Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
MỞ ĐẦU 3
Chương 1. TỔNG QUAN VỀ ĐỌC VÀ NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU 4
1.1. Thực trạng của việc đọc và nghiên cứu tài liệu hiện nay và nguyên nhân của nó 4
1.2. Tầm quan trọng của việc đọc và nghiên cứu tài liệu 5
1.3. Khái niệm tài liệu 6
1.4. Phân loại tài liệu 7
1.4.1. Phân loại theo nguồn gốc của tài liệu 7
1.4.2. Phân loại theo phương tiện phát hành 8
1.4.3. Phân loại theo độ sâu chuyên môn 8
1.4.4. Phân loại theo phương thức phân phối 8
1.5. Một số nguồn tài liệu 8
1.5.1. Các nguồn tài liệu truyền thống 8
1.5.2. Các cơ sở dữ liệu 10
1.5.3. Các danh bạ mạng 11
1.5.4. Một số website hóa học 12
Chương 2. PHƯƠNG PHÁP TÌM KIẾM VÀ LỰA CHỌN TÀI LIỆU 14
2.1. Tầm quan trọng của việc tìm kiếm tài liệu 14
2.2. Chú ý khi tìm kiếm tài liệu 14
2.3. Các bước thực hiện khi tìm kiếm tài liệu 15
2.4. Công cụ tìm kiếm 15
2.4.1. Ưu điểm và nhược điểm của các công cụ tìm kiếm 16
2.4.2. Một số công cụ tìm kiếm thông dụng 17
2.5. Một số kinh nghiệm tìm kiếm thông tin trên internet 19
2.6. Lựa chọn tài liệu 22
2.7. Các yếu tố cơ bản quyết định giá trị tài liệu 23
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 1
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Chương 3. PHƯƠNG PHÁP ĐỌC TÀI LIỆU 25

của mình cũng như muốn gặt
hái được những trái thơm
trong khoa học để cống
hiến cho xã hội cũng đều
phải thực hiện công việc tưởng
chừng như cơ bản nhất nhưng lại quyết định sự thành công của một đề tài
đó là đọc và nghiên cứu tài liệu.
Tiểu luận ĐỌC VÀ NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU sẽ giúp hiểu được tầm
quan trọng của việc đọc và nghiên cứu tài liệu cũng như làm sao để đọc và
nghiên cứu tài liệu có hiệu quả nhất Tuy nhiên với thời gian và khả năng còn
hạn chế nên tiểu luận này không tránh khỏi những thiếu sót, em kính mong
nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy, các anh chị và các bạn.
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 3
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Chương 1. TỔNG QUAN VỀ ĐỌC VÀ NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU
1.1. Thực trạng của việc đọc và nghiên cứu tài liệu hiện nay và nguyên nhân của nó [5]
Trong nghiên cứu khoa học, không thể phủ nhận vai trò quan trọng của công tác
đọc và nghiên cứu tài liệu. Tuy nhiên, vì nhiều lí do, lâu nay ở Việt Nam mảng này
dường như chưa được quan tâm và đầu tư đúng mức.
Trong rất nhiều lí do có thể liệt kê, vấn đề hàng đầu là kinh phí. Các thư viện
nghèo nàn hoặc chậm có sách mới, các tủ sách
chuyên ngành hạn chế về số lượng, chi phí mua
tài liệu trực tiếp quá cao, không có phương tiện
thanh toán, v.v.
Nguyên nhân quan trọng thứ hai, đó là yêu
cầu khoa học đối với việc nghiên cứu tài liệu bị
thả lỏng. Có thể thấy trong không ít tài liệu khoa học, phần tài liệu tham khảo chiếm
một vị trí hết sức khiêm tốn, thông tin trích dẫn, tham khảo được trình bày không đúng
chuẩn mực, vẫn thường được dễ dàng cho qua.
