1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN  ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

ĐỘNG VẬT HỌC ĐỘNG VẬT KHÔNG XƯƠNG SỐNG

1. Thông tin về giảng viên
1.1. Giảng viên
- Họ và tên: Bùi Công Hiển
- Chức danh, học hàm, học vị: GV cao cấp, GS. TS
- Thời gian, địa điểm làm việc: Các ngày trong tuần, trừ Thứ 7, CN - P.323, nhà
T1, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
- Địa chỉ liên hệ:
- Điện thoại:

- Họ và tên: Nguyễn Xuân Quýnh
- Chức danh, học hàm, học vị: PGS.TS, GV chính
- Thời gian, địa điểm làm việc: Các ngày trong tuần, trừ Thứ 7, CN - P.325, nhà
T1, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
- Địa chỉ liên hệ:
- Điện thoại:

- Họ và tên: Nguyễn Văn Quảng
- Chức danh, học hàm, học vị: GV chính, TS

- Tên môn học: Động vật không xương sống
- Mã môn học:
- Số tín chỉ: 3
- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động học tập:
+ Nghe giảng lý thuyết trên lớp: 24
+ Làm bài tập trên lớp: 0
+ Thảo luận trên lớp: 3
+ Thực hành trong phòng thí nghiệm: 15
+ Thực tập thực tế ngoài trường: 0
+ Tự học: 3
- Đơn vị phụ trách môn học
+ Bộ môn: Động vật không xương sống
+ Khoa: Sinh học
- Môn học tiên quyết: Không
- Môn học kế tiếp:

3
3. Mục tiêu của môn học:
- Mục tiêu về kiến thức
• Cung cấp những kiến thức cơ bản về quá trình tiến hóa và thích nghi trong hình
thái, cấu tạo, sinh sản phát triển cá thể và hệ thống phân loại để thấy sự phong
phú, đa dạng của động vật không xương sống.
• Cung cấp những hiểu biết về vai trò, tầm quan trọng của động vật không xương
sống đối với tự nhiên và đời sống con người.
- Mục tiêu về kĩ năng
• Kỹ thuật sử dụng kính hiển vi, kính lúp soi nổi và làm tiêu bản tạm thời để quan
sát, mô tả động vật không xương sống.
• Kỹ thuật giải phẫu ĐVKXS để quan sát, mô tả hình thái và tổ chức cơ thể của
ĐVKXS.
• Biết mô tả kết quả quan sát trong thực tập bằng hình vẽ khoa học.

tế bào, cơ quan tử )
2.1.2. Đặc điểm cơ quan tử của ĐVNS và chức năng của chúng
2.2. Hệ thống phân loại ĐVNS đến lớp, đặc điểm mỗi lớp với đại diện minh họa
2.3. Đặc điểm các hình thức sinh sản của ĐVNS
2.4. Ý nghĩa thực tiễn của ĐVNS
Chương 3: ĐỘNG VẬT ĐA BÀO (EUMETAZOA)

3.1. Phân biệt ĐV đa bào chính thức (Eumetazoa) và ĐV cận đa bào (Parazoa)
3.2. Một số giả thuyết về nguồn gốc phát sinh động vật đa bào
3.2.1. Từ đơn bào – tập đoàn – đa bào
3.2.2. Tế bào hóa
3.3. Phân loại động vật đa bào
Chương 4: NGÀNH THÂN LỖ (PORIFERA)

4.1. Đặc điểm hình thái, cấu tạo cơ thể
4.2. Phân loại thân lỗ
4.3. Vị trí của thân lỗ trong hệ thống ĐVKXS
Chương 5: NGÀNH RUỘT KHOANG (COELENTERATA)

5.1. Đặc điểm hình thái, cấu tạo cơ thể
5.2. Phân loại ruột khoang
5.3. Các hình thức sinh sản, phát triển của ruột khoang
5.4. Ý nghĩa thực tiễn của ruột khoang
Chương 6: NGÀNH SỨA LƯỢC (CTENOPHORA)

