1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN HÀ HOÀNG GIANG XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HOÁ Ở TỈNH
VĨNH PHÚC HIỆN NAY
XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HOÁ
Ở TỈNH VĨNH PHÚC HIỆN NAY Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
Mã số: 60.22.03.08
Người hướng dẫn khoa học: TS. Dƣơng Văn Duyên
Nêu cao vai trò gương mẫu của các bậc cha mẹ. Coi trọng xây dựng gia đình
văn hóa. Xây dựng mối quan hệ khăng khít giữa gia đình, nhà trường và xã
hội”. Kết luận Hội nghị lần thứ 10 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa
IX) về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII những năm sắp
4
tới, trong đó việc tổ chức triển khai thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết
xây dựng đời sống văn hóa” “ Xây dựng nếp sống văn minh và gia đình văn
hóa”, phong trào “Người tốt, việc tốt”… Và gần đây nhất là Đại hội Đảng lần
thứ XI của đất nước đã nhấn mạnh cần phải: “Xây dựng gia đình no ấm, tiến
bộ, hạnh phúc thật sự là tế bào lành mạnh của xã hội” được xem là chủ trương
hết sức quan trọng, gắn với nhiệm vụ xây dựng Đảng và chính quyền trong
sạch, vững mạnh, lấy mục tiêu xây dựng gia đình, khu phố, xã, phường, thị
trấn văn hóa, cơ quan đơn vị đạt chuẩn văn hóa làm nòng cốt của phong trào.
Gia đình có vai trò quan trọng đối với mỗi cuộc đời con người cũng
như đối với sự trường tồn và phát triển của xã hội, là nền tảng tồn tại, cơ sở
bền vững phát triển xã hội. Gia đình văn hóa là mục tiêu phải hướng tới, là cơ
sở thúc đẩy sự phát triển bản thân gia đình, nhằm phát triển toàn diện con
người và xã hội.
Qúa trình đổi mới đất nước, đặc biệt phát triển nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡ, đem
lại bộ mặt mới cho đất nước trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá,
xã hội… phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo, làm việc độc lập của con
người…Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó thì mặt trái của kinh tế
thị trường cũng mang lại những tác động xấu đến nền văn hóa, đến đời sống
gia đình, làm tổn hại thuần phong mỹ tục, nề nếp gia phong trong gia đình
người Việt. Lối sống thực dụng, sùng bái vật chất, lãng phí, tệ nạn xã hội tràn
lan đã phần nào làm cho tình cảm gia đình, đạo lý, trách nhiệm của các thành
viên trong gia đình bị sa sút. Trong bối cảnh đó, việc đẩy mạnh phong trào
xây dựng gia đình văn hóa là rất thiết thực, cấp bách, tuy nhiên môi trường
minh, hạnh phúc, đó là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân và là quyền lợi
của mỗi gia đình để gia đình đóng góp vào sự nghiệp nói chung của đất nước
trong thời kỳ đổi mới công nghiệp hóa - hiện đại hóa.
- Đỗ Thị Thạch, “Về xây dựng gia đình văn hoá Việt Nam dưới ánh
sáng Đại hội XI của Đảng”, Tạp chí Cộng Sản, số 56 (8/2011). Tác giả đi sâu
nghiên cứu, phân tích nghị quyết Đại hội XI của Đảng để làm rõ vai trò của
6
gia đình và xây dựng gia đình văn hoá trong thời kỳ đổi mới được Đảng và Nhà
nước ta đặc biệt quan tâm, coi đó như nhân tố quan trọng góp phần giữ gìn sự
phát triển lành mạnh, an toàn của xã hội và sự ổn định dân số của mỗi quốc gia.
- Lê thi (chủ biên), (2002), “Gia đình Việt Nam trong bối cảnh đất
nước đổi mới”, Nxb Khoa học Xã hội, Hà nội. Công trình đã nêu ra những
vấn đề cơ bản như: gia đình, mục tiêu xây dựng gia đình bình đẳng, tiến bộ
hạnh phúc… Đặc biệt tác giả nêu lên một yêu cầu cấp bách trong xã hội hiện
đại đó là xây dựng gia đình văn hóa. Theo tác giả, gia đình văn hóa là gia đình
được hình thành trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các giá trị đạo đức tốt đẹp của
gia đình truyền thống và tiếp thu kịp thời các giá trị tư tưởng tiên tiến hiện
đại, đó là một việc làm không dễ dàng, đơn giản. Vun đắp mối quan hệ giữa
các thành viên trong gia đình đòi hỏi cái tâm, cái thiện và trách nhiệm của
mỗi người.
