A.ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn sáng kiến kinh nghiệm (SKKN)
Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ đáp ứng nguồn nhân
lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầu
hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học. Giáo dục phổ thông đã và
đang đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột đó là: Học để biết, Học để làm, Học để
tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống mà thực chất là cách tiếp cận kĩ
năng sống (KNS). Rèn luyện KNS cho học sinh (HS) là một trong những nội
dung cơ bản của phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện , học sinh
tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013 mà Bộ giáo dục và
đào tạo quy định.
Giáo dục (GD) rèn luyện kỹ năng sống cho HS thông qua hoat động ngoại
khoá giáo dục sức khoẻ sinh sản vị thành niên (GDSKSSVTN) là một hoạt động
để HS được thực hành, vận dụng kiến thức môn sinh học, trải nghiệm một số
KNS cơ bản và cần thiết mà không làm nặng nề quá tải nội dung môn học và
ngược lại qua việc tham gia hoạt động ngoại khoá còn giúp HS học tập các môn
học nhẹ nhàng, thoải mái, thiết thực và hiệu quả hơn.`
Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay: qua mạng Internet, các
phương tiện truyền thông không chính thức với xu hướng đại diện cho những
hình mẫu dập khuôn hay quá khích về tình dục và giới tính các em tiếp cận với
nhiều thông tin mà có thể là những thông tin ngoài luồng. Lứa tuổi HS là lứa tuổi
đang hình thành nhân cách, ham hiểu biết, thích tò mò và khám phá nhưng còn
thiếu hiểu biết về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống dễ bị lôi kéo kích động. Đặc
biệt là thế hệ trẻ luôn đặt mình trong hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị,
những áp lực tiêu cực và những yếu tố tích cực. Nếu không được GD KNS, nếu
1
thiếu kiến thức và kinh niệm sống các em sẽ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực,
bạo lực, thoái hoá đạo đức gây hậu quả đáng tiếc.
Đa số HS nữ ở trường THPT Bắc Sơn là con em dân tộc thiểu số, với bản
tính thật thà, trung thực, các em dễ bị lợi dụng trong các mối quan hệ khác giới
từ đó gây ảnh hưởng không tốt đến tâm, sinh lí của các em. Đặc biệt có trường

SKKN chỉ dành cho HS nữ trong trường nên các em có thể trao đổi cởi mở
những điều các em chưa biết, chưa hiểu, tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt
quyền, bổn phận của mình và phát triển hài hoà về thể chất, trí tuệ, tinh thần và
đạo đức.
Các em có nhận thức, thái độ và hành vi đúng đối với vấn đề dân số, có khả
năng làm chủ bản thân tránh các tác nhân ảnh hưởng đến SKSS của mình và
những người xung quanh, tránh mang thai ngoài ý muốn góp phần sinh đẻ có kế
hoạch.
3. Phạm vi nghiên cứu
SKKN được áp dụng đối vứi HS nữ khối 11 vì chương thình sinh học 11 là
chương trình sinh học cơ thể, khi áp dụng SKKN vào các em dễ tiếp thu và có
cái nhìn đúng hơn về vấn đề này.
3
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Công tác chuẩn bị
I.1. Phương tiện
- Loa đài, Micro
- 6 bộ bàn ghế cho các đội chơi
- Máy tính, Máy chiếu hoặc tranh ảnh về Hệ sinh dục nam và hệ simh dục nữ.
- Bút, giấy, Các câu hỏi và tình huống về SKSSVTN.
- Biển lớp, ghế của khán giả.
I.2. Người dẫn chương trình (NDCT): Tôi chọn NDCT là em Phan Thị Thảo,
HS lớp 11A1, có học lực giỏi, có khả năng thuyết trình tốt và tự tin trước toàn
trường.
I.3. Thời gian, địa điểm
-Thời gian: Một buổi từ 14 giờ 30 phút đến 17 giờ, ngày 28/4/2012.
-Địa điểm: Trường THPT Bắc Sơn
I.4. Cách thức tổ chức
Tôi tổ chức buổi hoạt động ngoại khóa với sự kết hợp của 6 lớp thuộc khối 11
vừa để các em có sự thể hiện kiến thức về SKSS vừa để các em giao lưu học hỏi

