Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
A. T VN
1. Lý do chn ti:
Nghị quyết TW2 khoá VIII nêu rõ: Đổi mới mạnh mẽ phơng pháp giáo
dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp t duy sáng tạo
của ngời học. Từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện đại
vào trong quá trình dạy học bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu
cho học sinh .
Chiến lợc phát triển giáo dục 2001 - 2010 đã nêu: Đổi mới và hiện đại hoá
phơng pháp giáo dục, chuyển từ việc truyền thụ kiến thức thụ động, thầy giảng
trò ghi sang hớng dẫn ngời học chủ động t duy trong quá trình tiếp cận tri thức;
dạy cho ngời học phơng pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách có hệ thống
và có t duy phân tích tổng hợp; phát triển năng lực của mỗi cá nhân tăng cờng
tính chủ động, tính tự chủ của học sinh .
Trong những năm gần đây việc đổi mới phơng pháp giảng dạy đã diễn ra
một cách thờng xuyên và có hiệu quả nhằm đáp ứng đợc yêu cầu mục tiêu của
giáo dục đó là học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, đa lý luận vào
thực tiễn lao động, nâng cao khả năng thực hành cho học sinh để học sinh hình
thành đợc kĩ năng cơ bản ban đầu. Sách giáo khoa môn Công nghệ mới đã viết
theo hớng mở nhằm mục đích để giáo viên chủ động phân chia thời gian, phơng
pháp giảng dạy giúp cho học sinh tiếp cận kiến thức tốt hơn. Sách giáo khoa môn
Công nghệ mới cũng đa ra rất nhiều tiết thực hành, chiếm tới 2/3 tổng số tiết,
nhằm mục đích nâng cao kĩ năng thực hành cho học sinh. Là một giáo viên trực
tiếp giảng dạy môn Công nghệ, tôi đã không ngừng học hỏi, đổi mới phơng pháp
nhằm đáp ứng đợc yêu cầu giảng dạy và mục tiêu giáo dục. Qua đó đòi hỏi giáo
viên dạy bộ môn Công nghệ phải biết lựa chọn từng nội dung, phơng pháp giảng
dạy nhằm mục tiêu của giáo dục.
GV: Nguyễn Thị Thuận Trờng THCS Cộng Hòa
Năm học 2011 - 2012
1
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
2
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
Chỳng ta u bit rng vic dy hc c tin hnh trong mt quỏ trỡnh
thng nht gm hai khõu cú tỏc dng tng h nhau: ging dy v hc tp. C
vic ging dy v hc tp u l mt quỏ trỡnh nhn thc, tuõn theo nhng quy
lut nhn thc. Nhn thc trong dy hc c th hin trong hot ng ca giỏo
viờn v hc sinh i vi vic truyn th v tip thu mt ni dung khoa hc c
quy nh trong chng trỡnh vi nhng phng phỏp dy hc thớch hp, nhng
phng tin hỡnh thc cn thit t c kt qu nht nh ó ra.
T lõu cỏc nh s phm ó nhn thc c tm quan trng v ý ngha ca
vic phỏt huy tớnh tớch cc ca hc sinh trong hc tp. Nh giỏo dc ngi c
l Disterverg ó khng nh ỳng n rng: Ngi giỏo viờn ti truyn t chõn
lớ, ngi giỏo viờn gii dy cỏch tỡm ra chõn lớ.
iu ny cú ngha rng ngi giỏo viờn khụng ch gii hn cụng vic ca
mỡnh vic c cho hc sinh ghi chộp nhng kin thc cú sn, bt cỏc em hc
thuc lũng ri kim tra iu ghi nh ca cỏc em thu nhn c bi ging ca
giỏo viờn hay trong sỏch giỏo khoa. iu quan trng l giỏo viờn cung cp cho
cỏc em nhng kin thc c bn (bao gm kin thc khoa hc, s hiu bit v cỏc
quy lut, nguyờn lớ v cỏc phng phỏp nhn thc) lm c s nh hng cho
vic t khỏm phỏ cỏc kin thc mi, vn dng vo hc tp v cuc sng.
Nhm thc hin tt mc tiờu giỏo dc v chng trỡnh giỏo dc i mi
hin nay, ngi giỏo viờn cn phi i mi phng phỏp dy hc cho phự hp
vi hng dy hc Ly hc sinh lm trung tõm. ú cng chớnh l vn ca
mi ngi giỏo viờn Công nghệ ó v ang quan tõm hin nay, vi hy vng gúp
phn nõng cao cht lng ging dy b mụn Công nghệ . Vỡ vy m trong bi
vit ny tụi xin trỡnh by: Phng phỏp dy học tích cực ở mt s bi thc
hnh mụn Công nghệ 6 s giỳp cho vic dy hc theo phng phỏp mi v
vic thc hin chng trỡnh giỏo dc mi s t hiu qu cao hn nh mong
mun.
2. Mc ớch ca vic nghiờn cu ti:
4
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
B. GII QUYT VN
I. Cơ sở lí luận thực tiễn
1. Cơ sở lí luận
So sỏnh kiu dy hc truyn thng v phng phỏp dy hc nhm phỏt huy
tớnh tớch cc ca hc sinh,chỳng ta thy rừ nhng iu khỏc bit c bn trong
quỏ trỡnh dy v hc. Xin trớch dn mt vi vớ d ca giỏo s Phan Ngc Liờn v
tin s V Ngc Anh thy rừ s khỏc bit ú:
KIU DY HC TRUYN THNG PPDH PHT HUY TNH TCH CC CA HS
1. Cung cp nhiu s kin, c
xem l tiờu chớ cho cht lng
giỏo dc.
2. GV l ngun kin thc duy
nht, phn ln thi gian trờn lp
dnh cho GV thuyt trỡnh, ging
gii, HS th ng tip thu kin
thc thụng qua nghe v ghi li li
ca GV.
3. Hc sinh ch lm vic mt mỡnh
trờn lp, nh hoc vi GV khi
kim tra.
4. Ngun kin thc thu nhn c
ca HS rt hn hp, thng gii
hn cỏc bi ging ca GV, SGK
5. Hỡnh thc t chc dy hc ch
yu trờn lp
1. Cung cp nhng kin thc c bn
c chn la phự hp vi yờu cu, trỡnh
ca HS, nhm vo mc tiờu o to.
trng THCS hin nay:
Trong vi nm gn õy, b mụn Công nghệ trong trng THCS ó c
chỳ trng hn trc. Đã đợc cung cp thờm cỏc trang thit b v ti liu tham
kho phc v cho vic dy v hc.
Tuy nhiờn qua nhiều nm ging dy b mụn ny tụi thy rng vic dy hc
mụn Công nghệ hin nay vn cũn gip rt nhiu khú khn, nhng tr ngi nht
l vic phỏt huy tớnh tớch cc ca hc sinh trong vic học thực hành, tuy ó c
ph bin, hc tp bi dng thng xuyờn theo chu k nhng kt qu t c
khụng ỏng l bao. Thc trng ca vn ny cú th gii thớch nhng nguyờn
nhõn c bn sau õy:
Th nht l vn tn ti mt quan nim c hu cho rng mụn Công nghệ l
nhng mụn ph. iu ny c th hin vic quan tõm n cht lng b mụn
t cp lónh o cha ỳng mc.
Th hai l v c s vt cht phc v ging dy v hc tp tuy ó c u
t nhng vn cũn thiu so vi yờu cu giỏo dc hin nay v dựng dy. Tỡnh
trng dy chay vn cũn khỏ ph bin. Trong sut quỏ trỡnh hc b mụn Công
GV: Nguyễn Thị Thuận Trờng THCS Cộng Hòa
Năm học 2011 - 2012
6
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
nghệ 6 c thy v trũ cha cú iu kin tham chng trỡnh hc nu n, hay tp
hun v may vỏ thờu, an vỡ khụng cú kinh phớ. iu ú lm cho vn kin
thc kin thc ca cỏc em ch bú gn trong sỏch v v bi ging .
Nguyờn nhõn th ba l vic phỏt huy tớnh tớch cc hc tp ca hc sinh
trong hc tp b mụn Công nghệ cũn nhiu hn ch mt phn l do chớnh nhng
c ch, nhng quy nh t cp trờn. Môn Công nghệ cha bao giờ đợc chọn là
môn dự thi các cấp ví dụ : thi tay nghề nh ở một số tỉnh bạn.
Ngoi ra cỏch t chc mt s cuc thi c cng cũn nhiu hn ch, ú l
ch chỳ trng v mt kim tra lớ thuyt m coi nh thc hnh, ớt chỳ ý n vic
phỏt trin nng lc sỏng to.
s dng dao kộo, v sinh lp hc.