- Lê thi,“Phát huy những giá trị tốt đẹp của truyền thống để xây dựng
gia đình hiện đại”, Tạp chí khoa học về phụ nữ, (Tháng 1 - 2006). Chuyên đề
đã điểm lại các giá trị tích cực và hạn chế cần lưu ý của gia đình truyền thống,
từ đây tác giả đề xuất những giải pháp cần thiết cho việc xây dựng một gia
đình hiện đại.
- Nguyễn Linh Khiếu (2006),“Giáo dục gia đình hướng tới xây dựng
con người thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Tạp chí Cộng
Sản, số 12. Trong bài viết, tác giả nêu lên một số vấn đề về nội dung và
phương pháp giáo dục, cùng một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò và vị trí
hoá gia đình đối với sự phát triển của cá nhân nói riêng và xã hội nói chung.
Nhìn chung, các công trình khoa học có liên quan trực tiếp hay gián
tiếp đến vấn đề nghiên cứu của đề tài cả về phương diện lý luận và thực tiễn.
Điều đáng lưu ý, những yêu cầu về xây dựng gia đình văn hoá ở nước ta, có
sự biến đổi cùng với sự biến đổi về kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn lịch
sử. Mặt khác, mỗi địa bàn khác nhau, tuỳ vào những điều kiện, hoàn cảnh và
văn hoá truyền thống khác nhau, mà xây dựng gia đình văn hoá có những yêu
8
cầu khác nhau. Vì vậy nghiên cứu về phương diện này đang có nhiều khoảng
trống. Những công trình trên đây mới chủ yếu đề cập đến gia đình, văn hoá
gia đình, gia đình văn hoá nói chung, song chưa đề cập đến vấn đề xây dựng
gia đình văn hoá ở tỉnh Vĩnh Phúc. Vì vậy, nghiên cứu về xây dựng gia đình
văn hoá ở tỉnh Vĩnh Phúc vẫn là một hướng nghiên cứu mới mẻ mà tôi hy
vọng góp phần nhìn nhận toàn diện và hệ thống hơn về vấn đề xây dựng gia
đình văn hoá ở Vĩnh Phúc hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
Trên cơ sở đánh giá thực trạng xây dựng gia đình văn hoá ở tỉnh Vĩnh Phúc
trong thời gian qua, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh xây dựng
gia đình văn hoá ở Vĩnh Phúc trong những năm tới.
3.2. Nhiệm vụ
- Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về gia đình, gia đình văn hoá trong
thời kỳ đi lên chủ nghĩa xã hội.
- Phân tích thực trạng xây dựng gia đình văn hoá ở tỉnh Vĩnh Phúc
trong thời gian qua để thấy được những ưu điểm và nhược điểm, mặt hạn chế,
nguyên nhân của chúng.
- Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả xây dựng gia
đình văn hoá ở tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu :
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận
văn gồm 2 chương, 4 tiết. 10
NỘI DUNG
Chƣơng 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
VỀ XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HÓA VÀ XÂY DỰNG
GIA ĐÌNH VĂN HÓA Ở VĨNH PHÚC
1.1. Một số vấn đề lý luận chung về xây dựng gia đình văn hóa dƣới
chủ nghĩa xã hội
1.1.1. Quan niệm về gia đình
Gia đình vốn là hai tiếng thiêng liêng đối với mỗi người, là nơi chắp
cánh cho những ước mơ bay xa, là nơi chứa đựng bao tình yêu thương ấm áp,
là nơi mà dù chúng ta có là ai, là người như thế nào thì cũng sẽ được mở rộng
vòng tay đón nhận, là nơi con người có thể trở về yên bình và hạnh phúc khi
gặp phải những vấp ngã trong cuộc sống… Vậy gia đình là gì?