6.1. Đặc điểm hình thái, cấu tạo cơ thể
6.2. Phân loại sứa lược
6.3. Vị trí của sứa lược trong hệ thống ĐVKXS
10.3. Đặc điểm lớp côn trùng (Insecta)
10.3.1. Đặc điểm cơ bản của lớp côn trùng
10.3.2. Đặc điểm cấu tạo phần phụ miệng côn trùng
10.3.3. Đặc điểm phát triển cá thể và biến thái ở côn trùng
10.4. Ý nghĩa thực tiễn của chân khớp

6
Chương 11: NGÀNH THÂN MỀM (MOLLUSCA)
11.1. Đặc điểm cơ bản về hình thái, cấu tạo cơ thể
11.2. Phân loại thân mềm và đặc điểm của các lớp chính (song kinh, hai mảnh
vỏ, chân bụng và chân đầu)
11.3. Hiện tượng mất đối xứng cơ thể ở chân bụng
11.4. Sinh sản, phát triển của thân mềm
11.5. Ý nghĩa thực tiễn của thân mềm
Chương 12: NGÀNH DA GAI (ECHINODERMATA)

12.1. Đặc điểm cơ bản về hình thái, cấu tạo cơ thể
12.2. Đặc điểm sinh sản, phát triển
12.3. Phân loại da gai
13.4. Ý nghĩa thực tiển của da gai
Chương 13: GIỚI THIỆU NHỮNG NÉT CƠ BẢN VỀ CHỦNG LOẠI
PHÁT SINH (PHYLOGENESE) VÀ TIẾN HÓA CỦA ĐỘNG VẬT
KHÔNG XƯƠNG SỐNG

13.1. Chủng loại phát sinh của động vật nguyên sinh
13.2. Chủng loại phát sinh của ruột khoang
13.3. Chủng loại phát sinh của giun giẹp
13.4. Chủng loại phát sinh của giun đốt
Chương 14: GIỚI THIỆU MỘT SỐ NGÀNH ĐVKXS KHÁC


Nội dung
Hình thức tổ chức dạy học môn học

Tổng
Lên lớp

Thực hành,
thí nghiệm,điền dã
Tự học,
tự nghiên
cứu
Lý thuyếtBài tập

Thảo luận

Chương 1

2 2

Chương 2


3 2

5

Chương 8

1 1

2

Chương 9

2 2

4

Chương 10

5 4

9

Chương 11 2 2

4

Chương 12

1

8
7.2. Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Tuần Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Hình thức tổ
chức dạy học
Ghi chú 1
Chương1: Đối tượng, nội dung của
môn học; mối liên quan với các
lĩnh vực khác. Phương pháp học
(lý thuyết, thực tập) tài liệu tham
khảo
Không Giảng trên lớp 2
Chương 2: Đặc điểm hình thái cấu
tạo cơ bản của ĐVNS; các hình
thức sinh sản. Hệ thống phân loại
đến lớp, đặc điểm mỗi lớp với đại

và thực tập 6
Chương 6: Đặc điểm hình thái, cấu
tạo cơ thể. Phân loại sứa lược. Vị
trí của sứa lược trong hệ
đọc tài liệu Giảng trên lớp

7
Chương 7: Đặc điểm hình thái,
cấu tạo cơ thể; sinh sản, phát triển
giun giẹp. Phân loại giun giẹp. Ý
nghĩa thực tiễn của giun giẹp
đọc tài liệu Giảng trên lớp
và thực tập
8
Chương 8: Đặc điểm hình thái, cấu
tạo cơ thể; sinh sản, phát triển giun
tròn. Phân loại giun tròn. Ý nghĩa
thực tiễn của giun tròn