Và thời gian gần đây, với sự phát triển kinh tế nhanh chóng và sự bùng nổ của

Đọc và nghiên cứu tài liệu giúp ta kế thừa được kết quả nghiên cứu của những
người đi trước để đỡ mất công sức vì không phải làm lại từ đầu. Nó giúp ta nắm được
phương pháp nghiên cứu của những người đi trước, cách họ giải quyết vần đề. Từ đó
học tập cách họ đã làm để tìm ra một giải pháp tốt và thích hợp nhất.
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 5
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Khi thực hiện các nhiệm vụ của đề tài, đọc và nghiên cứu tài liệu giúp cho việc
xây dựng luận cứ để chứng minh giả thuyết khoa học có hiệu quả. Đây là công việc
thường xuyên trong suốt quá trình nghiên cứu. Kinh nghiệm cho thấy rằng, mỗi khi
cảm thấy “bí” về ý tưởng, tìm đọc các tài liệu liên quan ta sẽ nhận được những lời gợi ý
cần thiết.
1.3. Khái niệm tài liệu [9]
Phân tích sự phát triển của khái niệm “tài liệu” có thể khẳng định tính không tách
rời của vật mang tin và của thông tin ghi trên nó. Nhưng những định nghĩa sớm hơn
lại nhấn mạnh sự chú ý vào đối tượng vật chất – vật mang thông tin, còn những định
nghĩa muộn hơn lại dành sự chú ý nhiều hơn tới thành tố thông tin của tài liệu.
Ở nước Nga, theo tiêu chuẩn quốc gia đầu tiên về thuật ngữ GOST 16487 – 70 “văn
thư và công tác lưu trữ. Các thuật ngữ và định nghĩa”, khái niệm “tài liệu” đã được
định nghĩa là “phương tiện để giữ lại các tin tức về những sự việc, sự kiện, hiện
tượng của thực tiễn khách quan và hoạt động tư duy của con người”.
Trong tiêu chuẩn GOST 16487 – 83
“văn thư và công tác lưu trữ. Các thuật
ngữ và định nghĩa”, thuật ngữ “tài liệu” đã
được định nghĩa như là “ đối tượng vật
chất cùng với thông tin được ghi nhận
bới con người, bởi phương pháp để
truyền nó trong thời gian và không gian”.
Ngày nay, khái niệm “tài liệu” được định nghĩa như sau: “Tài liệu- là thông tin
được gắn trên vật mang tin với những tiêu chí cho phép nhận dạng nó”. Đối với công
tác quản lý, văn thư, lưu trữ, điều quan trọng là làm sao có thể nhận dạng được thông

Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
1.4.2. Phân loại theo phương tiện phát hành
- Tài liệu in trên giấy (sách, báo).
- Tài liệu trên băng đĩa (băng cassette, video, CD – ROM, DVD).
- Tài liệu trên internet…
1.4.3. Phân loại theo độ sâu chuyên môn
- Tài liệu khoa học phổ thông.
- Tài liệu khoa học kỹ thuật chuyên ngành.
Ngoài ra còn có thể phân loại theo cách sau:
1.4.4. Phân loại theo phương thức phân phối
- Ấn bảng thương mại (sách, báo, tài liệu bán trên thị trường);
- Ấn bản phi thương mại (khóa luận, luận văn, luận án, báo cáo kĩ thuật, )
1.5. Một số nguồn tài liệu [5]
1.5.1. Các nguồn tài liệu truyền thống
Thông thường, địa điểm đầu tiên cần nghĩ đến khi tìm kiếm tài liệu tham khảo khoa
học, đó là các thư viện và trung tâm tài liệu.
 Thư viện
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 8
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Có thể hiện nay các thư viện Việt Nam (thư viện quốc gia, thư viện chuyên ngành
khoa học, thư viện đại học, ) chưa có đủ một lượng tài liệu mới dồi dào, phong phú,
đáp ứng nhu cầu của đông đảo các nhà nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực, nhưng điều đó
đang thay đổi từng ngày một. Đồng thời, không thể bỏ qua lượng tài liệu tuy cũ nhưng
có tính chất kinh điển, căn bản, đã được chọn lọc và tích luỹ trong thời gian dài. Và
vẫn có một xác suất không nhỏ có thể tìm thấy những tài liệu thực sự quan trọng
cho một đề tài nghiên cứu.
Các loại tài liệu lưu trữ ở thư viện bao gồm sách, tạp chí, tài liệu nghe nhìn, các văn
bản nhà nước, các luận văn, luận án, v.v., được sắp xếp và phân loại một cách khoa
học, trật tự.
Để phục vụ tra cứu, các thư viện thường lập các phiếu thư mục mô tả vắn tắt về tài

tìm tài liệu. Tuy nhiên, cần khẳng định lại rằng, nếu biết cách khai thác nghiêm túc các
nguồn tài nguyên truyền thống kể trên, nhà nghiên cứu hoàn toàn có thể tìm được
những tài liệu tham khảo có giá trị cho đề tài của mình. Vấn đề then chốt là xác định
được loại tài liệu nào cần, có ở đâu, để tiếp cận được một cách hiệu quả.
1.5.2. Các cơ sở dữ liệu
Các cơ sở dữ liệu thông tin khoa học kĩ thuật thường được các công ty, tổ chức lớn
xây dựng, bằng cách tập hợp thông tin tóm tắt từ rất nhiều các tạp chí chuyên ngành
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 10
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
khác nhau, sắp xếp và tổ chức sao cho việc tìm kiếm thông tin (chủ yếu là các bài báo
đăng trên các tạp chí chuyên ngành) được dễ dàng hơn.
Thông tin về các tài liệu thường được cung cấp ở dạng tóm tắt, với tên tác giả, tựa
bài, tựa tạp chí, thông tin ấn loát (năm, tập, số, trang), có hoặc không có bài giới thiệu
tóm tắt nội dung (abstract/résumé) chính.
Mỗi cơ sở dữ liệu có cách tra cứu khác nhau, nhưng thông thường đều cung cấp
nhiều khả năng kết hợp các công thức tìm kiếm khác nhau, từ đơn giản đến nâng
cao. Phần lớn đều cho phép mở tài khoản tra cứu miễn phí nhằm lưu trữ các kết quả đã
tìm kiếm, lịch sử các phiên làm việc, gửi kết quả hoặc thông báo, theo dõi tin tức qua
thư điện tử, v.v.
Có nhiều kiểu cơ sở dữ liệu: tra cứu tóm tắt hoàn toàn miễn phí, không có toàn văn;
tra cứu tóm tắt miễn phí, truy cập toàn văn thu phí; cả tra cứu và truy cập đều thu phí;
tra cứu tóm tắt miễn phí và truy cập một số tài liệu miễn phí; v.v.
1.5.3. Các danh bạ mạng
Một trong những loại công cụ tìm kiếm thông tin đầu tiên trên Internet là danh bạ
mạng (Web directory/annuaire en ligne). Danh bạ nổi tiếng đầu tiên có lẽ là Yahoo!, ra
đời năm 1994, do David Filo và Jerry Yang sáng lập. Tuy nhiên, với sự phát triển
nhanh chóng của nhiều công cụ tìm kiếm khác, dường như các danh bạ mạng ngày
càng ít được nhớ đến. Nhưng cũng không vì thế mà danh bạ mạng đánh mất đi giá trị
của mình. Và nếu biết cách khai thác, người sử dụng Internet sẽ nhanh chóng tìm được
những nguồn thông tin vô cùng hữu ích và có giá trị từ Internet.

 Thông tin ngành hóa www.shef.ac.uk/~chem/chemdex/
 Kiến thức hóa www-wilson.ucsd.edu/education/gchem/gchem.html
 Phản ứng hóa học
Ghoper://ec.sdcs.k12.ca.us:70/11/lessons/ucds_internet_lessons/physical
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 12
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
_science_and_chemistry
 Nhựa phs.bgsd.wednet.edu/doc/projects/chem/doc/slime.html
 Các loại hóa chất www.nyu.edu/pages/mathmol/
 Thế giới hóa học www.schoolnet.ca/math_sci/chem/worldofchem/
 Cấu trúc vật thể www.lbl.gov/microworlds/
 Tìm hiểu về phân tử www.bris.ac.uk/depts/chemistry/MOTM/motm.html
 Hóa cho trẻ em www.chem4kids.com/
 Đồ họa, hình động chemconnections.org/Websters/graphics.htm
 Mô hình hóa sơ cấp www.nyu.edu/pages/mathmol/
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 13
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Chương 2. PHƯƠNG PHÁP TÌM KIẾM VÀ LỰA CHỌN TÀI LIỆU
2.1. Tầm quan trọng của việc tìm kiếm tài liệu [5]
Việc đầu tiên cần phải làm tốt trong một đề tài nghiên cứu là tìm kiếm tài liệu.
Lúc khởi đầu, có vẻ như mọi sự đều rối bù,
lộn xộn, không có trật tự, các tài liệu, thông tin
tìm được chưa giúp tìm thấy một hướng đi rõ
ràng. Nhưng điều đó không đáng lo ngại, vì
theo thời gian, bạn có thể lọc dần, loại bỏ
những tài liệu không cần thiết, những hướng
không khả thi, để tập trung vào những vấn đề
trọng tâm nhất và phù hợp nhất.
Trong giai đoạn này, đừng mất thời gian đọc kĩ từng tài liệu tìm thấy được. Chỉ cần
lưu trữ và sắp xếp trật tự, rõ ràng, ghi chú thông tin tham khảo đầy đủ để tiện dụng về

các từ khóa mà người dùng vừa yêu cầu. Các trang web sẽ được liệt kê theo thứ tự ưu
tiên về mức độ phù hợp với từ khóa. Ví dụ, khi sử dụng trang tìm kiếm của Việt
Nam, nếu từ khóa là tiếng Việt thì những trang web tiếng Việt sẽ được ưu tiên xếp
trước. Thứ tự của các trang web cũng phụ thuộc vào tần số và vị trí xuất hiện của các
từ khóa. Thông thường, trang có tần số xuất hiện từ khóa lớn trong tiêu đề sẽ được liệt
kê trước.
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 15
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
2.4.1. Ưu điểm và nhược điểm của các công cụ tìm kiếm [5]
Có thể rút ra những đặc điểm chính của các công cụ tìm kiếm như sau:
• Là công cụ tự động: kết quả tìm kiếm của các
robot tự động lướt khắp Mạng toàn cầu thông qua các
siêu liên kết.
• Sắp xếp tự động: toàn bộ thông tin sao chép
được của các robot được tự động lưu vào chỉ mục,
với các trường thông tin đã lập trình sẵn.
• Giới thiệu từng trang: tìm kiếm trong toàn bộ nội dung các trang web đã lưu chỉ
mục.
• Danh mục không hoàn chỉnh, không cập nhật: danh sách các website và trang web
được lưu chỉ mục chỉ chiếm một phần rất nhỏ dung lượng Mạng toàn cầu, và thời gian
cập nhật còn chậm (nhất là với các trang có ít siêu liên kết hướng vào).
• Tìm kiếm trên từ chính xác: các kết quả được đưa ra có chính xác các từ được sử
dụng trong công thức tìm kiếm.
Từ đó, tạm thời rút ra các nhận xét về ưu nhược điểm của các bộ máy tìm kiếm:
Ưu điểm Nhược điểm
Rất nhiều thông tin
Các bộ máy tìm kiếm có khả năng cung cấp
một lượng thông tin rất khổng lồ.