suy nghĩ, trả lời sau đó các đội khác bổ sung (nếu cần) và cuối cùng là giải đáp
của các chuyên gia.
Đối với CH có nhiều ý kiến trái ngược nhau như hình huống “Lỗi tại ai” hoặc
CH “Trong lớp 11A1 có hai bạn cùng giới là Nga và Hải chơi thân với nhau. Có
một lần Nga vô tình xúc phạm đến Hải. Nga biết mình sai và xin lỗi Hải. Vậy hải
có nên tha thứ cho Nga hay không, Bạn hãy giải thích vì sao?. Tuổi VTN có nên
5
yêu hay không hoặc em có đồng tình với quan điểm đã yêu là phải yêu hết mình
phải cho nhau tất cả hay không?
Với mỗi phần chơi, NDCT có thể giới thiệu một số tiết mục văn nghệ để buổi
hoạt động ngoại khóa thêm sôi động và đạt kết quả cao.
Trước khi bước vào buổi hoạt động ngoại khóa, NDCT giới thiệu các chuyên
gia và cá đội chơi về đúng vị trí. Sau đó mời Cô Hằng lên giới thiệu về buổi
ngoại khóa. Tôi giới thiệu lí do của buổi hoạt động ngoại khóa, nội dung buổi
hoạt động ngoại khóa và chúc cho buổi ngoại khóa thành công.
NDCT giới thiệu: SKSSVTN là giáo dục VTN về TD và SKSS giúp các em
nâng cao kiến thức về quá trình sinh sản của loài người và những ảnh hưởng của
quá trình này lên cuộc sống. GD SKSSVTN là một vấn đề rất được quan tâm bởi
các bạn trẻ và các bậc phụ huynh không chỉ nó mang tính thời sự mà còn vì tầm
quan trọng của nó đối với các bạn đang ở tuổi VTN. VTN cần được cung cấp
thông tin chính xác và đúng đắn giúp các em hiểu quá trình phát triển bản thân,
nguy cơ cho sức khỏe, điều kiện để khỏe mạnh càng sớm càng tốt.
II. NỘI DUNG
II.1. Phần một: Những vấn đề chung về sức khỏe sinh sản vị thành niên.
II.1.1. Tuổi vị thành niên và các biểu hiện đặc trưng nhất của nó.
NDCT đưa ra các lá thăm cho đội trưởng của 3 đội bốc thăm. Nếu đội nào có
số 1(2,3) thì đội đó sẽ được trả lời thứ 1(2,3)
Câu hỏi 1: Vị thành niên là gì?
Trả lời: VTN là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con sang người trưởng thành từ 10-
19 tuổi.

ngại,
7
ngượng ngùng, xấu hổ không chia sẻ với ai kể cả cha mẹ do vậy các em không
biết cách vệ sinh cơ thể trong chu kì kinh nguyệt và không hiểu cơ chế của chu
kì kinh nguyệt.
 GV nhấn mạnh: Đây là những hiện tượng sinh lí bình thường, hết sức tự
nhiên, không phải là điều đáng ngượng, bí mật mà chỉ là vấn đề mang tính riêng
tư.
Câu hỏi 4: Vì sao phải chăm sóc SKSSVTN?
Trả lời: Phải chăm sóc SKSS VTN vì:
-Là giai đoạn phát triển nhanh về thể chất và có nhiều thay đổi trong tâm sinh lí.
- Là giai đoạn quan trọng trong việc hình thành nhân cách để làm chủ bản thân
về những hành vi TD, kiến thức chăm sóc sức khỏe sau này.
- VTN có điều kiện để tiếp cận thông tin, kiến thức mới nhưng phải đối mặt với
nhiều nguy hiểm về kiến thức như:
+ Chưa có KNS và kinh nghiệm sống.
+ Dễ bị kích động dùng thử thuốc, thử QHTD và có khả năng sinh con.
+ Không biết các BPTT và bệnh lây truyền qua đường TD khi có QHTD.
+ Chương trình GD giới tính, TD trong gia đình, nhà trường và xã hội còn
hạn chế.
+ Các em còn e ngại khi tìm hiểu những kiến thức về SKSSVTN.
Câu hỏi 5: Trong tuổi VTN, Các em thích giao tiếp với bạn bè cùng lứa tuổi,
có nhiều bạn thân, dễ dàng bộc bạch tâm sự với bạn thân. Theo em một tình
bạn tốt cần có những đặc điểm gì?
Trả lời: Những đặc điểm của một tình bạn tốt là:
- Có sự phù hợp về xu hướng.
- Có sự bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau (tôn trọng sự khác biệt, không thấy khó
chịu về những khác biệt mang cá tính của mỗi người).
- Có sự chân thành, tin cậy và có trách nhiệm với nhau.
8

