ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ HẢI YẾN NGHỆ THUẬT TRUYỆN NGẮN MAUPASSANT
XÉT TỪ GÓC ĐỘ TRẦN THUẬT HỌC LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC


6. Cấu trúc luận văn 9
7. Đóng góp của luận văn 10

Chương 1 11
NHÂN VẬT VÀ NGƯỜI KỂ CHUYỆN: VẤN ĐỀ ĐIỂM NHÌN 11
1.1. Thế giới nhân vật 12
1.2. Người kể chuyện 20
1.2.1. Truyện kể ở ngôi thứ nhất 20
1.2.2. Truyện kể ở ngôi thứ ba 25
1.2.3. Di chuyển điểm nhìn sang nhân vật 29
1.2.4. Sự đan xen các điểm nhìn 34
1.2.4.1. Sự đan xen điểm nhìn của các nhân vật từ ngôi kể 34
1.2.4.2. Sự đan xen điểm nhìn của nhân vật và người kể chuyện 36
1.3. Hiệu quả thẩm mĩ của các điểm nhìn 38
Chương 2 44
MIÊU TẢ VÀ TRẦN THUẬT 44
2.1. Lí thuyết về miêu tả và trần thuật 44
2.2. Trần thuật xen lẫn miêu tả nhân vật và sự kiện 47
2.3. Miêu tả cảnh vật 57

Chương 3 70
MỞ ĐẦU VÀ KẾT THÚC 70
3.1. Mở đầu truyện ngắn 70
Bảng thống kê câu mở đầu 75
3.2. Đoạn kết truyện ngắn 80
Bảng thống kê đoạn kết truyện ngắn 81
3.3. Mối liên hệ của mở đầu kết thúc 87
Bảng đối chiếu câu mở đầu và đoạn kết 89

KẾT LUẬN 92

sống bằng một vài trang truyện rất ngắn, cô đọng. Truyện ngắn không cho
phép viết dài. Một số nhà văn đọc truyện ngắn của Maupassant xong nhận
thấy “Không còn viết lối cũ được nữa”. Nhiều nhà văn Việt Nam đã công
3

nhận và chịu ảnh hưởng từ cách viết truyện của Maupassant. Nguyễn Công
Hoan còn nghiên cứu tác phẩm của Maupassant để học theo.
Maupassant là một trong những tác giả đã được dịch rất sớm ở Việt
Nam và được độc giả yêu mến. Là giáo viên giảng dạy văn học, nghiên cứu
truyện ngắn của ông có ý nghĩa nhất định cho công việc mà tôi đang đảm
nhận, đáp ứng với chuyên môn nói chung và sự yêu mến của cá nhân đối
với nhà văn nói riêng.
Maupassant là một trong những tác giả có tác phẩm được giảng dạy ở
trường phổ thông; nên tìm hiểu về truyện ngắn của ông càng toàn diện càng
tốt cho việc tiếp cận tác phẩm của học sinh. Những câu chuyện bình
thường, giản dị như một kịch bản nhưng lại mang hình hài, màu sắc và vận
động của chính cuộc sống đã gợi cho tôi những cảm xúc đầy thú vị, giúp
ích trực tiếp cho việc giảng dạy văn học ở phổ thông. Và cũng gợi lên cho
bạn đọc những vấn đề to lớn về tình yêu, hạnh phúc gia đình và xã hội.
Truyện ngắn Maupassant đầy tình thương yêu, trăn trở trước cuộc đời qua
những mong ước, khát khao sao cho con người được hạnh phúc hơn, tình
người trở nên ấm áp hơn; nó mang giá trị nhân văn sâu sắc. Và cái ước mong
ấy của Maupassant được thể hiện qua cách khắc hoạ nhân vật, tạo không gian
và từ điểm nhìn của người kể chuyện. Truyện ngắn của ông có một nghệ thuật
cuốn hút thật đặc biệt với người đọc và có thể nói phần nào chúng vẫn còn là
những bài học quý giá cho các nhà văn của chúng ta. Luận văn của chúng tôi
mong muốn đi tìm hiểu những nội dung ẩn chứa bên trong những dáng vẻ đơn
sơ, giản dị đó của truyện ngắn Maupassant.
Từ những lý do trên đây, chúng tôi đã chọn đề tài: “Nghệ thuật truyện
ngắn Maupassant xét từ góc độ trần thuật học”.

