1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT HÀM RỒNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ KINH NGHIỆM LÀM CHO HỌC SINH YÊU THÍCH
MÔN HỌC VẬT LÝ
Người thực hiện: Tào Thị Hạnh
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Vật Lý
THANH HOÁ NĂM 2013

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên là phải làm thế
nào để học sinh say mê và yêu thích môn học của mình. Muốn thế chúng ta phải
làm thế nào để học sinh hiểu được mục đích , ý nghĩa và sự cần thiết của môn
học, biết cách vận dụng những kiến thức của môn học vào đời sống. Đặc biệt
trong những năm gần đây khi trực tiếp giảng dạy và giao lưu với học sinh tôi
nhận thấy nhiều học sinh coi mục đích của việc học tập chỉ là có kiến thức để đi
thi đại học. Vì vậy các em thường chỉ quan tâm chú trọng học những môn theo
khối thi đại học của mình, còn các môn học khác các em chỉ học tập mang tính
chất đối phó.
Là một giáo viên dạy vật lý tôi thấy rõ vai trò quan trọng của môn vật lý
trong cuộc sống. Vật lý học không phải chỉ là những phương trình và những con
số, các kiểu bài toán tương tự như các kiểu bài toán trong toán học. Vật lý môn
khoa học tự nhiên giúp chúng ta giải thích những điều đang xảy ra trong thế giới
xung quanh mỗi chúng ta. Kiến thức vật lý liên quan đến việc đi xe đạp, lái ôtô,
đi rã ngoại, sử dụng nồi áp suất, siêu điện, những công việc hàng ngày của mỗi
người. Học vật lý chúng ta có thể góp phần vào sự tiến bộ của cả khoa học và
công nghệ.

B. Thực trạng của vấn đề
Sau nhiều khoá dạy học tôi nhận thấy đa số học sinh mới coi nhiệm vụ học
tập chỉ là để có kiến thức đi thi. Khi nào gần thi thì học, phần nào hay thi vào thì
học, môn nào cần cho khối thi của mình thì học. Khi dạy học vật lý cho một lớp
khối C nhiều học sinh đã nói với tôi rằng " Cô ơi! bọn em thi khối C cô bắt các
em học vật lý làm gì?" . Tôi thấy rằng nhiều học sinh chưa thực sự xác định
đúng mục tiêu và nhiệm vụ của môn học, đặc biệt là với một môn học có nhiều
ứng dụng như môn vật lý. Theo tôi đây chính là lí do làm một số học sinh (đặc
biệt là học sinh khối C,D) chưa hứng thú với giờ học vật lý, không nắm được
những kiến thức vật lý cơ bản nhất và rất cần trong cuộc sống hàng ngày của bất
kì ai.
C. Giải pháp thực hiện
Để làm cho học sinh hứng thú và yêu thích môn học vật lý trong quá trình
giảng dạy của mình tôi đã áp dụng một vài kinh nghiệm nhỏ sau
Kinh nghiệm 1: kể những câu chuyện vui hay những bài học kinh
nghiệm từ những sai lầm mắc phải trong cuộc sống do thiếu hiểu biết về
kiến thức vật lý
Trong thực tế có rất nhiều những ví dụ hay gắn kiến thức vật lý với đời sống
hàng ngày mà tuỳ theo từng bài học, từng chương trình mà giáo viên phải biết
đưa ra những ví dụ phù hợp. Giáo viên cần giúp học sinh phân tích, giải thích
hiện tượng, rút ra bài học kinh nghiệm để học sinh biết cách xử lý các tình
huống một cách chính xác, khoa học nhất.
3

Nguyên tắc là phần nào tôi cũng tìm ra nhiều ví dụ sát với kiến thức phần đó
nhằm gây hứng thú tìm hiểu cho học sinh.
Ví dụ 1: Khi dạy về sự nở vì nhiệt tôi đã kể lại những ví dụ thực tế như:
* Khi còn học phổ thông bố cô bạn thân của tôi bị bệnh hen mỗi lần lên cơn
hen cần được tiên thuốc kịp thời. Một lần bác sĩ bảo bạn tôi luộc nước sôi để
khử trùng kim tiêm và xi lanh, nhưng do luống cuống nên bạn ấy đã quên cho


