Bộ giáo dục và đào tạo
Trờng đại học Nông nghiệp hà nội

V HI NAM NH GI THC TRNG V XUT HNG S DNG
T PHT TRIN MNG LI IM DN C TRấN A
BN HUYN TUY C, TNH K NễNG LUN VN THC S NễNG NGHIP

Chuyên ngành : Quản lý đất đai
Mã số : 60.62.16
Ngời hớng dẫn khoa học: ts. NGUYN QUANG HC

Trong quá trình điều tra, nghiên cứu để hoàn thành luận văn, ngoài sự nỗ lực
của bản thân, tôi còn nhận đợc sự hớng dẫn nhiệt tình, chu đáo của các nhà khoa
học, các thầy cô giáo và sự giúp đỡ nhiệt tình của các cơ quan, đồng nghiệp và
nhân dân địa phơng.
Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giáo viên hớng dẫn khoa học
TS. Nguyờn Quang Hoc đã tận tình hớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực
hiện luận văn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Tài nguyên và Môi
trờng, viện Sau đại học trờng Đại học Nông nghiệp Hà Nội, các cán bộ phòng Tài
nguyên và Môi trờng huyện Tuy Đc - tỉnh Đắk Nông, các phòng ban, cán bộ và
nhân dân các xã của huyện Tuy Đc đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực
hiện luận văn này./.

Tác giả luận văn
Tác giả luận vănTác giả luận văn
Tác giả luận văn V Hi Nam

iii


2.2.3. Trung Quốc 16

2.2.4. Vương quốc Thái Lan 17iv

2.3. Khái quát tình hình phát triển mạng lưới dân cư Việt Nam 17
2.4. Đặc ñiểm và xu hướng biến ñổi cơ cấu dân số, lao ñộng của ñiểm dân cư 19
2.5. Định hướng phát triển hệ thống ñiểm dân cư Việt Nam ñến năm 2020 20
2.6. Quy hoạch tổng thể hệ thống ñô thị và khu dân cư nông thôn tỉnh 22
2.7.Một số công trình nghiên cứu về QH xây dựng ñiểm dân cư ở Việt Nam 23
3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
25
3.1. Đối tượng nghiên cứu 25
3.2. Phạm vi nghiên cứu 25
3.3. Nội dung nghiên cứu 25
3.3.1. Đặc ñiểm ñiều kiện tự nhiên và thực trạng phát triển kinh tế, xã hội 25

3.3.2. Đánh giá tình hình quản lý và hiện trạng sử dụng ñất khu dân cư 25

3.3.3. Phân loại hệ thống ñiểm dân cư nông thôn huyện Tuy Đức 26

3.3.4.

Thực trạng kiến trúc, cảnh quan trong ñiểm dân cư 26

3.3.5. Định hướng phát triển mạng lưới dân cư huyện Tuy Đức ñến năm 2020


4.2.2. Hiện trạng sử dụng ñất khu dân cư huyện Tuy Đức năm 2009 44
4.3. Phân loại hệ thống ñiểm dân cư 47
4.3.1. Mục ñích phân loại 47

4.3.2. Kết quả phân loại 47

4.3.3. Đánh giá chung về hiện trạng mạng lưới dân cư huyện Tuy Đức 50

4.4. Thực trạng kiến trúc, cảnh quan trong các ñiểm dân cư 51
4.4.1. Kiến trúc cảnh quan nhà ở 51

4.4.2. Kiến trúc cảnh quan các công trình hạ tầng trong khu dân cư 54

4.4.2.1. Đường giao thông 54

4.4.2.2. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật khác 54

4.4.2.3. Công trình y tế 55

4.4.2.4. Công trình giáo dục 55

4.4.2.5. Công trình văn hóa thông tin, thể dục thể thao 55

4.4.3. Đánh giá chung về hiện trạng kiến trúc cảnh quan các công trình

55

4.5. Định hướng phát triển mạng lưới ñiểm dân cư huyện Tuy Đức 56
4.5.1. Các căn cứ cho ñịnh hướng phát triển mạng lưới dân cư 56


DC Dân cư
GD-ĐT Giáo dục ñào tạo
GCNQSD Giấy chứng nhận quyền sử dụng
HĐND Hội ñồng nhân dân
NN Nông nghiệp
NT Nông thôn
THCS Trung học cơ sở
THPT Trung học phổ thông
TSCQ Trụ sở cơ quan
UBND Uỷ ban nhân dân

vii

DANH MỤC BẢNG, HÌNH ẢNH
Stt Tên bảng Trang
Bảng 4.1. Một số chỉ tiêu dân số giai ñoạn 2007 – 2009 37