cố gắng không tự lặp lại và luôn tìm tòi cái mới, cố phát hiện được một vẻ gì
5

chưa ai thấy, chưa ai nói” và “sự châm biếm kín đáo toát ra từ bản thân tình
thế, từ hành vi, tâm lí nhân vật, từ sự phát triển của đề tài” [22; 449]. Tác giả
cũng chỉ ra trong truyện ngắn của Maupassant có giọng điệu phê phán gay gắt
đượm sắc thái u ám, ngoài ra còn có tiếng cười châm biếm.
Trong giáo trình Văn học phương Tây các nhà nghiên cứu chỉ dành cho
Maupassant khoảng 40 dòng ngắn ngủi để nói về cuộc đời và sự nghiệp
sáng tác, đề tài và nội dung tư tưởng của nhà văn, “Đề tài các truyện ngắn
Maupassant rất phong phú, từ sự quan sát cuộc sống bình thường của tầng
lớp trung lưu, dân nghèo ở thành thị và nông thôn, tác giả phản ánh những
dục vọng chạy theo danh lợi, đồng tiền, những hành vi xấu xa tội lỗi gây
nên những tấn kịch trong gia đình”, và phản ánh tình cảm lành mạnh, thủy
chung của người lao động. Các tác giả cho rằng: “Maupassant là nhà văn
hiện thực tiêu biểu của giai đoạn văn học hiện thực phê phán Pháp sau năm
1848” [21; 423].
Trong Tác giả tác phẩm nước ngoài trong nhà trường, PGS.TS Lê
Nguyên Cẩn viết: “Truyện ngắn của Maupassant đã đạt tới nghệ thuật lớn
cả chiều rộng lẫn chiều sâu trong một số lượng câu chữ ít nhất”, và
“Truyện ngắn Maupassant là một trong những đỉnh cao về nghệ thuật
truyện ngắn thế giới, đặc biệt trong kết cấu, cách sắp xếp và lựa chọn tình
tiết” [283].
Giới thiệu về Guy de Maupassant trong Tuyển tập truyện ngắn Pháp thế
kỉ XIX (tập II), Lê Hồng Sâm sau khi chỉ ra truyện của Maupassant phong
phú về âm điệu cũng chỉ ra rằng giọng điệu người kể cũng phong phú, tuỳ
vào trạng thái tâm lí của người kể. Truyện ngắn của Maupassant luôn thể
hiện tính chân thực [26].
Lời giới thiệu của các dịch giả trong Lịch sử Văn học Pháp thế kỉ XIX -
Tuyển tác phẩm dành cho Maupassant với vẻ đầy yêu mến: “Tài năng xuất