Bc 4: GV hng dn thc hnh
Bc 5: T chc thc hnh
Bc 6: ỏnh giỏ, nhn xột
Trong cỏc gi thc hnh u phi cú ú l dựng thc hnh, nhng dựng
ny thng khụng cú sn, nh trng khụng th chun b trc do ú GV v
hc sinh phi linh hot chun b cho tt thỡ gi thc hnh mi thnh cụng
t chc tt cỏc gi thc hnh theo tụi phi gii quyt c my vn
sau õy:
A. S dng tt dựng dy hc:
Mụn Cụng Ngh l mt mụn hc ng dng, gn lin vi k thut, vỡ vy
cn cú cỏc dựng dy hc hc sinh nghiờn cu lớ thuyt, lm thớ nghim v
thc hnh.
dựng dy hc bao gm cỏc thit b dy hc m nh ú giỏo viờn minh
ho truyn th kin thc cho hc sinh, l mt trong nhng iu kin quan trng
GV: Nguyễn Thị Thuận Trờng THCS Cộng Hòa
Năm học 2011 - 2012
8
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
gúp phn nõng cao cht lng dy - hc, l ni dung ngun thụng tin giỳp giỏo
viờn t chc iu khin hot ng nhn thc ca hc sinh. dựng dy hc bao
gm :
(I)
(I)
Ti liu hc tp : cỏc ti liu hc tp nh sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn, v
bi tp
(II)
(II)
Cỏc phng tin v ti liu trc quan: mụ hỡnh, tranh nh, bn , mu vt,
phim, phim ốn chiu, bn trong,bng a ghi õm, bng a ghi hỡnh, a mm
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
Tng cng hot ng nhn thc ca hc sinh: vỡ cỏc dựng dy hc gúp
phn nõng cao tớnh trc quan ca quỏ trỡnh dy hc, giỳp hc sinh tip cn vi
cỏc s vt hin tng; cỏc dựng dy hc cũn l phng tin cha ng v
chuyn ti thụng tin.
Giỳp HS t chim lnh kin thc, phỏt trin k nng thc hnh: vớ d nh
t si vi, nhỳng vi trong nc cho HS quan sỏt t ú nờu lờn nhng tớnh cht
ca cỏc loi vi, Hs t phi hp cỏc mu sc ca vi t ú rỳt ra c ni dung
cu vic phi hp cỏc loi trang phc. ng thi cng gúp phn xõy dng k
nng thc hnh cho HS.
Kớch thớch hng thỳ hc tp ca HS: dựng dy hc cú tỏc dng kớch
thớch s hng thỳ hc tp ca hc sinh trong quỏ trỡnh hc tp, to ra ng c
hc tp cho HS, rốn luyn thỏi tớch cc hc tp. vớ d nh khi cho HS quan
sỏt cỏc mu ỏo gi lm sn, quy trỡnh may ỏo gi HS rt hng thỳ v hỏo hc
thc hnh t mỡnh hon thin sn phm, hay khi cho Hs quan sỏt sn phm v
quy trỡnh trn hn hp HS rt thớch mong mun thc hnh v trong tit thc
hnh cỏc em lm rt tt.
Phỏt trin trớ tu,, giỏo dc nhõn cỏch ca HS: Thụng qua cỏc thớ nghim,
thc hnh, s dng cỏc mu vt tranh nh giỳp HS nhn thc bn cht v gii
thớch mt cỏch khoa hc cỏc hin tng t nhiờn xó hi, rốn luyn kh nng
quan sỏt, tớnh cn cự tỏc phong lm vic nghiờm tỳc hon thnh cụng vic
mt cỏch khoa hc.
Túm li : S dng dựng dy hc tt giỳp giỏo viờn v hc mt ớt thi
gian v cụng sc v t chc cụng vic ph trong lp hc, dnh nhiu thi gian
cho cỏc hot ng dy v hc, thc hin cú hiu qu bi hc.
