Phần thứ nhất
ĐẶT VẤN ĐỀ
Để tiếp thu những kiến thức văn minh của nhân loại, việc thường
xuyên đọc sách đóng vai trò không nhỏ, đã góp phần làm giàu thêm về trí
tuệ, phong phú về tâm hồn, cao đẹp về phẩm hạnh, lành mạnh về lối sống
của mỗi con người trong xã hội ngày nay. Đúng như V.A.SuKhomlinsky
có nói: “Không thể trở thành một con người chân chính mà lại không có
sách”.
Giáo dục giúp thế hệ trẻ phát triển toàn diện, bền vững. Với ý thức
học tập suốt đời, cần phải có các kỹ năng tự học. Tự học là chủ động phát
triển vốn tri thức cho bản thân, tiếp thu các kinh nghiệm. Tự học là học tập
có phương pháp dưới sự tổ chức dẫn dắt của người thầy một cách chủ
động, tự giác, sáng tạo phát huy năng lực của bản thân. Tự học với các điều
kiện sống của mình và yêu cầu của sự phát triển xã hội. Tự học bằng cách
tìm kiếm thông tin, lựa chọn thông tin, khai thác thông tin phục vụ cho các
mục đích học tập, làm việc cụ thể. Tự học bằng chính những trải nghiệm
của bản thân qua thực tiễn học tập, làm viêc, sinh hoạt tập thể. Tự học là
học ở mọi nơi, mọi lúc, học ở trong lớp học, học ở thư viện, học ở nhà, học
qua các phương tiện truyền thông như truyền hình, Internet, sách, báo
Thực hiện triết lý học tập suốt đời với tư tưởng tự học, tự giáo dục là
một trong những mục tiêu giáo dục được thực hiện ngay từ bậc học phổ
thông. Thư viện bằng các hoạt động nghiệp vụ của mình góp phần hình
thành cho học sinh phổ thông thói quen đọc sách thường xuyên, kỹ năng
đọc sách, kỹ năng tìm kiếm thông tin, tiếp nhận thông tin với tinh thần chủ
động, sáng tạo trong học tập. Qua đó các em phát triển tư duy độc lập, tự
nâng cao vốn tri thức của mình, rèn luyện kỹ năng tự học. Để thư viện có
thể thực hiện tốt điều này, trước tiên cần phải xây dựng hệ thống thư viện
một cách toàn diện, từ cơ sở vật chất, trang thiết bị cho đến các loại sách
báo tạp chí nhằm thu hút nhiều bạn đọc.
1
Phần thứ hai

Bình và khối các trường Dân tộc Nội trú trong toàn quốc. Năm học 2010-
2011 thư viện nhà trường được Sở GD & ĐT công nhận là thư viện trường
học xuất sắc. Với những kết quả đã đạt được, thư viện nhà trường đã không
ngừng phấn đấu vươn lên. Là một cán bộ thư viện tâm huyết với nghề tôi
luôn luôn băn khoăn, trăn trở: Thư viện nhà trưòng đã đạt được thành tích
xuất sắc rồi thì cần phải xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện như thế
nào? Có những giải pháp gì để nâng cao chất lượng thư viện trường học?
Làm thế nào để thu hút nhiều bạn đọc đến thư viện? Từ thực tế trên tôi
quyết tâm đưa ra Một số biện pháp nâng cao chất lượng thư viện trường
học xuất sắc nhằm đưa Thư viện trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Hòa
Bình thành Thư viện điển hình trong toàn tỉnh.
II. NỘI DUNG CỤ THỂ CỦA SÁNG KIẾN
Để thực hiện kế hoạch, nhiệm vụ năm học 2012-2013 của nhà trường
đã đề ra, thư viện trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Hòa Bình không
ngừng phấn đấu vươn lên, luôn tự hoàn thiện mình hơn nữa để xứng đáng
là thư viện điển hình trong khối các trường THPT trong toàn Tỉnh. Để đạt
được thành quả đó là sự nỗ lực phấn đấu không ngừng của bản thân người
thủ thư, sự học hỏi của bạn bè, đồng nghiệp, người cán bộ thư viện luôn
bám sát 05 tiêu chuẩn theo quyết định 01 của Bộ GD& ĐT về xây dựng thư
viện trường học xuất sắc, trên cơ sở đó phát triển từng tiêu chuẩn một cách
sáng tạo, cụ thể như sau:
2. 1. Bổ sung thường xuyên nguồn tài liệu
Để phục vụ nhu cầu đọc mượn của cán bộ, giáo viên và học sinh
được tốt hơn, người thủ thư thấy được phải nâng cao chất lượng kho sách
của thư viện sao cho đa dạng về số lượng, đảm bảo về chất lượng, phong
phú về nội dung và tên sách, đó là bổ sung thường xuyên các loại tài liệu
theo từng tháng, từng quý, từng năm học. Ngoài ra thư viện nhà trường
phối kết hợp với thư viện Tổng hợp tỉnh Hoà Bình trao đổi và mượn thêm
3
một lượng tài liệu đáng kể phục vụ nhu cầu của cán bộ, giáo viên và học