Khi nói về gia đình, C.Mác và Ph.Ăngghen đã luận chứng rõ về những
mối quan hệ thiết yếu của con người như một điều tất yếu ngoài nhu cầu vật
chất nuôi sống bản thân mình, đó chính là duy trì nòi giống, mối quan hệ, hôn
nhân, huyết thống: “…hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con
người còn tạo ra những người khác sinh sôi, nảy nở. Đó là quan hệ giữa
chồng và vợ, cha mẹ con cái. Đó là gia đình…”[9, tr.41].
Dưới góc độ tâm lý học, tác giả Ngô Công Hoàn cho rằng: “Gia đình là
một nhóm nhỏ xã hội có quan hệ gắn bó về hôn nhân hoặc huyết thống, tâm
sinh lý, có chung các giá trị vật chất, tinh thần ổn định trong các thời điểm
lịch sử nhất định”[26, tr.9]. Tác giả Nguyễn Đình Xuân lại quan niệm: “Gia
đình là nhóm nhỏ được liên kết vợ chồng (hôn nhân) theo quy luật xã hội
trên cơ sở của quan hệ hôn nhân. Quan hệ hôn nhân là sự liên kết lại các cá
nhân (Nam - Nữ) theo quy định của luật pháp, nhằm chung sống với nhau và
xây dựng hạnh phúc gia đình.
Thứ hai, quan hệ huyết thống là quan hệ giữa cha mẹ và con cái, là sự
tiếp tục và là hệ quả tất yếu của quan hệ hôn nhân, nó chỉ phát triển tốt đẹp
dựa trên sự tự nguyện, tình yêu và hôn nhân chính đáng, hợp pháp.
Thứ ba, gia đình có sự cố kết nhất định về kinh tế vật chất, qua đó nảy
sinh nghĩa vụ và quyền lợi cho các thành viên trong gia đình.
12
Thứ tư, quan hệ nuôi dưỡng là quan hệ hình thành giữa chủ thể và đối
tượng được nuôi dưỡng, gắn bó với nhau bởi trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa
vụ, được họ hàng ủng hộ và được pháp luật thừa nhận, bảo vệ.
Trên cơ sở quan niệm về gia đình như nêu trên, một số nhà khoa học đã
đi đến thống nhất rằng: gia đình là một nhóm xã hội được hình thành trên cơ
sở hôn nhân và quan hệ huyết thống, những thành viên trong gia đình có sự
gắn bó và ràng buộc với nhau về trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ có tính hợp
pháp được nhà nước thừa nhận và bảo vệ.
Như vậy có rất nhiều định nghĩa khác nhau về gia đình dưới nhiều góc
độ khác nhau, song dưới mỗi một góc độ đều có những ưu điểm và hạn chế
riêng khi đề cập vấn đề này. Cần phải có một khái niệm chung khái quát nhất,
cô đọng nhất đề phản ánh đầy đủ nét bản chất đặc trưng của gia đình. Theo tôi
có thể nêu định nghĩa gia đình như sau: Gia đình là một trong những hình
thức tổ chức cơ bản trong đời sống cộng đồng của con người, một thiết chế
văn hóa xã hội đặc thù được hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở quan
hệ hôn nhân hoặc huyết thống được pháp luật thừa nhận, có chung các giá trị
vật chất và tinh thần ổn định trong một thời điểm nhất định.
1.1.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng gia đình
dưới chủ nghĩa xã hội
C.Mác và Ph.Ăngghen đánh giá rất cao vai trò của gia đình đối với sự
cùng với trình độ phát triển của lao động, trình độ phát triển của gia đình
quyết định trình độ phát triển của xã hội. Thứ ba, đến lượt mình, trình độ phát
triển của gia đình cũng tuỳ thuộc vào trình độ phát triển của sản xuất, của lao
động và của xã hội.
Như vậy, theo Ph.Ăgghen, các mô hình gia đình trong lịch sử luôn gắn
với phương thức sản xuất và chế độ xã hội nhất định. Sự vận động, biến đổi
của gia đình luôn phụ thuộc vào sự vận động và biến đổi của xã hội, gia đình
“là sản vật của một chế độ xã hội nhất định, hình thức đó sẽ phản ánh trạng
thái phát triển của chế độ xã hội đó” [9, tr.129].