Thông tin chính xác
Các công cụ tìm kiếm cho phép tiếp cận

Do toàn bộ quá trình sưu tập thông tin và
lập chỉ mục đều tự động, và việc tìm kiếm
được thực hiện trên toàn bộ thông tin của
từng trang, có không ít kết quả không liên
quan đến chủ đề tìm kiếm vẫn được đưa
vào.
2.4.2. Một số công cụ tìm kiếm thông dụng [4]
http://www.google.com
Đây là trang web tìm kiếm được sử dụng nhiều nhất hiện nay, có nhiều ngôn ngữ.
http://www.google.com.vn
Trang web tìm kiếm phổ thông có thể tìm kiếm cơ bản hay nâng cao.
http://www.googlescolar.com
Đây là trang web tìm kiếm các thông tin thuần túy khoa học và học thuật, thu thập
từ các trường đại học, viện nghiên cứu.
http://www.yahoo.com
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 17
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
Đây là trang web tìm kiếm cũng khá phổ biến và hiệu quả. Bộ máy tìm kiếm tương
tự như google.
http://metacrawlwer.com
Ở công cụ tìm kiếm này bên cạnh chức năng tìm kiếm hình ảnh như google còn có
chức năng tìm âm thanh, phim, bài báo
http://www.altavista.com
Trang web này cho phép lựa chọn các định dạng tập tin hình ảnh, âm thanh, phim.
Mặt khác, khi xuất kết quả tìm kiếm phim, trang web cho phép xem hình ảnh đầu của
phim đó
http://www.sciencedirect.com
Trang web này giúp tìm kiếm các bài báo khoa học từ các tạp chí nổi tiếng trên thế
giới. Kết quả tìm kiếm là các bản tóm tắt, đường dẫn và các bài báo hoàn chỉnh dưới
định dạng file pdf.

khóa “đào tạo trực
tuyến”
• Sử dụng các hàm đặc trưng
Hàm Công thức Công dụng
OR TK1 OR TK2 Tìm những trang web có mặt một trong những từ
khóa đã liệt kê.
Các trang web có thể dùng hàm OR là AltaVista,
AOL Search, Excite, Google, Inktomi (HotBot,
MSN), Ask Jeeves, Lycos, Northern Light,
HotBot, Gigablast
AND TK1 AND TK2 Tìm các trang có sự hiện diện của tất cả các từ
khóa.
Các trang web có thể dùng AND là: AltaVista,
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 19
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
AOL Search, Excite, Inktomi (HotBot, MSN),
Northern Light, Gigablast
NOT NOT TK Tương tự như cách dùng dấu – bỏ những trang có
từ khóa đi sau NOT.
Các trang web có thể dùng NOT là: AOL Search,
Excite, Inktomi (HotBot, MSN), Northern Light,
Gigablast
NEAR TK1 NEAR TK2 Dùng để tìm những trang web có các từ khóa nằm
gần nhau.
Các trang web cho dùng NEAR là: AltaVista,
AOL Search
• Dùng chức năng tìm kiếm nâng cao
Đa số các công cụ tìm kiếm cho phép người dùng lựa chọn ngôn ngữ, thời điểm cập
nhật thông tin, kiểu tập tin để loại bớt các kết quả tra cứu không cần thiết.
• Sử dụng từ khóa thích hợp, linh hoạt

vi tìm kiếm thông tin.
 Có thể nói để việc tìm kiếm thông tin trên
internet một cách khoa học và có hiệu quả thì tuân thủ mười nguyên tắc vàng sau:
(1) Biết hỏi
(2) Làm chủ trình duyệt mạng
(3) Chọn từ khóa tốt
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 21
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
(4) Tìm được nguồn tốt
(5) Luôn phân tích thông tin
(6) Lưu trữ và sắp xếp thông tin
(7) Biết tự giới hạn
(8) Luôn tỉnh táo
(9) Phối hợp hài hòa các công cụ
(10) Nhanh nhẹn
2.6. Lựa chọn tài liệu [4]
Khi lựa chọn tài liệu, cần chú ý đến tính khoa học,
mức độ chính xác và tính trung thực của nó. Thường
các tài liệu thống kê của các cơ quan nghiên cứu, công
báo, các tạp chí khoa học chuyên ngành, bài viết của
các học giả uy tín… có độ tin cậy, chính xác cao.