học sinh trong trường nhất là đối với các em khối 10 mới vào trường các
em còn bỡ ngỡ, rụt rè, chưa quen với việc tra cứu mục lục, cán bộ thư viện
hướng dẫn các em để các em quen dần với việc tra, tìm sách một cách
nhanh nhất. Hàng năm, cán bộ thư viện còn biên soạn thư mục về Pháp
luật, về đạo đức để phục vụ dạy và học.
Như vậy cán bộ thư viện không chỉ là người giữ sách, không chỉ là
người trông coi thiết bị thư viện mà phải là những cán bộ có kiến thức
chuyên ngành, có bản lĩnh và tâm huyết để trở thành những trợ giảng đắc
lực cho giáo viên và là người định hướng cho học sinh trong việc tra cứu,
khai thác và sử dụng thông tin
2. 4. Về tổ chức và hoạt động
2.4.1.Tổ chức quản lý
Đồng chí hiệu trưởng nhà trường trực tiếp chỉ đạo và quản lý các
hoạt động của thư viện, đồng thời là tổ trưởng tổ công tác thư viện năm học
2012-2013. Xác định được vị trí và tầm quan trọng của Thư viện, nhà
trường có 02 đồng chí làm công tác thư viện, cả 02 đồng chí đều rất nhiệt
tình , yêu nghề, có trách nhiệm với công việc được giao, luôn sáng tạo
trong việc tổ chức các hoạt động của thư viện, có ý thức học tập, bồi dưỡng
về kỹ thuật, nghiệp vụ thư viện nên đã tổ chức tốt các hoạt động của phòng
đọc và phòng mượn cụ thể là số lượng học sinh đến đọc và mượn sách thư
viện ngày càng tăng.
Thư viện nhà trường thành lập mạng lưới cộng tác viên thư viện, mỗi
lớp một em tham gia trong tổ công tác thư viện, các em là cầu nối thân
thiện giữa các bạn học sinh lớp mình với thư viện trường.
Đầu năm học thư viện trường lập kế hoạch chi tiết về các hoạt động
của thư viện trong năm học theo từng tháng như: Lập dự trù kinh phí cho
việc mua sắm trang thiết bị, sách, báo, tạp chí phù hợp với yêu cầu thực tế
của nhà trường gửi lên Ban giám hiệu, Hội đồng Sư phạm để có kế hoạch
mua sắm đúng và đủ.
5

phú, bổ ích trang bị thêm nhiều kiến thức cho độc giả và cho cả đội ngũ thư
viện chúng tôi.
Để tăng thêm vốn tài liệu của bạn đọc, thư viện nhà trường phát
động phong trào quyên góp sách, báo, tạp chí đưa về tủ sách dùng chung
của thư viện, kết quả được học sinh toàn trường tham gia hưởng ứng và thu
được hơn 500 cuốn sách, tạp chí đưa về 03 tủ sách thân thiện, hằng ngày
vào các giờ ra chơi các em trong tổ công tác thư viện thay nhau phục vụ
bạn đọc . Hoạt động này được nhiều học sinh trong trường tham gia gây
hứng thú cho nhiều học sinh thúc đẩy phong trào đọc sách báo của nhà
trường ngày một phát triển.
Bên cạnh việc mượn và đọc sách thư viện còn phục vụ cán bộ, giáo
viên, học sinh tra tìm các tài liệu trong phòng tra cứu có trên mạng Internet
để khai thác những thông tin cần thiết theo chủ đề mong muốn nhằm phát
triển nguồn tri thức cho bạn đọc.
Thứ hai: Tổ chức tuyên truyền giới thiệu sách mới một cách
sáng tạo
Đây là một biện pháp hữu hiệu góp phần đẩy mạnh các hoạt động
của thư viện thu hút đông đảo bạn đọc đến với thư viện. Vì vậy công tác
tuyên truyền, giới thiệu sách được Ban giám hiệu, thư viện trường đặc biệt
quan tâm. Trong năm học vừa qua thư viện đã phối hợp chặt chẽ với Đoàn
thanh niên, giáo viên dạy bộ môn Giáo dục ngoài giờ lên lớp và đặc biệt đã
phối kết hợp với Thư viện Tổng hợp tỉnh Hoà Bình tổ chức tốt các buổi
tuyên truyền giới thiệu sách dưới nhiều hình thức khác nhau như:
Tiến hành điểm sách, đọc các bài báo hay có tính thời sự, tính giáo
dục cao trong các buổi chào cờ đầu tuần (Phối hợp với Đoàn Thanh niên)
Tổ chức giới thiệu sách chuyên đề thông qua các buổi sinh hoạt
truyền thống ( Phối hợp với giáo viên bộ môn ngoài giờ lên lớp)
7
Tổ chức điểm sách, giới thiệu sách mới, tài liệu bồi dưỡng chuyên đề
cho giáo viên thông qua các buổi họp Hội đồng sư phạm, họp tổ chuyên

