MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Đo lường là sự khái quát chung cho các hiện tượng tự nhiên và xã hội. Với
các hiện tượng tự nhiên, việc đo lường dễ hình dung, vì phần nhiều chúng có thể dễ
dàng quan sát trực tiếp được, có thể định lượng được. Tuy nhiên, với các hiện
tượng xã hội, vấn đề trở nên phức tạp hơn rất nhiều,vì các hiện tượng xã hội được
xác định rất phong phú, đa dạng và trừu tượng. Vì vậy, trong khoa học xã hội cần
phải đưa ra định nghĩa đo lường cho phù hợp.
Ngoài việc nhận thức định tính, các hiện tượng xã hội cũng cần phải được
nhận thức một cách định lượng. Việc sử dụng các phương tiện phân tích toán học
cho nghiên cứu xã hội, đó chính là đo lường thông qua việc thiết lập các thang đo
lường.
Vậy việc thiết kế thang đo và sử dụng thang đo thích hợp cần phải được làm
như thế nào, dựa trên cơ sở nào? Trước nhu cầu đặt ra hết sức cấp thiết tôi đã chọn
đề tài “ Thang đo và thiết kế thang đo. Sai số” để có thể phần nào giải quyết vấn
đề trên.
Chương 1 THANG ĐO VÀ THIẾT KẾ THANG ĐO
1.1. THANG ĐO [1,2]
1.1.1. Sự ra đời của thang đo
Khoa học tự nhiên: Thang đo ra đời từ rất lâu nhất là từ khi các ngành
khoa học tự nhiên ra đời thì sự phát triển của thang đo rất mạnh mẽ.
VD: Thang đo chiều dài, khối lượng, nhiệt độ, thang đo vật lí, toán học, hóa
học, …
Khoa học xã hội: Từ những năm 20 của TK XX thì thang đo về các hiện tượng xã
hội phát triển mạnh mẽ, và thang đo này ngày càng phát triển phong phú , đa dạng
vì các hiện tượng xã hội luôn luôn biến động theo thời gian.
VD: Thang đo trình độ học vấn của người dân.
Thang đo Servpere để đánh giá chất lượng đào tạo đại học.
Thang đo mức độ giàu- nghèo của dân số trong 1 quốc gia, thang đo
giới tính…
1.1.2. Khái niệm [1]

Chỉ số xác định vị trí của cá nhân hay của tổng thể cá nhân được nghiên cứu
theo một dấu hiệu nhất định trên thang.
Chỉ báo có thể có giá trị định tính hay giá trị định lượng.
Ví dụ : Phiếu điều tra thái độ học tập của học sinh đối với môn hóa học có 8 câu
hỏi:
-Em có thường xuyên chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp không ?
-Em có thường xuyên học bài cũ trước khi đến lớp không ?
-Em có thường xuyên đọc thêm sách (tài liệu) tham khảo hóa không ?
-Em có chăm chú nghe giáo viên giảng bài trên lớp không ?
-Em có thường xuyên trả lời các câu hỏi của giáo viên không ?
- Em có thường xuyên hỏi giáo viên những vấn đề chưa rõ hay không?
- Em có thường xuyên ngủ trong lớp khi giáo viên hóa giảng bài hay
không?
- Em có thích làm thí nghiệm trong các giờ thực hành không?
8 câu hỏi ở các khía cạnh khác nhau là 8 chỉ báo
Nếu ta qui ước câu trả lời có là 1 điểm, câu trả lời không là 0 điểm thì tổng điểm
của 8 câu hỏi trên là chỉ số để đánh giá thái độ học tập của học sinh đối với môn
Hóa.
1.1.4. Vai trò của thang đo [3, 8]
@ Là cơ sở cho việc đánh giá các vấn đề xã hội.
@ Là cơ sở cho việc phân nhóm thống kê.
@ Phối hợp giữa các dấu hiệu, các hiện tượng.Thực hiện các tính toán như: tỷ lệ
%, giá trị trung bình, và các hệ số tương quan…
@ Là tiền đề cho sự phát triển của đo lường xã hội.
1.1.5. Các loại thang đo [ 1,8 ]
Thang đo chia thành 2 loại chính: Thang định tính và thang định lượng.
- Thang định tính: gồm thang định danh và thang thứ tự.
- Thang định lượng: gồm thang khoảng và thang tỉ lệ
1.1.5.1. Thang định tính
Thang định danh Thang thứ tự

- Có đầy đủ tính chất của
thang định danh, nhưng trội
hơn trong trật tự của các lớp
phân chia.
- Thang thứ tự còn có thể
chia thành : thang thứ tự đơn
giản và thang thứ tự phức
tạp
- Thang thứ tự có sự tiến bộ
đáng kể hơn thang định danh
vì nó chỉ ra rằng mỗi mức độ
sau trong các phần phân chia
của dấu hiệu phù hợp lớn
hơn hay nhỏ hơn phần trước
đó.
Ví dụ
VD: Thang đo xác định quê
quán của bạn ở:
- Thành phố - Thị xã
- Thị trấn - Nông thôn
VD: Đối với thang đo về quê
quán có thể được xếp lại theo
tính nông thôn tăng dần từ
trên xuống:
1.Thành phố
2.Thị xã
3.Thị trấn
4.Nông thôn
1.1.5.2. Thang định lượng
Thang khoảng Thang tỉ lệ

- Đặc điểm cơ bản của thang
khoảng là chưa có giá trị “0
tuyệt đối” mà đó chỉ là con số 0
qui ước.
Trong thang đo độ bách phân,
khoảng cách giữa 2 vạch đứng
liền nhau là 1
0
C
Điểm 0 (0
0
C chỉ là con số qui
ước tại đó nước chuyển sang
thể rắn), còn nhiệt độ lại có thể
xuống đến điểm dưới 0
 Việc so sánh tỉ lệ giữa các
- Với thang tỉ lệ, ta có thể sử
dụng tất cả các công cụ toán
thống kê để tính toán và kiểm
tra.
- Thang này luôn có điểm 0
tuyệt đối được coi như điểm
xuất phát độ dài đo lường
trên thang => so sánh được tỉ
lệ giữa các trị số đo
trị số đo không có ý nghĩa
 So sánh 4 loại thang đo

THANG ĐỊNH DANH
THANG THỨ TỰ

1.2.3.1.Khái niệm hóa
Khái niệm hóa là quá trình chính xác hóa, cụ thể hóa những ý tưởng mơ
hồ, trừu tượng thành những thành các khái niệm nghiên cứu, các khái niệm sẽ đo
lường, xác định các kiểu quan sát, các kiểu đo lường phù hợp nhất cho các kiểu
nghiên cứu.
Khái niệm hóa cũng liên quan đến quá trình chính xác hóa, cụ thể hóa
những thuật ngữ trừu tượng ( liên quan đến câu hỏi nghiên cứu) thành những
khái niệm định danh, có nội dung, phạm vi nghiên cứu cụ thể.
Việc thiết lập các khái niệm trong nghiên cứu khoa học phụ thuộc vào các
kiểu định nghĩa : định nghĩa thực, định nghĩa định danh, định nghĩa thao tác.
• Định nghĩa thực : là kiểu định nghĩa đưa ra một tuyên ngôn khái quát hay
một mệnh đề bao quát “bản chất thực” hay “những đặc tính cơ bản” của sự
vật hiện tượng.
• Định nghĩa định danh : là một kiểu định nghĩa nhằm phân định ranh giới
cho một thuật ngữ chỉ khái niệm.
• Định nghĩa thao tác : là sự cụ thể hóa hơn nữa định nghĩa định danh. Đây là
định nghĩa mô tả các khái niệm thành những hoạt động, những cấu trúc có
thể đo lường được.
1.2.3.2.Thao tác hóa khái niệm [2]
Thao tác hóa khái niệm là sự mở rộng cụ thể hóa hơn nữa quá trình
khái niệm hóa. Đó là quá trình phát triển những thủ tục nghiên cứu cụ thể, chuyển
những khái niệm đã được định nghĩa thành những cấu trúc với những tiêu chí,
những hoạt động cụ thể có thể đo lường được.
Để thao tác hóa khái niệm, ta thực hiện các bước sau:
- Xác định biến cần tìm hiểu
- Xác định rõ miền đo, cấu trúc đo cụ thể, cấu trúc trọng tâm, các chỉ
số, chỉ báo.
1.2.3.3. Hiệu lực hóa item
Hiệu lực hóa item là quá trình chọn lọc tìm ra những item phù hợp cho
đúng từng nội dung cụ thể và đáp ứng mục tiêu của đo lường.