B. T chc thc hnh ỳng phng phỏp, phõn chia thi gian hp lớ.
Môn học Công Nghệ là môn học có tính thực tiễn cao do đó trong các giờ
học giáo viên giữ vai trò là ngời hớng dẫn t chức cho học sinh thu nhận kiến
thức, hình thành kĩ năng thông qua việc tổ chức lớp học, giờ học theo hớng tích
GV: Nguyễn Thị Thuận Trờng THCS Cộng Hòa
Năm học 2011 - 2012
11
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
C. ỏnh giỏ ỳng, nhn xột kp thi
õy l ni dung ỏnh giỏ ht sc quan trng, c bit i vi cỏc mụn
hc thc nghim núi chung v mụn Cụng ngh 6 núi riờng. Vỡ thụng qua vic
kim tra - ỏnh giỏ thc hnh thớ nghim giỳp cho giỏo viờn nm thờm nhng
thụng tin v k nng thc hnh, ý thc cn thn v tớnh tit kim ca mi hc
sinh. Ngoi ra qua hỡnh thc kim tra- ỏnh giỏ ny cũn cho giỏo viờn thy c
ngoi s n lc hc tp cỏ nhõn ca mi hc sinh m cũn bit n lc lm vic
trong nhúm- th hin s hp tỏc trong hc tp.
Nh vy õy l hỡnh thc ỏnh giỏ khỏ ton din v kin thc, k nng v
thỏi hc tp ca hc sinh. Thụng qua hỡnh thc ỏnh giỏ ny giỳp cho giỏo
viờn un nn kp thi nhng hc sinh cú thỏi hc tp cha tt, ý thc cha
cao, cú tớnh cỏ nhõn dn dn giỳp cho vic phỏt trin nhõn cỏch ca hc
sinh mt cỏch ton din. Do ú ỏnh giỏ v nm c nhng thụng tin chớnh
xỏc ca tng nhúm, tng hc sinh trong mt tit thc hnh thớ nghim, thỡ ngi
giỏo viờn ngoi vic t chc - hng dn cho hc sinh thc hnh thớ nghim m
cũn phi bit quan sỏt v qun lớ ton lp hc. lm tt iu ny, theo tụi cn
tin hnh bng 2 phiu: Phiu thc hnh ca hc sinh v phiu qun lớ ca giỏo
viờn. Cho hc sinh thc hnh thớ nghim theo nhúm, ri ghi li tng trỡnh
theo mu sau: 1- PHIU THC HNH CA HC SINH
Bi thc hnh s Tờn bi thc hnh
Lp Nhúm
H v tờn cỏc thnh viờn trong nhúm:
1/;2/; 3/
4/ ;5/; 6 /
Phn nhn xột v ỏnh giỏ ca giỏo viờn:
Nhn xột ỏnh giỏ
í thc thỏi
- Thực hiện tỉa đợc một số mẫu hoa đơn giản, thông dụng để trang trí món ăn.
- Có ý thức vận dụng vào thực tế để tỉa hoa trang trí món ăn.
II. Chuẩn bị
GV: - Bộ dụng cụ cắt tỉa trang trí món ăn; cà chua
HS: - Cà chua 2 quả, d chuột 1 quả, ớt 2 quả, hành lá 2 cây, dao, kéo, đĩa trắng,
bình nớc
III. Cỏc hot ng dạy- học
1. ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
- Câu hỏi: Tác dụng của việc trang trí món ăn? Khi trang trí,, trình bày món ăn
chúng ta cần chú ý điều gì?
3. Bài mới
GV: Nguyễn Thị Thuận Trờng THCS Cộng Hòa
Năm học 2011 - 2012
13
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
Để có một món ăn ngon miệng, ngoài việc lựa chọn thực phẩm, chế biến món
ăn, ta cũng cần chú ý đến trình bày trang trí món ăn để tăng thêm vẻ hấp dẫn
ngon miệng. Bài học hôm nay sẽ giới thiệu cho chúng ta một số cách trang trí
món ăn đơn giản mà vẫn hiệu quả
* Nội dung dạy học
HĐ1: GV nêu yêu cầu giờ thực hành
*/Về kĩ năng:
- Biết đợc một số nguyên liệu, dụng cụ và kĩ thuật tỉa hoa trang trí món ăn
- Trình bày đợc sản phẩm trên một món ăn
*/Về ý thức:
- Nghiêm túc, trật tự, vệ sinh sạch sẽ, an toàn
+ Quy tắc an toàn lao động, sử dụng dao kéo an toàn
+ Quy trình thực hành.