tuy mức độ có khác nhau” [13; 153].
Luận văn thạc sĩ khoa học ngữ văn của Nhữ Thị Trúc Linh “Các giọng
điệu trong truyện ngắn của Guy de Maupassant” tìm hiểu về các giọng
điệu của truyện ngắn Maupassant, nét nổi bật làm nên cái riêng của nhà văn
này. Luận văn đã chỉ ra giọng điệu phê phán gay gắt, giọng điệu bi đát,
giọng điệu mỉa mai châm biếm đặc trưng của Maupassant qua nhiều truyện
ngắn.
Báo cáo khoa học “Ảnh hưởng của hội hoạ ấn tượng trong nghệ thuật
miêu tả truyện ngắn Maupassant” – Kim Thị Thu Hà đã đề cập đến những
nét nghệ thuật miêu tả của Maupassant chịu ảnh hưởng của trường phái hội
hoạ ấn tượng.
Báo cáo khoa học “Tương quan giữa nhan đề và kết thúc trong truyện
ngắn Maupassant”, Trần Thị Hảo đã tập trung vào cách đặt nhan đề cho
tác phẩm và nghệ thuật kết thúc tác phẩm, nó là ý đồ nghệ thuật của nhà
văn, qua đó thấy được giá trị nội dung tư tưởng, thế giới quan nghệ thuật
cũng như nghệ thuật kết cấu tác phẩm.
Các khoá luận tốt nghiệp tìm hiểu trực tiếp về truyện ngắn Maupassant
của Tống Thị Thu Hường về “Các kiểu tình huống trong nghệ thuật truyện
ngắn Guy de Maupassant” đi sâu khảo sát, phân tích một số kiểu tình
huống trong truyện ngắn của ông nhằm làm nổi bật nội dung và giá trị nghệ
thuật của tác phẩm. Trong “Nghệ thuật kể chuyện trong truyện ngắn của
Guy de Maupassant” Vũ Trúc Hà muốn làm nổi bật nghệ thuật trần thuật
của Maupassant, điểm nhìn có sự kết hợp, đan xen. Nghệ thuật miêu tả tâm
lí nhân vật và điểm qua một số giọng điệu trong truyện ngắn Guy de
Maupassant; đề tài: “Một số suy nghĩ về nghệ thuật viết truyện ngắn của
Maupassant” của Dương Thuý Anh và “Hình tượng những con người nhỏ
bé trong truyện ngắn của Maupassant” của Lương Kỳ; “Sự thể hiện con
8


truyện ngắn của ông từ điểm nhìn, ngôi kể đến miêu tả, trần thuật và cách
mở đầu, kết thúc truyện.
4. Phạm vi tư liệu nghiên cứu
- Luận văn tập trung khảo sát 45 truyện ngắn của ông đã được dịch, qua
bản dịch: Tuyển tập Guy de Maupassant, Nxb Hội Nhà văn, 2000, Trọng
Đức, Ngô Văn Phú, Lê Đức Mẫn, Trần Thanh Ái, Hướng Minh, Trung
Hiếu, Nguyễn Văn Sỹ, Võ Điền, Vũ Đình Bình, Lê Hồng Sâm dịch.
- Ngoài ra còn đối chiếu với truyện ngắn của các dịch giả khác :
Tuyển tập truyện ngắn Pháp thế kỉ XIX, Nxb. Đại học và trung học
chuyên nghiệp, 1986, Đặng Anh Đào, Lê Hồng Sâm dịch;
Dưới ánh trăng, Nxb. Văn hóa Thông tin Lâm Đồng, 1986, (2 tập), Đỗ
Tư Nghĩa, Mạc Mạc, Hướng Minh, Trung Hiếu, Nguyễn Văn Sỹ, Võ
Điền, Lê Hồng Sâm dịch;
Guy de Maupassant, Tập truyện Guy de Maupassant, Nxb. Tổng hợp
Hậu Giang, 1988, Trần Thanh Ái dịch
- Vấn đề lý thuyết: Ngoài một số sách công cụ bằng tiếng Việt, được
người hướng dẫn cung cấp những tư liệu dịch từ tiếng nước ngoài.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để làm nổi rõ vấn đề liên quan đến đề tài chúng tôi thực hiện một số
phương pháp nghiên cứu như: Phê bình cấu trúc; phê bình xã hội học lịch
sử; khảo sát, thống kê, phân tích, tổng hợp.
6. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Thư mục tài liệu tham khảo, Mục lục ;
Luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Người kể chuyện và nhân vật: Vấn đề điểm nhìn
Chương 2: Miêu tả và trần thuật truyện ngắn Maupassant
10