- Bạn có thích làm thí nghiệm hóa học không?
……
B8. Chọn các tình huống quan trọng để thực hiện việc nghiên cứu.
B9. Phân tích bằng các con số cụ thể và đi đến kết luận.
Chương 2 SAI SỐ
2.1. KHÁI NIỆM SAI SỐ [3]
Sai số là giá trị chênh lệch giữa giá trị đo được hoặc tính được với giá trị thực hay
giá trị chính xác của một đại lượng hay 1 dấu hiệu nào đó.
2.2. NGUYÊN NHÂN SAI SỐ [8]
F Chọn mẫu không phù hợp
F Thang đo không phù hợp
F Thu thập thông tin sai phương pháp
F Mã hóa, nhập liệu có nhầm lẫn
2.3. PHÂN LOẠI SAI SỐ [ 5 ]
Hai đặc tính cơ bản của làm nên chất lượng và tính khoa học của thông tin là tính
đại diện và độ tin cậy của thông tin. Căn cứ vào 2 đặc tính cơ bản này người ta
chia sai số ra làm 2 loại chủ yếu sau:
F Sai số hệ thống.
F Sai số ngẫu nhiên
Sai số hệ thống Sai số ngẫu nhiên
- Mẫu được thiết kế không xuất phát từ
các nhiệm vụ nghiên cứu.
- Thiếu thông tin, thiếu hiểu biết về tổng
thể nghiên cứu.
- Cố tình chọn mẫu thuận tiện và có lợi
cho việc thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu
hoặc cho việc chứng minh giả thiết.
- Sai số ngẫu nhiên xuất hiện khi ta chọn
dung lượng mẫu quá ít .
VD: Để chứng minh cho giả thiết “đa số

1.1.1.Sự ra đời của
thang đo
1.1.2. Khái niệm
1.1.3. Các đặc điểm
của thang đo
1.1.4. Vai trò của thang
đo
Là phương tiện đo lường :
là hệ thống các con số,
các tiêu chí đánh giá .
- Độ dài
- Đơn vị đo
- Chỉ số
- Cơ sở đánh giá các vấn
đề xã hội
- Cơ sở phân nhóm thống
kê .
- Tiền đề cho sự phát triển
của đo lường xã hội .
1.1.5 . Các loại thang đo THANG ĐỊNH TÍNH
Thang định danh
Thang thứ tự
THANG ĐỊNH LƯỢNG
Thang khoảng
Thang tỉ lệ
- Đo lường định tính . - Đo lường định lượng .
- Khả năng đo lường thấp.
- Khả năng nhận thức
thấp.
- Khả năng sai số cao.

Đại học Sư phạm TP. HCM.
7. Phạm Viết Vượng ( 1997), Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục ,
Nhà xuất bản giáo dục.
8.http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki/Ngu%E1%BB%93n_g
%E1%BB%91c_sai_s%E1%BB%91
9. http://vienthongke.vn/thong-tin-khoa-hoc/thong-tin-khtk/168-thong-
tin-khoa-hoc-thong-ke-so-6-nam-2004/897-sai-sot-trong-qua-trinh-thu-
thap-thong-tin-tai-dia-ban-dieu-tra