DAI HOC
QUÒC
GIÀ
HA
NOI
TRirÒNG
DAI HOC KHOA
HOC
XÀ
HÒI VA
NHAN VÀN
.*•*.
DE
TÀI;
MOI
QUAN
HE
GIÌTA
T6N
GIAO
VA
CHÌNH TRI
Diróri
GÓC
DO CÙA
TRIET
HOC
DUY
VÀT
VE
LICH

ciiu
vàn
de.
2 Co so
ly
luàn,
phuong phàp va nói dung nghién cùu 2
6,
NÒIDUNG
Chirong
1 CO
SO Lt
LUÀN CHO
VIÈC XEM XÉT MOI QUAN HE
S
GICA
TÓN
CIÀO
VÀ
CHINH
TRI
§1 Quan niém duy vàt
ve lich
su - co so ly luàn nén tàng cho 5
viéc xem mòi quan he giùa tón giào
va
chinh tri
§2 Bàn chat, ké't cà'u cùa tón giào
va
chinh tri -

2 Ve
niat
thuc tién 40
So dò
1,2 43
Sodò
3,4
,
44
TÀI
LIÉU
TRAM KHÀO VÀ
TRICH
DAN
MOI QUAN HE
GlU^A
TÓN GIÀO VÀ
CHÌNH TR}
Dirón
GÓC DÒ CÙA TRIET HOC DUY VÀT VE LICH
SÒ
A. DÀT VAN DE
•
I. Tình hinh
nghién
cùu
vàn de,
tình
càp
thiet

phlm
trièt hoc, thàn hgc , khi hg de càp tói
nhung vàn
de
chinh tri xà bòi, song su
de
càp này chù yè'u là he
luy
cùa
trièt hgc, thàn hgc hay chinh tri hgc.
Mot
dièu hién nhién là khi
de
càp dèn
vàn
de
này dà
co rat
nhiéu càch
h'
giai khàc nhau,
thàm
chi ddi
làp
nhau
diéu
dò làm
cho tình
hinh
nghién cùu vàn

khàc nhu càc vàn
de
trièt hgc
va
chinh tri thuc tién."
(44.15,16) Càc òng chua
co
tàc
phàm
chuyén biét nào bàn
ve
mdi quan
he giùa tòn giào
va
chinh tri.
Gàn
day a
Vièt
nam cùng dà co
mot
sd còng
trình, bài nghién cùu bàn
ve
mdi
quan.
he
giùa tón giào
va
chinh tri do càc
tàc già trong nuóc vièt cung nhu dich cùa tàc già ngoài nuóc nhu:

Thien in trong Nguyét san
Còn<7
giào
va dàn
toc sd 54; "Giào bòi Phàp phuc hói chinh tri" cùng in
trèn Nguyét san Còng giào
va
dàn
toc
sd 54 do
Thièn
Cam dich";
"Due
Giào hoàng Gioan Phaolò II
va
lich su bi che day trong thòi dai cùa
chùng ta" do Nguyén Bà Long
va
Tran Qui Thàng dich-Nxb Còng an Nhàn
dàn.
Ha Nòi,1997; Tóm
lai nhùng khia canh, nhùng bièu hién cùa mdi quan
he
giùa tón giào va chình tri da dugc mot sd hgc già trong
va
ngoài tòn giào
quan tàm
giàn
tièp
hoàc

va
sau khi Lién-xò cùng nhu càc nuóc XHCN o Dòng
Au sup dò, trong chién
lugc
"Dién bién hoà binh" cua My thi tòn giào cùng là
mot lue lugng ma
càc thè
lue
thù dich dà
va
dang su dung vào muc dich cùa
chùng. Diéu này dugc chinh càc tàc già cudn
"Due
Giào hoàng Gioan Phaolò
II
va
lich
su
bi che day trong thòi dai cùa chùng ta" giàn tièp thùa nhan.
Tu nhùng khia canh li luàn
va
thuc tién trèn, viéc nghién cùu mdi quan
he giùa tòn giào va chình tri mang tình co bàn he thdng là hèt sue càp thièt.
Song
day
lai chinh là vàn de hèt
sue
phùc tap tè nhi, thàm chi co
nguòi con
cho ràng

phuong phàp
va
nói dung nghién cùu
2.1.Casah'luàn
Nèu coi tón giào
va
chình tri là nhùng hién tugng cùa lich su xà hòi,
nò
bi quy dinh boi nhùng quy
luat
chung cùa su phàt trién xà hòi, thi diéu
dò
cùn^
co
nghla là càn phài xuàt phàt
tu
quan
nièm
cùa chù nghla duy vàt
ve
lich
su
(hay Trièt hgc duy vàt bién chùng
ve
lich
su
xà bòi)
de
li giai vàn
de

