1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
=====================================

NGUYỄN THỊ NGA
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Ở VIỆT NAM
BẰNG PHÁP LUẬT

Chuyên ngành : Du lịch

LUẬN VĂN THẠC SỸ DU LỊCH HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học : PGS,TS.Trần Đức Thanh HàNội,20092
MỤC LỤC


năm 2005 83
2.2.1. Về xúc tiến du lịch 84
2.2.2 Về kinh doanh du lịch 85
2.3.Thực trạng quản lý nhà nước về du lịch bằng pháp luật giai đoạn từ khi ban
hành Luật Du lịch đến nay 107
2.3.1. Về ban hành pháp luật 107
2.3.2. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch bằng
pháp luật trong giai đoạn hiện nay 120
2.3.3. Về tổ chức thực hiện, kiểm tra xử lý vi phạm pháp luật 125 3
CHƢƠNG 3. PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU
QUẢ QUẢN LÍ NHÀ NƢỚC VỀ DU LỊCH BẰNG PHÁP LUẬT TRONG
GIAI ĐOẠN HỘI NHẬP HIỆN NAY 132
3.1. Phương hướng phát triển du lịch ở nước ta trong giai đoạn hội nhập hiện
nay 132
3.1.1.Sự cần thiết khách quan của việc hội nhập kinh tế quốc tế đối với du lịch
Việt Nam 132
3.1.2. Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về phát triển du lịch trong thời kỳ
hội nhập 135
3 2. Một số giải phỏp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về du lịch
bằng phỏp luật 145
3.2.1. Hoàn thiện các văn bản pháp luật của ngành du lịch 145
3.2.2. Hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động du lịch 146
3.2.3. Tăng cường hiệu quả công tác tổ chức thực hiện pháp luật đối với hoạt
động du lịch 147
3.2.4. Tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật đối với
hoạt động du lịch 152
KẾT LUẬN 158

trong giai đoạn hiện nay chúng ta đang hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế thế
giới với sự phát triển mạnh mẽ của các quan hệ kinh tế thị trƣờng đang đặt
nhà nƣớc và sự quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch trƣớc những thử
thách mới . Nền kinh tế mới , bối cảnh mới đang làm nảy sinh hàng loạt vấn
đề lý luận và thực tiễn không chỉ liên quan đến nhận thức, quan điểm về hoạt
động du lịch mà còn liên quan đến các cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò
quản lý của nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch.
Sau hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới, những thành tựu đạt đƣợc
trong lĩnh vực hoạt động du lịch đã chứng minh đƣờng lối lãnh đạo đúng đắn
của Đảng và vai trò quản lý của Nhà nƣớc ta. Bên cạnh những kết quả đạt
đƣợc, thực tiễn đang đặt ra những vấn đề bức bách mà nếu không giải quyết
sẽ làm cản trở đến bƣớc tiến chung của cả quá trình đổi mới và hội nhập với
nền kinh tế thế giới. Vì vậy, vai trò quản lý của nhà nƣớc đối với hoạt động
du lịch cần phải đƣợc nhìn nhận nhƣ thế nào trong nền kinh tế thị trƣờng
định hƣớng xã hội chủ nghĩa và sau khi Việt Nam gia nhập WTO và bằng
cách nào để nhà nƣớc thực hiện đƣợc vai trò đó. Vấn đề này không chỉ là đòi 6
hỏi của lý luận mà còn là đòi hỏi của thực tiễn. Cả lý luận và thực tiễn đều
khẳng định rằng, hoạt động du lịch trong bất cứ thời kỳ nào cũng cần đến sự
quản lý của nhà nƣớc và để quản lý hoạt động du lịch thì nhà nƣớc phải sử
dụng nhiều loại công cụ quản lý khác nhau, trong đó pháp luật đƣợc coi là
công cụ hàng đầu và không thể thay thế để nhà nƣớc quản lý hoạt động du
lịch . Do đó, việc tăng cƣờng vai trò quản lý của nhà nƣớc đối với hoạt động
du lịch bằng pháp luật là nhu cầu tất yếu khách quan trong sự nghiệp phát
triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc.
Trong những năm gần đây, nhận thức đƣợc tầm quan trọng của du lịch
trong điều kiện xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập kinh
tế quốc tế, Đảng và Nhà nƣớc ta đã có nhiều chủ trƣơng chính sách để phát

