Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
MỘT SỐ GIẢI PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG NHẬN DẠNG ĐỂ
VẼ BIỂU ĐỒ ĐỊA LÍ
I. PHẦN MỞ ĐẦU
Trong dạy học, việc tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh tự
tìm tòi kiến thức và cao hơn nữa là biết vận dụng vào thực tế, nhằm phát
huy tính tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh là một trong
những mục tiêu của dạy học tích cực và lấy học sinh làm trung tâm.
Thực hành kỹ năng Địa lí trong đó có kỹ năng vẽ biểu đồ là một yêu cầu
rất quan trọng của việc học tập môn Địa lí.
Vì vậy, việc rèn luyện những kĩ năng địa lý là rất cần thiết cho việc
học tập đồng thời cũng chuẩn bị kĩ năng cho việc tiếp thu kiến thức ở các
lớp trên. Có rất nhiều kĩ năng cơ bản cần phải luyện cho học sinh trong
quá trình dạy môn Địa lý. Một trong những kỹ năng quan trọng đó là “Kĩ
năng vẽ biểu đồ”. Đây là kĩ năng rất cơ bản, cần thiết khi học Địa lý.
Bởi thông qua biểu đồ các em đã thể hiện được mối liên hệ giữa những
đối tượng địa lí đã học nó giúp học sinh có thể dựa vào biểu đồ nêu được
về đặc điểm của một đối tượng địa lí: Chính vì vậy, bản thân tôi là một
giáo viên giảng dạy bộ môn Địa lí, tôi rất quan tâm đến việc củng cố, rèn
luyện kỹ năng vẽ biểu đồ cho học sinh.
- Để giúp các em thực hiện kỹ năng này ngày càng tốt hơn.Trong
thực tế, đa số học sinh chưa thành thạo kĩ năng nhận biết dạng và vẽ
đúng biểu đồ, phần lớn học sinh lúng túng trong cách nhận dạng biểu

Giáo viên: Trần Văn Ly Trường THCS Vĩnh Mỹ A

1

Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
đồ. Với kinh nghiệm của bản thân tích luỹ được trong quá trình giảng

sự đầu tư thời gian cho việc làm bài tập, làm bài đầy đủ có chất lượng,
chịu khó tìm tòi những kiến thức thực tế khi giáo viên cầu. Và điều quan
trọng hơn cả là học sinh cũng đã làm quen với việc vẽ và nhận xét biểu
đồ. Tuy nhiên, việc học tập của học sinh vẫn còn có một số tồn tại sau:
- Một số học sinh còn lười học, thiếu tính tích cực chủ động trong
học tập nên chưa nắm chắc được kiến thức.
- Một số học sinh lại không chịu khó trong việc làm bài ở nhà,
thậm chí các em còn mượn vở bài tập của bạn để chép lại một cách thụ
động, trong khi ở vở bài tập của mình cũng đã có một số bài hưỡng dẫn
cách vẽ biểu đồ.
- Một số học sinh yếu kĩ năng xử lí số liệu từ tuyệt đối sang tương
đối để vẽ biểu đồ chưa thành thạo, kĩ năng vẽ chia tỉ lệ chưa chính xác.
- Nguyên nhân của thực trạng trên: Trường có quy mô nhỏ, chỉ có
hai giáo viên dạy bộ môn địa lí nên khó trao đổi về chuyên môn nghiệp
vụ. Giáo viên trong quá trình giảng dạy chưa thu hút được học sinh, cũng
nặng về truyền đạt kiến thức, rèn luyện tính tự giác, chủ động tích cực
cho học sinh chưa cao. Đa số học sinh có sự nhạy bén, thích nghi và
thích tìm hiểu cái mới đặc biệt là cách học mới. Học sinh của trường có
địa bàn phân bố rộng, đa số gia đình làm nông nên thời gian đầu tư cho
việc học cũng hạn chế.