truòng
cùa giai càp thdng tri hoc
lòt) thi
khòng trành khòi su thién kièn,
va
co
thè dàn tói su
de
cao, su tuyét ddi hoà
mot
trong hai thù
dò ma
khòng thày
dugc co so thuc su cùa mdi quan he này cùng nhu nhiing bièu hién phùc tap
cùa
nò.
Khi coi quan niém duy vàt ve lich su là co so li luàn chung cho viéc
xem xét mdi quan he giùa tòn giào
va
chình tri thi cung càn phài luu y ràng
vói viéc nghién cùu mdi quan he giùa tòn giào
va
chình tri o Phuong Dóng
càn phài dugc bo sung
bang
nhùng tu
heu
dàn toc hgc
va su
hgc Phuong

vgng giai thìch tàt cà nhùng bièu hién lich su cùa chùng.
2.2.Phuong phàp nghién cùu.
Vói viéc chgn co so
ìi
luàn nhu trén de xem xét mdi quan he giùa tòn
giào
va
chình tri thi tàt yéù dàn tói ké't luan ràng phuong phàp luan chung
de"
tièp càn vàn de này là phuong phàp luàn cùa trièt hgc duy vàt
ve
lich
su.
Boi
vi vói phuong phàp
luàn
này mói
co
thè chi ra dugc co so thuc su cùa mdi
quan he giùa tòn giào
va
chình tri cùng nhu tièp càn dugc nhùng bièu hién da
dang phùc tap cùa chùng. Qua dò mói
co
the nhàn thùc dùng dugc vai trò, su
tàc dòng cùa chùng ddi vói su phàt trién cùa lich su xà bòi.
Ngoài phuong phàp (hay phuong phàp luàn chung) cùa trièt hgc duy
vàt ve
lich
su,

quan tói
bang loat
vàn
de
cùa dói sdng con
ngucfi.
Tàt nhién nhu tiéu
de
cùa de tài dà tu giói han
ò mot
góc dò xem xét
(duói góc dò cùa trièt hgc duy vàt
ve
lich su). Nhung ngay ò góc dò này cùng
dà bao
chùa
mot
nói
dung ròng lón
ma
khà
nàng
cùa bàn thàn
va
dèi boi cùa
mot de
tài càp DHQG khòng the giai quyèt hèt dugc. Vói lì do nhu vày chùng
tói chi giói han vàn
de
nghién cùu

va
chinh tri cùng nhu ké't
cà'u-cùa
chùng.
-Mot
sd bièu hién cùa mdi quan
he
giùa tòn giào
va
chinh tri.
Va
cudi cùng -
phàn
kèt luàn -
tu
nghién cùu trén, chùng tòi néu mot vài
suy
nghl
cùa minh
ve
mdi quan he giùa tòn giào
va
chình tri
a
Viet nam hién
nay.
B.
NOI DUNG
Chiromg
1

già cùa
Ph.Àng-ghen
thi hai
phàt minh quan trgng
nhàt
cùa
C.Màc
là
quan nièm
duy vàt
ve
lich
su va
hgc thuyèt
già tri
thang
du. Quam niém
duy vàt
ve
lich
su do
C.Màc
de
xuóng
va
cùng Ph.Àng-
ghen
xày
dung thành
he

nhùng
quy
luat chung
nhàt
cùa su
phàt trién
xà
hòi,
dà li
giài dùng
dàn
nhùng vàn
de
cùa dói
sdng
con ngucfi, trong
dò
co
vàn
de
tòn
giào
va
chinh
tri.
Quan niém
duy vàt
ve
lich
su

cùa
Hé-ghen",
"Bàn
thào kinh
tè
- trièt
hgc nàm
1844",
"He tu
tuong
Due",
"Góp
phàn
phé
phàn khoa
kmh
tè
-
chinh
tri",
"Chdng
Duy-rinb",
"Lùt
vìch Phoi-o-bàc
va
su cào
chung
cùa trié't
hgc Co
dién

lich
su,
nhàn
td
quyèt
dinh
trong lich sù,xét
dèn
cùng,là
san
xuà't
va
tài san
xuàt
ra dói
sdng
hièn thuc." (27. T6.
726),
Ph.Àng-ghen giài thich thém: Trong
nhùng tién
de va
diéu kién ày (Tién
de va
diéu kièn cùa
san
xuà't, kinh tè
chinh tri phàp luàt, ) thi tién
de
cùa
san

