đấu
thầu phù hợp với quy mô, tổ chức và năng lực cán bộ của cấp phường, cấp
xã, để quá trình thực hiện đấu thầu ở cấp phường, cấp xã đảm bảo đúng
luật, đạt hiệu quả, đồng thời nâng cao tính chuyên môn.
- Đề tài luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Thị Đông Anh - Trường
đại học Luật Hồ Chí Minh: Pháp luật về đấu thầu điện tử của một số nước,
kinh nghiệm và khả năng áp dụng ở Việt Nam (2009), đề tài tập trung
nghiên cứu các quy định về đấu thầu điện tử trong các văn bản pháp luật
của một số nước như: Hàn Quốc, Anh, Philippin, các quy định của liên hợp
quốc có liên quan đến đấu thầu điện tử, trên có sở đó so sánh khung pháp lý
hiện hành về đấu thầu điện tử của Việt Nam để từ đó đánh giá, rút ra bài
học kinh nghiệm và đề ra giải pháp hoàn thiện.
7

- Đề tài luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Thị Thùy Dung –
Trường đại học kinh tế - đại học Đà Nẵng: Quy chế đấu thầu quốc tế mua
sắm hàng hóa (2004), đề tài đưa ra những giải pháp, tình huống cụ thể để
hoàn thiện pháp luật đấu thầu quốc tế mua sắm hàng hóa trong mối quan hệ
giữa các quy định của Việt Nam và các tổ chức quốc tế.
Kể từ khi Luật đấu thầu có hiệu lực từ 01/4/2006 đến nay, đã có
nhiều công trình, đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn thạc sỹ nghiên cứu
về hoạt động đấu thầu trong mua sắm công ở Việt Nam nhưng chưa có
công trình nghiên cứu toàn diện nào về quản lý nhà nước đối với hoạt động
đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt Nam theo hướng

4.1. Đối tượng
- Đề tài nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu
thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian: Nghiên cứu quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu
thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt Nam.
- Thời gian: Từ năm 2009 đến hết năm 2012.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện dựa trên việc sử dụng phương pháp thu
thập và nghiên cứu tài liệu; phương pháp phân tích và tổng hợp; phương
pháp lôgic.
9

- Sử dụng phương pháp thu thập và nghiên cứu tài liệu để nghiên
cứu hệ thống các văn bản pháp luật về đấu thầu được ban hành bởi Quốc
hội, Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư và sẽ được sử dụng trong Chương
1, Chương 2 của đề tài.
- Phương pháp phân tích và tổng hợp sử dụng để phân tích thực
trạng công tác đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công ở Việt
Nam, tổng hợp những cái được và chưa được trong đấu thầu. Phương
pháp này sẽ được sử dụng trong Chương 2 và Chương 3 của đề tài. Sử
dụng phương pháp này để rút ra nhận xét về các số liệu trong các bảng,
biểu. Các số liệu này được Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính tổng hợp,
công bố.
- Phương pháp logic: sâu chuỗi các sự kiện nổi bật của lịch sử để
tìm ra quy luật phát triển của hiện tượng từ đó tìm ra bản chất của quản
lý nhà nước đối với hoạt động mua sắm công. Kết hợp sử dụng với các
phương pháp trong tất cả các Chương của đề tài.
6. Những đóng góp của luận văn
Luận văn đã phân tích thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm

11

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA
TRONG KHU VỰC CÔNG

1.1. Khái quát chung về quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động đấu
thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
1.1.1 Các khái niệm
- Quản lý nhà nước.
Quản lý nói chung là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể
quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu
quả các nguồn lực để đạt được các mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự
vật. Đối tượng quản lý, khách thể quản lý chủ yếu là quản lý con người,
ngoài ra còn quản lý các khách thể khác nhau như tài nguyên, cơ sở vật
chất kỹ thuật, vv Chủ thể quản lý có thể là một người, một tổ chức, một
bộ máy, vv [15, tr.26].
Quản lý là sự tác động có ý thức để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn
các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để đạt tới mục
đích đúng ý chí của người quản lý và phù hợp với quy luật khách quan.

theo quy định.
+ Nhà thầu là tổ chức, cá nhân có đủ tư cách theo quy định của pháp
luật về đấu thầu.
13