nay, các cô giáo chỉ nói về những phần mà sách giáo khoa không đề cập đến.
Tôi sử dụng máy chiếu (hoặc tranh,ảnh) để giới thiệu cấu tạo của hệ sinh dục
nam, nữ để HS hiểu rõ cấu tạo và chức năng của từng cơ quan sinh dục. Từ đó
tôi giới thiệu khái niệm tình dục.
Câu hỏi 8: Thế nào là QHTD “có trách nhiệm” và QHTD “an toàn”
Trả lời:
- QHTD “có trách nhiệm”: là QHTD chỉ nên có sau khi kết hôn và nên hạn chế
trong giới hạn hôn nhân.
- QHTD “an toàn” là QHTD có sử dụng bao cao su khi giao hợp hoặc QHTD
mà không giao hợp( thủ dâm ). QHTD “an toàn” có khả năng tránh thai ngoài
ý muốn và phòng được các bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục.
Câu hỏi 9: Khi nào các em gái bắt đầu có kinh nguyệt (KN). Một đợt hành
kinh kéo dài bao lâu?
Trả lời:
Khi em gái bước vào tuổi dậy thì (10-19 tuổi) thì bắt đầu có kinh và xảy ra
đều đặn hàng tháng cho đến tuổi mãn kinh( hết kinh khoảng 40-50 tuổi).
-Một đợt hành kinh kéo dài khoảng 2-8 ngày nhưng trung bình từ 4-6 ngày.
-Một chu kì kinh nguyệt thường kéo dài 28 ngày nhưng có thể biến động từ 21-
35 ngày.
Câu hỏi 10: Trong chu kì kinh nguyệt em nên vệ sinh như thế nào?
Trả lời: Trong chu kì kinh nguyệt em nên vệ sinh như:
10
-Sử dụng băng, vải sạch để thấm máu kinh và thay rửa vài lần trong ngày bằng:
nước muối loãng, nước chè xanh hoặc chè khô, nước trầu không, Dạ hương
-Ăn thức ăn có lợi cho sức khỏe.
-Uống viên sắt từ khi có kinh. Uống 1 tuần 1 viên. Uống 16 tuần 1 năm để
phòng tránh thiếu sắt.
-Tránh lao động nặng và kéo dài. Cần nghỉ nghơi hợp lí.
-Tránh căng thẳng về thể chất, tình cảm và trí tuệ.
NDCT nhận các câu hỏi thắc mắc của HS và yêu cầu các chuyên gia giải đáp