chat)
cùa quan niém
duy vàt
ve
lich
su
thi phài chi ra dugc nhùng tién
de
cùa dòi sdng xà bòi
cung nhu co so cùa viéc tièp càn lich su xà bòi. Qua su lì giài cùa C.Màc,
Ph.Àng-ghen chùng ta thà'y ràng viéc nghién cùu lich
su
xà bòi phài bàt
dàu
tu
viéc nghién cùu san xuàt va tài san xuà't ra dòi sdng hién thuc, dóng
thòi phài nghién cùu nhùng vàn
de ve già
dinh, còng dóng, giai càp, quan
he chình tri, phàp
lì, cùng
nhu càc
llnh
vuc khàc cùa dòi sdng tinh thàn
de
vùa nhàn thùc dugc quy luàt vàn dòng cùa lich su xà hòi vùa thày dugc tinh
phùc tap, su tuong tàc giùa chùng.
Nhu vày, ddi vói viéc nghién cùu mdi quan
he
giùa tòn giào

chi giài thìch thè giói
bang
nhùng càch khàc nhau vàn
de
là cài tao thè
giói"
(14,10 ). Viéc cài tao thè giói lai do chinh con nguòi,
ma
con nguòi là
san
phàm
ciia lich su
de
lai,
hg bi chi phdi bòi truyén thdng,
tùi
nguòng.
vàn hoà, , nhu vày là càn phài tim su thdng nhàt
ve Igi
ich
va
nhu càu
de
tao
sue
manh cho còng cuòc cài tao thè giói. Nói nhu vày cùng
co
nghla là
trong giai doan hién nay khi xem xét mdi quan he giùa tón giào
va

co
the dàn tói
he
qua là khòng thè doan dinh,
luòng
tmóc dugc su tàc dòng phùc tap cùa
chùng.
1.2.Mót
sd luàn diém cùa trièt hgc duy vàt
ve
lich su - nén tàng cho
viéc xem xét mdi quan he giùa tòn giào
va
chình tri.
Mot
trong nhùng vàn
de
quan trgng nèu khòng mudn nói là quan
trgng
bang
dàu va cudi cùng cùa mgi he thdng trièt hgc là mdi quan he
giùa vàt chat
va
y thùc hay tón tai
va
tu duy. Vàn
de
này trong he thdng
trié't hgc duy vàt ve lich su dugc
de

va
chinh tri, vói tu càch là nhùng
bình thài y thùc xà bòi, nò co ddi tugng, pham vi
va
phuong thùc phàn ành
ddi vói tón tai xà hòi do vày nò
co
su gidng nhau va khàc biét giuà hai hinh
thài y thùc này. Tòn giào va
chùih
tri cùng
co
su tuong tàc, su tàc dòng
7
ngugc trò lai cài co
so
dà này sinh ra nò. Nhu vày khi tim hiéu y thùc tòn
giào
va
y thùc chình tri khòng the khòng
tim
hiéu nguón gdc, co
so
cùa
chùng.
Tu .quan
niém
ve
mdi quan he giùa
co.so

vai trò khàc nhau trong mòi mot
bình thài kinh tè - xà bòi à'y, hiéu dugc vai trò cùa chinh tri
va
cùa tòn giào
trong su phàt trién cùa lich su xà bòi.
Khi khàng dinh càc hinh thài y thùc xà bòi, càc tiéu he thdng kièn
trùc thugng tàng co su tàc dòng
làn
nhau, cùng co nghla là khàng dinh su
tuong tàc giùa tòn giào
va
chình tri, thàm chi là su vay mugn, su bó sung
cho nhau tao ra tình
phùc.
tap cùa hién tugng tòn giào cùng nhu chình tri
song qua tinh dàc thù cùa mòi hién tugng ày vàn
co
the nhàn thày dugc bàn
chat cùa chùng.
Nhùng quan niém cùa C.Màc, Ph.Àng-ghen
ve
con nguòi, dàc biét là
boat dòng xà bòi nguòi
va
bàn chat cùa con nguòi; quan niém ve giai càp,
ve
dàn toc, cùng giùp chùng ta xem xét nhùng
khia
canh cùa tòn giào,
chình tri

dóng), vói Nhà nuóc Xà Xòi Chù Nghià. Hiéu dugc co so lì
luàn
va
thuc tién cùa quan diém cùa Dàng
va
Nhà nuóc ta ddi vói viéc tòn
trgng, thùa nhàn tu do tin nguong, tòn giào
va
khòng tìn nguong, tòn giào.
Dò
cùng là diéu kién hèt
sue
quan trgng nhàm xày dung, cùng ed khdi dai
doàn kèt toàn dàn
nhàm
tao
sue
manh cho còng cuòc xày dung cuòc sdng
mói,
xà bòi mói, xà bòi còng bang vàn minh
ma
nén tàng
K
luàn cùa nò là
Chù nghià Màc -
Le
nin
va
Tu tuòng
Ho Chi

lich su
Dòng duong
va
Vièt nam, cùng nhu vàn
de
quan he giùa tòn giào
va
chình
tri,
chùng tòi thày càn phài luu y tói mày khia canh lón nhu sau:
Thù nhàt: Cùng nhu CMàc, Ph.Àng-ghen
va
Lé-nin,
Ho
Chi
Mmh
dat vàn
de
tòn giào cùng nhu quan
he
tòn giào chình tri trong he thdng
quan he xa bòi nói chung. Càc vi tién bdi cùa chùng ta tàp trung vào nhùng
vàn
de
co bàn cdt lòi cho viéc tao dung
mot
xà bòi mói nhàm giài phóng
con nguòi
ma
truóc hèt là nguòi lao dòng, khòi nhùng trói buòc bòi àp

nhùng dàc thù so vói tòn
giào Phuong Tày.
Tbùba:
Ho
Chi
Minh xuàt phàt
tu
thuc tién xà hòi Vièt nam,
tu
dòi
hòi cùa dòc làp dàn
toc de
xem xét mdi quan he giùa tòn giào
va
chinh tri.
Cu
thè
là
H6
Chi Mmh quan tàm dèn su thdng nhàt, dóng nhàt (tàt nhién là
co
su khàc biét
va
màu thuàn)
ve
muc dich, nguyén vgng giùa nhùng nguòi
co
tin
nguòng
tòn giào vói nhùng nguòi khòng

the kèt nap
Unh
muc vào dòi
ngù
nhùng nguòi Còng san
(Le-
nin);
Va
rà't nhiéu luàn diém khàc. Nèu dat tu tuòng Ho
Chi
Minh trong
chinh thè chung cùa Chù nghia Màc-Lè nin thi
ni
tuòng Ho
Chi
Minh gàn
vói luàn diém quan trgng cùa Chù nghla Màc -
Le
nin là cài tao thè giói,
cài tao xa bòi.
^
2 - Bàn chat, kèt
càu
cùa tón giào
va
chinh tri - nhùng khia
canh quan
he
quan
he

co
su thdng nhàt trong viéc xem xét tòn giào
ve
màt trièt
hgc va màt xà bòi hgc. Diéu này dà dugc C.Màc su dung trong tàc phàm
"Góp phàn phé phàn trièt hgc phàp quyén cùa
He
- ghen" (12. 307-590) Vi
ò
day
tòn giào vùa là
mot
hinh thài y thùc xà bòi vùa là mot thuc the xà bòi
(hiéu theo nghia còng dóng nguòi co tìn nguòng tòn giào, tó chùc tòn
giào).
Nhu vày thuc
chat
cùa su thdng nhàt trén là su thdng nhàt
ve
nhàn
thùc luàn
va
bàn thè luàn trong viéc xem xét tòn giào.
Day
là diéu hèt
sue
quan trgng cùa nhàn thùc luàn duy vàt. Vi co nhu vay mói
chi
ra dugc bàn
chat

tòn giào, C.Màc cùng
dua ra nhiéu luàn diém
ve
tòn giào nhung luàn diém này chù yè'u tàp trung
trong tàc phàm: "Phé phàn trièt hgc phàp quyén cùa Hé-ghen" (12) nhu:
Tòn giào vùa là su phàn ành vùa là su phàn khàng; Tòn giào là vòng hào
quang quay xung quanh con nguòi; Tòn giào là trai tim cùa thè giói khòng
co
trai tim; Tòn giào là thuò'c phien cùa nhàn dàn; Qua nhùng luàn diém
này
co
thè thà'y CMàc de càp nhiéu tói chùc nàng xà hòi cùa tòn giào.
11
Trò lai dinh nghià cùa Ph.Àng-ghen, chùng ta thày ràng
ò day
Ph.
Àng-ghen tièp tue luàn diém cùa nhiéu nhà trièt hgc tmóc do khi òng
khàng dinh ràng con nguòi sàng tao ra tòn giào (tàt nhién ò
day
là con
nguòi xà bòi)
tbòng
qua con duòng nhàn thùc.
Ma
tao ra tòn giào (cài siéu
nhién thàn thành tón tai trong y thùc) là
san
phàm cùa tu duy
tri^
tugng

