ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
PHẠM HƯƠNG GIANG
HÀNH ĐỘNG ĐI XEM BÓI CỦA NGƯỜI DÂN
NỘI THÀNH HẢI PHÒNG HIỆN NAY
(Nghiên cứu trường hợp tại một địa điểm xem bói
ở Quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng) LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC

1. In 3 quyển màu nâu
2. 107 trang Người hướng dẫn khoa học: TS. HOÀNG THU HƯƠNG
Hà Nội - 2011

2
MỤC LỤC MỞ ĐẦU 7
1. Lý do chọn đề tài 7
2. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 8
2.1. Ý nghĩa lý luận 8
2.2. Ý nghĩa thực tiễn 9
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 9
3.1. Mục đích nghiên cứu 9
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu 9
4. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 10
4.1. Đối tượng nghiên cứu 10
4.2. Khách thể nghiên cứu 10
4.3. Khách thể khảo sát 10
4.4. Phạm vi nghiên cứu 10
5. Giả thuyết nghiên cứu 11
6. Phương pháp nghiên cứu 12
6.1 Phương pháp quan sát tham dự 12
6.2 Phương pháp phỏng vấn sâu 12
6.3 Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi 13

2.1.3 Chân dung những người hành nghề bói toán 34
2.2 Chân dung những người đi xem bói tay ở nhà thầy A 43
2.2.1.Cơ cấu giới tính 43
2.2.2 Cơ cấu tuổi: 45
2.2.3. Về nghề nghiệp, trình độ học vấn 47
2.2.4 Tình trạng hôn nhân 48
2.3 Về tần suất đi xem bói: 49
2.4 Động cơ đi xem bói 52
2.5 Nhận xét chung về hoạt động bói toán ở thành phố Hải Phòng 59
CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH HÀNH ĐỘNG ĐI XEM BÓI CỦA NGƯỜI DÂN
NỘI THÀNH HẢI PHÒNG 61
3.1 Các yếu tố tác động tới hành động đi xem bói của người dân 61

4
3.1.1. Yếu tố cá nhân và sự tác động tới hành động đi xem bói 61
3.1.2. Cách thức tương tác giữa người hành nghề và người đi xem 71
3.1.3 Hoàn cảnh diễn ra hành động xem bói 76
3.2. Tác động xã hội của hành động đi xem bói 81
3.2.1 Những “chi phí” của người đi xem bói 81
3.2.2. Những “phần thưởng” nhận được từ xem bói 85
KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ 87
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93
PHỤ LỤC 99 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1 



2
“Hành động đi xem bói của
người dân nội thành Hải Phòng hiện nay (Nghiên cứu trường hợp tại một địa điểm xem bói ở
quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng)”. 



2. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
2.1. Ý nghĩa lý luận





 







2.2. Ý nghĩa thực tiễn

                   





4.4.1. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu.
C


 

 trong quá

4.4. 2. Giới hạn về thời điểm nghiên cứu
T
 1

 4


5. Giả thuyết nghiên cứu
H 

.
 


 
nay.













1.2 Các lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu
1.2.1 Lý thuyết chức năng
1.2.2. Lý thuyết hành động xã hội
1.2.3 Lý thuyết trao đổi xã hội
1.3 Khái niệm công cụ
1.3.1 Tín ngưỡng
1.3.2 Tôn giáo
1.3.3 Mê tín
1.3.4 Hoạt động bói toán
1.3.5 Thầy bói
1.3.6 Nội thành Hải Phòng
1.4 Tổng quan vấn đề nghiên cứu



Về lý luận chung về tôn giáo, tín ngưỡng




 Thực trạng hoạt động Phật giáo và
các dịch vụ nghi lễ ở Hà Nội (qua khảo sát ở 3 chùa) vào năm 2004; 
 Nhận thức, thái độ, hành vi đối với Phật giáo của cộng đồng cư dân Hà Nội, Huế, thành
phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nayCơ

7
cấu nhân khẩu xã hội của những người đi lễ chùa ở nội thành Hà Nội. Qua khảo sát 2 chùa: Chùa
Hà và chùa Quán Sứ
Ngoài ra, còn có 
1996, Ảnh hưởng của yếu
tố tôn giáo đến mức sinh trong cộng đồng Thiên Chúa giáo ( nghiên cứu trường hợp xã Xuân
Ngọc, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định) inh vào

           
Bước đầu tìm hiểu về nghề bói toán ở Hà Nội hiện nay
.
 

