SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH
PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN NAM TRỰC
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NAM AN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
“RÈN KỸ NĂNG SỐNG VÀ TƯ DUY TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO CHO HỌC SINH
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG THẢO LUẬN NHÓM”
Tác giả: Mai Xuân Thu Nam
Trình độ chuyên môn: Cử nhân
Chức vụ: Giáo viên
Nơi công tác: Trường THCS Nam An
Nghĩa An – Nam Trực – Nam Định

Nam Định, tháng 11 năm 2011
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến
1
Rèn kĩ năng sống và tư duy tích cực, chủ động, sáng tạo cho Học sinh
thông qua hoạt động thảo luận nhóm trong môn Giáo dục Công dân.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
Trong công tác giảng dạy và nghiên cứu.
3. Thời gian áp dụng sáng kiến
Tháng 08/ 2011 đến tháng 11/2011
4. Tác giả
Họ và tên: Mai Xuân Thu Nam
Năm sinh: 1983
Nơi thường trú: Nghĩa An – Nam Trực – Nam Định
Trình độ chuyên môn: Cử nhân Ngữ văn – Giáo dục công dân
Chức vụ công tác: Giáo viên
Nơi làm việc: Trường THCS Nam An

sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của các em, khắc phục
lối truyền thụ một chiều, rèn nếp tư duy sáng tạo, rèn kĩ năng sống cho học sinh,
từng bước áp dụng các phương pháp dạy học tích cực và phương tiện hiện đại vào
3
quá trỡnh dạy học … đó được thể chế hóa trong Luật Giáo dục, trong các văn bản
trong ngành và liên ngành. Đặc biệt, môn giáo dục công dân ( GDCD) ở trường
THCS là một bộ môn được cải cách, được cấu trúc tích hợp bao gồm nhiều bộ môn
khoa học khác, liên kết chặt chẻ thành một hệ thống, nó có vai trũ rất quan trọng :
gúp phần thực hiện mục tiờu của Giỏo dục phổ thụng và giỳp học sinh phổ thụng
phỏt triển toàn diện về đạo đức trí tuệ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hỡnh
thành nhõn cỏch con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công
dân. Môn học cung cấp cho học sinh một hệ thống các giá trị đạo đức, pháp luật và
các chuẩn mực lối sống phù hợp với lứa tuổi.
Phương pháp giảng dạy thông qua hoạt động thảo luận nhóm kết hợp sử
dụng kênh truyền thông đa phương tiện(multimedia) thật sự phỏt huy được tớnh tớch
cực, tự giỏc, chủ động, sáng tạo của học sinh. Qua hoạt động, mỗi thành viên sẽ bộc
lộ suy nghĩ, thái độ để tập thể điều chỉnh, uốn nắn, mang tính hợp tác cao, giúp bồi
dưỡng phương pháp tự học, các kĩ năng mềm, tác động đến tỡnh cảm, đem lại niềm
vui, hứng thú học tập cho học sinh.
Thế nhưng, trong thời gian qua, vị thế của môn GDCD cũn chưa được nâng
cao lắm, giáo viên (GV) dạy môn GDCD thường sử dụng phương pháp thuyết trỡnh
cú phỏt vấn là chớnh nờn cú nhiều hạn chế nhất là làm cho học sinh nhận thức một
cỏch thụ động, sao chép, áp đặt, máy móc, làm tổn thương đến quá trỡnh dạy học –
sự tổng hợp của hai quỏ trỡnh là dạy và học. Đây là những vấn đề cần được tiếp tục
tập trung giải quyết để loại bỏ khỏi niệm “mụn GDCD là mụn phụ”.
2. Về thực tiễn
2.1. Thuận lợi:
- Nghĩa An là vùng đất có truyền thống hiếu học, phụ huynh rất quan tâm
đến việc học tập của con em.
- Học sinh có đủ sách giáo khoa, có kỹ năng tham gia các hoạt động thảo

khối lớp 9
Tổng số
học sinh
Xếp loại giỏi
SL %
Xếp loại khá
SL %
Xếp loại TB
SL %
Xếp loại yếu
SL %
100 6 6 22 22 38 38 34 34
Xuất phỏt từ lý luận và thực tiễn, tôi đã lựa chọn đề tài “Rèn kĩ năng sống và tư
duy tích cực, chủ động, sáng tạo của Học sinh thông qua hoạt động thảo luận
nhóm trong môn Giáo dục Công dân”, nhằm đúc kết một số kinh nghiệm trong
giảng dạy môn GDCD nhất là khối lớp 9.
III. Các giải pháp
1. Đặc điểm:
Phát huy tư duy, rèn kĩ năng sống cho học sinh môn GDCD lớp 9 thông qua hoạt
động thảo luận nhóm gồm những bước đó là:
- Thảo luận cả lớp( một câu hỏi để cả lớp suy nghĩ, trả lời ngay tại lớp)
- Thảo luận nhúm nhỏ(GV phát câu hỏi nhóm thảo luận hoặc dùng giáo án điện tử
nêu tỡnh huống).
- Thảo luận giải đáp(Nhóm này phát vấn nhóm kia), các nhóm bị hỏi có nhiệm vụ
giải đáp.
- Hướng dẫn học sinh trực tiếp.
- Phỏng vấn.
Thực hiện phương pháp này, học sinh giữ vai trũ chủ thể tớch cực, chủ động
tham gia vào thảo luận cũn GV chỉ nờu vấn đề, gợi ý, kiến thiết và tổng kết các hoạt
động của mỗi cá nhân được phát huy trong mối quan hệ phối hợp thầy và trũ, trũ và

