1
Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý

MỘT SỐ GIẢI PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG NHẬN DẠNG ĐỂ
VẼ BIỂU ĐỒ ĐỊA LÍ

I. PHẦN MỞ ĐẦU
Trong dạy học, việc tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh tự tìm tòi
kiến thức và cao hơn nữa là biết vận dụng vào thực tế, nhằm phát huy tính tự giác,
tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh là một trong những mục tiêu của dạy
học tích cực và lấy học sinh làm trung tâm. Thực hành kỹ năng Địa lí trong đó có
kỹ năng vẽ biểu đồ là một yêu cầu rất quan trọng của việc học tập môn Địa lí.
Vì vậy, việc rèn luyện những kĩ năng địa lý là rất cần thiết cho việc học tập
đồng thời cũng chuẩn bị kĩ năng cho việc tiếp thu kiến thức ở các lớp trên. Có rất
nhiều kĩ năng cơ bản cần phải luyện cho học sinh trong quá trình dạy môn Địa lý.
Một trong những kỹ năng quan trọng đó là “Kĩ năng vẽ biểu đồ”. Đây là kĩ năng
rất cơ bản, cần thiết khi học Địa lý. Bởi thông qua biểu đồ các em đã thể hiện được
mối liên hệ giữa những đối tượng địa lí đã học nó giúp học sinh có thể dựa vào biểu
đồ nêu được về đặc điểm của một đối tượng địa lí: Chính vì vậy, bản thân tôi là một
giáo viên giảng dạy bộ môn Địa lí, tôi rất quan tâm đến việc củng cố, rèn luyện kỹ
năng vẽ biểu đồ cho học sinh.
- Để giúp các em thực hiện kỹ năng này ngày càng tốt hơn.Trong thực tế, đa
số học sinh chưa thành thạo kĩ năng nhận biết dạng và vẽ đúng biểu đồ, phần lớn
học sinh lúng túng trong cách nhận dạng biểu đồ. Với kinh nghiệm của bản thân
tích luỹ được trong quá trình giảng dạy, tôi xin mạnh dạn trình bày sáng kiến kinh
nghiệm về vấn đề:
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNGNHẬN DẠNG ĐỂ VẼ BIỂU
ĐỒ ĐỊA LÍ ”

Giáo viên: Trần Văn Ly


nên chưa nắm chắc được kiến thức.

Giáo viên: Trần Văn Ly

Trường THCS Vĩnh Mỹ A


3
Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
- Một số học sinh lại không chịu khó trong việc làm bài ở nhà, thậm chí các
em còn mượn vở bài tập của bạn để chép lại một cách thụ động, trong khi ở vở bài
tập của mình cũng đã có một số bài hưỡng dẫn cách vẽ biểu đồ.
- Một số học sinh yếu kĩ năng xử lí số liệu từ tuyệt đối sang tương đối để vẽ
biểu đồ chưa thành thạo, kĩ năng vẽ chia tỉ lệ chưa chính xác.
- Nguyên nhân của thực trạng trên: Trường có quy mô nhỏ, chỉ có hai giáo
viên dạy bộ môn địa lí nên khó trao đổi về chuyên môn nghiệp vụ. Giáo viên trong
quá trình giảng dạy chưa thu hút được học sinh, cũng nặng về truyền đạt kiến thức,
rèn luyện tính tự giác, chủ động tích cực cho học sinh chưa cao. Đa số học sinh có
sự nhạy bén, thích nghi và thích tìm hiểu cái mới đặc biệt là cách học mới. Học
sinh của trường có địa bàn phân bố rộng, đa số gia đình làm nông nên thời gian đầu
tư cho việc học cũng hạn chế.
- Học sinh nhiều em cũng học lệch, không quan tâm đến môn học còn tư
tưởng xem môn địa là môn học phụ, là môn học thuộc nên không chú trọng quan
tâm đến việc tự rèn luyện kĩ năng vẽ biểu đồ cho mình. Một bộ phận phụ huynh
còn quan niệm không cần đầu tư cho việc học môn địa. Chính vì vậy cần phải có
một số giải pháp rèn luyện kĩ năng vẽ biễu đồ.
Các loại biểu đồ rất phong phú, đa dạng. Mỗi loại biểu đồ lại có thể được
dùng để biểu hiện nhiều chủ đề khác nhau. Vì vậy, khi vẽ biểu đồ, việc đầu tiên là
phải đọc kĩ đề bài để tìm hiểu chủ đề thể hiện trên biểu đồ mối tương quan về độ
lớn giữa các đại lượng.