+ Hàng hóa gồm máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu,
hàng tiêu dùng và các dịch vụ không phải là dịch vụ tư vấn.
Vậy, đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công là quá trình
đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp hàng hóa đáp ứng các yêu cầu của
Bên mời thầu trên cơ sở cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh
tế, [16, 17].
1.1.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu
thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
Luật đấu thầu năm 2005 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản năm 2009 cùng với hệ thống
văn bản hướng dẫn thi hành hai Luật này đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng
đưa hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa sử dụng vốn nhà nước dần đi
vào nề nếp; góp phần thiết lập môi trường minh bạch, cạnh tranh cho các
hoạt động đấu thầu phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo cơ sở để Chủ đầu tư
lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm cung cấp hàng hóa,
dịch vụ, giúp tiết kiệm được nguồn vốn có hạn của nhà nước.
Tuy nhiên, trong thời gian qua, hoạt động đấu thầu sử dụng vốn nhà
nước cũng bộc lộ một số bất cập; tính chuyên môn, chuyên nghiệp trong
hoạt động đấu thầu chưa đồng đều và còn hạn chế ở một số địa phương;
chất lượng, hiệu quả thực hiện một số công việc chuẩn bị cho hoạt động
đấu thầu chưa cao; vấn đề quản lý sau đấu thầu chưa được thực hiện
thường xuyên và quan tâm đúng mức; có tình trạng thông thầu, chỉ định
thầu bất hợp lý, kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng, chia nhỏ gói thầu để
tạo thuận lợi cho một số nhà thầu hay đưa vào hồ sơ mời thầu những điều
kiện có lợi cho một số nhà thầu tham gia, cố tình không bán hồ sơ thầu cho

lách luật hoặc không tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về đấu thầu đã
phát sinh trong thời gian qua nhưng chế tài xử lý chưa mạnh, chưa đầy đủ
đối với các bên tham gia hoạt động đấu thầu; cơ chế giải quyết kiến nghị
trong đấu thầu chưa hợp lý và chưa rõ ràng trong trường hợp giải quyết
tranh chấp tại tòa án.
Xuất phát từ tình hình trên, để hoạt động đấu thầu mua sắm công ở
Việt Nam diễn ra công bằng, minh bạch, đạt hiệu quả kinh tế, tránh lãnh
phí thất thoát, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và đơn giản hóa
thủ tục hành chính trong đấu thầu theo chủ trương của Đảng và Nhà nước
thì cần phải có sự quản lý của Nhà nước đối với hoạt động đấu thầu nói
chung và đấu thầu trong mua sắm hàng hóa nói riêng.
1.1.3 Nguyên tắc quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu mua
sắm hàng hóa trong khu vực công
Hoạt động quản lý là hoạt động chủ quản của con người, hoạt động
đó phải tuân theo những nguyên tắc nhất định. Nguyên tắc quản lý là
những nguyên tắc chủ đạo chi phối những mối quan hệ chủ yếu trong hoạt
động quản lý và tổ chức hệ thống quản lý.
Nguyên tắc quản lý nhà nước về kinh tế là các nguyên tắc chủ đạo,
những tiêu chuẩn hành vi mà hoạt động quản lý nhà nước và cơ quan quản
lý nhà nước phải tuân thủ trong quá trình quản lý.
Nguyên tắc quản lý do chủ quan con người tạo ra nhưng không phải
đặt ra một cách tùy tiện mà phải trên cơ sở phù hợp với yêu cầu của các
quy luật khách quan, phù hợp với các đối tượng quản lý và phải hướng tới
thực hiện các mục tiêu của quản lý, [15, tr.112-113].
16

Trong quản lý nhà nước nói chung, quản lý nhà nước về hoạt động
đấu thầu mua sắm hàng hóa nói riêng có nhiều nguyên tắc quản lý và giữa
các nguyên tắc đó đều có quan hệ chặt chẽ với nhau và nằm trong một hệ
thống nhất, [16, 17, 18].

Hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa phải công khai, minh bạch,
thông tin về gói thầu phải được công khai trên các phương tiện thông tin
đại chúng, đảm bảo các nhà thầu đều tiếp cận được thông tin về gói thầu
chính xác, kịp thời. Công khai thông tin về xử lý vi phạm trong đấu thầu.
- Nguyên tắc đảm bảo hiệu quả kinh tế:
Hiệu quả của công tác đấu thầu chính là việc sử dụng một cách có
hiệu quả nguồn vốn của Nhà nước, đảm bảo việc mua sắm xây dựng đúng
với đồng tiền bỏ ra. Việc sử dụng các nguồn vốn của Nhà nước có thể
mang lại hiệu quả ngắn hạn cho gói thầu, dự án và hiệu quả dài hạn về kinh
tế - xã hội.
- Nguyên tắc pháp chế:
Việc tổ chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy quản lý nhà
nước về hoạt động đấu thầu phải tiến hành theo đúng các quy định của
pháp luật về đấu thầu, phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm
minh các hành vi vi phạm pháp luật về đấu thầu, đồng thời đảm bảo đơn
giản hơn nữa các quy định mang tính quy trình, thủ tục trong pháp luật đấu
thầu nhằm thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đấu thầu.
18

1.1.4 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu mua
sắm hàng hóa, [16]
- Ban hành, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản
quy phạm pháp luật và chính sách về đấu thầu nói chung và đấu thầu mua
sắm hàng hóa nói riêng.
Việc ban hành, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn
bản quy phạm pháp luật và chính sách về đấu thầu nói chung và đấu thầu
mua sắm hàng hóa nói riêng phải kịp thời, phù hợp với tình hình thực tế và
xu hướng hội nhập quốc tế, tránh tình trạng ban hành, phổ biến chậm các
văn bản quy phạm pháp luật, không phù hợp với thực tế và xu hướng hội
nhập quốc tế.