tiết mục văn nghệ của các em học sinh về mái trường, về quê hương đất
nước đã để lại nhiều dấu ấn trong tâm hồn các em.
Thứ ba: Xây dựng văn hoá đọc trong nhà trường
Đọc sách thường xuyên là một việc làm hết sức cần thiết đối với mỗi
học sinh, thông qua đọc sách học sinh mới tạo cho mình một thói quen tốt
để tự học, tự đọc, tự nghiên cứu một cách có hiệu quả. Thông qua việc đọc
sách thường xuyên góp phần nâng cao và phát triển văn hoá đọc, phục vụ
thiết thực cho học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện bồi dưỡng năng lực,
kỹ năng sống và làm việc một cách có hiệu quả nhất. Hoạt động của thư
viện trường học chỉ thực sự khởi sắc bễn vững khi làm tốt vai trò đào tạo
người đọc, bao gồm cả giáo viên và học sinh, theo nghĩa xây dựng được
văn hoá đọc trong nhà trường. Nâng cao kĩ năng đọc của học sinh là một
nhiệm vụ của thư viện trường học, để làm tốt việc này cần thành lập tổ
công tác thư viện, mỗi lớp một em tham gia, ngoài việc giúp thư viện làm
chuyên đề, tổ công tác thư viện còn là cầu nối đắc lực, hiệu quả giữa thư
viện và bạn đọc, các thành viên trong tổ thường đọc trước những cuốn sách
mới nội dung phù hợp sau đó giới thiệu cho bạn đọc khác. Với hình thức
này lượng sách được luân chuyển kịp thời và tăng nhanh đáng kể. Ngoài ra
tổ công tác còn tư vấn cho bạn đọc khi đọc và mượn sách, tư vấn cho cán
bộ thư viện khi bổ sung sách mới.
Người cán bộ thư viện cần xây dựng phương pháp đọc sách có hiệu
quả qua các buổi chuyên đề, hướng dẫn học sinh tuỳ theo mục đích và
khoảng thời gian cho phép, khi đọc sách cần phân thành 04 loại sau:
- Đọc lướt
- Đọc cả cuốn
- Đọc có ghi chép ( đọc có nghiên cứu)
- Đọc có suy nghĩ và ghi nhớ.
9
* Đọc lướt
Là bước đầu tiên tìm hiểu sơ bộ về một cuốn sách để xác định xem

nên phương pháp này thường được giáo viên sử dụng, học sinh lớp chuyên
có kỹ năng về cách đọc này sẽ rất thuận lợi cho việc chọn lọc, tiếp thu tri
thức. Phương pháp này cần phải đạt được bốn yêu cầu cơ bản sau:
- Hiểu và nắm được nội dung đã đọc.
- Phải suy nghĩ về những điều đã đọc.
- Phải ghi chép những điều cần ghi nhớ.
- Phải tự hỏi xem cuốn sách vừa đọc đã dạy ta điều gì mới mẻ, bổ
ích ?
Ghi chép lại khi đọc sách là một việc hết sức cần thiết đối với bất kỳ
ai. Mendeleep từng nói “Ý nghĩ mà không được ghi chép lại thì chỉ là
kho báu bị giấu biệt” cho nên ghi chép trong quá trình đọc sách là luyện
cho ta kỹ năng để tìm hiểu vấn đề một cách rõ ràng có hệ thống. Việc trình
bày bằng văn bản, ghi chép trong quá trình đọc sẽ giúp các em nâng cao
được ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết, luyện tập được cách trình bày khi
đọc; nhờ có ghi chép mà các em hiểu sâu, hiểu có hệ thống hơn về các cuốn
sách mà các em đã đọc. Ngạn ngữ có câu “Ai đọc có ghi chép là đã đọc
hai lần” chính vì thế mà việc ghi tóm tắt nội dung sách là một trong những
cách tốt nhất để rèn luyện suy nghĩ và tích luỹ thông tin và nó cũng là hình
thức tốt nhất để các em tự kiểm tra năng lực của mình khi đọc.
Hoạt động đọc có ghi chép giúp cho người đọc không buồn tẻ, không
cô đơn, vừa đọc, vừa đối thoại với chính mình. Đây là cách đọc có hiệu quả
nhất dùng cho việc học tập trong các nhà trường phổ thông. Sau khi đọc
xong người đọc thấy ngay kết quả của mình là những tri thức đã gặt hái
được đó là tri thức của chính mình.
* Đọc có suy nghĩ và ghi nhớ
11
Đọc có suy nghĩ và ghi nhớ là hình thức tích luỹ vốn tri thức như
cách nói “Là sạc điện vào bình ắc quy”. Điều kiện chuẩn bị cho việc đọc
sách là cần thiết, để đọc cách đọc này có hiệu quả cao thì không gian đọc
cần thoáng mát đủ ánh sáng, chỗ ngồi thoả mái, không gian yên tĩnh. Trong