sẽ thấy được mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng địa lí đã học, thấy được xu
hướng phát triển cũng như biết so sánh, phân tích đánh giá được sự phát triển của
các sự vật, hiện tượng địa lý đã học.
* Cơ sở thực tiễn:
Những số liệu, khi được thể hiện thành biểu đồ, bao giờ cũng có tính trực
quan làm cho học sinh tiếp thu tri thức được dễ dàng, tạo nên hứng thú học tập.
Trong dạy học Địa lí, việc yêu cầu học sinh vẽ biểu đồ là một nội dung không thể
Giáo viên: Trần Văn Ly

Trường THCS Vĩnh Mỹ A


5
Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
thiếu được khi làm các bài tập và bài thực hành. Có vẽ được biểu đồ thì các em
hình thành được các kĩ năng, hiểu rõ được được công dụng của từng loại biểu đồ và
từ đó nắm vững cách phân tích, khai thác những tri thức Địa lí.
Trong chương trình Địa lí lớp 9 thì số lượng biểu đồ, được đưa vào với nội
dung rất lớn. Mục đích là từ số liệu thống kê, biểu đồ học sinh đưa ra được kiến
thức cần lĩnh hội .Và phải từ bảng số liệu học sinh nhận dạng được các loại biểu đồ
và chọn dạng biểu đồ thích hợp để vẽ với nội dung kiến thức.
Từ đó cũng ảnh hưởng nhiều tới thời gian hoàn thành bài tập của học sinh,
bởi thông thường sau khi vẽ biểu đồ, học sinh còn phải nhận xét, đánh giá các sự
vật, hiện tượng địa lí từ biểu đồ đã vẽ. Nhiều em chưa có ý thức chuẩn bị tốt các đồ
dùng học tập chuản bị cho bài thực hành như thước kẻ, bút chì, compa, hộp màu…
còn coi nhẹ yêu cầu của bài thực hành nên cũng ảnh hưởng nhiều tới các bài tập về
vẽ biểu đồ như: hình vẽ chưa đẹp, vẽ chưa chuẩn xác.
* Thực trạng của học sinh trước khi học vẽ biểu đồ:
- Khi giáo viên hướng dẫn các bước tiến hành, một số học sinh vẫn chưa chịu
để ý, quan tâm dẫn đến các em lúng túng khi tiến hành các thao tác:

không đều: kích thước của các cột to, nhỏ khác nhau làm cho hình vẽ không đẹp.
Đây là 1 số lỗi thường gặp của học sinh khi tiến hành vẽ biểu đồ:
- Thiếu tên biểu đồ hoặc ghi tên không đúng và thiếu.
- Thiếu phần chú giải hoặc phần chú giải thường kẻ bằng tay và viết tắt.
* Đối với biểu đồ hình tròn:
Chia tỉ lệ không đúng, số ghi trong biểu đồ không ngay ngắn, rõ ràng và viết
chữ vào trong biểu đồ.
* Đối với biểu đồ cột:
Vẽ hệ trục tọa độ không cân đối, thẩm mĩ, cột đầu tiên vẽ sát trục, trên các
cột không ghi giá trị, chia tỉ lệ năm trên trục ngang không chính xác, thiếu dấu mũi
tên và đơn vị trên hai đầu trục.
* Đối với biểu đồ đường- đồ thị:

Giáo viên: Trần Văn Ly

Trường THCS Vĩnh Mỹ A


7
Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
- Vẽ hệ trục tọa độ không cân đối, thẩm mĩ; cột đầu tiên không vẽ sát trục,
chia tỉ lệ năm trên trục ngang không chính xác, thiếu dấu mũi tên và đơn vị trên hai
đầu trục.
* Đối với biểu đồ miền:
Vẽ khung hình chữ nhật không cân đối, thẩm mĩ; chia tỉ lệ năm trên trục
ngang không chính xác; thiếu dấu mũi tên và đơn vị trên hai đầu trục.
Tóm lại trong các bài tập về vẽ biểu đồ người giáo viên phải thực hiện tốt
các bước hướng dẫn, người học sinh phải thực hiện tích cực chủ động theo các
bước của người thầy thì chắc chắn bài tập sẽ đạt kết quả cao
* Kĩ năng nhận dạng biểu đồ:

hoặc vẽ biểu đồ so sánh sản lượng (lúa, ngô, than…) của một số địa phương qua
một số năm.
* Kĩ năng nhận dạng biểu đồ đường - đồ thị:
- Đồ thị hay còn gọi là đường biểu diễn là dạng biểu đồ dùng để thể hiện tiến
trính phát triển, sự biến thiên của các đối tượng qua thời gian.
- Dấu hiệu nhận dạng loại biểu này là khi đề ra có cụm từ: Tốc độ tăng
trưởng, tốc độ phát triển, nhịp điệu phát triển, nhịp điệu tăng trưởng, tình hình tăng
trưởng, tình hình phát triển, quá trình tăng trưởng, quá trình phát triển.
* Kĩ năng nhận dạng biểu đồ miền:
- Biểu đồ miền còn được gọi là biểu đồ diện. Loại biểu này thể hiện được cả
cơ cấu và động thái phát triển của các đối tượng. Toàn bộ biểu đồ là 1 hình chữ
nhật (hoặc hình vuông), trong đó được chia thành các miền khác nhau.
- Dấu hiệu nhận dạng loại biểu này là khi đề ra có cụm từ : Cơ cấu và có
nhiều mốc thời gian
III. KẾT LUẬN:
Với những phương pháp đã thực hiện nêu trên trong quá trình giảng dạy Địa
lý đã có sự tiến bộ như sau:
- Trong việc làm bài tập vẽ biểu đồ Địa lí, đa số học sinh đã xác định và vẽ
đúng yêu cầu của đề bài, biểu đồ có tính trực quan và tính thẫm mĩ cao.
- Học sinh hứng thú hơn với môn học Địa lí, đặc biệt với các bài tập thực
hành vẽ biểu đồ. Chất lượng bộ môn được nâng cao.

Giáo viên: Trần Văn Ly

Trường THCS Vĩnh Mỹ A


9
Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
- Thông qua việc nhận dạng và vẽ biểu đồ Địa lí giúp giáo viên kiểm tra


10
Một số giải pháp rèn luyện kỹ năng nhận dạng để vẽ biểu đồ địa lý
biệt học tập bồi dưỡng về ứng dụng công nghệ thông tin trong bài giảng và trong
việc rèn luyện kỹ năng vẽ biểu đồ cho học sinh.
3. Đối với nhà trường:
- Có những biện pháp thiết thực động viên, giúp đỡ những nghèo, khó khăn
có đủ đồ dùng học tập. Tổ chức các chuyên đề dạy học rèn kỹ năng vẽ biểu đồ cho
học sinh.
- Yêu cầu giáo viên bộ môn kiểm tra, đánh giá thường xuyên để thấy được sự
tiến bộ của học sinh
Tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của bạn bè đồng nghiệp và tổ chuyên
môn để tôi thực hiện và hoàn thành đề tài này. Tuy nhiên với kinh nghiệm giảng
dạy và tuổi đời còn non trẻ, chắc chắn còn nhiều thiếu sót, rất mong được sự đóng
góp ý kiến chân thành của bạn bè đồng nghiệp để đề tài nghiên cứu này được hoàn
thiện hơn, thiết thực hơn trong việc giảng dạy bộ môn Địa lí.
Xin chân thành cảm ơn!

Vĩnh Mỹ A, ngày 10 tháng 01 năm 2015
Xác nhận của cơ quan, đơn vị

Người viết

Trần Văn Ly
Giáo viên: Trần Văn Ly

Trường THCS Vĩnh Mỹ A


11