14
Ph.Ăngghen cũng đã vạch rõ nguồn gốc phát triển của các hình thức gia
đình trong lịch sử là do sự tác động của quy luật đào thải tự nhiên và do sự
phát triển của những điều kiện kinh tế - xã hội, sự phát triển của tâm lý, đạo
đức, tình cảm của con người. Trong đó sự phát triển của các điều kiện kinh tế
- xã hội là yếu tố quyết định.
Những điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ lịch sử nhất định có
tác dụng quyết định đến hình thức tổ chức và kết cấu của gia đình. “Chế độ
gia đình hoàn toàn bị quan hệ sở hữu chi phối” [9, tr.44]. Ngược lại, gia đình
và trình độ phát triển của gia đình cũng có tác động rất quan trọng đối với sự
tồn tại và phát triển của xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tái tạo ra bản
thân con người để bảo vệ nòi giống cũng như tái tạo ra sức lao động cho sản
xuất xã hội.
Trong tác phẩm “Bản thảo kinh tế, triết học” (1844), C.Mác cũng chỉ
rõ: Tôn giáo, gia đình, nhà nước, pháp quyền, đạo đức, khoa học, nghệ thuật
chỉ là những hình thức đặc thù của sản xuất và phục tùng quy luật chung của
sản xuất. Vậy là, gia đình không chỉ có mối quan hệ khăng khít với xã hội mà
nó còn là một trong những hình thức đặc thù của sản xuất và có mối quan hệ
chặt chẽ với các hình thức đặc thù khác nó.
Qua khảo cứu lịch sử, Ph.Ăngghen nhận thấy, trong thời kỳ đầu tiên của
cao” [9, tr.57].
C.Mác và Ph.Ăngghen đã vận dụng quan điểm duy vật về lịch sử đề
nghiên cứu xã hội loài người. Các ông coi sự vận động phát triển và thay thế
lẫn nhau của các hình thái kinh tế - xã hội là quá trình phát triển lịch sử - tự
nhiên, các ông cũng dự báo sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản
chủ nghĩa, mà giai đoạn đầu của nó là “chủ nghĩa xã hội”. Điều đó là do quy
luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng
sản xuất, trong các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất thì con người có vai
trò quyết định, mà con người cụ thể chính là sản phẩm duy trì nòi giống của gia
đình. Gia đình là một phạm trù lịch sử, mỗi một thời đại lịch sử cũng như mỗi
một chế độ xã hội đều sản sinh ra một loại gia đình tương ứng, xây dựng một
16
kiểu gia đình lý tưởng phù hợp với những chức năng xã hội của nó. Và chỉ trong
xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa thì gia đình đại diện cho buổi đầu của thời
đại văn minh - một vợ, một chồng mới được thực hiện một cách trọn vẹn.
Trong nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, không chỉ các quan hệ xã
hội mà cả quan hệ gia đình cũng bị thay đổi, sự yên ấm của từng gia đình
cũng bị phá vỡ theo dòng xoáy nền sản xuất tư bản chủ nghĩa: “Chính nền
sản xuất tư bản chủ nghĩa lại có sứ mệnh phải gây cho lối hôn nhân đó một
vết rạn quyết định. Biến mọi thứ thành hàng hoá” [9, tr.123] đồng thời nó
cũng “xé toang tấm màn tình cảm bao phủ những quan hệ gia đình và làm cho
những quan hệ ấy chỉ còn là những quan hệ tiền nong đơn thuần”.
Gia đình của xã hội văn minh được hình thành trên nền tảng của tình
yêu và hôn nhân, đó cũng là những quyền hết sức cơ bản của con người -
quyền được tự do yêu đương và tự do kết hôn, được cộng đồng xã hội tôn
trọng và bảo vệ: “Hiện nay chỉ có trong giai cấp vô sản, - thì tình yêu nam nữ
mới có thể trở thành một quy tắc”[9, tr.113], và muốn thực hiện được điều
đó,“tất yếu phải xác lập sự bình đẳng xã hội thật sự giữa hai bên”[9, tr.116].