và đề nghị số lượng sách hư hỏng, lạc hậu không còn giá trị sử dụng để
thanh lý kịp thời ra khỏi thư viện.
2.5.3. Quản lý hệ thống thư viện
Năm học 2011- 2012 với sự nỗ lực phấn đấu của mình, thư viện nhà
trường đã sử dụng phần mềm quản lý thư viện nhằm quản lý tốt hệ thống
thư viện một cách khoa học, có hiệu quả.
III. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN
Từ những hoạt động tích cực của thư viện nói trên, nhất là công tác
tuyên truyền và giới thiệu sách báo đã tạo ra những thay đổi đáng khích lệ
trong hoạt động chung của nhà trường, đặc biệt là sự thay đổi cả về chất
lượng và số lượng bạn đọc đến thư viện, là nhân tố quan trọng quyết định
đến hai mặt giáo dục của nhà trường. Cụ thể như sau:
3.1. Kết quả công tác phục vụ bạn đọc
Năm học 2011- 2012:
TT Đối tượng bạn đọc Tổng số
Số lượt
bạn đọc đến TV
Tỷ lệ
1 Giáo viên 46 1855 lượt 100%
2 Học sinh 553 13.200 lượt 100%
13
Năm học 2012- 2013:
TT Đối tượng bạn đọc Tổng số
Số lượt
bạn đọc đến TV
Tỷ lệ
1 Giáo viên 46 2000 lượt 100%
2 Học sinh 584 15.688 lượt
100%
3.2. Kết quả hai mặt giáo dục năm học 2012- 2013

15
Phần thứ ba
KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT
I. KẾT LUẬN CHUNG
Thư viện trường học là một bộ phận trọng yếu không thể thiếu được
trong các nhà trường phổ thông, là trung tâm sinh hoạt văn hoá, là nơi
tuyên truyền phổ biến các kiến thức và lôi cuốn quần chúng tham gia các
hoạt động sáng tạo. Bằng phương tiện sách báo của mình thư viện góp phần
"Làm tốt việc chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ, góp phần quyết định chất
lượng, không ngừng nâng cao năng lực giảng dạy của giáo viên và mở
rộng kiến thức, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu của học sinh".
Để nâng cao chất lượng thư viện trường học xuất sắc, việc quản lý
tốt phòng đọc và phòng mượn là một vấn đề quan trọng. Quản lý ở đây
được xem là quản lý trên mọi phương diện từ cở sở vật chất đến chất lượng
sách báo, tạp chí; hệ thống sổ sách; cách sắp xếp, bài trí sao cho khoa học
và thẩm mỹ để khi bạn đọc đến thư viện gây một ấn tượng tốt đẹp kích
thích lòng say mê, tìm tòi, khám phá nguồn tri thức nhân loại đến độc giả
nhất là đối với các em học sinh đang ngồi học trên ghế nhà trường.
Việc xây dựng và vận dụng các phương pháp đọc sách vào thực tế,
xây dựng văn hoá đọc trong nhà trường, kết hợp với những kinh nghiệm
thực tiễn trong công tác thư viện là một việc làm rất quan trọng góp phần
vào việc nâng cao chất lượng thư viện trường học, nhằm hỗ trợ việc giảng
dạy và học tập của giáo viên và học sinh trong nhà trường
II. Ý KIẾN ĐỀ XUẤT
Các thư viện trường cần thường xuyên bổ sung lượng sách báo theo
định kỳ nhất là sách tham khảo cho giáo viên và học sinh, ngoài ra cần liên
hệ chặt chẽ với Thư viện tỉnh Hoà Bình để mượn thêm một số loại sách
tham khảo có nội dung phong phú trên nhiều lĩnh vực của cuộc sống, phù
hợp với tâm, sinh lý lứa tuổi.
16