Chương 3: Mở đầu và kết thúc truyện ngắn Maupassant
7. Đóng góp của luận văn


Truyện ngắn của Maupassant chứa đựng những nội dung phong phú và
biểu lộ khả năng nghệ thuật lớn. Với hơn 300 truyện ngắn được sáng tác
trong khoảng 10 năm, phản ánh nhiều mảng đề tài, nhiều số phận của con
người trong xã hội đã làm nên một Maupassant có vị trí vững vàng trong
nền văn hoá của toàn nhân loại, một Maupassant yêu quý trong lòng bạn
đọc trên toàn thế giới. Ở cây bút truyện ngắn tài ba này, những gì làm nên
tác phẩm của ông không phải là ngẫu nhiên tình cờ mà tất cả đều do ông
dụng công sắp đặt từ nhan đề, đề tài, cốt truyện, nhân vật, tình huống đến
hành động lời nói của nhân vật. Cách kể chuyện trong sáng hấp dẫn, kết
cấu chặt chẽ giữa các cảnh, các biến cố có quan hệ mật thiết nhân vật và
người kể chuyện được đặt ở nhiều góc nhìn khác nhau tạo nên hiệu quả
thẩm mĩ cho câu chuyện Tất cả những điều đó đã tạo nên một giọng điệu
rất riêng của Guy de Maupassant khiến ông không thể lẫn được với một
nhà văn nào khác.
Truyện ngắn Maupassant đi sâu vào thể hiện thói tư hữu, của sự thoái
hoá nhân cách do sự cám dỗ của lợi ích vật chất, phơi bày thói vị kỉ và sự
giả dối mà ông cho là nét tiêu biểu của con người và xã hội trưởng giả.
Mảng đề tài về cuộc chiến tranh Pháp - Phổ cũng được Maupassant đặc biệt
quan tâm. Ở đó những con người bình dị, những nhân phẩm mà trong cuộc
sống bình thường bị chà đạp, bỗng vụt sáng, tinh thần yêu nước, yêu cuộc
sống trỗi dậy trong họ với một vẻ đẹp lạ thường.
12

Về nghệ thuật truyện ngắn Maupassant có vẻ ngoài trong sáng, giản dị,
thường không dụng công xếp đặt; nghệ thuật kết cấu khéo léo; thoáng nụ
cười châm biếm, kín đáo. Có khi là sự đả kích cay độc quyết liệt. Có khi
hoà lẫn cảm thông, có khi nụ cười chỉ thoáng qua. Yếu tố hài hước chỉ
điểm xuyết ở nhiều cung bậc khác nhau.
Đọc truyện ngắn của Maupassant ta dễ dàng nhận thấy “mỗi truyện

khủng khiếp mà cả trong những hoàn cảnh bình thường, hàng ngày. Thế
giới nhân vật trong truyện ngắn của Maupassant rất đa dạng. Đó là những
con người thuộc đủ mọi tầng lớp. Từ những nhân vật dưới đáy như gái
giang hồ, ăn xin, những người lao động nghèo khổ, đầy tớ, người chăn gia
súc, dọn vệ sinh, nông dân, viên chức, tư sản đến quý tộc. Một xã hội thu
nhỏ tràn vào những trang viết của ông. Từ tầng lớp cao như quý tộc, trí
thức, quan tòa, viên chức, đến sĩ quan, binh lính, người lao động đủ các
ngành nghề (thủy thủ, nông dân, thợ thuyền, đầy tớ,…) qua cái nhìn sắc
sảo, nhuốm màu sắc bi quan của Maupassant, họ đã hiện lên với những nỗi
đau khổ, nỗi buồn thương và cả những tàn nhẫn, xót xa, thậm chí “chưa bao
giờ ít chất người hơn” [22; 425]. Đồng tiền, tính dục, lòng tham, sự tàn
nhẫn, ích kỉ,… là những vấn đề được Maupassant khai thác rất sâu. Qua
những trang văn của ông, nỗi buồn, sự cô đơn của con người dường như
chưa bao giờ thôi ám ảnh ngòi bút Maupassant.
Vì đồng tiền, thế giới con người trong truyện ngắn Maupassant có thể
làm tất cả: Món gia tài là một nỗi ô nhục nhưng hân hoan của vợ chồng
Cora và Lessable: chúng sẽ được hưởng thừa kế của bà cô một triệu quan
nếu sinh được một đứa con. Một không khí căng thẳng chờ đợi, lo âu, hi
vọng, trách móc, châm chọc,… Thời hạn kế thừa sắp hết thì một người bạn
của Lessable đến nhà và được vồ vập đón tiếp. Y khỏe mạnh, tráng kiện và
14