ống dẫn trứng để tìm trứng. Nếu có một trứng đã trưởng thành, có thể xảy ra thụ
tinh. Mặc dù có hàng trăm triệu tinh trùng, song bình thường chỉ có một tinh
trùng thụ tinh với trứng.
Trứng đã dược thụ tinh sẽ đi qua đường ống dẫn trứng và vào kamf tổ trong
tử cung, nơi bào thai sẽ lớn lên.
Một cô gái hoặc một phụ nữ có thể có thai sau khi giao hợp thậm chí trong
chu kì kinh nguyệt hoặc chỉ giao hợp một lần vẫn có khả năng có thai
Câu hỏi 15: Cô có thể giải thích hộ em thế nào là hiện tượng “Đồng tính
luyến ái” (Pêđê) ?
Trả lời: Đồng tính luyến ái là QHTD xảy ra giữa hai người cùng giới.
NDCT Kết luận: qua mục I.1.2. VTN với SKSS và TD Các bạn đã có những
hiểu biết cơ bản về TD và quá trình sinh sản. Từ đó các bạn có thái độ và hành
vi đúng về TD và sinh sản.
II.2 GIẢI QUYẾT MỘT SỐ TÌNH HUỐNG
12
NDCT giới thiệu với các chuyên gia và các em HS tình huôngs “Lỗi tại ai” do
các HS lớp 11A3 trình bày. Nội dung của tiểu phẩm là:
Lan và Điệp là HS trung học phổ thông. Lan yêu Điệp. Điệp thường ép Lan
QHTD với lí lẽ: “đây là cử chỉ duy nhất để chứng tỏ tình yêu chân thực của
Lan”. Lan thích cái gọi là quan niệm “hiện đại” này về tình yêu, nhưng sợ có
thai. Lan bắt đầu hỏi bạn bè về cách tránh thai, nhưng không thu được thông tin
gì thực sự nhất quán và chắc chắn. Lan tìm đến chị mình để hỏi nhưng chị lan
kêu lên: “Em thật ngớ ngẩn, hỏi chuyện ấy ở tuổi em ư?” và từ chối bàn luận
thêm về vấn đề này.
Nhân dịp một bác sĩ tình cờ đến thăm bố, Lan ngập ngừng hỏi bác sĩ một
cách mơ hồ về như thế nào Cuối cùng, bác sĩ cũng hiểu ra vấn đề nhưng
cảm thấy bối rối và sau cùng cũng nói: Ở trường cháu không có bài học về chủ
đề này ư?”.
Lan đáp: “Có chứ ạ nhưng thầy giáo dạy sinh học vẫn còn quá trẻ và vẫn là
người độc thân. Trước mặt bao nhiêu đứa con gái “lớn” ở lớp, thầy ấy ngượng

Thái độ của mẹ Lan khi cô hỏi: Mẹ cô cũng không chỉ bảo cho cô về
SKSS và TD mà đáng lẽ ra cha mẹ phải là người phát hiện ra những thay đổi
của cô và hướng dẫn cho cô khi cô đang ở giai đoạn quan trọng này.
Từ những phân tích trên có thể nói vấn đề GDSKSSVTN không phải của
riêng gia đình, thầy cô giáo mà của toàn xã hội. Thà rằng “vẽ đường cho Hươu
chạy đúng còn hơn để cho Hươu lạc đường”.
14
Câu hỏi 18:Ý kiến của em Nhung lớp 11A1 là: “Các bạn nghĩ gì khi Điệp ép
Lan QHTD? Các bạn có đồng ý với lí lẽ của Điệp khi cho rằng chỉ có thể
bày tỏ tình yêu chân thực bằng QHTD hay không, vì sao?
Trả lời:
Lí lẽ của Điệp chỉ có thể bày tỏ tình yêu chân thực bằng QHTD là sai vì
không thể lấy QHTD làm thước đo của tình yêu. Lan và Điệp vẫn có thể là
người yêu của nhau mà không cần QHTD. Các bạn phải quyết định xem mình có
sắn sàng và vui lòng chấp nhận những hậu quả do hoạt động TD mang lại hay
không. Thực tế cho thấy nhiều bạn trẻ hành động theo quan niệm này mà gặp
nhiều khó khăn trắc trở trong cuộc sống khi có thai ngoài ý muốn mà mối tình đó
không dẫn tới hôn nhân.
Câu hỏi 19: Ý kiến của em Thảo lớp 11A3: Lan có thể cưỡng lại sự ép buộc
của Điệp hay không? Lan làm như thế nào và điều gì sẽ sảy ra sau đó.
Trả lời:
Lan có thể nói “không” với Điệp bằng những lí lẽ chân thành là: Tình yêu
không chỉ là sự hấp dẫn giới tính, là QHTD mà cao hơn nữa tình yêu là sự đồng
điệu, sự hòa hợp của hai tâm hồn, hai trái tim, là sự mong muốn được ở bên nhau
để chia sẽ những cảm xúc, suy nghĩ, vui buồn, khó khăn Đồng thời Lan hỏi
Điệp nếu QHTD mà có thai thì Điệp sẽ làm gì và có hậu quả xấu đến tâm sinh lí
của Lan ra sao. Từ những phân tích của Lan, Điệp sẽ hiểu, thông cảm và tôn
trọng Lan hơn. Tình cảm của 2 bạn càng gắn bó và đến khi Điệp và Lan cùng
trưởng thành, kết hôn thì QHTD có trách nhiệm là điều mà Lan mong muốn.
Hôn nhân dựa trên cơ sở tình yêu và trách nhiệm thì mới mang lại hạnh phúc

