A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
Trong những năm gần đây, tư tưởng “dạy học tập trung vào
người học” đã nhanh chóng trở thành tư tưởng chủ đạo cho sự đổi mới
nền giáo dục, thực chất là “dạy học vì học sinh và được thực hiện bởi
học sinh” (học sinh là mục đích và học sinh là chủ thể).
Với đặc trưng của môn Giáo dục công dân là gắn liền với thực
tiễn, sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, đặc biệt trong tiết thực
hành ngoại khoá lại càng yêu cầu cao hơn đối với học sinh tính tự học.
Trong các phương pháp đã áp dụng, tôi nhận thấy dự án là một phương
pháp có thể tích hợp được nhiều phương pháp và kỹ thuật dạy học tích
cực và thuận lợi cho việc thiết kế thêm các hoạt động tự lực cho người
học nhằm nâng cao hiệu quả nhận thức cho học sinh. Với những lí do
trên, tôi xây dựng đề tài : “Áp dụng phương pháp dạy học dự án trong
bài thực hành môn GDCD nhằm tăng cường tính tự học của học
sinh". Do giới hạn của một sáng kiến kinh nghiệm, tôi chỉ đưa ra một
giáo án minh họa có tiến hành triển khai thực nghiệm tại trường THPT
Bắc Sơn – Ngọc lặc và thấy có hiệu quả. Tôi hy vọng rằng đây sẽ là một
nguồn tài liệu hỗ trợ có ích cho các thầy cô giáo.
II. Nhiệm vụ nghiên cứu:
1
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phương pháp dạy học dự án
- Thiết kế giáo án sử dụng phương pháp dạy học dự án
- Đánh giá tính khả thi và hiệu quả của bài dạy có sử dụng
phương pháp dạy học dự án
III. Phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu và áp dụng PPDH theo dự án trong tiết học thực
hành ngoại khóa các vấn đề chính trị - xã hội của địa phương và
những nội dung đã học, GDCD 10 học kỳ II.
2
B. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
internet, bạn bè, …
- Các công cụ hỗ trợ khác: các phần mềm (word, Excel,
powerpoint….), máy ảnh kỹ thuật số, máy quay phim, máy ghi âm…
Bước 2: Thiết kế kế hoạch bài học theo dự án
* Thiết kế mục tiêu: Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kỹ năng trong
chương trình và những kỹ năng tư duy bậc cao mong muốn đạt được.
*Thiết kế bộ câu hỏi khung: gồm 3 dạng
- Câu hỏi khái quát: là các câu hỏi mở rộng, có tính mở, đề
cập đến các ý tưởng lớn và các khái niệm xuyên suốt.
4
- Câu hỏi bài học: thể hiện mức độ hiểu những khái niệm cốt
lõi về dự án của HS, phải có đáp án mở, lôi cuốn HS vào việc khám
phá những ý tưởng cụ thể đối với từng chủ đề, môn học, bài học.
- Câu hỏi nội dung: mang tính thực tiễn cao, bám sát các
chuẩn và mục tiêu đã đề ra; giúp HS xác định “ai?”, “cái gì?”, “ở
đâu?”… giúp HS tập trung vào những thông tin xác thực với nội dung
và mục tiêu bài học.
*Lập kế hoạch đánh giá: nên tập trung vào những câu hỏi cụ thể
như “HS hướng đến các mục tiêu học tập như thế nào?”, “HS sử dụng
những kỹ năng tư duy nào?”, “liệu HS có nâng cao được khả năng tự
quản lý, tư duy sâu để học tốt hơn hay không?”.
*Thiết kế các hoạt động: Để lôi cuốn HS tham gia tích cực vào
việc học, GV cần xây dựng các tình huống, áp dụng các kỹ thuật học
tích cực để thiết kế các hoạt động.
b. Giai đoạn 2: Tổ chức cho HS học theo dự án:
Bước 1: Quyết định chủ đề dự án
- GV tạo điều kiện để HS đề xuất chủ đề, xác định mục tiêu
dự án.
- Chủ đề khởi đầu bằng 1 ý tưởng có liên quan đến nội dung
học tập mà gắn liền với thực tiễn mà HS quan tâm, yêu thích.
hoặc được giới thiệu trước toàn trường hay ngoài xã hội.