Câu hỏi đặt ra là: -Cái gì đã làm cho tóc người đàn bà dựng đứng lên ? Vẻ
mặt của bà không toát ra sự sợ hãi, nhưng lẽ ra bà ta đã phải khiếp hãi
-Nếu là bạn, bạn có cười thích thú như vậy không? và có nhờ ai đó chụp
cho một vài kiểu ảnh để làm kỉ niệm không?
Câu trả lời là: Ngay phía trên đầu bà ta đang có một đám mây tích điện
cao đã tạo ra một điện trường lớn quanh bà ta với véc tơ cường độ điện trường
E

hướng từ núi và từ phía phụ nữ ấy ra ngoài, các bện tóc được kéo dọc theo
chiều véc tơ cường độ điện trường
E

. Độ lớn của E khá lớn nhưng còn nhỏ hơn
3.10
6
V/m nên khi đó chưa có sét đánh
Bài học rút ra là: Nếu bạn đang đi trên đường, đi dã ngoại mà tự nhiên
thấy tóc trên đầu bạn dựng đứng lên thì tốt hơn hết là bạn tìm nơi ẩn nấp ngay vì
ngay trên đầu bạn đang có một đám mây tích điện cao có thể phóng ra tia lửa
điện khi có điều kiện thích hợp, và tất nhiên không nên đứng lại nơi đó để chụp
ảnh
b, Chiều 16/5, tranh thủ lúc trời nắng, bà con nông dân ở xã Nam Thành,
huyện Yên Thành , Nghệ An ra đồng gặt lúa. Đến 16h, trời bất ngờ đổ mưa dông
và sấm sét, 11 người chạy vào lều canh dưa hấu giữa đồng để trú mưa. Một
luồng sét bất ngờ đã đánh trúng khiến họ bị văng ra khỏi lều hậu quả là làm cho
3 người chết tại chỗ và 8 người bị thương rất nặng .
Cùng thời điểm đó, tại xã Khánh Thành, sét cũng đánh trúng ba nông dân là bà
Nguyễn Thị Chính (53 tuổi), Phan Thị Văn (42 tuổi) khiến họ chết trên ruộng
lúa và chị Lê Thị Biên (30 tuổi) bị thương nặng. Thông tin, cho thấy, lều canh

thân máy bay thì máy bay có thể nổ khi bị sét đánh . máy bay là một vật dẫn kín,
rỗng ở bên trong . Theo kiến thức phần điện trường đã được học thì điện tích chỉ
phân bố ở bên ngoài vật dẫn và điện trường bên trong vật dẫn bằng 0.
Như vậy , khi có các cơn giông đang đe dọa , người có hiểu biết sẽ tìm
một hốc ở bên trong một vỏ dẫn điện , ở đó điện trường bằng 0 . Một ô tô có thể
là phương tiện gần như là lý tưởng để tránh sét.
Ví dụ 3: Khi dạy về sự sôi, nhiệt độ sôi tôi đã giới thiệu nguyên tắc cấu
cấu tao và cách sử dụng nồi áp suất và kể lại cho học sinh câu truyện sau:
Cách đây mấy năm bác Nga xã tôi khi dùng nồi áp suất ( nồi to của Liên xô)
để nấu bánh trưng ngày tết. Do không hiểu gì về nguyên tắc sử dụng của nồi nên
khi mở nắp nồi ra bác ấy đã bị nước sôi và hơi phụt lên mặt và cổ làm bỏng
nặng vào đúng những ngày tết
Ví dụ 4: Khi dạy chương dòng điện không đổi tôi đã kể lại câu chuyện
sau:
Khi là sinh viên tôi ở kí túc xá của trường. Công suất điện được cấp tối đa
cho mỗi phòng là 1000W, dùng quá công suất trên cầu chì phòng đó sẽ bị đứt và
phòng đó mất điện. Biết rõ qui định rồi nhưng phòng của sinh viên khoa văn(bên
cạnh phòng tôi) ban đầu vẫn hay mất điện vì cứ 3,4 bạn đang còn cắm bóng điện
học bài thì một bạn khác lại cắm bàn là để là quần áo làm quá tải . Cứ mỗi lần
như thế các bạn thường hay xin điện phòng bên cạnh. Để có dây điện đủ dài thì
phải nối dây, vì không biết cách nối dây nên các bạn ấy đã làm chập mạch
( đoản mạch) và cả hai phòng cùng mất điện.
Tuỳ theo từng bài học, theo thời gian và từng lớp học tôi luôn có ý thức tìm
ra những liên hệ thực tế có tính thuyết phục cao nhất, phù hợp với kiến thức của
bài học nhằm giúp các em hiểu được sự cần thiết của môn học từ đó các em sẽ
tích cực chủ động tiếp thu kiến thức và vận dụng kiến thức đã học vào đời sống.
Kinh nghiệm 2: Đưa ra các bài tập định tính và bài tập định lượng có
tính thực tế
Ví dụ 1: Để kéo một ô tô bị sa lầy, anh lái xe đề nghị tất cả hành khách trên
xe xúm nhau buộc dây vào xe và cùng kéo sợi dây để trực tiếp đưa xe ra khỏi

b, Để dây không bị đứt, người đó phải tuột xuống với gia tốc nhỏ nhất có độ
lớn là bao nhiêu?
ÔtôCây to
Lực kéo
8

có rất nhiều các sách viết về các bài tập định tính và tôi thường đọc để chọn
bài phù hợp nhất với kiến thức từng tiết dạy, từng lớp học.
Kinh nghiệm 3: Từ kiến thức đã học thiết kế một số phương án thí nghiệm
Ví dụ 1: Thí nghiệm đo hệ số ma sát
Bước 1: Treo một vật có khối lượng m vào đầu lò xo.
Dùng thước đo chiều dài tự nhiên l
0
của lò xo và chiều
dài l của lò xo khi vật nằm cân bằng.
Khi đó
k
mg
lll =−=∆
0
Bước 2: Gắn chặt một đầu lò xo vào giá đỡ.
Đặt cho vật tiếp xúc lò xo ( không gắn với
lò xo), đánh dấu vị trí O của vật.
Bước 3: Trên mặt phẳng ngang, lấy điểm A
với OA=∆l. Đưa vật tới điểm A, lò xo nén một đoạn ∆l. Thả vật tự do, vật đến vị
trí B thì dừng lại . Đo khoảng cách AB=s.
Áp dụng định luật bảo toàn năng lượng ta có:
2
.
2

0
như nhau.
Ngoài những thí nghiệm tôi tự thiết kế tôi còn hướng dẫn cho các em tự làm
các thí nghiệm đơn giản, phù hợp với từng phần kiến thức học trên lớp. Hướng
9
l
l
0
∆l
•
A
•
O
•
B

dẫn cho các em làm riêng họăc làm theo từng nhóm để bổ sung vào các thí
nghịêm còn thiếu và nâng cao sự tìm tòi sáng toạ của học sinh.
Kinh nghiệm 4: Cuối mỗi chương cần hướng dẫn cho học sinh hệ thống
lại toàn bộ kiến thức của chương và đưa ra các dạng bài tập từ cơ bản đến
nâng cao
Phần tóm tắt những kiến thức cơ bản của từng bài từng chương như trên tôi giao
nhiệm vụ để học sinh tự làm ở nhà và đến tiết bài tập hay ôn tập chương tôi
kiểm tra việc thực hiện của các em và bổ sung những phần mà các em còn thiếu
hay làm chưa tốt. Sau đó tôi đưa ra hệ thống các dạng bài tập của chương từ cơ
bản đến nâng cao .
D. Kiểm nghiệm
Trong quá trình giảng dạy ở các lớp tôi thấy, ở những lớp tôi áp dụng tốt
những kinh nghiệm nêu trên thì giờ học luôn sôi nổi, thoải mái. Học sinh rất tích
cực chủ động học tập khi ở trên lớp cũng như tự học ở nhà và còn hay đặt ra