Dưới chế độ tư hữu, phụ nữ phải chịu đựng một nghịch lý: vai trò thì lớn
hiện thực - ngay cả đối với đàn ông nữa”.[9, Tr.117-118].
Tuy nhiên, Mooc gan cũng khẳng định rằng, nếu gia đình một vợ một
chồng không đáp ứng được yêu cầu của xã hội, không tiến triển cùng được
với sự tiến triển của xã hội thì tất yếu sẽ có một hình thức gia đình mới ra đời
thay thế nó. Vậy là theo quy luật phát triển, loài người tất yếu sẽ tiến một
bước cao hơn thời đại xã hội tư bản chủ nghĩa, đó là xã hội cộng sản chủ
nghĩa mà trước hết phải xây dựng giai đoạn đầu - xã hội xã hội chủ nghĩa. Gia
đình cũng vậy, cũng phải có những bước tiến để theo kịp và phản ánh đúng,
tiến triển cùng xã hội xã hội chủ nghĩa.
Ông nói: “Nếu người ta công nhận sự thật là gia đình đã lần lượt trải
qua bốn hình thức và đang ở dưới hình thức thứ năm thì một vấn đề sẽ được
đặt ra là trong tương lai, hình thức thứ năm có thể tồn tại được lâu dài
không? Câu trả lời duy nhất có thể đưa ra là: hình thức đó phải tiến triển
cùng với sự tiến triển của xã hội, và phải biến đổi cùng với sự biến đổi của xã
18
hội, giống hệt như trong quá khứ. Là sản vật của một chế độ xã hội nhất định,
hình thức đó sẽ phản ánh trạng thái phát triển của chế độ xã hội đó. Vì gia
đình một vợ một chồng đã được cải tiến ngay từ khi bắt đầu thời đại văn minh
và được cải tiến rất rõ rệt trong thời hiện đại, nên chí ít người ta cũng có thể
giả định rằng hình thức đó còn có thể được hoàn thiện thêm nữa, cho tới khi
đạt đến sự bình đẳng giữa nam và nữ. Còn nếu như trong tương lai xa xôi sau
này, gia đình một vợ một chồng sẽ không thể đáp ứng được những yêu cầu
của xã hội, thì cũng không thể nào dự đoán trước được là gia đình tiếp theo
sau đó sẽ có tính chất như thế nào” [9, tr.129]
Tóm lại, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin một mặt đánh giá cao
vai trò của gia đình với sứ mệnh đặc biệt mà không một thiết chế xã hội nào
thay thế được, mặt khác cũng dự báo sự ra đời, phát triển của gia đình một vợ
một chồng là một bước tiến nhất định trong tương lai, nhưng nó chỉ có thể
trọn vẹn khi xây dựng gia đình trong xã hội xã hội chủ nghĩa, phù hợp với tiến
trương xây dựng gia đình mới - gia đình văn hoá. Gia đình văn hóa được gọi
bằng nhiều cái tên như: gia đình mới, gia đình có nếp sống văn hoá, gia đình
văn hoá xã hội chủ nghĩa, gia đình văn hoá mới. Mặc dù có nhiều tên gọi khác
nhau, song thực chất vẫn là một nội dung nhằm xây dựng con người mới xã
hội chủ nghĩa, xây dựng cái “gốc vững chắc” cho xã hội. Là cuộc đấu tranh
giữa cái cũ và cái mới, trên cơ sở kế thừa những giá trị văn hóa gia đình
truyền thống, văn hóa gia đình được nâng lên một trình độ cao hơn phù hợp
với điều kiện của xã hội hiện đại. Đồng thời thể hiện sự vận dụng sáng tạo lý
luận của chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể ở nước ta.
Trong cuốn: “Đời sống mới trong một quốc gia độc lập mới”, Hồ Chủ
Tịch đã phát động toàn dân tham gia xây dựng đời sống mới trong một quốc
gia độc lập mới. Trong đó, Người coi xây dựng gia đình là một nội dung quan
trọng của công tác xây dựng đời sống mới, Người chỉ ra phương pháp cũng
như nội dung được thực hiện trong cuộc vận động này là: “Đời sống mới
không phải cái gì cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới. Cái gì cũ
mà xấu, thì phải bỏ… Cái gì cũ mà không xấu nhưng phiền phức, thì sửa đổi
20
cho hợp lý… Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm”[40, tr.94], đây là một
tư tưởng hết sức biện chứng.
