1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN 

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC SINH HỌC PHÁT TRIỂN 1. Thông tin về giảng viên
- Họ và tên: Nguyễn Mộng Hùng
- Chức danh, học hàm, học vị: GS, TS, Giảng viên cao cấp
- Thời gian, địa điểm làm việc: từ 9 – 11 giờ, Phòng 310 nhà T2, 334 Nguyễn
Trãi, Thanh Xuân, Hà nội
- E-mail: hoặc
- Các hướng nghiên cứu chính : Công nghệ tế bào động vật : cloning, tế bào gốc,
chuyển gen động vật
- Giảng viên kế nhiệm :
TS Nguyễn Lai Thành,
ThS Bùi Việt Anh,
2. Thông tin về môn học
- Tên môn học: Sinh học phát triển
- Mã môn học

Đặc điểm phát triển phôi chim với các màng ngoài phôi.
Đặc điểm phát triển phôi động vật có vú, các màng ngoài phôi và nhau thai.
Tầm quan trọng của điều hoà hoạt động gen trong phát triển. Một số thí dụ về cơ
chế gen của biệt hoá tế bào. Biểu hiện của hệ thứ bậc gen trong phát triển ruồi
giấm, chuột và cây Arapbidopsis .
5. Nội dung chi tiết môn học
A. PHẦN LÝ THUYẾT :
Chương I. KHÁI NIỆM PHÁT TRIỂN
1.1. Khái niệm phát triển
1.2. Phát triển và sinh sản.
1.3. Các yếu tố phát triển ở các sinh vật sơ đẳng
1.3.1. Amíp

3
1.3.2. Vi khuẩn
1.3.3. Nấm nước Blastocladiela emersonii
1.3.4. Tảo đơn bào Acetabularia
1.3.5. Nấm nhầy Dictyostelium discoideum
1.4. Sự phát triển ở động vật đa bào
1.5. Hai loại sinh sản, vô tính và hữu tính
1.5.1. Sinh sản vô tính
1.5.2. Sinh sản hữu tính
Chương 2. SỰ TẠO GIAO TỬ
2.1. Sơ đồ chung về tạo giao tử
2.2. Các tế bào sinh dục nguyên thuỷ
2.3. Sự phân chia sinh - thể
+ Ý nghĩa sinh học của thể
+ Ý nghĩa sinh học của phần sinh
2.4. Sự sinh tinh (Spermatogenesis)
2.4.1. Cấu tạo tinh trùng

Chương 3. SỰ THỤ TINH
3.1 . Ảnh hưởng qua lại giữa trứng và tinh trùng qua khoảng cách
3.2 . Tương tác tiếp xúc giữa tinh trùng và trứng
3.3 . Sự tạo và kết hợp các nhân nguyên
3.4 . Sự phân vùng noãn bào chất
3.5. Một số trường hợp sinh sản đặc biệt. Trinh sản, mẫu sinh và phụ sinh.
Chương 4. SỰ PHÁT TRIỂN PHÔI SỚM
4.1 Sự phân cắt và tạo phôi nang
4.1.1 Đặc tính chung của phân cắt
4.1.2 Hình thái học và phân loại phân cắt
4.1.3 Các kiểu phân cắt một phần
4.1.4 Các kiểu phân cắt hoàn toàn
4.1.5 Sự tạo phôi nang và các loại phôi nang
- Phôi nang rỗng
- Phôi nang đặc
- Phôi nang lệch
- Phôi nang đĩa
- Phôi nang bề mặt
4.2 Tạo phôi vị
4.2.1 Các phương thức tạo phôi vị ở phôi phân cắt hoàn toàn

5
4.2.2 Các phương thức tạo trung bì
- Bằng các tận bào ở nhóm có miệng nguyên sinh
- Từ nội bì ở nhóm có miệng thứ sinh
- Tạo túi
- Tách lớp
- Di cư
4.2.3 Tạo phôi vị ở cầu gai
4.2.4 Tạo phôi vị ở cá lưỡng tiêm