+ Kiểm tra chuẩn bị từng nhóm
Năm học 2011 - 2012
14
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
quả ớt
- Cách tỉa hoa hình bó lúa từ da chuột
- Gv lu ý hs 1 số sai hỏng thờng gặp trong
quá trình thực hành:
+ Dao sắc rất dễ đứt cánh hoa, do đó cần
thận trọng
+ Không lạng phần vỏ hoa quá dày sẽ khó
uốn cánh hoa
+ Không lạng phần vỏ quá mỏng vì cánh
khi cuốn dễ đứt, dễ dính
+ Khi cuốn hoa, lòng bàn tay phải đỡ phần
cuống hoa
+ Bày sản phẩm vào đĩa
- Hs quan sát,
HĐ3: Tổ chức HS thực hành
HĐ của GV HĐ của HS
- Gv chia các nhóm, phân công nhóm
trởng
- Gv tổ chức cho lơp bắt đầu thực hành,
nêu rõ nhiệm vụ thực hành
- Nhắc nhở học sinh các nguyên tắc ăn
toàn thực hành
- Theo dõi, quan sát, hớng dẫn hs kịp
thời
- Hs nhận nhiệm vụ thực hành
- Hs nhớ các quy tắc an toàn thực hành
- Hs thực hành dới sự hớng dẫn của
quả,
b. Dụng cụ
- Dao nhỏ, mũi nhọn; dao lam; kéo nhỏ, mũi nhọn; thau nhỏ
III. HIU QU CA SKKN:
Qua phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ
6 tụi nhn thy kt qu kh quan nh sau:
- Cỏc em yờu thớch mụn hc nhiu hn.
- Nhng bi thc hnh sau cỏc em tham gia nhit tỡnh hn. Cú nhng bi thc
hnh cỏc em tham gia thành công ở tại gia đình nh: cắm hoa, lựa chọn trang
phục phù hợp, tỉa hoa trang trí món ăn .
- im kim tra ca cỏc em c ci thin r rt, im di trung bỡnh rt ớt.
- Cỏc em cú th ng dng kin thc hc c trong mụn hc vo vic gi v
sinh trng lp, bn thõn.
- Phn ln cỏc em ó cú ý thc hc tp b mụn v cú phng phỏp hc tp tt.
- i b phn cỏc em ó hỡnh thnh c mt s k nng n gin, hoàn thiện
đợc sản phẩm, biết làm đợc một số sản phẩm đơn giản nh vỏ gối hình chữ nhật,
biết cắm hoa trang trí, tỉa hoa trang trí
- C bn l cỏc em bit tớch cc, ch ng trong vic lnh hi cỏc kin, chủ động
phân công nhau chuẩn bị nguyên liệu, dụng cụ thực hành. Các em hc sinh lớp 6
đã biết tổ chức làm việc theo cặp, theo nhóm, qua đó giáo dục tinh thần đoàn kết
cho các em
* Kt qu c th:
GV: Nguyễn Thị Thuận Trờng THCS Cộng Hòa
Năm học 2011 - 2012
16
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
- Năm học 2011 - 2012 tôi đợc phân công dạy môn Công nghệ khối 6 gồm 4 lớp
6A, 6B, 6C, 6D.
- Lớp 6A,6D tôi dạy thực hành theo cách phát huy tính chủ động sáng tạo của
hc sinh, tổ chức cho hc sinh thực hành theo cặp theo nhóm, cho các em chủ
tra
S s
Gii
8 - 10
Khỏ
6,5 - <8
Trung bỡnh
5 - < 6,5
Yu
< 5
TB tr
lờn
>5
SL % SL % SL % SL % SL %
6B TH15' HKI 29 5 17 10 34,5 10 34,5 4 14 25 86
6C TH15' HKI 29 4 14 9 31 13 45 3 10 26 90
6B TH45' HKI 29 6 20,5 12 41 10 34,5 1 4 28 96
6C TH45' HKI 29 4 14 10 34,5 10 34,5 5 17 24 83
C . KT LUN
GV: Nguyễn Thị Thuận Trờng THCS Cộng Hòa
Năm học 2011 - 2012
17
Chuyên đề: Phơng pháp dạy học tích cực ở một số bài thực hành môn Công nghệ 6
Trong thc t ging dy các bài thực hành Cụng ngh 6 thì tôi thấy rằng
vai trò của mỗi một ngời giáo viên là rất quan trọng. Muốn có một giờ học thực
hành thành công thì ngời giáo viên phải đầu t thời gian, công sức soạn bài ,
chuẩn bị công phu các bớc lên lớp. Trong một giờ thực hành thì Gv luôn mềm
dẻo các phơng pháp dạy học, không nên áp dụng cứng nhắc một phơng pháp
nào. Trong một bài cũng cần có nhiều phơng pháp khác nhau Tuy nhiên ng ời
Gv cũng chỉ đóng vai trò làm ngời hớng dẫn các em mọi hoạt động, để các em