đứa con đã ra đời. Họ đã nhận được món gia tài. Trong Món tư trang, sau
khi vợ qua đời, Lantin tự nhiên thấy túng thiếu, mang bán những món tư
trang mà trước đây vợ y vẫn bảo đó là đồ giả. Y xấu hổ vì phải phơi bày
cảnh nghèo khổ trong tiệm kim hoàn, nhưng khi biết đó lại hoàn toàn là đồ
vàng bạc thực, y hùng hổ mà cả, đòi xem những hóa đơn trước đây để so
sánh giá cả… Đồng tiền có sức cám dỗ đến mức con người có thể mất hết
cả nhân tính: các truyện ngắn Con qủy, Cái thùng con đã miêu tả những
dạng thái tàn nhẫn của con người với đồng loại có khi chỉ vì mảnh đất,

Trên biển còn thuật lại một câu chuyện khủng khiếp hơn: sau bốn năm trôi
nổi qua các bến cảng trên thế giới, người thủy thủ không thể ngờ người con
gái anh qua đêm trong nhà chứa trên bến cảng quê hương lại chính là người
em gái anh đã để lại quê nhà. Giờ đây, bệnh tật và nghèo đói đã cướp hết
cha mẹ, anh em trong gia đình anh và đẩy cô em gái duy nhất còn lại vào
nhà chứa.
Có những bi kịch phơi bày, trắng trợn, lại có những bi kịch âm thầm.
Thế giới viên chức cũng được Maupassant quan sát và thể hiện trong các
truyện ngắn của ông một cách sắc sảo. Đó là các tình huống trớ trêu trong
Đi ngựa, vì huênh hoang, hợm hĩnh mà Hector, đã phải trả giá sau “một
phút huy hoàng” vì đưa vợ con đi chơi bằng xe ngựa, đụng phải bà già đi ở
và đã phải nuôi bà này suốt quãng đời còn lại. Kẻ khốn khổ nọ lại quàng
ách khốn khổ vào kẻ cùng khốn khác. Chỉ vì một tối dạ hội, Mathilde đã
phải trả giá bằng mười năm lao động khổ sai để mua đền người bạn chuỗi
hạt cô mượn. Sau mười năm sống tằn tiện, kham khổ, một ngày kia cô gặp
lại người bạn và hãnh diện khoe về sự cố năm xưa, nhưng không ngờ đó lại
chính là chuỗi hạt giả! Yếu tố về cái ngẫu nhiên trêu đùa số phận người lao
động hay xuất hiện trong các trang văn của Maupassant.
16

Nỗi cô đơn khốn khổ, nỗi cô đơn triền miên, vĩnh viễn, vô biên vẫn
luôn tiềm ẩn trong các số phận nhân vật Maupassant. Truyện ngắn Dạo
chơi có thể được coi là một tác phẩm viết về cái tuyệt vọng của nhà văn:
lão Leras, một nhân viên tính toán sổ sách làm trong một công ti đã bốn
mươi năm ròng, cuộc sống đơn điệu “sáng cắp ô đi tối cắp về” cộng với
tiền lương ít ỏi khiến lão không dám nghĩ đến chuyện vợ con, kỉ niệm cũng
hiếm hoi. Những chi tiết rất đắt nói về nỗi cô đơn của lão: năm cha mẹ lão
qua đời; năm dọn nhà (duy nhất một lần) và có hai lần: năm 1866 và 1874
cái đồng hồ nhà lão hỏng phải mang chữa. Chi tiết cái đồng hồ hỏng và lão
nhớ ngày tháng đi sửa mang nhiều ý nghĩa: một mặt, nó chỉ thời gian đồng