manh siéu thè gian - cài siéu nhién thàn thàn thành - tón tai trong dàu
oc
cùa con nguòi. Cùng càn phài nói thém ràng, khàc vói càc nhà trié't hgc duy
vàt vò thàn truóc dò, dàc biét là càc nhà duy vàt vò thàn Phàp thè ki Anh
sàng, C.Màc
va
Ph.Àng-ghen khòng phù nhàn cài siéu nhién thàn thành vói
tu càch là y thùc là niém tin, khòng coi tòn giaó là san phàm cùa su bia dàt
hay chi là su ngu ddt cùa con nguòi. Khàc vói càc nhà thàn hgc khi hg coi
cài siéu nhién thàn thành nhu là thuc the tdi cao
san
smh ra
va
quyèt dinh
thè giói này trong dò
co
con nguòi.CMàc va Ph.Àng-ghen chi ra co
so
khàch quan cùa su ra dòi y thùc tòn giào cùng nhu hién tugng tòn giào, coi
tòn giào là san phàm tà't yè'u cùa mot giai doan phàt trién nhàt dinh cùa lich
•»
su.
Qua su phàn
tich
trèn
co
the rùt ra ké't luàn ràng bàn chat cùa tòn giào dò là
niém tin hay thè giói quan
boang
duòng hu ào

mot
vài dinh nghla
ve
tòn giào xong nhùng dinh
nghia
này - theo chùng tòi - là nhùng dinh nghla
tón giào ò
mot
sd
khia
canh nhà't dinh. Tà't nhién vói nhùng dinh nghia này
cùng giùp cho chùng ta tièp càn tòn giào
mot
càch chuyén sàu hon ò nhiing
góc dò nhàt dinh ày.
2.1.2 - Kèt càu cùa tòn giào bièn dai
Tu
quan niém ve kèt càu chùc nàng
ta'.th^y
tòn giào là
mot
chinh
thè dugc càu thành bòi càc bò phàn mòi mot bò phàn lai co chùc nàng hay
vai trò khàc nhau. Vày kèt càu cùa tón giào nói chung là gì?
Tu
bàn
chat
cùa tón giào cùng nhu
tu
su tón tai hién hùu cùa hien tugng tón giào, chùng

trùc thugng tàng
va tu
viéc xem xét kèt càu chung cùa mgi tón giào, chùng
ta thày tiéu
he
thdng kièn trùc thugng tàng tòn giào
co
kèt càu bòi ba bò
phàn sau: y thùc tòn giào, su thò cùng tòn giào
va
tó chùc tòn giào.
-
Y
thùc tòn giào:
Day
là
loai
hinh y thùc
d^c
thù, tinh dàc thù cùa
nò bi quy dinh bòi ddi
urgng va
phuong thùc phàn ành. Vói tòn giào hién
13
dai,
y thùc tòn giào càu thành bòi hai bò phàn, hai càp dò do là
he
tu tuòng
tòn giào
va

su
tuong tàc vói càc loai hinh thè giói quan khàc trong dò
co
nhàn quan chình
tri.
Tàm
h
tón giào: Khàc vói he tu mòng tòn giào, tàm lì tòn giào phàn
ành truc tié'p dòi sdng
bang
ngày cùa con nguòi hinh thành nén nhùng tàm
trang,
tinh càm, tàp quàn thòi, quen tòn giào. Tàm lì tòn giào co ò tà't cà
nhùng nguòi eó tìn nguong tón giào
va
khi dà tro thành
tmyén
thdng
thi
nò
trò thành mot càn nguyén làm cho tòn giào tòn tai giai giàng
làu
dai.
Ddi
vói giào dàn (còng dàn
co
tìn nguòng, tòn giào) thi dai bò phàn y thùc tòn
giào ò hg là ò trình dò tàm li tón giào, vi he tu tuòng tòn giào là
he
thdng li