triển du lịch của Đảng, Nhà nƣớc ta cũng rất quan tâm đến việc biến chủ
trƣơng, chính sách của Đảng thành hành động cụ thể. Một trong những vấn
đề đƣợc Nhà nƣớc ta quan tâm hàng đầu là xây dựng, ban hành pháp luật để
quản lý hoạt động du lịch.
Pháp luật là công cụ cơ bản để nhà nƣớc quản lý xã hội nói chung và
quản lý hoạt động du lịch nói riêng . Trong những năm qua, các cơ chế,
chính sách liên quan đến ngành du lịch đã có nhiều thay đổi, đặc biệt là trong
giai đoạn đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế . Những thay đổi này nằm
trong xu hƣớng vận động chung của quá trình đổi mới và trên cơ sở những
chủ trƣơng chung của Đảng . Về cơ bản , những thay đổi này đã tạo điều kiện
thuận lợi thúc đẩy hoạt động du lịch phát triển . Tuy nhiên, do các quan hệ
kinh tế trong lĩnh vực du lịch luôn biến động đã dẫn đến việc nảy sinh nhiều
bất cập giữa pháp luật so với các quan hệ kinh tế. Mặt khác, với đặc điểm của
một ngành kinh tế có tính chất liên ngành, việc hình thành một khuôn khổ
pháp lý hoàn chỉnh, có tính toàn diện, đồng bộ, hợp lý và khả thi để nhà nƣớc 8
quản lý hoạt động du lịch là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi phải có quá trình
nghiên cứu sâu sắc và toàn diện.
Cho đến nay, cũng đã có một số công trình nghiên cứu về lĩnh vực du lịch
nhƣng vấn đề quản lý nhà nƣớc về du lịch nói chung và quản lý nhà nƣớc
đối với hoạt động du lịch bằng pháp luật nói riêng thƣờng đƣợc lồng ghép
vào nội dung các công trình nghiên cứu về phát triển du lịch, các giải pháp,
đề xuất, kiến nghị nằm nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch hoặc cũng có một số
đề tài luận văn thạc sĩ có đề cập đến quản lý nhà nƣớc về lĩnh vực du lịch ,
nhƣng là ở một địa phƣơng cụ thể nhƣ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh .
Đáng kể nhất đó là công trình nghiên cứu Luận án Tiến sĩ của tác giả Trịnh
Đăng Thanh với đề tài “Quản lý nhà nƣớc bằng pháp luật đối với hoạt động
du lịch ở Việt Nam hiện nay”( năm 2004) thuộc Học viện Chính trị quốc gia

Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của
việc quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch bằng pháp luật khi Việt
Nam đã gia nhập WTO ( mang tính chất bao quát chung đối với ngành du
lịch Việt Nam ), từ đó đề xuất những giải pháp và phƣơng hƣớng cơ bản
nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch bằng
pháp luật ở nƣớc ta trong giai đoạn hội nhập nền kinh tế quốc tế hiện nay .
Nhiệm vụ
Để thực hiện mục đích trên, nhiệm vụ của luận văn là :
1- Phân tích cơ sở lý luận của sự cần thiết phải quản lý nhà nƣớc đối với
hoạt động du lịch bằng pháp luật
2- Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản lý nhà nƣớc đối với hoạt
động du lịch bằng pháp luật ở nƣớc ta trong thời gian vừa qua và đƣa ra
những nguyên nhân chính ảnh hƣởng đến thực trạng. 10
3- Đề xuất những phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản
lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch bằng pháp luật ở Việt Nam trong
thời kỳ hội nhập.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu
Phƣơng pháp nghiên cứu : Trong luận văn này tác giả sử dụng các phƣơng
pháp phƣơng pháp lịch sử, phƣơng pháp hệ thống, phƣơng pháp phân tích,
phƣơng pháp so sánh .
4. Đóng góp của đề tài
Trên cơ sở học hỏi và kế thừa lý luận và những hƣớng nghiên cứu đi trƣớc,
đề tài góp phần bổ sung một số vấn đề sau:
- Luận văn phân tích, bổ sung để khẳng định một cách chắc chắn cơ sở lý
luận của sự cần thiết phải quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch bằng