Bảng 4.2. Hiện trạng sử dụng ñất huyện Tuy Đức tính ñến 1/1/2010 45
Bảng 4.3. Diện tích ñất khu dân cư nông thôn huyện Tuy Đức năm 2009 46
Bảng 4.4. Tiêu chí phân loại ñiểm dân cư 48

Bảng 4.5. Quy mô, vị trí các ñiểm dân cư loại 1 49

Bảng 4.6. Quy mô, vị trí các ñiểm dân cư loại 2
Bảng 4.7. Quy mô, vị trí các ñiểm dân cư loại 3
49
50

Bảng 4.8. Cơ cấu các loại nhà ở khu vực huyện Tuy Đức năm 2010 51


1

1. MỞ ĐẦU
1.1. Tính cấp thiết của ñề tài
Tây Nguyên nói chung, Đắk Nông nói riêng dân cư của các thành phần dân tộc
ñược phân bố dưới hình thức cư trú theo từng vùng có sự ñan xen giữa các thành
phần dân tộc. Từ trong lịch sử, mỗi dân tộc ñã sớm tạo cho riêng mình một vùng cư
trú. Phạm vi cư trú của từng dân tộc không phân ñịnh theo ranh giới hành chính,
không theo quy hoạch nên dẫn ñến tình trạng lộn xộn về phong cách kiến trúc, cảnh
quan, ô nhiễm môi trường, lãng phí ñất ñai, gây khó khăn cho công tác quản lý xã
hội và ñầu tư cơ sở hạ tầng.
Để bảo ñảm thuận lợi cho việc tổ chức lại sản xuất theo hướng công nghiệp
hoá, hiện ñại hoá, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong các ñiểm dân cư, tạo công việc
làm cho người lao ñộng, tổ chức cuộc sống dân cư ngày càng tốt hơn nhằm ñảm bảo
phát triển kinh tế, xã hội bền vững thì cần phải có ñịnh hướng phát triển hệ thống
các ñiểm dân cư của vùng Tây Nguyên theo quan ñiểm sử dụng ñất thích hợp.
Huyện Tuy Đức - tỉnh Đắk Nông ñược thành lập từ năm 2006 theo Nghị Định
142/2006/NĐ-CP, ngày 22/11/2006 của Chính Phủ với tổng diện tích tự nhiên toàn
huyện 112.182 ha, cách trung tâm thị xã Gia Nghĩa khoảng 70km về phía Tây Nam.
Do mới ñược thành lập cho nên ñến nay huyện Tuy Đức vẫn chưa có một ñánh giá cụ
thể nào về tình hình phát triển mạng lưới ñiểm dân cư và quy hoạch phát triển hệ
thống ñiểm dân cư ñô thị và nông thôn trên ñịa bàn huyện nên dẫn ñến tình trạng hầu
hết các ñiểm dân cư phát triển tự phát sẽ gây khó khăn cho việc ñầu tư cơ sở hạ tầng
cũng như công tác quản lý xã hội của ñịa phương trong hiện tại cũng như tương lai.

