1
ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC
CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐẠI CƢƠNG

Đại học Quốc gia Hà Nội
Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn
Khoa Tâm lý học Bộ môn : Tâm lý học xã hội

1. Thông tin về giảng viên
1.1. Họ và tên giảng viên: Trần Thị Minh Đức
Chức danh, học hàm, học vị: Chủ nhiệm bộ môn, Phó giáo sư, Tiến sĩ tâm
lý học.
Thời gian, địa điểm làm việc: Thứ 2, 4 Văn phòng khoa Tâm lý học
Tầng 1, nhà D, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336 Nguyễn
Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Địa chỉ liên hệ: Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân văn, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 84-8588003, di động: 0913094892.
E-mail: [email protected]
Các hướng nghiên cứu chính:
- Tâm lý học xã hội
- Công tác xã hội
- Tham vấn
- Giới và gia đình
1.2. Họ và tên giảng viên 2: Nguyễn Văn Phú
Chức danh, học hàm, học vị: Chủ nhiệm bộ môn công tác xã hội, thạc sỹ,
giảng viên khoa Xã hội học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.

2

một số kỹ năng trong công tác xã hội cá nhân, công tác xã hội nhóm và phát
triển cộng đồng.
3.1.2. Kỹ năng: Sinh viên được thực hành những kỹ năng cơ bản nhất trong
công tác xã hội, như kỹ năng lập hồ sơ thân chủ, đánh giá vấn đề của thân
chủ; các kỹ năng điều hành nhóm và kỹ năng tìm hiểu và xây dựng dự án
cho cộng đồng.
3.1.3. Thái độ: Kiến thức môn học giúp người học có cái nhìn đúng đắn, tích
cực và khả năng hợp tác đối với những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương
trong xã hội.

3.2. Mục tiêu của từng bài học cụ thể
Mục tiêu

Nội dung

Bậc 1

Bậc 2

Bậc 3
Nội dung 1
Trình bày được thế
nào là công tác xã
hội, công tác xã hội
khác nhau như thế
nào với công tác từ
thiện, nhận biết được
các quan điểm cơ bản
và các nguyên tắc đạo
đức trong hành nghề

công tác xã hội cá
nhân, các cách thức
thực hiện trong trợ
giúp thân chủ
Phân tích được những
vấn đề của thân chủ, và
có khả năng sử dụng
một số kỹ năng trong
công tác xã hội cá
nhân, như: lập hồ sơ
thân chủ, đánh giá vấn
đề của thân chủ và kế
hoạch giúp đỡ.
Vận dụng các kiến
thức và kỹ năng đã học
để xây dựng một chu
trình giúp đỡ cá nhân
theo tình huống cụ thể.
Nội dung 4
Nắm được những loại
hình nhóm trong
công tác xã hội nhóm
và tiến trình hoạt
động trong công tác
xã hội nhóm
Phân tích được những
tính chất hoạt động
khác nhau và các mục
đích khác nhau trong
công tác xã hội nhóm

5
4. Tóm tắt nội dung môn học
Môn Công tác xã hội cung cấp cho người học kiến thức cơ bản về
những vấn đề chung của ngành công tác xã hội, trong đó tập trung mô tả
những loại đối tượng cần giúp đỡ của ngành công tác xã hội, cung cấp
những tri thức và kỹ năng làm việc với các cá nhân, nhóm xã hội và các
cộng đồng - những nhóm đối tượng yếu thế và dễ bị tổn thương trong xã hội.

5. Nội dung chi tiết môn học
5.1. Bài 1. Những vấn đề chung của Công tác xã hội
1.1. Sơ lược lịch sử hình thành công tác xã hội
1.1.1. Sự hình thành và phát triển công tác xã hội trên thế giới
1.1.2. Sự hình thành và phát triển công tác xã hội ở Việt Nam
1.2. Cơ sở khoa học và thực tiễn của ngành công tác xã hội
1.2.1. Định nghĩa công tác xã hội - Các quan điểm tiếp cận.
1.2.2. Đối tượng nghiên cứu của công tác xã hội
1.2.3. Phân biệt công tác xã hội với công tác từ thiện
1.2.4. Các quan điểm cơ bản của ngành công tác xã hội
1.2.5. Các nguyên tắc hành động của công tác xã hội
1.2.6. Vai trò của nhân viên xã hội
1.3. Các phương pháp Công tác xã hội
1.3.1. Công tác xã hội cá nhân
1.3.2. Công tác xã hội nhóm
1.3.3. Phát triển cộng đồng

5.2. Bài 2. Các lĩnh vực trợ giúp của công tác xã hội
1.1. Công tác xã hội với người có hành vi lệch chuẩn
1.1.1. Khái niệm về hành vi lệch chuẩn
1.1.2. Các dạng hành vi lệch chuẩn
1.1.3. Cưỡng chế xã hội đối với người có hành vi lệch chuẩn

1.2.2. Duy trì nhóm
1.2.3 Kết thúc nhóm
1.3. Một số kỹ năng công tác xã hội nhóm
1.3.1. Các kỹ năng điều hành sinh hoạt nhóm
1.3.2. Mô tả bảng công tác xã hội nhóm

7
1.3.3. Báo cáo tiến trình công tác xã hội nhóm

5.5. Bài 5. Phát triển cộng đồng
1.1. Bản chất của phát triển cộng đồng
1.1.1. Định nghĩa
1.1.2. Mục đích của phát triển cộng đồng
1.2. Cộng đồng và đặc điểm của một cộng đồng phát triển
1.3. Vai trò của nhân viên phát triển
1.4. Tiến trình phát triển cộng đồng
1.5. Dự án phát triển cộng đồng
1.5.1. Dự án và dự án phát triển cộng đồng
1.5.2. Các tiêu chuẩn đánh giá dự án phát triển cộng đồng
1.5.3. Các bước xây dựng một dự án phát triển cộng đồng

6. Học liệu
1. Nguyễn Văn Phú, Công tác xã hội, NXBĐHQG Hà Nội, 2006, phòng tư
liệu khoa, phòng tư liệu khoa Xã hội học
2. Mary Ann Forgey, Carol S. Cohen, Thực hành công tác xã hội chuyên
nghiệp, khoa phụ nữ học, ĐH Mở-Bán công, TP HCM, 1997, Phòng tư liệu
khoa.
3. Grace Mathew (Lê Chí An dịch), Nhập môn công tác xã hội cá nhân, khoa
phụ nữ học, ĐH Mở-Bán công, TP HCM, 1999 , Phòng tư liệu khoa.
4. Nguyễn Thị Oanh, Công tác xã hội đại cương, Khoa Phụ nữ học, Đại học

tổng
dung
lên
lớp

Thực
hành thí
nghiệm
tự học, tự
nghiên cứu lý thuyết
bài tập
thảo luận
Nội dung 1
5

1 6
Nội dung 2
6
1
2



7.2. Trình trình tổ chức dạy cụ thể

Nội dung 1, tuần 1

9
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(3h)

- Giới thiệu sơ bộ môn học
I. Những vấn đề chung của
công tác xã hội
1. Sơ lược lịch sử hình thành
công tác xã hội
- Sự hình thành và phát triển
công tác xã hội trên thế giới
- Sự hình thành và phát triển
công tác xã hội ở Việt Nam.
2. Cơ sở khoa học và thực tiễn
của ngành công tác xã hội
- Định nghĩa công tác xã hội -

- Các quan điểm cơ bản của
ngành công tác xã hội
- Các nguyên tắc hành động
của công tác xã hội
- Vai trò của nhân viên xã hội
3. Các phương pháp Công tác
xã hội
- Công tác xã hội cá nhân
- Công tác xã hội nhóm
- Phát triển cộng đồng Q1.tr 60-69
Q1. tr 120-131 Thảo luận

- Xác định đối tượng trợ giúp
Đọc tài liệu đã 10
(1h)
của ngành công tác xã hội
- Xác định những tình huống
giải quyết của nhân viên xã hội

Q1. tr 73-86 Thảo luận
(1h)

Công tác xã hội với người có
hành vi lệch chuẩn

Q1. tr 73-86
Nội dung 2 , Tuần 4
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(2h)

2. Công tác xã hội với người
khuyết tật
- Khái niệm về khuyết tật
- Các dạng khuyết tật


3. Công tác xã hội với các
nhóm đặc thù
- Công tác xã hội với trẻ em
- Công tác xã hội với thanh
niên
- Công tác xã hội với người
cao tuổi Q1. tr 97-108 Bài tập (1h)

4. Công tác xã hội với gia đình
Q1. tr 108-113 Nội dung 3 , Tuần 6
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

12
Lý thuyết
(2h)

2.Tiến trình công tác xã hội cá
nhân
3. Một số kỹ năng công tác xã
hội cá nhân
-Xác định trường hợp điển cứu
và tìm hiểu thông tin
- Lập hồ sơ và cách ghi chép
hồ sơ
- Kỹ năng nhận diện vấn đề
- Đánh giá vấn đề qua công cụ
SWOT

Q4. tr 32-36
Q3. tr 132-142 Q2. tr 40-42

Q2. tr 17-18

Q2. tr 53-54 Q3. tr 140-142

Q2. tr 8-18;
tr 47-52; 85 Thảo luận
(1h)

Vấn đề thực hành trong công
tác xã hội cá nhân
Đọc tài liệu đã
ghi trong bài ở
trên Nội dung 4, Tuần 9
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

Q4. tr 55-58
Nội dung 4 , Tuần 10
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(2h)

3. Một số kỹ năng công tác xã
hội nhóm
- Các kỹ năng điều hành sinh
hoạt nhóm
- Mô tả bảng công tác xã hội
nhóm
- Báo cáo tiến trình công tác xã
hội nhóm

chú
Thảo luận
(2h)

Tiến trình công tác xã hội
nhóm
Q4. tr 55-58 Bài tập
(1h)

Các nhóm sinh viên tiến hành
triển khai một buổi công tác xã
hội nhóm
Đọc các tài liệu
đã ghi ở tuần 10 Nội dung 5, Tuần 12
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

băng dính
(có hướng dẫn) 15

Nội dung 5, Tuần 13
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(2h)

4. Tiến trình phát triển cộng
đồng

Q4. tr 26-28 Thảo luận
(1h)

- Phân tích tiến trình phát triển
cộng đồng trên 3 bức tranh vẽ


Tự học
(1h)

- Mỗi nhóm xây dựng một dự
án cho cộng đồng
Q4. tr 29- 40 Nội dung 5+ tổng kết môn học , Tuần 15
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh
viên chuẩn bị
Ghi
chú
Bài tập
(2h)

- Tình huống: Tác viên cộng
đồng thảo luận với người dân
cộng đồng để tìm hiểu nhu cầu
cộng đồng và đánh giá tiềm
Q4. tr 29-52 16

cho phù hợp.
9.1.2. Tiêu chí đánh giá thường xuyên

17
- Xác định được vần đề do giảng viên yêu cầu trước mỗi buổi thảo luận, làm
bài tập.
- Thể hiện kĩ năng phân tích, tổng hợp vấn đề khi đọc tài liệu
- Mức độ sử dụng các tài liệu do giảng viên hướng dẫn.
- Tích cực tham gia ý kiến ở lớp.
9.1.3. Hình thức kiểm tra thường xuyên
Kiểm tra bằng cách tính tổng số lần sinh viên chuẩn bị bài ở nhà cho giờ
thảo luận và giờ bài tập và thực hành các kỹ năng trên lớp mà môn học yêu
cầu.
9.2. Kiểm tra-đánh giá giữa kỳ
9.2.1. Mục tiêu
Đánh giá mức độ nắm vững kiến thức và kĩ năng thu được sau nửa học kỳ
của sinh viên và làm cơ sở cho việc điều chỉnh, cải tiến cách dạy và học.
9.2.2. Tiêu chí đánh giá giữa kỳ
Thể hiện sự nắm vững vấn đề mà giảng viên yêu cầu trong 1/2 nội dung môn
học, có khả năng tổng hợp vấn đề, khả năng vận dụng thực tế để lý giải hoặc
giải quyết một tình huống cụ thể.
9.2.3. Hình thức kiểm tra
Bài viết ở nhà
9.3. Bài thi cuối kỳ
9.3.1. Mục tiêu
Đánh giá khả năng tổng hợp, khái quát và vận dụng các kiến thức và kĩ năng
thu được của sinh viên trong toàn khoá học.
9.3.2. Tiêu chí đánh giá cuối kỳ
Nắm vững vấn đề, thể hiện kĩ năng phân tích, tổng hợp trong việc giải quyết
vấn đề, vận dụng kiến thức lý luận để phân tích, lý giải tình huống thực tế,

PGS.TS. Trần Thị
Minh Đức
Giảng viên
PGS.TS. Trần Thị
Minh Đức