trong quá trình lao động , sản xuất nhằm đạt đƣợc mục tiêu đề ra.
Có thể nói, ở đâu có sự phối hợp hoạt động của nhiều ngƣời, ở đó cần có sự
quản lý, vì mọi hoạt động chung của nhiều ngƣời đòi hỏi phải đƣợc liên kết với
nhau dƣới nhiều hình thức.
C.Mác có viết : “ Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh trƣớc hết từ bản
chất của quá trình lao động xã hội ”[28,tr.29] .
Nhƣ vậy, qunả lý là một hoạt động tất yếu khi có nhiều ngƣời làm việc với
nhau để thực hiện một mục tiêu chung. Mục đích của quản lý là tổ chức, phối
hợp các hoạt động và đem lại hiệu quả cao nhất cho các hoạt động đó.
Quản lý nhà nƣớc không chỉ là sự tác động mà là sự phối hợp hoạt động
nhiều mặt . Đó là việc thực hiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nƣớc, là 12
thực hiện các chính sách của nhà nƣớc. Hoạt động quản lý nhà nƣớc có những
đặc điểm sau :
- Quản lý nhà nƣớc là hoạt động mang tính chất tổ chức điều hành và
điều chỉnh, hay nói khác đi nó chính là việc xây dựng và điều chỉnh các mối
quan hệ giữa con ngƣời với con ngƣời nhằm thực hiện những mục đích nhất
định, đồng thời cũng là hoạt động điều chỉnh các quan hệ xã hội ấy .
- Quản lý nhà nƣớc mang tính chất quyền lực nhà nƣớc, tức là trên cả
phƣơng diện hành chính, pháp luật và chấp hành nhằm thiết lập quan hệ “quyền
uy” và “phục tùng ”.
- Quản lý nhà nƣớc là hoạt động mang tính khoa học, tính kế hoạch hay
đó là hoạt động mang tính chủ quan của con ngƣời, nhƣng lại dựa trên những
yêu cầu khách quan và quy luật khách quan .
- Quản lý nhà nƣớc là những tác động lên các quá trình xã hội và hệ thống
các hành vi xã hội một cách liên tục. Nhƣ vậy, quản lý nhà nƣớc diễn ra thƣờng
xuyên, hàng ngày, hàng giờ không bị gián đoạn .
- Quản lý nhà nƣớc dựa trên cơ sở nền tảng của một thể chế nhất định .

định hƣớng cho hoạt động du lịch hình thành , vận động và phát triển theo một
trật tự nhất định.
Với tƣ cách là đối tƣợng quản lý, hoạt động du lịch phải đƣợc tổ chức và
vận động trên cơ sở các quy định của pháp luật và chịu sự kiểm tra, giám sát của
các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền .
Với tƣ cách là cơ sở và là công cụ để nhà nƣớc thực hiện sự quản lý, pháp
luật phải đƣợc xây dựng trên cơ sở đảm bảo sự chính xác, đầy đủ, thống nhất, là
chuẩn mực để đối tƣợng quản lý dựa vào đó vận động, phát triển và để chủ thể
quản lý thực hiện sự kiểm tra, giám sát đối với đối tƣợng bị quản lý. 14
Tóm lại, quản lý nhà nƣớc bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch là tạo
môi trƣờng thông thoáng , ổn định, hỗ trợ, thúc đẩy các hoạt động du lịch phát
triển sôi động nhƣng có trật tự nhằm giải quyết hài hoà các lợi ích . Trong điều
kiện hiện nay, nhiệm vụ của quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch là :
- Nhà nƣớc hỗ trợ, tạo điều kiện để phát triển các loại hình du lịch.
- Nhà nƣớc khuyến khích, thúc đẩy các hoạt động du lịch phát triển theo
mục tiêu, định hƣớng chung của nhà nƣớc.
- Nhà nƣớc tạo môi trƣờng pháp lý rõ ràng, thông thoáng, ổn định cho hoạt
động du lịch phát triển năng động nhƣng có trật tự.
- Nhà nƣớc giải quyết công bằng các mâu thuẫn về lợi ích giữa các bên có
liên quan trong hoạt động du lịch và xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi
phạm pháp luật trong lĩnh vực du lịch.
Để thực hiện vai trò quản lý đối với hoạt động du lịch, nhà nƣớc sử dụng
nhiều loại công cụ quản lý klhác nhau nhƣ kế hoạch, chính sách, pháp luật
Trong phạm vi của luận văn này tác giả chỉ đề cập đến hoạt động quản lý
nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch bằng pháp luật ở nƣớc ta trong giai đoạn
hiện nay. Nhƣ vậy, quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch bằng pháp luật
chỉ là một bộ phận của quản lý nhà nƣớc nói chung, đƣợc thực hiện trên cơ sở