2.1.1. Những khái niệm về hệ thống ñiểm dân cư
- Cơ cấu cư dân
Cơ cấu cư dân là toàn bộ các ñiểm dân cư của một nước, một tỉnh trong một
vùng kinh tế, phân bố trong không gian có phân công liên kết chức năng và hài hoà
cân ñối trong mỗi ñiểm và giữa các ñiểm dân cư trong một ñơn vị lãnh thổ.
Như vậy, cơ cấu cư dân là một cấu trúc tổng hợp và tương ñối bền vững, là
một hình thái tổ chức của cơ cấu lãnh thổ, cơ cấu vùng. Các ñiểm dân cư phân biệt
với nhau về quy mô và cấp hạng dựa trên sự tổng hợp các mối quan hệ phân công
chức năng trong toàn bộ cơ cấu cư dân của quốc gia trong một vùng. Vì vậy trong
quy hoạch cơ cấu dân cư phải lưu ý các mối quan hệ tương hỗ trong nội tại cơ cấu
của từng ñiểm dân cư, cũng như cơ cấu của toàn bộ trong một nhóm các ñiểm dân
cư cụ thể.
- Điểm dân cư ñô thị
Điểm dân cư ñô thị là ñiểm dân cư tập trung phần lớn những người dân phi
nông nghiệp, họ sống và làm việc theo kiểu thành thị.
Mỗi nước có quy ñịnh riêng về ñiểm dân cư ñô thị. Việc xác ñịnh quy mô tối
thiểu của ñiểm dân cư ñô thị phụ thuộc vào ñặc ñiểm kinh tế xã hội của nước ñó và
tỷ lệ phần trăm dân phi nông nghiệp của ñô thị ñó.[1]
- Điểm dân cư nông thôn
+ Theo quan ñiểm về xã hội học: Điểm dân cư nông thôn là ñịa bàn cư tụ có
tính chất cha truyền con nối của người nông dân (xóm, làng, thôn, bản, buôn, ấp), ñó
là một tập hợp dân cư sinh sống chủ yếu theo quan hệ láng giềng, nó ñược coi là
những tế bào của xã hội người Việt từ xa xưa ñến nay.[24]
+ Theo Luật Xây dựng (Điều 14): Điểm dân cư nông thôn là nơi cư trú tập
trung của nhiều hộ gia ñình gắn kết với nhau trong sản xuất, sinh hoạt và các hoạt
ñộng xã hội khác trong phạm vi một khu vực nhất ñịnh (gọi chung là thôn), ñược
hình thành do ñiều kiện tự nhiên, ñiều kiện kinh tế-xã hội, văn hoá, phong tục, tập

4



5

+ Đất giao thông ñường thuỷ: Bao gồm ñất xây dựng các bến cảng hành
khách và hàng hoá, kể cả các kho tàng, bến bãi, công trình phục vụ và trang thiết bị
kỹ thuật phục vụ yêu cầu hoạt ñộng vận chuyển hành khách và hàng hoá của thành
phố với bên ngoài.
+ Đất giao thông hàng không: Là ñất xây dựng các sân bay dân dụng của
thành phố, nhà ga hàng không và hệ thống công trình thiết bị kỹ thuật khác của các
sân bay.
- Khu ñất dân dụng ñô thị
Bao gồm các loại ñất xây dựng nhà ở, các công trình phục vụ công cộng,
ñường phố, quảng trường phục vụ nhu cầu về nhà ở, nghỉ ngơi, giải trí của nhân
dân thành phố. Theo tính chất sử dụng, ñất dân dụng thành phố ñược chia thành 4
loại chính:
+ Đất xây dựng nhà ở: Bao gồm các loại ñất xây dựng từng nhà ở, ñường
giao thông, hệ thống công trình phục vụ công cộng, cây xanh trong phạm vi tiểu
khu nhà ở, còn ñược gọi là ñất ở thành phố.
+ Đất xây dựng trung tâm thành phố và các công trình phục vụ công cộng:
Gồm ñất xây dựng các công trình phục vụ về thương nghiệp, văn hoá, y tế, giáo
dục ngoài phạm vi khu nhà ở. Các công trình ñó do tính chất và yêu cầu phục vụ
riêng mà có thể có vị trí quy hoạch khác nhau hoặc tập trung ở trung tâm thành phố,
trung tâm nhà ở, hoặc ở bên ngoài khu vực thành phố.
+ Đất ñường và quảng trường hay còn gọi là ñất giao thông ñối nội: Bao gồm
ñất xây dựng mạng lưới ñường phố phục vụ yêu cầu ñi lại bên trong thành phố kể cả
các quảng trường lớn của thành phố.
+ Đất cây xanh ñô thị: Bao gồm ñất xây dựng các công viên, vườn hoa của
thành phố và khu nhà ở.
Các mặt nước dùng cho yêu cầu nghỉ ngơi, giải trí của nhân dân cũng ñược
tính vào diện tích cây xanh. Khi mặt nước quá lớn, chỉ tính 30% diện tích mặt nước

Theo Luật Đất ñai năm 1993 thì ñất trong khuôn viên thổ cư của hộ gia ñình
bao gồm 2 loại ñất, ñó là ñất ở và ñất vuờn tạp, ao (ñất vườn, ao ñược xếp vào mục
ñất nông nghiệp).
Theo Luật Đất ñai năm 2003 thì ñất ở của hộ gia ñình cá nhân tại nông thôn
bao gồm ñất ñể xây dựng nhà ở, xây dựng các công trình phục vụ ñời sống, vườn,
ao trong cùng một thửa ñất thuộc khu dân cư nông thôn, phù hợp với xây dựng ñiểm