niém tin tòn giào, niém tin này
co
nhùng mùc dò khàc nhau ddi vói nhùng nguòi
co
tìn nguòng, tòn giào. Dàc
thù cùa niém tin tòn giào gàn vói cai dàc thù, cài bàn chà't cùa tòn giào.
14
Nién tin tòn giào dugc biéu hién ra tbòng qua boat dóng cu thè cùa con
nguòi trong cùng nhu ngoài
linh
vuc tòn giào. Diéu này làm cho y thùc,
Tiiém
tin tòn giào
co
su dan xen, su tuong tàc vói càc loai hinh y thùc, niém
tin khàc, do vày viéc phàn dinh y thùc, niém tin tón hay khòng tòn giào
trong mòi
mot
con nguòi cu thè là hèt
sue
phùc tap.
-Su thò cùng tón giào:
Day
là linh vuc riéng biét cùa tòn giào so vói
càc tiéu he thdng kièn trùc thugng tàng
khàc,
nghia là su thò cùng chi
co
ò
tòn giào. Nhung do su tuong tàc

chi'nh
tri ò khia
canh phàp luàt cùa nhà nuóc.
-Tó chùc tòn giào: Tó chùc tón giào bình thành do dòi hòi cùa su
phàt trién nói tai cùa tòn giào trong xà bòi
co
giai càp
va
nhà nuóc, nò
làm
cho tòn giào phù hgp
va
tón tai trong su phàt trién mói cùa lich su. Tó chùc
tòn giào xét mot càch chung nhà't dò là mot kèt càu theo càp dò theo, chùc
nàng
co
su dinh huóng , su
lành
dao trong mot trat tu nhà't dinh. Vói quan
niém nhu vày thi tòn giào hién dai co ké't cà'u bòi càc bò phàn sau: Giào
chu, giào hói (càc càp), càc co quan tbuòc giào bòi, còng dóng giào dàn.
Ngoài ra tuy theo
tiing
tòn giào trong
nhimg
giai doan nhàt dinh cùa lich
su, trong tó chùc tòn giào
con
co thè
co

due,
nhàm khàng dinh vi thè xà bòi cùa
minh.
Diéu này này sinh
nhùng khia canh phùc tap trong mdi quan he giùa tón giào
va
chinh tri.
2.2:
Khài niém chinh tri
va
kèt càu cùa chình tri.
2.2.1:
Khài niém chình tri.
Tu
quan niém cùa trièt hgc duy vàt
ve
lich su, chùng ta thà'y ràng
linh vuc chình tri khòng thè tàch ròi khòi càc linh vuc khàc nhu linh vuc
kinh tè, trièt hgc, vàn hoà, dao due, v.v. Trong lich su cùa xà bòi
co
giai
cà'p
va
nhà nuóc màc dù chình tri
co
nhùng biéu hién hèt sue phùc tap song
xét dèn cùng bao giò nò cùng là trung tàm cùa càc linh vuc khàc. Khi bàn
ve
càc linh vuc cùa dòi sdng xà hòi, CMàc, Ph.Àng-ghen
va

lue
lón ve kinh tè, làm chù
ve
màt kinh tè, thi dóng thòi cùng sé làm chù cùa
che
dò chình tri xà bòi.
Va
khi nhùng quan he kinh tè thay dói thi
che
dò chình tri là linh vuc phài
thay dói
som
nhà't so vói càc linh vuc khàc, vi ò day, chình tri vùa là biéu
bién tàp trung vùa là biéu hien truc tièp cùa kinh tè.
Vày chình tri là gì? Da
co rat
nhiéu càch hiéu khàc nhau
ve
chình
ìxi,
thàm chi eó nguòi trong giói thàn hgc
con
cho ràng chinh tri cùng là tòn
<yiào.
Nhung nèu hiéu chình tri tu góc dò kèt càu chùc nàng
thi
chùng ta
16
thày ràng chinh tri là: "su tham
già

va
quàn lì dàt nuóc, viec lành dao càc giai càp, quan
he
dàn
toc,
ddi
ngoai,
Nhu vày, mudn
già
tàng vai trò cùa chình tri theo huóng chinh tri
trò thành lue lugng cài tao xa bòi thi
nò
phài phàn ành dùng nhu càu phàt
trièn cùa xà bòi, phàn ành
dùng
quan
he già
càp, quan he dàn
toc,
nhàn
loai
va
phài eó
mot
bò mày quyén
lue
thìch hgp, dù manh. Chình tri vói tu càch
là
che
dò chinh tri, là nhà nuóc, nò thuc bién nhiéu chùc nàng nhu:

khàc nhau. Y thùc chình tri
con
bao hàm cà niém tin chình tri, co so de
hinh thành niém tin này là do su nhàn thùc
ve
vai trò, quyén,
Igi,
dia vi cùa
con nguòi
va
dugc cùng
ed
bòi diéu kién
va
mòi tmòng smh sdng cùa con
nguòi. Dèn
day,
chùng ta lai thày ràng y thùc chinh tri trong dò bao hàm cà
niém tin chình tri co quan he vói càc bình thài y thùc xà bòi khàc. Ddi vói
OA
hC^
'•••*! :, ',: .
H
•.
f
TRUIJGTAVT^G^n^iINTM-,
.
Pr/0^^62
17
tòn giào dò là quan

thi diéu quan trgng nhà't càn phài lì giài là mdi quan he giùa giào bòi
tòn giào
va
nhà nuóc. Bòi
vi,
mòi mot nhà nuóc vói bàn
chat,
chùc nàng
va
Igi
ich cùa nò trong quan
he
vói giào bòi tón giào vói bàn chà't, duòng
huóng boat dòng,
Igi
ìch cùa nò này sinh su khàc biét cùa mdi quan he giùa
tón giào
va
chinh tri dàn tói tình phùc tap cùa chùng trong su tàc dòng ddi
vói
dòi sdng xà bòi.
Trong su phàt trién cùa xà hói
co
giai cà'p, vói su ra dòi cùa giai cà'p
vò san
va
giai cà'p tu
san
dà dàn
hinh

tu
bàn
chat va
phuong
thùc cùa chùng. Nói nhu vày
co
nghia là,
Urong
chinh tri
ni
bàn thàn nò
khòng co su thò
cùng va
nghi
le
chinh tri khòng phài là
le
nghi tón giào.
Nhung ddi vói mòi mot con nguòi cu thè khi thuc hién nghi
le
chinh tri hg
co
thè xuàt phàt
tu
tàm thùc tón giào cùa minh,
dòi
vói hg, nghi
le
chình tri
18

2:
MOT SO
BIÉU
HIÉN CUA MÒI QUAN HE
GliTA
TÒN GIÀO VÀ
CHÌNH
TRI
•
Tùy theo càch xem xét mdi quan
he
này
ma
chùng ta thà'y, quan
he
giùa tòn giào
va
chình tri co nhùng biéu hién khàc nhau ò càc khia canh,
càc càp dò cùa chùng. Nhu: Quan he toàn thè
vói
toàn the, toàn the vói bò
phàn; bò phàn vói bò phàn; quan he ò màt y thùc, ò màt tó chùc, ò phuong
thùc,
pham vi, ddi tugng tàc dòng, ò chùc
nàng, Duói day
chùng ta xem
xét
mot
sd biéu hién co bàn cùa mdi quan he này
tu

tu
dòi sdng hién thuc cùa con nguòi. Co thè chia nhùng nguón gdc à'y
thành nguón gdc xà bòi, nguón gdc nhàn thùc
va
nguón gdc tàm li. Vói tòn
giào hien dai, su ra dòi cùa chùng gàn bó chat che vói su bàt
lue
cùa con
nguòi truóc su thdng
ui
cùa
sue
manh xà bòi.
Sue
manh thdng tri này
duóc
biéu hien ò hai khia canh co bàn dò là: àp
bue
giai cà'p
va
tinh
Ui
phàt cùa
quy luàt xà bòi. Theo Ph.Àng-ghen thi su bàt
lue
trong càc quan he dàn con
nguòi tói niém tin tòn giào;
con
CMàc khi nói ve nguòn gdc xà hòi cùa su
ra dòi tón giào, òng cho ràng chinh nhà nuóc à'y xà bòi à'y dà san sinh ra

cùa
mot
xà bòi da phàt trién tói
mot
giai doan nhàt dinh; nò là su thù nhàn
xà bòi do bi lùng tung trong
mot
mdi
màu
thùàn vói bàn thàn
ma
khòng
sao giài quyèt dugc, ràng xà bòi dò da bi phàn thành
nhihig
màt ddi làp
khòng
thè
diéu hoà
ma
xà bòi do bàt lue khòng sao loai bò dugc. Nhung
mudn cho nhung màt ddi làp do, nhùng giai càp
co
quyén
Igi
kinh tè màu
thuàn nhau dò, khòng di dèn chò tiéu diét làn nhau
va
déu diet
luòn
cà xà