ra pháp luật và sử dụng pháp luật làm công cụ để tổ chức và quản lý hoạt động
du lịch . Nhƣng cần lƣu ý rằng, tính chất tổ chức và quản lý hoạt động du lịch có
những thay đổi khác với nền kinh tế kế hoạch hoá trƣớc đây. Vì vậy, việc quy
định pháp luật cũng nhƣ cách thức sử dụng pháp luật để quản lý hoạt động du
lịch trong nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập kinh tế thế giới cũng phải khác so
với trƣớc đây.
Thứ hai, pháp luật là cơ sở và là công cụ hàng đầu, công cụ không thể
thay thế để nhà nước tổ chức và quản lý hoạt động du lịch 16
Trong nền kinh tế thị trƣờng, hoạt động du lịch diễn ra hết sức phức tạp với
sự đa dạng về chủ thể, về hình thức tổ chức và quy mô hoạt động Song, dù
phức tạp thế nào chăng nữa, sự quản lý của nhà nƣớc cũng phải đảm bảo cho
hoạt động du lịch có tính tổ chức cao, ổn định, công bằng và có định hƣớng rõ
ràng. Để có đƣợc điều đó, nhà nƣớc phải ban hành pháp luật và dùng pháp luật
để tác động vào lĩnh vực du lịch . Ở đây, pháp luật với tƣ cách là những quy tắc,
chuẩn mực bắt buộc chung sẽ đƣợc nhà nƣớc sử dụng nhƣ một công cụ hiệu
nghiệm nhất và không thể thiếu trong việc quản lý hoạt động du lịch.
Thứ ba, quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch bằng pháp luật còn
xuất phát từ chính nhu cầu khách quan của sự gia tăng vai trò của pháp luật
trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế với tính cách là công cụ
quản lý
Nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập kinh tế quốc tế với những quan hệ kinh
tế mới rất đa dạng và năng động đòi hỏi có một sân chơi an toàn và bình đẳng,
đặc biệt khi chúng ta đã là một thành viên của Tổ chức Thƣơng mại thế giới
(WTO) và mục tiêu toàn cầu hoá đƣợc các quốc gia hƣớng tới thì nhu cầu có
một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh , phù hợp không chỉ là yêu cầu đối với hệ
thống pháp luật trong nƣớc mà còn phải phù hợp với luật pháp quốc tế và luật
pháp trong khu vực, là sự thách thức đối với mỗi quốc gia . Bởi mọi quan hệ hợp