+ Không đảm bảo kinh tế cho việc nuôi con, nên không hạnh phúc.
16
+ Cô gái bị cộng đồng và gia đình lên án.
> Ảnh hưởng đến cuộc sống hiện tại và trong tương lai.
- Sức khỏe:
+ Mang thai và sinh nở sớm là điều quá nặng nề cho cơ thể chưa trưởng thành
đầy đủ ở tuổi VTN.
+ Bị lây bệnh qua QHTD, viêm nhiễm phụ khoa.
+ Tai biến do nạo, hút thai, con nhẹ cân, sinh khó có thể vô sinh.
- Đối với trẻ sơ sinh:
+ Đứa trẻ bị coi là không hợp pháp (con hoang)
+ Con sinh ra thường nhẹ cân hơn và nguy cơ tử vong cao hơn trong những
năm tuổi đầu tiên so với con của những bà mẹ trưởng thành.
Câu hỏi 23: Em đã nghe nói đến những biện pháp tránh thai hiện đại nào?
Nguyên tắc chung và cơ chế của mỗi biện pháp? Nếu tuổi VTN có QHTD thì
nên sử dụng BPTT nào?
Trả lời:
- Nguên tắc chung là:
+ Ngăn trứng chín và rụng.
+ Tránh không để tinh trùng gặp trứng.
+ Chống sự làm tổ của trứng đã thụ tinh.
- Những biện pháp tránh thai hiện đại là:
+Dụng cụ tử cung:* đặt vào tử cung của phụ nữ.
*Cơ chế: Chống sự làm tổ của trứng đã thụ tinh.
*Ưu điểm: An toàn, hiệu quả đối với phụ nữ sinh đẻ.
* Nhược điểm: có thể tắc vòi trứng, thủng tử cung, không
dùng cho những người viêm nhiễm, u xơ tử cung.
+ Thuốc tránh thai dạng kết hợp:
* Uống hàng ngày.
17

Nếu tuổi VTN có QHTD thì nên sử dụng BPTT là sử dụng Bao cao su. Đây
là biện pháp có tác dụng kép.
Câu hỏi 24:Tại sao hàng ngày phụ nữ uống viên thuốc tránh thai có thể
tránh được thai?
Trả lời: HS tự trả lời
GV nhấn mạnh: Luật hôn nhân và gia đình qui định tuổi của nam từ 20 tuổi, nữ
từ 18 tuổi trở lên mới kết hôn. mục tiêu của sinh đẻ có kế hoạch là: “ Sinh đẻ ít,
sinh đẻ thưa, nam nữ đã kết hôn thì vận động chậm sinh con đầu lòng. Mỗi cặp
vợ chồng chỉ nên đẻ 2 con và đẻ thưa cách nhau từ 3 – 5 năm: người phụ nữ chỉ
nên sinh đẻ khi cơ thể đã phát triển hoàn thiện, tốt nhất từ 22 tuổi trở lên. Theo
chủ trương và chính sách của nhà nước về việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình,
Tuyên Truyền viên vận động Nam nhiều hơn hoặc bằng 22 tuổi, nữ nhiều hơn
hoặc bằng 20 tuổi mới kết hôn. Tuyên Truyền viên vận động bằng các khẩu hiệu
“Dù gái hay trai chỉ hai là đủ”, hoặc “Hãy dừng ở hai con để nuôi dạy cho tốt”…
Như vậy, phần II “Giải quyết một số tình huống” giúp HS hiểu và thực hiện
những hành vi TD an toàn. Các em đã có KNS để ứng xử tốt trước áp lực từ xã
hội , bạn bè. Các em đã có Kĩ năng suy đoán, phân tích, giao tiếp, chia sẻ với
người khác, Các em biết cách quyết đoán và tự bảo vệ mình trong vấn đề sinh
sản.
Phần III CÁC BỆNH LÂY TRUYỀN QUA QUAN HỆ TÌNH DỤC
19
NDCT giới thiệu một số bệnh như: Lậu, Giang mai, HIV/AIDS vốn được
xem là của người lớn lại có mặt ở 1,2 đến 1,5% số VTN < 15 tuổi. Tại viện da
liễu trung ương, số bệnh nhân mắc các BLTQQHTD là HS, sinh viên đã tăng
gấp 6 lần trong vòng 4 năm.
NDCT giới thiệu triệu chứng của bệnh Lậu và Giang mai, (Hội chứng suy
giảm miễn dịch ở người: HIV/AIDS các em đã biết trong đợt phát động phòng
trách tác hại của Ma tuý và HIV/AIDS).
Câu hỏi 25: Thế nào là BLTQQHTD (Bệnh hoa liễu), tác nhân và cơ chế gây
bệnh?