nguòi tói niém tm tòn giào,
va
su bàt
lue
cùa mòi
mot giai càp
trùoc
su xung dot cùa chùng cùng nhu xung dot xà bòi dàn tói
xuà't hién nhà nuóc. Hay theo càch hiéu cùa CMàc thi tòn giào
va
nhà
nuóc déu là san phàm cùa su tha hoà cùa con nguòi trong
mot
giai doan
nhà't dinh cùa lich
su.
Su tha hoà dàn tói tòn giào là nhàm bù dàp cho su bà't
lue,
con
su tha hoà dàn tói nhà nuóc là nhàm xoa diu màu thuàn. Qua
sii
phàn tich trèn, chùng ta thày co su tuong dóng ò mùc dò nhà't dinh
ve
co
so
xa bòi cùa su xuàt hién nhà nuóc
va
tòn giào (tón giào dàn toc) dàn tói su
tuong tàc, su bó sung cho nhau giùa nhà nude
va

tu
trièt hgc
bién chùng duy vàt (dàc bièt là bién chùng duy vàt
ve
lich su xà bòi), thi
chùng ta
co
thè thày dugc bàn chà't chung nhàt, phó quàt nhà't cùa mgi tòn
giào là nién tin hay thè giói quan boang duòng hu ào cùa con nguòi. Bàn
chat
này cùa tón giào dugc bièu hién tbòng
qua rat
nhiéu chùc nàng, trong
dò
chùc nàng dén bù hu ào là chùc nàng dàc thù, chùc nàng biéu hien rò
nhà't bàn
chat
cùa tòn giào. Co thè nói chùc nàng dén bù hu ào cùng nhu
chùc nàng lién kèt eó quan
he co
su tàc dóng truc tièp ddi vói chình tri.
Bàn chat cùa chình tri (vói tu càch là
che
do chinh tri, là nhà nuóc)
dò là tó chùc cùa giai cà'p thdng tri nhàm muc dich bào
ve
tràt tu hién hành,
dàn àp su phàn khàng cùa càc giai cà'p khàc, nhàm tao su ón dinh chình tri
- xà bòi
va

càcgiai
càp càc, càc
tàp doàn xà bòi. Nghia là no giài quyèt nhùng nhiem vu cùa
"tran
thè".
Nhimg
qudc
già
dàn
toc
khòng thè tao ra dugc su thdng nhàt
ve
màt tinh
thàn,
ma
xà hòi càn phài
co
su thdng nhà't à'y chù khòng chi là su thdng
nhàt trong linh vuc kinh tè - chình tri. Trong bdi cành à'y thi chình tòn giào
dàn toc dà góp phàn tao ra su thdng nhà't
ve
tinh thàn, hay nói dùng hon, nò
tao ra mot vi
thàn
chung, mot niém tin tòn giào chung cho tà't cà càc thi toc
bò
lac
cùng nhu càc giai càp càc tàng
lóp
xà bòi trong qudc

he
giùa tòn giào vói càc che
dò chinh tri. Nhung khòng phài su nuong tua su tuong tàc giùa tòn giào
va
chình tri dà màt di. Ph.Àng ghen, khi bàn
ve
vàn
de
tòn giào ò Phàp dàu thè
kyl9,
òng cho ràng giai càp tu san Phàp dà gap tai boa vói chù nghia duy
vàt cùa hg,
va
rói hg phài rùt ra kèt luàn là
phài
duy tri tòn giào cho
nhàri
dàn, nhung: "Khdn thay cho bàn thàn hg, hg chi mói phàt hién ra diéu do
sau khi dà ed
gang
hèt
sue
de vinh vién
buy
diet tòn giào.
Va bay
giò là
lue
ma
nhà tu san Anh, dèn

chinh tri, diéu dò cùng khòng loai trù su xung dot, su màu
thuàn giùa chùng ò nhùng pham vi, nhùng mùc dò nhàt dinh trong su phàt
trièn phùc tap cùa lich su.
Co thè nói
tu
khi xuà't hién tón giào dàn
toc va
nhà nuóc dèn nhà
nuóc tu san vói tòn giào thè giói
va
càc loai hinh tòn giào khàc, thi tòn giào
nhu là su tha hoà (su tón tai khàc) cùa nhà nuóc, cùa
ciiình
tri, dóng thòi
nò
là cài bó sung "trang nghiém" (C.Màc) cho su thièu hut, su bàt lue cùa
chinh tri. Nèu chùng tòi hiéu khòng sai quan niém cùa CMàc
ve
tòn
giào
va
chình tri dugc trình
bay
trong
mot
sd tàc phàm trièt hgc ò giai doan dàu,
thi
chình"
tri
va