Phong trào xây dựng gia đình văn hoá mới (tên gọi trước năm 1991)
được thực sự phát triển ở nước ta đánh dấu bằng cái mốc quan trọng vào năm
1960 khi có sáu gia đình tại thôn Ngọc Tỉnh, xã Ngọc Long, tỉnh Hưng Yên
tình nguyện đi đầu trong công tác xây dựng gia đình văn hoá mới. Phong trào
được nhen nhóm từ sáu gia đình rồi lan nhanh ra toàn xã, toàn huyện, toàn
tỉnh và những vùng lân cận. Sau năm 1975, cuộc vận động xây dựng gia đình
văn hoá được phát triển rộng khắp trong cả nước và ngày càng được đẩy
mạnh cho tới ngày nay. Việc xây dựng gia đình văn hoá nhằm mục đích ổn
định tình hình xã hội, tạo điều kiện để phát triển kinh tế, đem lại hạnh phúc
cho từng gia đình, từng người. Về lâu dài, đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược
quán đó, Người thường xuyên giao nhiệm vụ cho Đảng Cộng Sản: Đảng và
Nhà nước phải coi vấn đề giải phóng phụ nữ là nhiệm vụ, là bổn phận của sự
nghiệp cách mạng. Trong thư “Gửi phụ nữ toàn quốc” nhân kỷ niệm 30 năm
ngày Quốc tế phụ nữ (08/03/1960) Người viết: Đảng và Chính phủ ta luôn
chú ý nâng cao địa vị của phụ nữ.
Nhận định đúng đắn về vai trò và vị thế to lớn của người phụ nữ trong
gia đình và đối với xã hội, Hồ Chủ Tịch đã khen tặng phụ nữ Việt Nam tám
chữ vàng:“Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”. Thực vậy, trong gia
đình, phụ nữ là người vợ, người mẹ, là sợi dây kết nối tình cảm gia đình,
chăm lo từng miếng cơm manh áo cho chồng, cho con không biết mệt mỏi.
Ngoài xã hội, họ là người chiến sĩ anh hùng chiến đấu khi tổ quốc lâm nguy.
Khi đất nước được giải phóng, phụ nữ hăng hái khắc phục hậu quả của chiến
tranh, tăng gia sản xuất, khôi phục nước nhà. Người từng viết: ông C.Mác nói
rằng, ai biết lịch sử thì biết rằng, muốn sửa sang xã hội không có phụ nữ giúp
vào thì chắc không làm nổi. Xem tư tưởng và việc làm của đàn bà con gái thì
biết xã hội tiến bộ như thế nào?
Chính từ quan điểm tư tưởng của Người mà vị trí của người phụ nữ
Việt Nam trong xã hội nói chung và gia đình nói riêng cũng được nâng lên
một tầm cao mới. Hiện nay có rất nhiều phụ nữ tham gia làm công tác lãnh
22
đạo, chứng tỏ bản lĩnh không hề thua kém đàn ông. Hồ Chủ Tịch nói:“Phụ nữ
đã đạt được tiến bộ lớn. Hiện nay, chị em đang làm những nhiệm vụ và giữ
những cương vị lãnh đạo mà trước đây họ chưa từng đảm nhận”[44, tr.562].
Thấm nhuần lời dạy của Bác, sứ mệnh của người phụ nữ Việt Nam vì vậy
càng thêm cao cả. Với những phẩm chất cao quý và những đóng góp lớn lao
của mình, mỗi người phụ nữ Việt Nam ngày nay sẽ là một nhân tố tích cực
trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng đàng
hoàng hơn, to đẹp hơn như Bác Hồ mong đợi.