+ QHTD có sử dụng Bao cao su.
- Ung thư cổ tử cung và cách phòng tránh.
+ Ung thư cổ tử cung: do viruts HPV gây nên, có hơn 100 túp viruts HPV.
* Người nhiễm viruts HPV không biểu hiện triệu chứng gì nên dễ lây cho
người khác.
* Hầu hết các trường hợp nhiễm viruts HPV đều tự khỏi. Tuy nhiên nhiều
trường hợp viruts HPV gây những thay đổi trong cổ tử cung có thể chuyển thành
ung thư.
+ Để phòng ung thư cổ tử cung, ta phải:
* Xét nghiệm tế bào lạ bằng cách kiểm tra định kì 6 tháng một lần.
* Tiêm phòng vắc xin HPV cho nữ ở độ tuổi dưới 26, tốt nhất là những
người chưa có QHTD.
21
C. KẾT LUẬN

I.1. Kết quả của buổi hoạt động ngoại khóa
Các em đến tham dự buổi ngoại khóa đầy đủ với tinh thần ham học hỏi,
tích cực, và hứng thú.
Qua buổi hoạt động ngoại khóa, các em HS được trang bị kiến thức về
chăm sóc SKSSVTN, có được KNS, biết vượt qua những thử thách đầu đời
hướng tới xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh. Đây là một sân chơi bổ ích
để các em giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc
SKSS VTN.
HS biết những thay đổi của cơ thể và tâm sinh lí để đối mặt một cách tích
cực về: biết cách vệ sinh cơ quan sinh dục, biết những hậu quả của QHTD
ở tuổi VTN, có KNS, biết phân biệt tình yêu và tình dục. Đồng thời HS biết
tâm sự những điều lo lắng, băn khoăn, thắc mắc với cha mẹ, những người thân
tin cậy có kiến thức và trách nhiệm. Ngoài ra HS còn thiết lập được tình bạn
khác giới trong sáng, thủy chung, tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau.
HS tránh quan hệ với bạn bè không tốt, tránh yêu quá sớm, tránh thử quan

24
Tài liệu tham khảo
1. Tài liệu Giáo dục dân số sức khỏe sinh sản vị thành niên của Viện chiến
lược và chương trình giáo dục.
2. Tài liệu Giáo dục kĩ năng sống trong môn sinh học. Tác giả: Lê Minh Châu
– Dương Quang Ngọc…NXB Giáo Dục.
3. Tài liệu Giáo dục kĩ năng sống trong hoạt động giáo dục ngoài gìơ lên
lớp. Tác giả: Bùi Ngọc Điệp - Lê Minh Châu…NXB Giáo Dục.
4. Nguồn tài liệu trên mạng internet trang 365, trang dân trí.
25