 




-


bói toán

1.5 Quan điểm của Đảng và nhà nước về tôn giáo, tín ngưỡng










 

2.1.3 Chân dung những người hành nghề bói toán
2.1.3.1 Về đặc điểm giới tính
, 
.
 


1

to

9


2.1.3.2 Về độ tuổi
, p

20
40
60
80
100
120
140
160




Nông dân
Công nhân
10






2.1.3.4 Về trình độ học vấn




2.2 Chân dung những người đi xem bói tay ở nhà thầy A

35
40
45
    
Quan sát

11
-





2.2.3. Về nghề nghiệp, trình độ học vấn
 

 
             
.



chung.



2.2.4 Tình trạng hôn nhân

25.1
27
27.1
20.7
27.8
36
17.9
6.3
2.1
9.9
0
5
10
15
20
25
30
35
40
   Tò mò 


Quan sát






* Hỏi về mồ mả, đất cát



-


p



 14
cô







Những người đi xem bói

 

 


t




Ngoài ra, 
em bói.
N
 





3.1.1.2. Yếu tố nhận thức
T 





Mộ của ông bà tôi bị động và thầy bói bảo có một cái gì đè lên phần mộ của ông bà lúc
đầu tôi không tin nhưng sau đó khi đi xem thêm một vài địa chỉ khác tôi đã về báo với dòng họ để
xem lại thì lúc đào phần mộ lên tôi thấy không có tiểu, cả nhà tôi rất hoảng hốt và quyết định đào
rộng ra thì phát hiện cái tiểu nằm ở giữa phần ranh giới mà chúng tôi xây lên. Điều đó chứng tỏ

16
thầy bói nói đúng. Từ đó tôi thấy tin vào bói toán(PVBCT 2, Nam, 23 tuổi, cấp 3, bộ đội, đã kết
hôn).
Tôi không tin lắm vào thầy bói phán nhưng thực sự những gì diễn ra trong gia đình tôi,
đối với cá nhân tôi thì lại làm tôi cảm thấy có cái gì đó đúng(PVBCT 1, nam, 32 tuổi, đại học,
kỹ sư, đã kết hôn, )



Tôi thấy thường các thầy bói rất giỏi gợi chuyện, họ chỉ hỏi vài câu là người
nào không tỉnh táo sẽ nói ra hết, kể một thôi một hồi ngay( PVS 15, Nữ, 50 tuổi, giáo viên đã về
hưu, đã kết hôn).
Yếu tố tin đồn và sự tác động tới hành động đi xem bói


 “ có chị bạn hôm trước đi xem về bảo thầy này
xem tay rất chuẩn nên hôm nay chị ấy dẫn mình đi” (PVS 4, Nữ, 35 tuổi, giáo viên, đã kết hôn);
Vợ anh được mấy người bạn chỉ, cứ rủ anh đi cùng vì nói rằng việc liên quan đến ai thì người đấy
đi xem mới chính xác( PVBCT 10, Nam, 37 tuổi, đại học, bộ đội, đã kết hôn).







tín 


T 






3.1.3 Hoàn cảnh diễn ra hành động xem bói





 



3.2. Tác động xã hội của hành động đi xem bói
3.2.1 Những “chi phí” của người đi xem bói

19
3.2.1.1 Chi phí về thời gian


-


 
3.2.1.2 Chi phí về tiền bạc
H
-
-







3-



 





 








 