Theo Hồ Chủ Tịch, nông thôn là một địa bàn quan trọng trong việc đẩy
Trong khi chú trọng xây dựng gia đình mới từ vật chất đến tinh thần,
Hồ Chí Minh cũng chỉ ra và phê phán những thói hư tật xấu trong gia đình
như tệ đánh đập vợ, ép duyên con, thói tảo hôn…Rõ ràng, nếu gia đình nào
cũng xây dựng được những mặt tốt và gạt bỏ những mặt xấu như Hồ Chí
Minh đã chỉ ra, tạo thành những gia đình mới thì chúng ta sẽ có một nông
thôn mới trên tất cả các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.
Thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta
đặc biệt quan tâm đến vấn đề xây dựng gia đình trong giai đoạn mới bằng
việc đề ra những chủ trương, chính sách cụ thể nhằm nâng cao chất lượng xây
dựng gia đình văn hóa Việt Nam.
1.1.4. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng gia đình
văn hoá và các tiêu chuẩn xây dựng gia đình văn hóa ở nước ta hiện nay
Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng gia đình
văn hoá
Gia đình phát triển bền vững không chỉ là niềm hạnh phúc cho mỗi
người, mỗi nhà mà còn là nhân tố quan trọng góp phần giữ gìn sự phát triển
lành mạnh, an toàn của xã hội và sự ổn định dân số của mỗi quốc gia. Vì vậy,
gia đình luôn là một mối quan tâm đặc biệt của Đảng ta. Trong các văn kiện,
nghị quyết của Đảng, vấn đề gia đình văn hóa luôn được đặt ra như một vấn
đề mang tính thời sự cấp bách.
24
Từ việc nhận định rõ vai trò to lớn của gia đình như tế bào của xã hội,
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986 đã nêu:
“Gia đình là tế bào của xã hội, có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp xây
dựng chế độ mới, Đảng, Nhà nước và các đoàn thể quần chúng cần đề ra
phương hướng, chính sách và có biện pháp tổ chức thực hiện về xây dựng gia
đình văn hóa mới, đảm bảo hạnh phúc gia đình…”[14, tr.95] Vì thế phát huy
vai trò của gia đình chính là mục tiêu, động lực phát triển kinh tế - xã hội của
Việt Nam.
chính quyền và pháp luật. Cho nên việc xây dựng gia đình văn hóa rất cần sự
quan tâm của chính quyền, đoàn thể địa phương, coi đó là nhiệm vụ quan
trọng trong xây dựng khu dân cư vững mạnh. Trong lúc tập trung xây dựng,
nâng cao chất lượng gia đình văn hóa, cũng phải phòng, chống quyết liệt
những hiện tượng tiêu cực xâm hại đến hạnh phúc gia đình. Cần có những
biện pháp loại trừ những sản phẩm độc hại trong các ấn phẩm văn hóa, nghệ
thuật Tất cả đều phải được làm thường xuyên và bài bản mang tính liên
ngành và có sự chung tay góp sức của toàn xã hội.
Trước những thách thức lớn của nền kinh tế thị trường hiện nay, đòi hỏi
việc xây dựng gia đình văn hóa cần có sự quan tâm chỉ đạo của Đảng hơn bao
giờ hết. Đáp ứng yêu cầu cấp thiết đó, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VII của Đảng (Tháng 6-1991) đã chỉ rõ: “Xây dựng gia đình văn hóa
mới có ý nghĩa quan trọng trong tình hình hiện nay, góp phần phát triển lực
lượng sản xuất, ổn định và cải thiện đời sống, thực hiện kế hoạch hóa dân số,
giữ gìn và phát huy những truyền thống đạo đức, văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
Nâng cao ý thức về nghĩa vụ gia đình đối với mọi người… hình thành nhân
cách cao đẹp và nếp sống có văn hóa”.[15, tr.112].
Các quan điểm của Đảng và Nhà nước không chỉ được ghi nhận rõ
trong các văn kiện của Đảng, Hiến pháp, pháp luật, được cụ thể hóa bằng các
văn bản, những chỉ thị, nghị định, mà quan trọng hơn, ở một mức độ nhất
định, đã và đang được thực thi trong cuộc sống nhằm phát huy vai trò, vị trí
của gia đình đối với xã hội. Năm 2000, Nhà nước ta đã xây dựng Luật Hôn
Copyright: Tài liệu đại học ©