6.4 Sự cảm ứng phôi
6.5 Nguyên tắc về biệt hoá tế bào
6.6 Tế bào gốc trong phát triển phôi sớm
6.7 Biệt hoá và phân chia tế bào
6.8 Tế bào mầm thủy tức
6.9 Tế bào mầm máu
6.10 Biệt hoá tế bào cơ
6.11 Biệt hoá tế bào miễn dịch
Chương 7. SỰ TẠO MẪU HÌNH VÀ TRƯỜNG PHÔI
7.1 . Thí dụ điển hình về trường phôi trong phát triển chi.
7.2 . Phân tích ở mức di truyền và phân tử sự tạo mẫu hình ở phôi ruồi giấm
7.2.1 Điểm qua quá trình phát triển phôi ở ruồi giấm
7.2.2 Các gen mẹ ảnh hưởng đến mẫu hình trước – sau.
7.2.3 Các gen phân đốt
7.2.4 Các gen homeotic
7.2.5 Mẫu hình lưng – bụng.
7.3 . Phân tích ở mức di truyền và phân tử sự tạo mẫu hình ở phôi động vật có
xương sống.
7.3.1 Sự bảo thủ tiến hoá của phức hệ homeobox.
7.3.2 Các gen Hox
7.4 Phân tích ở mức di truyền và phân tử sự tạo mẫu hình ở thực vật.
7.4.1 Sơ lược về phát triển ở thực vật
7.4.2 Sự tạo mẫu hình ở phôi thực vật.
7.4.3 Các gen homeotic ở thực vật
7.5 Sai lệch về kiểm soát quá trình phát triển là nguyên nhân ung thư.
7.5.1 Phân tích sự tăng trưởng
7.5.2 Các tác nhân tăng trưởng
7.5.3 Chu kỳ tế bào và các gen có liên quan đến ung thư.
1988.
10. Klaus Kalthoff, 1996. Analysis of Development. McGrow-Hill Inc. 1996.
11. Karlson, B. M., 1996. Patten’s Foundation of Embryology. McGrow-Hill Inc.
1996.

8
7. Hình thức tổ chức dạy học

7.1. Lịch trình chung Nội dung
Hình thức tổ chức dạy môn học

Tổng
Lên lớp
Thực
hành
Tự học
Lý thuyết Bài tập Thảo luận
Chương 1
2

2
Chương 2 4 1
5
Chương 3 2 2

Đọc trước tài liệu và ôn
ngay sau bài giảng
Lý thuyết +
3
Chương 2.
Mục 2.5
Đọc trước tài liệu và ôn
ngay sau bài giảng
Lý thuyết +
4
Thực hành
Bài 1

Thực hành với
các tiêu bản

5
Chương 3
Sự thụ tinh
Đọc trước tài liệu và ôn
ngay sau bài giảng
Lý thuyết +
6 Thực hành Thực hành với

9
Bài 2, 3
các tiêu bản
7
Chương 4,
Mục 4.1, 4.2

Thực hành với
các tiêu bản

11
Thực hành
Bài 6

12
Thực hành
Bài 7

13
Chương 5 Đọc trước tài liệu và ôn
ngay sau bài giảng
Lý thuyết
Tự đọc Đọc tài liệu tham khảo
14
Chương 6 Đọc trước tài liệu và ôn
ngay sau bài giảng
Lý thuyết
Tự đọc Đọc tài liệu tham khảo
15
Chương 7 Đọc trước tài liệu và ôn
ngay sau bài giảng
Lý thuyết
Tự đọc Đọc tài liệu tham khảo
8. Yêu cầu của giảng viên đối với môn học
- Cần : Giảng đường, phòng máy
- Đối với SV: Có tài liệu bắt buộc và 3 tài liệu tham khảo đầu tiên
9. Phương pháp và hình thức kiểm tra, đánh giá môn học