đọc tài liệu Giảng trên lớp
và thực tập 9

trùng. Tầm quan trọngcủa chân
khớp.
đọc tài liệu Giảng trên lớp
và thực tập 11
Tiếp tục nội dung của Chương 10.
đọc tài liệu Giảng trên lớp
và thực tập
12
Chương 11: Đặc điểm cơ bản về
hình thái, cấu tạo cơ thể. Phân loại
thân mềm và đặc điểm của các lớp
chính. Hiện tượng mất đối xứng cơ
thể ở chân bụng. Sinh sản, phát
triển của thân mềm. Ý nghĩa thực
tiễn của thân mềm
Đọc tài liệu Giảng trên lớp
và thực tập
13
Chương 12: Đặc điểm cơ bản về
hình thái, cấu tạo cơ thể; sinh sản,
phát triển. Phân loại da gai. Ý

(Pogonophora). Ngành hàm tơ
(Chaetognatha)
Đọc tài liệu
và chuẩn bị
thảo luận
Thảo luận trên
lớp
10
8. Yêu cầu của giảng viên đối với môn học
* Yêu cầu của giảng viên về điều kiện để tổ chức giảng dạy môn học: Giảng
đường đảm bảo tiêu chuẩn chung của trường và có máy chiếu hình minh hoạ.
* Yêu cầu của giảng viên đối với sinh viên:
• Tham gia học tập trên lớp, thực tập đầy đủ và thực hiện chuẩn bị bài theo
các câu hỏi hướng dẫn của giáo viên.
• Sinh viên phải tích lũy đủ các điểm kiểm tra đánh giá theo quuy định của
môn học.
Có thể tham khảo đề cương thảo luận môn học sau đây:
- Đặc điểm cơ bản của Động vật nguyên sinh (Protozoa), cho dẫn chứng minh họa
về sự đa dạng của các đặc điểm đó ?
- Các loại cơ quan tử ở Động vật nguyên sinh và chức năng của chúng. Cơ quan tử
nào của Động vật nguyên sinh không thấy có trong cấu tạo tế bào của động vật đa bào
?
- Các đặc điểm để phân biệt giữa các lớp (hoặc ngành, theo cách phân loại của Thái
Trần Bái, 2001) ở Động vật nguyên sinh ?
- Các hình thức sinh sản của Động vật nguyên sinh, nêu đại diện minh hoạ ?
- Chu trình phát triển của Plasmodium và bệnh sốt rét ở Việt Nam ?
- Chứng minh mức độ tổ chức thấp - "cận đa bào" - của thân lỗ ?

minh hoạ ?
- Tầm quan trọng thực tiễn của chân khớp ?
- Đối xứng cơ thể ở Ruột khoang và Da gai có gì giống nhau và khác nhau ?
- Giới thiệu tiêu hoá nội bào và tiêu hoá ngoại bào ở một vài đại diện điển hình ?
- Chủng loại phát sinh của Động vật nguyên sinh, ruột khoang, giun giẹp, giun đốt
và chân khớp.
9. Phương pháp và hình thức kiểm tra đánh giá môn học
9.1. Các loại điểm kiểm tra và trọng số của từng loại điểm
- Thực hành được tính 20%
- Kiểm tra giữa kỳ được tính 20%
- Thi cuối kỳ được tính 60%

9.2. Lịch thi và kiểm tra (kể cả thi lại)
- Kiểm tra giữa kỳ vào tuần học thứ 8
- Thi cuối kỳ vào sau tuần học thứ 15
- Thi lại vào thuần thứ 2 hoặc 3 sau kỳ thi chính (thi lần 1). Không chấp nhận thi
lần thứ 3.
9.3. Tiêu chí đánh giá các loại bài tập và nhiệm vụ mà giảng viên giao cho sinh viên:
- Nội dung đảm bảo kiến thức cơ bản: Giáo viên kiểm tra miệng trên lớp trong khi
thảo luận.
- Bố cục hợp lý và chặt chẽ
- Có phương pháp luận đúng
- Trình bày gọn, sạch sẽ