là tốt nhất. Phải đảm bảo có đủ trong nhóm gồm học sinh giỏi, trung bỡnh, yếu để “
Hổ trợ nhau”.
a2. Nội dung thảo luận:
- Các nhóm chuẩn bị nội dung thảo luận có thể giống hoặc khác nhau, chỉ yêu cầu
học sinh phải chuẩn bị trước nội dung bài học, tỡm hiểu những vấn đề sẽ đưa ra thảo
luận.
- Quy định rừ thời gian thảo luận và trỡnh bày kết quả thảo luận của các nhóm từ 3
đến 7 phút.
- Tiến hành cử nhóm trưởng, thư ký của nhúm. Yờu cầu học sinh phải hết sức tập
trung, khụng làm việc riờng, cú ý thức kỷ luật.
b. Bước 2: Giao nhiệm vụ cho từng nhúm.
- Nhóm trưởng điều khiển dũng thảo luận của nhúm, gọi tên các thành viên lên phát
phát biểu, chuyển sang câu hỏi khi thích hợp, đảm bảo rằng mỗi người đều có cơ hội
phát biểu như nhau.
- nhiệm vụ được giao phải rừ ràng cụ thể và tất cả học sinh trong lớp đều biết.
- Yờu cầu trong quỏ trỡnh thảo luận phải trật tự tuân theo cách điều hành của nhóm
trưởng, thảo luận ý kiến cú chọn lọc.
c. Bước 3: Tiến hành thảo luận.
- Học sinh tiến hành thảo luận nhóm, GV không giải đáp thắc mắc ngay mà chỉ giúp
học sinh hướng thảo luận hoặc gợi ý cỏc nguồn dữ liệu hoặc cho học sinh xem lại
cỏc tỡnh huống ở trong GAĐT để học sinh không đi lệch vấn đề, điều chỉnh đúng
hướng thảo luận. GV nên chú ý phát hiện những điều thống nhất và chưa thống nhất
vẫn cũn tranh chấp ở cỏc nhúm.
- Kết quả thảo luận có thể được trỡnh bày dưới nhiều hỡnh thức: bằng lời, đóng vai,
viết hoặc vẽ trên giấy to…có thể do một người thay mặt nhóm trỡnh bày, nhiều
người trỡnh bày, mỗi người một đoạn nối tiếp nhau.
8
- Trong quỏ trỡnh học sinh thảo luận, GV cần quan sỏt, lắng nghe cỏc ý kiến của học
sinh. Đối với những đề tài nhạy cảm, thường có những tỡnh huống mà học sinh cảm
thấy xấu hổ, bối rối khi phải núi trước mặt GV, nên tránh không xen vào hoạt động

chủ và kỷ luật ?
+ Bước 1 : Phõn chia nhúm : 2 bàn 1 nhúm 8 em( Lớp cú 6 nhúm).
+ Bước 2 : GV đưa ra câu hỏi thảo luận ( Phỏt phiếu cỏc nhúm)
+ Bước 3 : Học sinh tiến hành thảo luận cõu hỏi
+ Bước 4 : Tổng kết thảo luận.
- Học sinh các nhóm cử đại diện nhóm lên trỡnh bày
- Cỏc nhúm nghe và bổ sung ý kiến.
- GV kết luận.
 Dõn chủ : Là mọi người được làm chủ công việc của tập thể và xó hội,
mọi người phải được biết, được cùng tham gia bàn bạc, góp phần thực hiện và giám
sát những công việc chung của tập thể.
 Kỷ luật : Là tuân theo những quy định chung của cộng đồng hoặc của
một tổ chức xó hội, nhằm tạo ra sự thống nhất hành động để đạt chất lượng, hiệu quả
trong công việc vỡ mục tiờu chung.
 Tỏc dụng của tớnh dõn chủ và kỷ luật : Tạo ra sự thống nhất cao về
nhận thức ý chí và hành động của mọi người, tạo cơ hội cho mọi người phát triển,
xây dựng được quan hệ xó hội tốt đẹp và nâng cao hiệu quả chất lượng lao động, tổ
chức các hoạt động xó hội. Từ kết luận của GV học sinh cú thể nhắc lại 1 hoặc 2 lần
và tự cỏc em rỳt ra nội dung bài học – tự ghi nhớ bài học và ghi vào vở.
 Với môn học này đũi hỏi GV và học sinh phải liờn hệ thực tế một cỏch
phong phỳ, chớnh xỏc để rèn luyện kỷ năng, ý thức cho học sinh. Do vậy, thảo luận
bằng một câu hỏi để học sinh liên hệ thực tế là khụng thể thiếu trong bài GDCD.
10
 Cuối cùng GV sữa lỗi cho học sinh sau khi học sinh đọc đáp án và GV
phải có một kết luận chung nhất để học sinh ghi vào vở.
b. Khi dạy bài 8 : Năng động sáng tạo
+ Bước 1. Phân nhóm : Như nhóm cũ đầu năm.
+ Bước 2. GV phỏt cõu hỏi thảo luận.
Cõu hỏi : ( GV chọn phần đặt vấn đề về Bác học Ê – đi – xơn để học sinh thảo
luận và rút ra phẩm chất năng động sáng tạo của nhà bác học)