hoạt động đặc thù và phức tạp, nó cần đến những cộng cụ thích hợp để quản lý
toàn bộ hoạt động du lịch. Công cụ quản lý đối với hoạt động du lịch là những
phƣơng tiện mà chủ thể quản lý sử dụng nhằm định hƣớng, khuyến khích và
phối hợp hoạt động du lịch của các tập thể và cá nhân ngƣời lao động để hƣớng
tới mục tiêu nhất định.
Công cụ quản lý hoạt động du lịch có đặc tính chung là nó vừa phản ánh
đƣợc bản chất, nhu cầu của đối tƣợng quản lý, vừa phản ánh đƣợc sự tƣơng 18
thích của chủ thể quản lý, vừa thể hiện tính đặc thù của nó trong mối quan hệ
với các công cụ quản lý xã hội nói chung.
Từ khái niệm nêu trên có thể hiểu công cụ quản lý đối với hoạt động du
lịch là những phƣơng tiện cần thiết mà qua đó nhà nƣớc ( thông qua cácc cơ
quan chức năng ) sử dụng để điều tiết, hƣớng dẫn, kiểm soát đối với toàn bộ
hoạt động du lịch. Việc sử dụng loại công cụ nào để quản lý là tuỳ thuộc vào
trình độ, hoàn cảnh, quy mô của đối tƣợng quản lý cũng nhƣ khả năng của chủ
thể quản lý trong việc nhận thức và lựa chọn các công cụ.
Trong nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung, quan
liêu, bao cấp, nhà nƣớc trực tiếp tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh, trực tiếp
thực hiện phân phối các nguồn lực và sản phẩm xã hội .Vì vậy, công cụ quản lý
kinh tế chủ yếu và chiếm ƣu thế tuyệt đối trong hệ thống các công cụ quản lý là
mệnh lệnh hành chính và chỉ tiêu, kế hoạch .Trong cơ chế này, pháp luật hầu
nhƣ không phát huy tác dụng . chuyển sang cơ chế thị trƣờng, đòi hỏi nhà nƣớc
phải có sự tƣ duy lại việc sử dụng pháp luật và các công cụ quản lý kinh tế khác
một cách có hiệu quả để phát triển nền kinh tế - xã hội . Vấn đề này đã đƣợc thể
hiện rõ trong Hiến pháp năm 1992 của nhà nƣớc ta . Tại Điều 12 Hiến pháp
1992 có khẳng định “ Nhà nƣớc quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng
tăng cƣờng pháp chế xã hội chủ nghĩa “ và Điều 26 của Hiến pháp 1992 cũng
chỉ rõ “ Nhà nƣớc thống nhất quản lý nền kinh tế quốc dân bằng pháp luật, kế

Kế hoạch là một trong những công cụ quản lý vĩ mô quan trọng của nhà
nƣớc, là các chƣơng trình, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và các biện pháp
cụ thể để đạt mục tiêu trong từng thời kỳ nhất định do nhà nƣớc đặt ra. Điều đó
có nghĩa là kế hoạch là một công cụ định hƣớng, tổ chức và điều khiển các hoạt
động du lịch. Vai trò của kế hoạch trong quản lý hoạt động du lịch đƣợc thể hiện
ở các khía cạnh sau : 20
- Nhờ kế hoạch mà chủ thể quản lý và đối tƣợng quản lý biết đƣợc hƣớng đi
và lựa chọn con đƣờng thích hợp để nhanh chóng đạt tới mục tiêu.
- Công cụ kế hoạch góp phần hình thành tƣ duy “ vƣợt trƣớc ” giúp các nhà
quản lý tiên đoán đƣợc sự thay đổi tình hình, từ đó chuẩn bị các phƣơng án cần
thiết để thích ứng với sự thay đổi đó. Nói cách khác kế hoạch tạo ra tầm nhìn
chiến lƣợc cho nhà quản lý .
- Hoạt động kế hoạch cho phép các nhà quản lý hình dung và mô tả sự phát
triển của hoạt động du lịch qua các thời kỳ, từ đó hình thành các phƣơng án,
mục tiêu phát triển du lịch trên cơ sở dự kiến những khó khăn và những thời cơ
thuận lợi mà ngành du lịch cần tận dụng.
Trong nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, kế hoạch
của nhà nƣớc đóng vai trò hƣớng dẫn các hành vi của các chủ thể kinh tế, bảo
đảm quyền tự chủ kế hoạch cho các chủ thể sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện
cho các thành phần kinh tế mở rộng liên doanh, liên kết, ký kết hợp đồng kinh
tế.
Có thể nói, việc sử dụng công cụ kế hoạch trong quản lý nhà nƣớc về kinh
tế có những mặt mạnh là tập trung đƣợc các nguồn lực cho các mục tiêu phát
triển ; bảo đảm giữ đƣợc các cân đối tổng thể và gắn đƣợc mục tiêu tăng trƣởng
kinh tế và gải quyết các vấn đề xã hội ngay từ đầu một cách chủ động . Tuy
nhiên, cần phải thấy kế hoạch có những hạn chế nhƣ khó bao quát đƣợc hết các
nhu cầu đa dạng của thị trƣờng mà các nhu cầu này lại luôn biến động. Bởi vậy,

Phƣơng pháp thuyết phục là phƣơng pháp chủ yếu đƣợc sử dụng trong
hoạt động quản lý nhà nƣớc nói chung và quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du
lịch nói riêng, bởi nhà nƣớc ta là nhà nƣớc của dân, do dân, vì dân, mọi hoạt
động của bộ máy nhà nƣớc nhằm phục vụ cho nhân dân, không vì mục đích tự
thân nào khác . Vì thế, cơ quan , cá nhân đƣợc nhà nƣớc trao quyền tổ chức và
quản lý hoạt động du lịch trƣớc hết phải tuyên truyền, giáo dục cho các cá nhân , 22
tổ chức tham gia vào hoạt động du lịch tự giác thực hiện đầy đủ những quy định
pháp luật của nhà nƣớc về du lịch. Lênin đã chỉ ra rằng “ trƣớc hết phải thuyết
phục và sau đó mới cƣỡng chế ; dù thế nào đi chăng nữa cũng phải thuyết phục
rồi mới cƣỡng chế “ [21,tr.270] . Thuyết phục có vai trò lớn trong việc nâng cao
hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nƣớc . Nhà nƣớc vững mạnh trƣớc hết bởi ý thức
giác ngộ và sự hợp tác của nhân dân chứ không chỉ do tăng cƣờng các biện pháp
quyền lực cƣỡng bức.
Bên cạnh đó, hoạt động quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch cũng
cần thiết sử dụng phƣơng pháp cƣỡng chế.
Về mặt pháp lý, cƣỡng chế là một thuộc tính của quyền lực nhà nƣớc, là
tổng hợp các biện pháp mà nhà nƣớc áp dụng để tác động lên tâm lý, tƣ tƣởng
của con ngƣời, buộc họ phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lý, nhằm ngăn chặn
các hành vi trái pháp luật và xử lý ngƣời có hành vi vi pháp luật nhằm đảm bảo
pháp chế xã hội chủ nghĩa và trật tự quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch .
Không áp dụng cƣỡng chế hay coi nhẹ cƣỡng chế cũng đồng nghĩa với việc
buông nhẹ kỷ cƣơng dẫn tới tình trạng vô chính phủ, vô kỷ luật, sẽ không đạt
đƣợc hiệu quả nhƣ mong muốn trong hoạt động quản lý nhà nƣớc về du lịch .
Tuy nhiên, nếu quá coi trọng cƣỡng chế sẽ dẫn đến chuyên quyền, độc đoán trái
với bản chất của nhà nƣớc ta . Vì vậy, cần kết hợp phƣơng pháp giáo dục thuyết
phục và phƣơng pháp cƣỡng chế một cách hợp lý, đúng đắn sẽ có hiệu quả to
lớn trong hoạt động quản lý nhà nƣớc về du lịch .

- Ban hành văn bản áp dụng pháp luật trong lĩnh vực du lịch . Văn bản áp
dụng pháp luật là loại văn bản cá biệt do cơ quan, ngƣời có thẩm quyền quản lý
nhà nƣớc về du lịch ban hành để áp dụng một lần đối với đối tƣợng quản lý về
một vấn đề cụ thể để thực hiện chức năng quản lý nhà nƣớc về du lịch . Việc ban
hành văn bản áp dụng pháp luật đối với hoạt động du lịch làm phát sinh, thay
đổi hay chấm dứt những quan hệ pháp luật cụ thể . 24
Ngoài hình thức ban hành quyết định hành chính trong lĩnh vực du lịch, cơ
quan quản lý nhà nƣớc về du lịch còn thực hiện một số biện pháp nhƣ : áp dụng
các biện pháp tổ chức trực tiếp nhằm đảm bảo sự vận hành chính xác và có hiệu
quả của hệ thống cơ quan quản lý nhà nƣớc về du lịch từ trên xuống dƣới, bao
gồm : các hoạt động nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, tìm hiểu kinh
nghiệm nƣớc ngoài, áp dụng thành tựu khoa học vào quản lý, tổ chức hội thảo ;
Thực hiện những tác động nghiệp vụ- kỹ thuật nhƣ phổ biến kiến thức chuyên
môn, nghiệp vụ, tuyên truyền quảng bá .
Tóm lại , hình thức và phƣơng pháp quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du
lịch có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, trong đó phƣơng pháp thuyết phục và
phƣơng pháp cƣỡng chế là phƣơng pháp có tính đặc thù trong hoạt động của các
cơ quan quản lý nhà nƣớc về du lịch; còn hình thức ban hành quyết định hành
chính lại thể hiện ý chí và thẩm quyền của cơ quan quản lý nhà nƣớc về du lịch .
Lựa chọn đúng phƣơng pháp và hình thức hoạt động thích hợp sẽ làm tăng hiệu
lực, hiệu quả quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch
1.2.Vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch bằng pháp luật
1.2.1.Vai trò của pháp luật đối với hoạt động du lịch
Trong điều kiện đổi mới, Đảng và Nhà nƣớc ta đã khẳng định vai trò hàng
đầu của pháp luật trong quản lý xã hội nói chung và quản lý nền kinh tế thị
trƣờng nói riêng. Điều 12 Hiến pháp năm 1992 đã quy định :“ Nhà nƣớc quản lý
xã hội bằng pháp luật ”. Tiếp đó, tại điều 26 Hiến pháp quy định :“ Nhà nƣớc

định bởi trình độ của nền kinh tế. Nền kinh tế phát triển càng cao thì đòi hỏi
pháp luật càng phải đƣợc hoàn thiện . Sự phát triển đa dạng, phức tạp của nền
kinh tế đòi hỏi pháp luật càng đa dạng và phức tạp hơn. Bởi vì, khi kinh tế phát
triển đòi hỏi phải hoàn thiện về pháp luật . 26
Hai là, sự đa dạng của các quan hệ kinh tế trong nền kinh tế thị trƣờng đòi
phạm vi điều chỉnh của pháp luật cũng cần phải đƣợc mở rộng.
Trong nền kinh tế với tính chất tự cung, tự cấp giản đơn trƣớc đây thì pháp
luật cũng đơn giản và khép kín . Nhƣng bƣớc sang nền kinh tế thị trƣờng, trƣớc
sự gia tăng về số lƣợng cũng nhƣ tính chất của các quan hệ kinh tế, đòi hỏi pháp
luật cũng phải có sự chuyển mình cho phù hợp với các quan hệ kinh tế. Nếu
trƣớc đây chƣa hề có các khái niệm về cạnh tranh, phá sản, đầu tƣ nƣớc ngoài
thì ngày nay, những thuật ngữ ấy đã trở nên khá quen thuộc trong đời sống kinh
tế. Vì vậy, việc nhà nƣớc ban hành pháp luật về cạnh tranh, về phá sản, về đầu
tƣ nƣớc ngoài là tất yếu. Đặc biệt, trong điều kiện hiện nay, khi mà cạnh tranh
và hội nhập kinh tế quốc tế đang là xu thế tất yếu của các quốc gia, đòi hỏi pháp
luật cũng phải chứa đựng các yếu tố phù hợp với tiến trình hội nhập . ở đây pháp
luật không còn đóng kín trong một phạm vi quốc gia nữa mà phải chứa đựng sự
thông thoáng để tăng cƣờng mối liên hệ giữa các hệ thống pháp luật với nhau
nhằm thúc đẩy và đảm bảo thông lệ quốc tế trong quá trình hội nhập và hợp tác
kinh tế quốc tế.
Ba là, phƣơng pháp quản lý kinh tế quyết định phƣơng pháp điều chỉnh
của pháp luật.
Tƣơng ứng với mỗi mô hình kinh tế, nhà nƣớc có một phƣơng pháp quản
lý phù hợp . Trong nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung,
quan liêu, bao cấp, nhà nƣớc đã sử dụng phƣơng pháp mệnh lệnh - hành chính
để quản lý và do vậy, phƣơng pháp điều chỉnh của pháp luật cũng mang nặng
tính hành chính - mệnh lệnh thông qua hệ thống kế hoạch đã đƣợc xác định từ