Giáo viên: Trần Văn Ly Trường THCS Vĩnh Mỹ A

3

Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
- Học sinh nhiều em cũng học lệch, không quan tâm đến môn học
còn tư tưởng xem môn địa là môn học phụ, là môn học thuộc nên không
chú trọng quan tâm đến việc tự rèn luyện kĩ năng vẽ biểu đồ cho mình.
Một bộ phận phụ huynh còn quan niệm không cần đầu tư cho việc học

giáo viên.
Bước 4: Tổng kết, đánh giá thực trạng việc rèn luyện kỹ năng vẽ
biểu đồ địa lý. Những thuận lợi khi rèn luyện kỹ năng vẽ biểu đồ cho học
sinh. Đa số học các tiết học thực hành về vẽ biểu đồ, học sinh đều có
hứng thú tham gia học tập tốt, bởi những giờ học này không nặng về
kiến thức lý thuyết, mà chủ yếu rèn luyện cho học sinh kỹ năng thực
hành. Thông qua những bài thực hành về vẽ biểu đồ học sinh sẽ thấy
được mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng địa lí đã học, thấy được xu
hướng phát triển cũng như biết so sánh, phân tích đánh giá được sự phát
triển của các sự vật, hiện tượng địa lý đã học.
* Cơ sở thực tiễn:
Những số liệu, khi được thể hiện thành biểu đồ, bao giờ cũng có
tính trực quan làm cho học sinh tiếp thu tri thức được dễ dàng, tạo nên
hứng thú học tập. Trong dạy học Địa lí, việc yêu cầu học sinh vẽ biểu đồ
là một nội dung không thể thiếu được khi làm các bài tập và bài thực
hành. Có vẽ được biểu đồ thì các em hình thành được các kĩ năng, hiểu
rõ được được công dụng của từng loại biểu đồ và từ đó nắm vững cách
phân tích, khai thác những tri thức Địa lí.

Giáo viên: Trần Văn Ly Trường THCS Vĩnh Mỹ A

5

Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
Trong chương trình Địa lí lớp 9 thì số lượng biểu đồ, được đưa vào
với nội dung rất lớn. Mục đích là từ số liệu thống kê, biểu đồ học sinh
đưa ra được kiến thức cần lĩnh hội .Và phải từ bảng số liệu học sinh nhận
dạng được các loại biểu đồ và chọn dạng biểu đồ thích hợp để vẽ với nội
dung kiến thức.
Từ đó cũng ảnh hưởng nhiều tới thời gian hoàn thành bài tập của

còn có rất nhiều các bài tập thực hành vẽ biểu đồ ở nhà, nếu không có
biện pháp kiểm tra, đánh giá kịp thời thì nhiều em sẽ coi nhẹ việc thực
hiện các bài tập này, hoặc có những lỗi soi sót mắc phải của học sinh mà
mà giáo viên không kịp thời phát hiện ra để giúp các em sửa chữa.
Thực trạng về việc rèn luyện kĩ năng vẽ biểu đồ Thông qua các
phương pháp quan sát, điều tra, nghiên cứu sản phẩm thực hành (kết quả
các bài kiểm tra vẽ biểu đồ) của các em học sinh, tôi thấy các em còn hay
mắc một số lỗi sau:
- Chia tỷ lệ chưa chính xác (ví dụ với biểu đồ hình tròn với số liệu
nhỏ 8% mà học sinh chia tới 1/4 hình tròn là chưa hợp lí).
- Hoặc với biểu đồ hình cột khoảng cách giữa các năm học sinh vẫn
chia không đều: kích thước của các cột to, nhỏ khác nhau làm cho hình
vẽ không đẹp.
Đây là 1 số lỗi thường gặp của học sinh khi tiến hành vẽ biểu đồ:
- Thiếu tên biểu đồ hoặc ghi tên không đúng và thiếu.

Giáo viên: Trần Văn Ly Trường THCS Vĩnh Mỹ A

7

Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
- Thiếu phần chú giải hoặc phần chú giải thường kẻ bằng tay và
viết tắt.
* Đối với biểu đồ hình tròn:
Chia tỉ lệ không đúng, số ghi trong biểu đồ không ngay ngắn, rõ
ràng và viết chữ vào trong biểu đồ.
* Đối với biểu đồ cột:
Vẽ hệ trục tọa độ không cân đối, thẩm mĩ, cột đầu tiên vẽ sát trục,
trên các cột không ghi giá trị, chia tỉ lệ năm trên trục ngang không chính
xác, thiếu dấu mũi tên và đơn vị trên hai đầu trục.

- Thường dùng để biểu diễn cơ cấu thành phần của mọt tổng thể và
qui mô của đối tượng cần trình bày. Chỉ được thực hiện khi giá trị tính
của các đại lượng được tính
bằng % và các giá trị thành phần cộng lại bằng 100%.
- Dấu hiệu nhận dạng loại biểu này là khi đề ra có cụm từ: Cơ cấu,
qui mô, tỉ trọng, tỉ lệ.
* Kĩ năng nhận dạng biểu đồ hình cột:
- Dạng biểu đồ này sử dụng để chỉ khác biệt về qui mô khối lượng
của một hay một số đối tượng địa lý hoặc sử dụng để thực hiện tương
quan về độ lớn giữa các đại lượng.
- Dấu hiệu nhận dạng loại biểu này là khi đề ra có cụm từ: Tình
hình, so sánh, sản lượng, số lượng.

Giáo viên: Trần Văn Ly Trường THCS Vĩnh Mỹ A

9

Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
Ví dụ: Vẽ biểu đồ so sánh dân số, diện tích… của 1 số tỉnh (vùng,
nước) hoặc vẽ biểu đồ so sánh sản lượng (lúa, ngô, than…) của một số
địa phương qua một số năm.
* Kĩ năng nhận dạng biểu đồ đường - đồ thị:
- Đồ thị hay còn gọi là đường biểu diễn là dạng biểu đồ dùng để thể
hiện tiến trính phát triển, sự biến thiên của các đối tượng qua thời gian.
- Dấu hiệu nhận dạng loại biểu này là khi đề ra có cụm từ: Tốc độ
tăng trưởng, tốc độ phát triển, nhịp điệu phát triển, nhịp điệu tăng trưởng,
tình hình tăng trưởng, tình hình phát triển, quá trình tăng trưởng, quá
trình phát triển.
* Kĩ năng nhận dạng biểu đồ miền:
- Biểu đồ miền còn được gọi là biểu đồ diện. Loại biểu này thể hiện

không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Kính mong nhận được những
ý kiến đóng góp quý báu của các đồng nghiệp để những kinh nghiệm của
bản thân được hoàn thiện và có giá trị thực tiễn cao hơn.
IV. KIẾN NGHỊ:
1. Đối với học sinh:
- Muốn nâng cao, củng cố kỹ năng vẽ biểu đồ thì trước tiên học
sinh phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho học tập. Thực hiện tốt các bước,
các thao tác theo sự hướng dẫn của giáo viên. Học sinh có thể tổ chức
các nhóm, đôi học tập để trao đổi nhận xét, đánh giá kết quả của nhau.
2. Đối với giáo viên bộ môn:

Giáo viên: Trần Văn Ly Trường THCS Vĩnh Mỹ A

11

Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
- Trong các giờ thực hành vẽ biểu đồ phải thường xuyên quan sát,
hướng dẫn sửa chữa các lỗi sai của học sinh. Có những phương pháp dạy
học phù hợp: Hướng dẫn các bước, các thao tác sao cho học sinh dễ hiểu
và dễ thực hiện. Ngoài thời gian chính khóa những giờ tự chọn theo chủ
đề, giáo viên có thể dành hẳn một chuyên đề về rèn luyện kỹ năng vẽ
biểu đồ cho học sinh để các em nắm được các dạng biểu đồ thường gặp.
Không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, đặc biệt học tập
bồi dưỡng về ứng dụng công nghệ thông tin trong bài giảng và trong việc
rèn luyện kỹ năng vẽ biểu đồ cho học sinh.
3. Đối với nhà trường:
- Có những biện pháp thiết thực động viên, giúp đỡ những nghèo,
khó khăn có đủ đồ dùng học tập. Tổ chức các chuyên đề dạy học rèn kỹ
năng vẽ biểu đồ cho học sinh.
- Yêu cầu giáo viên bộ môn kiểm tra, đánh giá thường xuyên để