khăn mà người khác né tránh.
- Chỉ làm những điều đó được hướng
dẫn.
- Đang học, cúp điện Hồng xếp vở đi
ngủ đến sáng( Nhà có đèn xạc điện)
GV thu bài về nhà chấm.
IV. HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI
* Sau khi chấm bài khảo sát của một sô tuần, kết quả thật bất ngờ: Học sinh làm
bài tốt đạt 98% từ trung bỡnh trở lờn. Kết quả rất cao so với bài khụng cú thảo luận
nhúm.
* Qua thực tế giảng dạy bộ môn này ở lớp 9 cùng với đồng nghiệp, bản thân và
các thầy cô cùng dạy bộ môn này đó thu được những kết quả sau:
- Kiến thức của học sinh đó giảm bớt phần chủ quan, phiến diện, làm tăng tính
khách quan, khoa học.
- Kiến thức học sinh thu được trở nên sâu sắc, bền vững, dễ nhớ và nhớ nhanh
hơn do được giao lưu, học hỏi giữa các thành viên trong nhóm.
- Khi tranh luận không khí trở nên cởi mở nên học sinh mạnh dạn hơn, các em
học được cách trỡnh bày của bạn mỡnh, bỏm sỏt lắng nghe và biết phờ phỏn ý kiến
của bạn, từ đó giúp các em rèn luyện kĩ năng sống: Ra quyết định, ứng phó căng
thẳng, tìm kiếm sự giúp đỡ, Đạt mục tiêu, tư duy sáng tạo, Hợp tác, đảm nhận trách
nhiệm, lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin . . . .
- Học sinh có thể nhớ sâu hơn và khắc sâu về những kiến thức đó thảo luận. Học
sinh tự nhận thức được những cái đúng, phê phán những điều sai trái và đó vận dụng
bài học vào thực tế cuộc sống.
- Học sinh đó nõng cao được tính nhạy cảm của mỡnh đối với nội dung thảo luận
và đối với người cùng tham gia trong nhóm.
- Khi tranh luận không khí trở nên cởi mở nên học sinh mạnh dạn hơn, các em
học được cách trỡnh bày của bạn mỡnh, bỏm sỏt lắng nghe và biết phờ phỏn ý kiến
của bạn, từ đó giúp các em rèn luyện kĩ năng sống: Ra quyết định, ứng phó căng
12

thờm hơn quy định… nên phần lớn GV phải chạy đuổi thời gian cho kịp giáo án, do
vậy việc tổ chức thảo luận cũn qua quýt, vội vàng, nhiều khi không thể nghe hết
được ý tưởng của các em. Nhưng, trong quá trỡnh đổi mới chúng ta không thể ngồi
chờ có đủ điều kiện mới làm mà phải vận dụng phù hợp, tận dụng hết lợi thế đang có
để chí ít thầy trũ làm quen với cỏch dạy học GDCD khụng thụ động, bỏ hẳn cách
dạy một chiều, thuộc lũng – cỏi búng của cỏch dạy cũ mà chỳng ta cần thay đổi.
Trên đây chỉ là ý nghĩ chủ quan của bản thõn, việc thực hiện cũng chưa
nhiều cho nên không thể không thiếu những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự
chia sẽ, góp ý từ đồng nghiệp và những nhà nghiên cứu chuyên môn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả sáng kiến

Mai Xuân Thu Nam
14
CƠ QUAN, ĐƠN VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
(xác nhận, đánh giá, xếp loại)
PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
(xác nhận, đánh giá, xếp loại)
15
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đổi mới phương pháp dạy học – Bộ môn Giáo dục công dân
NXB Giáo dục
2. Bài tập tình huống Giáo dục công dân 9
NXB Giáo dục
3. Sách giáo viên – Giáo dục công dân 9
NXB Giáo dục
4. Giới thiệu giáo án Giáo dục Công dân 9
NXB Hà Nội
5. Giáo dục công dân 9
NXB Giáo dục