Bước 5: Đánh giá dự án
- GV và HS đánh giá kết quả và quá trình; rút ra kinh
nghiệm.
* Một số điểm cần lưu ý khi tiến hành dạy học theo dự án
Trong dạy học dự án, rất quan trọng trong khâu tổ chức dạy học
sao cho phù hợp. Lựa chọn bài học phải phù hợp với năng lực của cá
nhân HS hay nhóm HS, đồng thời bài học cần phải gắn liền với thực
tiễn nhằm kích thích tính tò mò, sang tạo, khám phá của HS. Do đó,
người GV cần biết cách tổ chức theo quy mô nhóm, cách thành lập
nhóm sao cho phù hợp nhất.
7
II. Giải quyết vấn đề
1. Thiết kế giáo án dạy học dự án với sự hỗ trợ của công nghệ
thông tin:
Trong phạm vi của đề tài này tôi chọn thiết kế một tiết học thực
hành ngoại khóa các vấn đề chính trị - xã hội ở địa phương, chương
trình GDCD lớp 11 học kỳ II theo phương pháp dự án kết hợp với
một số kỹ thuật dạy học tích cực để làm minh chứng cho phần cơ sở lý
luận đã trình bày.
Tên dự án: Thuốc lá và tác hại của việc hút thuốc lá đối với lứa tuổi
học đường.
* Phân công nhiệm vụ
Lớp học được chia làm 4 nhóm dựa trên sự đồng đều về lực học
và nhận thức của học sinh. Giáo viên giao nhiệm vụ cụ thể cho học
sinh trước 2 tuần. Sau khi tìm kiếm và xử lý thông tin cá nhân trong
các nhóm, học sinh tập hợp trên lớp để tổng hợp sản phẩm vào giấy
A0 hoặc phần mềm powrpoint để chuẩn bi báo cáo.
Nhóm 1: Thuốc lá là gì? Vì sao thuốc lá có thể gây nghiện?
Nhóm 2: Thuốc lá có những chất độc hại nào? Tác hại của hút
Sưu tầm kiến thức
liên quan, đóng
góp ý kiến hoàn
thiện nội dung của
dự án ….
1 tuần
2
Hậu (nhóm
trưởng)
Tham gia góp ý
nội dung, tổng
hợp và trực tiếp
báo cáo
1 tuần
9
Nhóm Tên thành viên Nhiệm vụ
Thời gian
hoàn thành
Đạt, Hưng, Thắm,
Bùi Trang, Hòa
Thu thập các kết
quả trên mạng
internet về các
chất độc hại có
trong thuốc lá
1 tuần
Hiếu, Bùi Hà,
Hiền, Na
Tìm các thông tin,
hình ảnh về tác
4
Bùi Viên (nhóm
trưởng)
Tham gia góp ý
nội dung, tổng
hợp và trực tiếp
báo cáo
1 tuần
Cương, Thảo,
Bình, Quách
Trang, Phạm
Hùng, Phạm Tâm
Sưu tầm kiến thức
liên quan, đóng
góp ý kiến hoàn
thiện nội dung của
dự án
1 tuần
Phương, Phạm
Hà, Thu, Toản,
Phạm Hoàng
Thu thập các kết
quả trên mạng
internet
1 tuần
* Thực hiện
Tiết 33: Thực hành các vấn đề chính trị - xã hội của địa
phương và những nội dung đã học
Chủ đề: Thuốc lá và tác hại của việc hút thuốc lá đối với lứa tuổi
học đường
HS: - Nghiên cứu, tổng hợp trên giấy A0 và phần mềm
powerpoint để báo cáo trước lớp ( nhóm trưởng đại diện báo cáo)
2. Phương pháp:
- Phương pháp dạy học theo dự án kết hợp với sử dụng công nghệ
thông tin
- Phương pháp thuyết trình, nêu vấn đề, vấn đáp
- Phương pháp thảo luận kết hợp kỹ thuật khăn phủ bàn, hợp tác
nhóm,…
III. Các hoạt động học tập:
(Các nhóm đã được phân công dự án và nhận nhiệm vụ từ
trước).
Hoạt động 1: (10p)
GV thông qua lại mục tiêu, nhiệm vụ trong dự án của mỗi nhóm:
(3 phút)
HS chuẩn bị sản phẩm để báo cáo: (7p)
Các nhóm tổng hợp sản phẩm vào giấy A0 theo nội dung đã
chuẩn bị từ trước, riêng nhóm 2 đã chuẩn bị trước trên phần mềm
powpoint dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Hoạt động 2: (25p)
13
Mỗi nhóm trình bày, báo cáo sản phẩm của mình trên giấy A0
và phần mềm powpoint với thời gian mỗi nhóm là 6p.
Hoạt động 3: (10 phút)
GV: - Nghiệm thu, nhận xét và đánh giá bài báo cáo sản phẩm của
từng nhóm.
- Tóm tắt ngắn gọn trọng tâm của bài học trên máy chiếu, ngoài
ra giáo viên cung cấp thêm cho học sinh biết về kết quả học tập và rèn
luyện của những học sinh hút thuốc lá trong trường để học sinh thấy
rõ hơn hậu quả của việc hút thuốc lá đối với học sinh.
- Nhắc nhở HS lưu ý kiến thức trọng tâm và học bài.
Sau khi kết thúc bài lên lớp, chúng tôi tiến hành kiểm tra để
đánh giá chất lượng, đánh giá khả năng tiếp thu kiến thức, năng lực
vận dụng kiến thức của HS ở các lớp thực nghiệm và các lớp đối
chứng. Tôi đã tiến hành dạy thực nghiệm tiết “Thực hành ngoại khóa
các vấn đề chính trị- xã hội của địa phương” bằng phương pháp dạy
học dự án ở 3 lớp 10A4, 10A5, 10A6 . Còn ở 3 lớp 10A1, 10A2,
17
10A3 tôi không sử dụng phương pháp dự án. Tổng số học sinh ở các
lớp bằng nhau (45 em/lớp), lứa tuổi và trình độ nhận thức ngang nhau.
Để kiểm chứng kết quả tôi đã cho học sinh làm câu hỏi kiểm tra 10
phút:
* Em hãy cho biết vì sao học sinh không nên hút thuốc lá ?Em
sẽ làm gì khi đứng trước nguy cơ có thể dẫn đến hút thuốc lá?
Kết quả thực nghiệm thu được như sau:
Lớp
Loại giỏi Loại khá Loại TB Loại yếu
SL % SL % SL % SL %
10A4,
10A5,
10A6
40 30 55 40 40 30 0 0
10A1,
10A2,
10A3
15 11 20 15 75 55,5 25 18,5
Nhìn vào bảng thống kê trên ta thấy kết quả học tập của học sinh
lớp thực nghiệm (10A4, 10A5, 10A6) cao hơn lớp đối chứng (10A1,
10A2, 10A3). Điều đó chứng tỏ tính hiệu quả của bài dạy sử dụng
phương pháp dự án với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin.
II. Kết luận:
phòng máy tính để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các em trong quá
trình học tập
- Phương pháp dạy học dự án là một trong những phương pháp
dạy học mới cần được khai thác và sử dụng nhiều hơn nữa trong việc
đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; trong việc dạy học ở trường phổ thông
và góp phần tích cực vào việc đổi mới giáo dục, đào tạo con người
phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Tôi xin cam đoan SKKN này là do bản thân tự nghiên cứu, viết
ra và thực hiện, không sao chép của người khác. Nếu có hành vi sao
chép của người khác tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước Hội
đồng khoa học.
20
Xác nhận của đơn vị Ngọc Lặc, ngày 23 tháng 5 năm
2013
Người viết sáng kiến
Trịnh Thị Linh
21
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Thị Liên (2012), Nghiên cứu và áp dụng quan điểm
dạy học phân hóa ở trường trung học phổ thông nhằm tích cực hóa
hoạt động nhận thức của học sinh. Luận văn thạc sĩ khoa học giáo
dục, trường ĐHGD – ĐH QGHN.
2. Nguyễn Lăng Bình (2010), Dạy và học tích cực. Một số
phương pháp và kĩ thuật dạy học. Nhà xuất bản ĐHSP Hà Nội.
3. Bộ giáo dục và đào tạo, dự án Việt – Bỉ (2010), dạy và học
tích cực, một số phương pháp và kĩ thuật dạy học, Nxb Đại học sư
phạm.
4. Bộ Giáo dục và đào tạo, SGK GDCD 10.
5. Bộ Giáo dục và đào tạo, SGV GDCD 10.
22