7

dân cư nông thôn ñược cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xét duyệt.
Do lịch sử hình thành ñất khu dân cư có sự khác nhau nên cơ cấu diện tích
loại ñất này trong các ñiểm dân cư cũng rất khác nhau giữa các ñịa phương. Qua kết
quả nghiên cứu ñiều tra thực tế cho thấy ñất thổ cư chiếm khoảng 30 - 60% tổng
diện tích của ñiểm dân cư, tuỳ thuộc vào ñặc ñiểm của từng vùng. Vùng ñồng bằng
thường có tỷ lệ ñất thổ cư trong ñiểm dân cư cao hơn miền núi.
- Đất chuyên dùng trong ñiểm dân cư
Đất chuyên dùng trong ñiểm dân cư bao gồm ñất xây dựng trụ sở cơ quan, công
trình sự nghiệp, ñất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, ñất có mục ñích công cộng
(các công trình hạ tầng kỹ thuật, phúc lợi xã hội, ñất làm ñường sá và mương rãnh
thoát nước, ñất mặt nước, cây xanh, khuôn viên công cộng ). Đây là loại ñất phục vụ
cho mục ñích công cộng của cộng ñồng xã hội. Tuỳ theo ñặc ñiểm về ñịa lý và tốc ñộ
phát triển của mỗi ñịa phương mà cơ cấu diện tích các loại ñất này cao hay thấp. Tuy
nhiên theo xu hướng phát triển chung thì nhu cầu sử dụng của loại ñất này sẽ ngày
càng cao.
Đất chuyên dùng trong ñiểm dân cư do chính quyền các ñịa phương và các tổ
chức trực tiếp quản lý sử dụng nhưng phải thực hiện theo ñúng quy hoạch và pháp
luật, ñảm bảo cho việc sử dụng ñúng mục ñích, tiết kiệm nhằm ñáp ứng mục tiêu
phát triển lâu dài của ñất nước và cộng ñồng dân cư.[2]
2.1.3. Phân loại hệ thống ñiểm dân cư
2.1.3.1. Phân loại ñô thị

du lịch, dịch vụ, ñầu mối giao thông, giao lưu trong vùng tỉnh, vùng liên tỉnh hoặc
cả nước, có vai trò thúc ñẩy sự phát triển kinh tế-xã hội của một vùng lãnh thổ liên
tỉnh hoặc một số lĩnh vực ñối với cả nước.
Tỷ lệ lao ñộng phi nông nghiệp trong tổng số lao ñộng từ 80% trở lên, có cơ sở hạ
tầng ñược xây dựng nhiều mặt tiến tới tương ñối ñồng bộ và hoàn chỉnh, quy mô dân
số từ 25 vạn người trở lên, mật ñộ dân số bình quân từ 10000 người/km
2
trở lên.
- Ðô thị loại III
Đô thị có chức năng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ thuật,
dịch vụ, ñầu mối giao thông, giao lưu trong tỉnh hoặc vùng liên tỉnh, có vai trò thúc
ñẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của một tỉnh hoặc một số lĩnh vực ñối với vùng
liên tỉnh.
Tỷ lệ lao ñộng phi nông nghiệp trong tổng số lao ñộng từ 75% trở lên, có cơ sở
hạ tầng ñược xây dựng từng mặt ñồng bộ và hoàn chỉnh, quy mô dân số từ 10 vạn
người trở lên, mật ñộ dân số bình quân từ 8000 người/km
2
trở lên.
- Ðô thị loại IV
Đô thị có chức năng là trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành về chính trị,
kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ thuật, dịch vụ, ñầu mối giao thông, giao lưu trong

9

tỉnh, có vai trò thúc ñẩy sự phát triển kinh tế-xã hội của một tỉnh hoặc một vùng
trong tỉnh.
Tỷ lệ lao ñộng phi nông nghiệp trong tổng số lao ñộng từ 70% trở lên, có cơ sở
hạ tầng ñã hoặc ñang ñược xây dựng từng mặt ñồng bộ và hoàn chỉnh, quy mô dân số
từ 5 vạn người trở lên, mật ñộ dân số bình quân từ 6000 người/km
2

bản ñược quy hoạch xây dựng mới hoặc cải tạo ñể trở thành ñiểm dân cư chính thức

10

của hệ thống dân cư chung trên lãnh thổ toàn huyện, ñược ưu tiên quy hoạch và ñầu
tư xây dựng ñồng bộ. Các ñiểm dân cư này có các trung tâm sản xuất và phục vụ
công cộng chung của xã.
+ Loại 2: Các ñiểm dân cư phụ thuộc, phát triển có giới hạn. Các ñiểm dân cư
này có mối quan hệ hoạt ñộng sản xuất và sinh hoạt gắn chặt với các ñiểm dân cư
chính, chúng ñược khống chế về quy mô mở rộng, về mức ñộ xây dựng trong giai
ñoạn quá ñộ, không ñược ñầu tư xây dựng những công trình có giá trị.
+ Loại 3: Những xóm, trại, ấp nhỏ không có triển vọng phát triển, không
thuận lợi cho tổ chức sản xuất và ñời sống, trong tương lai cần có biện pháp và kế
hoạch di chuyển theo quy hoạch.
- Tiêu chuẩn ñánh giá phân loại ñiểm dân cư
Ở những khu vực dân cư ñông ñúc ñã tồn tại mạng lưới dân cư từ lâu ñời cần
dựa trên các tiêu chuẩn sau ñây ñể ñánh giá phân loại ñiểm dân cư:
+ Thôn, xóm chính ñảm nhận từ 100 ha canh tác trở lên.
+ Cự ly trung bình từ ñiểm dân cư ñến cánh ñồng xa nhất không quá từ 1,5
ñến 2 km.
+ Có ñiều kiện thuận lợi về ñất ñai, vị trí ñịa lý, khả năng trang bị kỹ thuật và
nguồn nhân lực ñể xây dựng nhiều công trình phục vụ sản xuất, sớm hình thành
cụm trung tâm sản xuất tập trung của xã.
+ Có ñiều kiện ñể xây dựng các công trình văn hoá phúc lợi công cộng chung
của xã (Đối với những ñiểm dân cư chính phải có số dân ít nhất là trên 1500 người
và phải có những ñiều kiện thuận lợi khác về ñất ñai, vị trí, trang bị kỹ thuật, ñối với
ñiểm dân cư phụ phải có quy hoạch dân số tối thiểu là 500 người ñể xây dựng nhà
trẻ, mẫu giáo).
+ Có nhiều công trình có giá trị như: các cơ sở vật chất kỹ thuật của Hợp tác
xã hoặc công trình phúc lợi công cộng của xã, nhà ở của dân ñược xây bằng gạch,

bị khoa học kỹ thuật hiện ñại, ñặc biệt là giao thông ñô thị. Cần bảo ñảm thực hiện
các quy chế và chỉ tiêu về kinh tế kỹ thuật xây dựng. Phải tuân thủ các chủ trương
ñường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và ñịa phương về xây dựng phát triển ñô
thị, hiện ñại hoá các trang thiết bị kỹ thuật, phương tiện giao thông vận tải, thông tin
liên lạc.
- Tính cơ ñộng và hiện thực của ñồ án quy hoạch: Bất kỳ một ñồ án nào khi
thiết kế cũng phải ñề cập ñến khả năng thực thi của nó trong từng giai ñoạn. Muốn

12

thực hiện ñược ý ñồ phát triển tốt thì tính cơ ñộng và linh hoạt của ñề án phải rất
cao, có nghĩa là trước những hiện tượng ñột biến về ñầu tư xây dựng, hoặc những
chủ trương mới của chính quyền về xây dựng ñô thị thì hướng phát triển cơ bản và
lâu dài của ñô thị vẫn ñược bảo ñảm.[2]
2.1.4.2. Nguyên tắc phát triển hệ thống ñiểm dân cư nông thôn
- Dựa trên cơ sở phương hướng, nhiệm vụ phát triển sản xuất (trồng trọt, chăn
nuôi, các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ), ñồng thời phải phục vụ thiết
thực cho các kế hoạch phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của ñịa phương.
- Phù hợp với quy hoạch bố trí lao ñộng, dân cư trên ñịa bàn huyện và phải
xem xét ñến quan hệ với các ñiểm dân cư lân cận, phải phối hợp chặt chẽ với các
quy hoạch chuyên ngành khác có liên quan như quy hoạch thuỷ lợi, quy hoạch giao
thông, quy hoạch ñồng ruộng.
- Phải xuất phát từ tình hình hiện trạng, khả năng về ñất ñai, nhân lực, vốn
ñầu tư, theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, ñồng thời phải phù
hợp với ñiều kiện tự nhiên (ñịa hình, khí hậu, thuỷ văn ), phù hợp với các truyền
thống, tập quán, tiến bộ về sản xuất và sinh hoạt chung của từng vùng, từng dân tộc.
- Đảm bảo yêu cầu về quốc phòng, chống bão lụt và bảo vệ môi trường.
- Cần xét ñến triển vọng phát triển trong tương lai, phải ñáp ứng các yêu cầu
sản xuất và ñời sống trong giai ñoạn trước mắt, ñồng thời phải có phương hướng
quy hoạch dài hạn từ 15 ñến 20 năm.

- Đổi mới cơ cấu kinh tế nông nghiệp
Các huyện nằm trong vùng quy hoạch sản xuất lương thực của cả nước tuy ñã
vượt qua cửa ải 10 tấn lương thực/ha vẫn phải phấn ñấu tăng sản lượng lương thực (cả
lúa và màu) và bình quân lương thực ñầu người, nâng cao chất lượng lương thực, ñáp
ứng nhu cầu tiêu dùng, chăn nuôi, dự trữ và xuất khẩu của cả nước.
Các huyện thuộc vùng trung du, miền núi dứt khoát từ bỏ tư tưởng tự túc
lương thực với bất cứ giá nào, kiên quyết thuyết phục nhân dân không phá rừng làm
nương rẫy, mạnh dạn chuyển hướng cơ cấu sản xuất theo hướng bảo vệ rừng hiện
có, bảo vệ, cải tạo và chăm sóc rừng tái sinh, ñẩy mạnh trồng rừng, phủ xanh ñồi
trọc, mở mang các hình thức trang trại, vườn rừng kết hợp làm lâm nông nghiệp.
Nền kinh tế nông nghiệp trên ñịa bàn huyện cần phải ñổi cơ cấu cây trồng ñể
có nhiều sản phẩm phong phú, ña dạng, có chất lượng và hiệu quả cao, tăng giá trị
sản phẩm trên ñơn vị diện tích, ñáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao trong

14

nước và xuất khẩu. Đồng thời cơ cấu kinh tế nông nghiệp chuyển dịch theo hướng
giảm hợp lý tỷ lệ giá trị sản phẩm lương thực, tăng tỷ lệ giá trị sản phẩm cây công
nghiệp, rau quả, chăn nuôi, thuỷ sản và lâm nghiệp. Song giá trị tuyệt ñối về sản
lượng lương thực vẫn phải cao.
- Công nghiệp hoá, hiện ñại hoá nông nghiệp và kinh tế nông thôn
+ Đưa cách mạng khoa học kỹ thuật tác ñộng vào nông lâm, ngư nghiệp theo
hướng thuỷ lợi hoá, cơ giới hoá, ñiện khí hoá, hoá học hoá và công nghệ sinh học,
thực hiện thâm canh tăng vụ, vừa tăng năng suất cây trồng vật nuôi, vừa tạo ñiều
kiện dịch chuyển cơ cấu sản xuất ñem lại hiệu quả cao, cải thiện ñiều kiện lao ñộng
cho nông dân.
+ Phát triển rộng khắp công nghiệp bảo quản, chế biến nông lâm thuỷ sản,
kết hợp nhiều hình thức, trình ñộ công nghệ, hiện ñại hoá công nghệ, nâng cao chất
lượng và giá trị sản phẩm ñể tăng sức cạnh tranh. Giảm dần và tiến tới chấm dứt
việc xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu.

Để các ñiểm dân cư ñó có sức hút mạnh mẽ:
- Nhà ở ñược xây dựng với tiêu chuẩn cao hơn và ñẹp hơn ở thành phố.
- Cây xanh ñược trồng nhiều hơn và nhiều chủng loại hơn.
- Được nối với thành phố bằng các tuyến ñường ngắn nhất và chất lượng cao.
Đây là giải pháp ñộc ñáo của các nhà quy hoạch Đức ñã khống chế ñược sự
phát triển quá mức của các thành phố lớn, phát triển hệ thống các loại ñô thị vừa và
nhỏ trên khắp lãnh thổ, ñiều hòa sự phát triển giữa 2 khu vực thành thị và nông
thôn.
2.2.2. Cộng hoà Ấn Độ
Ấn Độ là một quốc gia ñất rộng người ñông, ñứng thứ hai ở châu Á (sau
Trung Quốc). Theo các chuyên gia kinh tế, ñặc ñiểm của ñất nước Ấn Độ ñược khái
quát là:
Nền kinh tế chậm phát triển, tài nguyên phân bố không ñồng ñều, mất cân ñối
giữa các vùng, khác biệt lớn giữa thành thị và nông thôn, bình quân thu nhập ñầu
người rất thấp, tốc ñộ tăng dân số quá nhanh, nhiều người thất nghiệp, di dân từ
nông thôn ra thành thị khá lớn.
Các chuyên gia phát triển nông thôn Ấn Độ cho rằng muốn ñạt ñược mục
tiêu xây dựng nông thôn mới cần có 3 hệ thống trung tâm nông thôn ñược phân cấp
và hoạch ñịnh như sau:

16

Hệ thống trung tâm thứ nhất gọi là làng trung tâm, có chức năng ñảm bảo các
dịch vụ cơ bản cho dân cư trong làng cũng như các khu vực xung quanh.
Hệ thống trung tâm thứ hai ñược gọi là trung tâm dịch vụ, có nhiệm vụ cung
cấp các dịch vụ ở mức trung bình.
Hệ thống trung tâm thứ ba là trung tâm phát triển, ñáp ứng các nhu cầu dịch
vụ ở mức ñộ cao.
Các trung tâm trên không chỉ ñơn thuần là nơi có hạ tầng kỹ thuật thích ứng
mà còn là các ñiểm nút ñể tổ chức toàn bộ hoạt ñộng phát triển cho từng vùng, từng

Trung Quốc.
Ưu ñiểm của mô hình phát triển công nghiệp nông thôn là sự tiếp nhận công
nghiệp mà tránh ñược sự tập trung quá ñông ở các thành phố và khu công nghiệp
lớn, người dân nông thôn có cơ hội làm giàu, nông thôn phát triển mạnh, mức sống
nông thôn thành thị xích lại gần nhau.
2.2.4. Vương quốc Thái Lan
Thái Lan là một nước nông nghiệp lớn trong vùng Đông Nam Á, là nước có
khối lượng nông sản xuất khẩu khá lớn. Cả nước có khoảng 53.000 làng xóm, trải
qua nhiều kế hoạch phát triển 5 năm, trong ñó chú trọng ñến sự phát triển các vùng
nông thôn. Chính phủ ñã xây dựng 32 dự án phát triển các khu vực nông thôn với sự
tham gia của nhiều Bộ, ngành, nhờ ñó mà ñời sống của nông dân ñã ñược cải thiện
ñáng kể.
Chính sách kinh tế của Thái Lan là ưu tiên phát triển giao thông, ñặc biệt là
giao thông ñường bộ, cung cấp nước tưới tiêu trong nông nghiệp và nước sinh hoạt
nông thôn. Việc ñầu tư xây dựng giao thông, thuỷ lợi nông thôn phần lớn tập trung
vào các vùng có tiềm năng lớn trong sản xuất. Tuy nhiên vẫn còn một số làng thiếu
nước cho sản xuất nông nghiệp, thiếu nước sinh hoạt và chưa có ñường ô tô tới
trung tâm. Mặc dù ñã phát triển hệ thống giao thông nông thôn trên toàn quốc
nhưng sự phân hoá giàu nghèo trong nông thôn ngày càng lớn. Đó là những bức xúc
mà Thái Lan vẫn phải ñương ñầu ñể vượt qua.[24]
2.3. Khái quát tình hình phát triển mạng lưới dân cư Việt Nam
Sự phân bố các ñiểm dân cư nông thôn trên các vùng lãnh thổ nước ta không
ñồng ñều. Quá trình hình thành và phát triển ñiểm dân cư phụ thuộc vào ñiều kiện tự
nhiên (ñất ñai, khí hậu, ñịa hình ) và ñiều kiện kinh tế xã hội, phong tục tập quán của
mỗi vùng, trong ñó các yếu tố về ñiều kiện tự nhiên giữ vai trò rất quan trọng. Đặc