- Khi tìm, chọn tài liệu theo yêu cầu của công việc nghiên cứu, có thể xem phần tài
liệu tham khảo cuối mỗi giáo trình, đề tài nghiên cứu hoặc nhờ những người có kinh
nghiệm giới thiệu cho danh mục các tài liệu cần đọc. Cũng có thể xem các mục giới
thiệu sách trên báo và tạp chí.
- Khi chọn được các tài liệu tham khảo rồi thì nên đọc tài liệu có giá trị, sát với đề
tài của mình trước, sau mới đến các tài liệu khác để đỡ mất thời gian. Cũng nên dựa
vào mục lục để tìm đọc thẳng vào nội dung cần quan tâm.
- Khi có nhiều tài liệu cùng một nội dung, nên ưu tiên các loại tài liệu có độ tin
cậy cao:

Lao vào đọc chi tiết một tài liệu chưa được
sàng lọc trước rất có thể sẽ làm mất nhiều thời
gian và công sức cho những thông tin không
có ý nghĩa khoa học cao.
Đối các tài liệu bằng tiếng nước ngoài,
hiệu quả đọc tài liệu phụ thuộc rất nhiều vào
trình độ ngoại ngữ. Điều này liên quan đến năng khiếu ngoại ngữ cá nhân, vốn tiếng
mẹ đẻ và quá trình rèn luyện lâu dài.
Nói chung, đối với mọi loại tài liệu, dù bằng tiếng mẹ đẻ hay tiếng nước ngoài, điều
kiên quyết trong xử lý thông tin khoa học mà tài liệu đó cung cấp là không sao
chép/dịch một cách máy móc toàn bộ nội dung tài liệu, mà cần trích rút các thông tin
cần thiết để tái cấu trúc và phát biểu lại bằng ngôn ngữ riêng của mình, với thông tin
trích dẫn chính xác và đầy đủ.
3.2. Những chú ý khi đọc tài liệu [4]
- Tài liệu nào cần trước, nội dung nào cần thiết thì đọc trước. Không cần đọc theo
thứ tự, đọc tất cả các chương trong tài liệu.
HVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tuyết Trang 24
Tiểu luận: Đọc và nghiên cứu tài liệu GVHD: PGS.TS. Trịnh Văn Biều
- Bỏ qua ngay những tài liệu ít liên quan với đề tài nghiên cứu.
- Đọc tài liệu nào thì ghi vào danh mục tài liệu tham khảo luôn để sau đỡ mất
công tìm kiếm.
- Trước tiên, đọc phần giới thiệu hay lời tựa để hiểu ý của tác giả, đọc phần mục
lục để biết sơ lược các vấn đề trong tài liệu. Sau đó, lướt qua toàn bộ để xem phần
nào đáp ứng được yêu cầu của mình rồi mới đọc sâu vào phần cần thiết.
- Khi đọc ở mỗi đoạn cần dùng bút màu tô lên các cụm từ quan trọng để nổi lên
các ý chính. Các nội dung quan trọng cần đánh dấu hoặc tóm tắt thành một vài câu
ngắn gọn.
- Gặp chỗ khó, rắc rối hãy đọc đi đọc lại để suy nghĩ, phân tích. Nếu vẫn thấy khó
hiểu, nên đọc trở lại các nội dung liên quan.
- Không nên đọc ngay những tài liệu có tính chuyên môn sâu, đòi hỏi phải có những