Maupassant luôn quan sát không bỏ qua những chi tiết bình thường
nhất, những con người bình thường nhất bởi ông quan niệm “phải quan tâm
đến mọi cái xung quanh, miêu tả những bậc của ngai vàng cũng như những
bậc thang trơn của nhà bếp”.
Đọc Maupassant chúng ta cảm thấy đằng sau giọng kể khách quan là
một tấm lòng đầy trắc ẩn. Ông luôn cảm thông chia sẻ và dành sự ưu ái đặc
biệt cho những con người thuộc tầng lớp dưới. Những cô gái giang hồ, kẻ
cướp, ăn xin, những người lao động nghèo khổ luôn được hiện ra với
những phẩm chất tốt đẹp dù ở trong hoàn cảnh khốn cùng. Đó là tinh thần
dân tộc, lòng dũng cảm, tính hy sinh của họ (Viên mỡ bò, Cô Fifi, Đôi bạn,
Mẹ Sauvage…). Đó là tình cảm, tình người nhân hậu đẹp đẽ trong: Bố của
Simon, Boiten, Người đàn bà làm nghề độn ghế… Đó là sự cảm thông chia
sẻ với những cuộc đời đầy bất trắc nghèo khổ của người lao động trong:
Bến cảng, Thằng ăn mày, Tình thôn dã, Trở về…. Ngay cả khi họ có những
hành vi phạm pháp, vô nhân đạo, những việc làm độc ác tưởng như không
chấp nhận được như: Con giết cha mẹ, mẹ giết con… ta vẫn cảm nhận
18

được Maupassant muốn tố cáo xã hội, bênh vực những số phận đau khổ,
Maupassant muốn người đọc phải suy ngẫm về xã hội suy đồi đã dồn đẩy,
tha hóa con người lương thiện.
Những trang viết của Maupassant luôn nổi lên hình tượng người nông
dân. Nói như Marc Blancpain: “Kể từ Maupassant trở đi nhiều người dân
đã biết uống rượu trong tiểu thuyết, nói năng sống sượng, chơi gái, yêu tiền
và đất đai với tính man rợ và họ xảo trá hơn là thông minh. Thực tế nhiều
người dân có như thế không? Chẳng ai có thể biết hơn một chút gì được,
bởi vì mọi người đều nhìn họ như Maupassant đã buộc mọi người phải nhìn
họ như thế” [13; 152-153]. Tất nhiên không phải lúc nào nhân vật của
Maupassant cũng như vậy. Đôi lúc họ cũng bộc lộ bản chất trong sáng
nhưng đa số hiện lên trong cái nhìn có tính chất bỡn cợt hoặc khinh bỉ của

của Maupassant lại ẩn giấu những thảm kịch sâu xa trong đời sống hàng
ngày ở xã hội Pháp. Mỗi tác phẩm của ông như một xã hội thu nhỏ, trong
đó người ta thấy được nhiều kiểu người với những sắc thái tình cảm, tâm lý
khác nhau. Với việc xây dựng hình tượng những con người nhỏ bé, đặt
người lao động nghèo, người dân thường vào vị trí trung tâm của tác phẩm
thể hiện khát vọng sống cũng như phẩm chất trong sáng, cao đẹp của họ đối
lập với giai cấp tư sản quí tộc bị châm biếm đả kích sâu cay Maupassant đã
cho thấy một cảm quan nhân đạo sâu sắc, tình cảm thiết tha mong muốn
con người và cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn. