HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẤU THẦU MUA SẮM
TRANG THIẾT BỊ, PHƢƠNG TIỆN TẠI CỤC KẾ HOẠCH VÀ
ĐẦU TƢ - BỘ CÔNG AN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
o0o VÕ THỊ HỒNG LAN
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐẤU THẦU MUA SẮM
TRANG THIẾT BỊ, PHƢƠNG TIỆN TẠI CỤC KẾ HOẠCH VÀ
ĐẦU TƢ - BỘ CÔNG AN
CHƢƠNG 1 10
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN 10
LÝ ĐẤU THẦU MUA SẮM TRANG THIẾT BỊ, PHƢƠNG TIỆN 10
1.1.Đấu thầu và đấu thầu mua sắm. 10
1.1.1. Khái niệm đấu thầu trong kinh tế: 10
1.1.2. Khái niệm đấu thầu mua sắm hàng hóa, trang thiết bị (gọi chung là đấu
thầu mua sắm hàng hóa): 11
1.1.3. Đặc điểm của đấu thầu mua sắm hàng hóa, trang thiết bị: 11
1.2. Vai trò của đấu thầu trong nền kinh tế thị trƣờng 11
1.2.1. Đối với chủ đầu tƣ: 11
1.2.2. Đối với các nhà thầu: 12
1.2.3. Đối với Nhà nƣớc: 12
1.2.4. Đối với xã hội: 13
1.2.5. Đối với quốc tế: 13
1.3. Quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị 13
1.3.1. Khái niệm quản lý nói chung và quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị
nói riêng 13
1.3.2. Sự cần thiết của công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị 14
1.3.3. Các nhân tố ảnh hƣởng đến quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị hiện
nay 16
1.3.4. Quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị bao gồm các nội dung sau: 18
1.3.5.Các chỉ tiêu đánh giá quản lý đấu thầu 21
1.4. Kinh nghiệm quản lý đấu thầu tại một số Bộ, Ngành và bài học kinh
nghiệm đối với công tác quản lý đấu thầu tại Cục Kế hoạch và Đầu tƣ, Bộ
Công an. 25
1.4.1 Kinh nghiệm quản lý đấu thầu tại một số Bộ, Ngành 25
1.4.2. Bài học kinh nghiệm đối với công tác quản lý đấu thầu tại Cục Kế hoạch
và Đầu tƣ - Bộ Công an. 35
CHƢƠNG 2 38
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐẤU THẦU MUA SẮM TRANG THIẾT BỊ,
3.2.Giải pháp hoàn thiện quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị, phƣơng tiện
tại Cục Kế hoạch và Đầu tƣ 66
3.2.1. Hoàn thiện các văn bản pháp lý điều chỉnh hoạt động đấu thầu mua sắm
tại đơn vị. 66
3.2.2. Cơ cấu lại bộ máy cũng nhƣ quy định chức năng, nhiệm vụ bộ phận làm
công tác quản lý đấu thầu. 68
3.2.3. Nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ trực tiếp
làm công tác đấu thầu. 70
3.2.4. Đơn giản hoá quy trình đấu thầu. 71
3.2.5. Chuyên môn hoá, chuyên nghiệp hoá hoạt động đấu thầu và theo hƣớng
tự chủ, tự chịu trách nhiệm. 74
3.2.6. Quy định chi tiêu tài chính, lệ phí thẩm định, quản lý thẩm định rõ ràng.
76
3.2.7. Tăng cƣờng thanh tra, kiểm tra giám sát hoạt động đấu thầu. 77
3.2.8.Thành lậpTrung tâm mua sắm tài sản công thí điểm: 79
PHẦN KẾT LUẬN 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO 83
Phụ lục 1-a 86
Phụ lục 1-b 89
Phụ lục 1-c 90
Phụ lục 1-d 92
Phụ lục 2 94
i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
STT
KÝ HIỆU
NGUYÊN NGHĨA
1
ĐTHC
Đấu thầu hạn chế
12
CĐT
Chỉ định thầu
13
CHCT
Chào hàng cạnh tranh
14
TTH
Tự thực hiện
15
ĐH, GKHSX
Đặt hàng, giao kế hoạch sản xuất
16
QPPL
Quy phạm pháp luật
17
Nxb
Nhà xuất bản
iii
DANH MỤC HÌNH
STT
SỐ HIỆU
NỘI DUNG
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Đấu thầu là một phƣơng thức vừa có tính khoa học vừa có tính pháp
quy, khách quan mang lại hiệu quả cao, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh và
hợp pháp trên thị trƣờng. Đó là một điều kiện thiết yếu để đảm bảo sự thành
công cho chủ đầu tƣ thông qua tính tích cực, hiệu quả mang lại là hạ giá
thành, tiết kiệm kinh phí đầu tƣ. Đấu thầu đã thúc đẩy lực lƣợng sản xuất phát
triển, đẩy mạnh phát triển khoa học kỹ thuật, đổi mới công nghệ, từ đó góp
khích của Lãnh đạo đơn vị và định hƣớng của Giảng viên hƣớng dẫn, tôi
quyết định nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý đấu thầu mua
sắm trang thiết bị, phương tiện tại Cục Kế hoạch và Đầu tư- Bộ Công an”.
Đề tài nhằm trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau:
1. Thực trạng công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị, phương tiện
tại Cục Kế hoạch và Đầu tư-BCA trong thời gian vừa qua như thế nào?
2. Cần có các giải pháp gì để hoàn thiện công tác này trong thời gian đến
năm 2015, tầm nhìn 2020?
2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu:
Công tác quản lý đấu thầu ngày càng đƣợc các cấp, các ngành và các học
giả, cá nhân quan tâm nghiên cứu ở các cấp độ khác nhau, cụ thể:
Đề tài “Đổi mới cơ chế quản lý đấu thầu ở Việt Nam trong bối cảnh hội
nhập kinh tế quốc tế” của Nguyễn Minh Trang, Đại học Ngoại Thƣơng Hà
Nội, năm 2010 và Đề tài “Đổi mới công tác quản lý nhà nƣớc về đấu thầu tại
Vụ Quản lý đấu thầu- Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ” của Nguyễn Lê Hùng, Kinh tế
Đầu Tƣ 43A, Đại Học Kinh tế Quốc Dân, năm 2005. Cả 02 đề tài đã đi sâu
nghiên cứu, phân tích cơ chế hoạt động đấu thầu, công tác quản lý đấu thầu ở
Việt Nam và của một số tổ chức, quốc gia điển hình trên thế giới. Đề tài
3
nghiên cứu kỹ về thực trạng, những tồn tại, bất cập của công tác quản lý đấu
thầu ở Việt Nam, từ đó tìm hiểu kinh nghiệm của một số Quốc gia trên thế
giới để đƣa ra một số giải pháp đổi mới, hoàn thiện cơ chế quản lý đấu thầu ở
Việt Nam. Đề tài làm rõ hơn các khái niệm về: Đấu thầu, nhà thầu, bên mời
thầu, hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu và đặc biệt là đánh giá về thực trạng công
tác quản lý hoạt động đấu thầu ở nƣớc ta hiện nay. Một điểm quan trọng là tại
đề tài “Đổi mới công tác quản lý nhà nƣớc về đấu thầu tại Vụ Quản lý đấu
thầu- Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ” có đề cập đến mô hình “Văn phòng đấu thầu
mua sắm công”, một cơ quan ở cấp quốc gia, thực hiện các chức năng mua
sắm, thiết kế, giải quyết khiếu nại, tƣ vấn về pháp lệnh, nghị định, đấu thầu
sắm hàng hóa Khi nêu yêu cầu về cán bộ, chuyên gia làm công tác đấu thầu,
đề tài chú trọng: Chuyên gia cần đƣợc đào tạo chính quy, phù hợp với thực
tiễn do đấu thầu mua sắm hàng hóa là tổng hòa các lĩnh vực quản lý kinh tế,
pháp luật, kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời chuyên gia làm công tác
đấu thầu cần có kỹ năng “Chuyên sâu một lĩnh vực và hiểu biết nhiều lĩnh
vực”, thông thạo ngoại ngữ và pháp luật. Đây là một gợi ý trong công tác
tuyển chọn nhân sự làm công tác quản lý đấu thầu.
Qua bài viết “Đẩy mạnh thí điểm đấu thầu qua mạng trong 06 tháng cuối
năm 2013” của Báo Đấu thầu, cho thấy đấu thầu qua mạng đang là một xu thế
tất yếu, bởi lợi ích của nó mang lại là rất lớn. Đấu thầu qua mạng đem lại
nhiều lợi ích nhƣ tiết kiệm thời gian, chi phí, góp phần nâng cao tính công
khai, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong công tác đấu thầu.Thông qua hệ
thống này, danh sách “đen” về nhà thầu cũng liên tục đƣợc cập nhật và là căn
cứ để các bên mời thầu loại bỏ đƣợc những nhà thầu “có vấn đề”. Hiện nay,
mô hình này đã đƣợc áp dụng khá phổ biến tại các nƣớc trên thế giới, ở Việt
5
Nam có Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Bƣu chính Viễn
Thông Việt Nam (VNPT). Số lƣợng gói thầu đƣợc triển khai qua mạng ngày
một tăng. Hình thức này đã phát huy đƣợc rất nhiều ƣu điểm và cũng là một
mô hình mua sắm của tƣơng lai.
Bài viết “Quản lý đấu thầu trong môi trƣờng cạnh tranh, minh bạch” của
Báo Đấu thầu, năm 2011, bài viết đề cập đến những bất cập, những điểm chƣa
hợp lý tại Luật Đấu thầu hiện nay nhƣ:
- Việc quy định chƣa rõ ràng giữa mối quan hệ giữa nhà thầu với nhà
thầu, nhà thầu với chủ đầu tƣ; Mối quan hệ giữa các cá nhân có thẩm quyền của
nhà thầu và cá nhân có thẩm quyền của chủ đầu tƣ, ngƣời quyết định đầu tƣ và
những cá nhân có quan hệ nhân thân liên quan; Giữa các nhà thầu trong cùng
một tập đoàn, tổng công ty nhằm ngăn chặn hành vi tiêu cực trong đấu thầu;
- Quy định rõ để bảo đảm tính độc lập về pháp lý và tài chính giữa nhà
trƣờng Việt Nam.
Báo Đầu thầu có bài viết “Tăng cƣờng công tác quản lý đấu thầu trong
đấu thầu xây dựng”, Chất lƣợng công trình và tham nhũng trong lĩnh vực xây
dựng hiện nay đã trở nên quá phổ biến và đáng báo động. Tƣơng tự nội dung
bài viết này, Tạp chí điện tử pháp lý có bài viết: “Quản lý vốn đầu tƣ và chất
lƣợng công trình xây dựng: Những vấn đề pháp luật còn bỏ ngỏ”. Bài viết có
đƣa ra một số dẫn chứng nổi bật diễn ra trong năm 2013 nhƣ:
Sai phạm tại
Tập đoàn Sông Đà do Bộ Xây dựng trực tiếp quản lý và không ít công trình
xây dựng “trọng điểm” bộc lộ những “tỳ vết” nhƣ: Sự cố thấm nứt ở hầm Thủ
Thiêm, rò rỉ ở thủy điện Sông Tranh 2, vỡ đập thủy điện Đakrong 3, đổ tháp
truyền hình ở Nam Định, con đập “kiên cố” của thủy điện Đăk Mek 3 với hơn
700m3 bê tông đổ sập chỉ sau một vụ va chạm với xe ben…và chƣa kể sự
7
xuống cấp một cách nhanh chóng của không ít công trình giao thông mới
đƣợc đƣa vào khai thác.
Bài viết phản ánh những văn bản quy phạm pháp luật quy định về quản
lý đấu thầu, giám sát trong xây dựng hiện nay chủ yếu thiên về hƣớng dẫn
quy trình, thủ tục hơn là việc hƣớng dẫn phƣơng pháp, cách thức quản lý.
Theo đó, vốn sau khi đƣợc phân bổ cho chủ đầu tƣ đang đƣợc các đơn vị
này coi nhƣ vốn của mình, cũng chính chủ đầu tƣ sẽ thực hiện các công đoạn
chuẩn bị đầu tƣ, phê duyệt dự án, bản vẽ …thậm chí, việc phê duyệt đấu thầu,
mời thầu cũng do chủ đầu tƣ thực hiện khiến xảy ra tình trạng thông đồng để
đấu thầu thành công dự án.
Bài viết đề cập đến việc “Tăng cƣờng công tác quản lý đấu thầu trong
đấu thầu xây dựng”. Tuy nhiên, về bản chất, công tác quản lý đấu thầu trong
xây dựng hay đấu thầu mua sắm trang thiết bị đều có điểm giống nhau. Bài
viết đƣa ra một số tồn tại nhƣ: Khâu lựa chọn nhà thầu, cơ quan chủ quản
Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là công tác quản lý đấu thầu mua sắm
trang thiết bị, phƣơng tiện tại Cục Kế hoạch và Đầu tƣ, Bộ Công an.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian: Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động mua sắm
trang thiết bị, phƣơng tiện thông thƣờng, không nghiên cứu việc mua sắm các
thiết bị, phƣơng tiện đặc chủng, vũ khí nóng do yêu cầu bảo mật thông tin
trong Ngành.
+ Về thời gian: Đề tài nghiên cứu công tác quản lý đấu thầu tại đơn vị từ
năm 2010 đến nay.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu:
Luận văn sử dụng phƣơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử và sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể
9
nhƣ phƣơng pháp thống kê, Phân tích, tổng hợp, đối chiếu, so sánh dựa trên
cơ sở tài liệu của đơn vị, Thông tƣ hƣớng dẫn của các Bộ, Ngành, văn bản
QPPL của Quốc Hội, Chính phủ, các đề tài nghiên cứu đi trƣớc, tài liệu từ
giáo trình và các bài viết trên báo điện tử v.v…
6. Đóng góp của luận văn về mặt khoa học và thực tiễn:
- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan, làm rõ nhận thức và cái
nhìn tổng quan về công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị.
- Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý đấu thầu của một số Bộ, Ngành để rút
ra bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý đấu thầu tại đơn vị.
- Làm rõ thực trạng công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị,
phƣơng tiện tại Cục Kế hoạch và Đầu tƣ, Bộ Công an, từ đó khái quát những
điểm yếu, điểm mạnh, nguy cơ và thách thức về công tác quản lý đấu thầu
mua sắm trang thiết bị trong thời gian tới.
- Đề xuất những giải pháp điều chỉnh, biện pháp khắc phục và hoàn
thiện công tác quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị, phƣơng tiện hiện nay
tại đơn vị.
trách nhiệm giám sát, kiểm tra, nghiệm thu và thanh toán tiền. Nhƣ vậy thực
chất của quá trình đấu thầu ở Việt Nam đối với các dự án sử dụng vốn nhà
nƣớc là một quá trình mua sắm- quá trình chi tiêu, sử dụng tiền của Nhà nƣớc.
* Đấu thầu tư vấn: Là việc nhà thầu tham gia đấu thầu cung cấp các sản
phẩm đáp ứng yêu cầu về kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn cho bên mời thầu.
* Đấu thầu xây dựng: Là quá trình lựa chọn các nhà thầu đáp ứng đƣợc
các yêu cầu về xây dựng, lắp đặt thiết bị các công trình, hạng mục công trình,
của bên mời thầu trên cơ sở cạnh tranh giữa các nhà thầu xây dựng.
11
1.1.2. Khái niệm đấu thầu mua sắm hàng hóa, trang thiết bị (gọi chung là
đấu thầu mua sắm hàng hóa):
Là quá trình lựa chọn các thƣơng nhân cung cấp hàng hóa nhƣ máy móc,
thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, hàng tiêu dùng và các dịch vụ không
phải là dịch vụ tƣ vấn và xây lắp trên cơ sở đáp ứng đƣợc các yêu cầu về năng
lực kinh nghiệm, giá cả, kỹ thuật do bên mời thầu đặt ra.
1.1.3. Đặc điểm của đấu thầu mua sắm hàng hóa, trang thiết bị:
- Đấu thầu mua sắm hàng hóa luôn gắn liền với quan hệ mua bán hàng
hóa. Các bên trong quan hệ đấu thầu mua sắm hàng hóa cũng chính là các bên
mua và bán hàng hóa. Quan hệ đấu thầu hàng hóa luôn đƣợc xác lập giữa một
bên mời thầu và nhiều nhà thầu. Hình thức pháp lý của quan hệ đấu thầu mua
sắm hàng hóa là hồ sơ mời thầu và hồ sơ dự thầu.
- Là phƣơng thức giao dịch để mua sắm hàng hóa, trong đó ngƣời mua
(bên mời thầu) công bố trƣớc các yêu cầu về hàng hóa để ngƣời bán (nhà
thầu) báo giá mình muốn bán. Ngƣời mua sẽ chọn mua của ngƣời nào đáp
ứng yêu cầu về kỹ thuật, có báo giá rẻ nhất và phù hợp những điều kiện đã
nêu trong hồ sơ mời thầu để thƣơng thảo, ký kết hợp đồng.
1.2. Vai trò của đấu thầu trong nền kinh tế thị trƣờng
1.2.1. Đối với chủ đầu tƣ:
- Thông qua đấu thầu, chủ đầu tƣ sẽ lựa chọn đƣợc các nhà thầu có khả
các tình trạng nhƣ: thất thoát lãng phí vốn đầu tƣ đặc biệt là vốn ngân sách,
các hiện tƣợng tiêu cực phát sinh trong đấu thầu mua sắm công.
- Đấu thầu tạo nên sự cạnh tranh mới và lành mạnh trong lĩnh vực mua
sắm công, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá trong ngành cũng
nhƣ trong nền kinh tế quốc dân. Đấu thầu giúp Nhà nƣớc hoàn thiện hệ thống
pháp lý về đấu thầu.
13
1.2.4. Đối với xã hội:
- Việc đấu thầu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đời sống, kinh tế xã hội
của ngƣời dân. Giúp ngƣời dân có cơ hội đƣợc sử dụng, sở hữu những hàng
hóa có chất lƣợng tốt nhất với giá thành rẻ nhất.
- Đấu thầu tạo ra thị trƣờng cạnh tranh hoàn hảo, giúp xã hội phát triển
và tạo ra nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm.
1.2.5. Đối với quốc tế:
Giúp các nhà thầu quốc tế, các tập đoàn, công ty nƣớc ngoài có cơ hội
tìm kiếm thị trƣờng tại Việt Nam. Thúc đẩy chuyển giao công nghệ, chia sẻ
kiến thức, kinh nghiệm giữa các quốc gia, các tổ chức phát triển với các
quốc gia đang phát triển. Các nhà thầu danh tiếng trên thế giới- họ là những
ngƣời sẵn sàng và có khả năng tham gia vào tất cả các hoạt động của các
quốc gia, thông qua đó họ sẵn sàng chuyển giao công nghệ, chia sẻ kiến
thức, kinh nghiệm.
1.3. Quản lý đấu thầu mua sắm trang thiết bị
1.3.1. Khái niệm quản lý nói chung và quản lý đấu thầu mua sắm trang
thiết bị nói riêng
* Khái niệm quản lý:
Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản lý lên
đối tƣợng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực,
các thời cơ của tổ chức để đạt đƣợc mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trƣờng
luôn biến động.
Trong đấu thầu phải hết sức tôn trọng quyền lợi của các bên có liên
quan. Mọi thành viên từ chủ đầu tƣ đến các nhà thầu, các tổ chức tƣ vấn đƣợc
thuê thực hiện một phần công việc của đấu thầu đều bình đẳng với nhau. Vai
trò của họ trong hoạt động đấu thầu là rất lớn. Mỗi bên có quyền và trách
15
nhiệm của riêng mình. Do mỗi bên có những quyền và lợi ích nhất định nên
những hành vi gian lận, không lành mạnh rất có thể xảy ra nhằm tƣ lợi về
mình. Các chủ thể tham gia hoạt động đấu thầu chỉ có thể yên tâm khi có một
cơ quan quyền lực, không vì mục tiêu lợi nhuận đứng ra giám sát thị trƣờng
nhằm hạn chế tối đa những hành vi tiêu cực, tạo ra khuôn khổ pháp lý để các
bên làm theo.
*Đảm bảo hiệu quả của công tác đấu thầu.
Hiệu quả của công tác đấu thầu chính là việc sử dụng một cách có hiệu
nguồn tiền của Nhà nƣớc. Việc sử dụng các nguồn tiền của Nhà nƣớc có thể
mang lại hiệu quả ngắn hạn cho dự án và hiệu quả dài hạn về kinh tế - xã hội.
*Phòng, chống tham nhũng trong đấu thầu
Mục tiêu tiếp theo của đấu thầu là loại trừ tham nhũng. Đây là mục tiêu
vừa có tính lâu dài, vừa có tính cấp bách trƣớc mắt vì Việt nam đã ký vào
công ƣớc quốc tế về chống tham nhũng. Có thể nói rằng, tham nhũng là một
trong những căn bệnh dễ có nguy cơ nảy sinh trong quá trình mua sắm công
vì công quỹ, tài sản là của Nhà nƣớc, của chung, thuộc sở hữu toàn dân, đặc
biệt trong lĩnh vực xây lắp, xây dựng giao thông, lĩnh vực mua sắm công có
lƣợng vốn đầu tƣ thƣờng rất lớn.
Vì vậy, muốn hoạt động đấu thầu diễn ra hiệu quả thì cần thiết phải có sự
quản lý và giám sát hoạt động đấu thầu của cơ quan nhà nƣớc để loại trừ tham
nhũng:
Thứ nhất, công khai các thông tin về đấu thầu, các yêu cầu, điều kiện,
tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu trong HSMT.
Thứ hai, tăng cƣờng công tác thanh tra, kiểm tra về đấu thầu nhằm phát
thầu v.v
* Các nguyên tắc, quy định trong quản lý đấu thầu.
Copyright: Tài liệu đại học ©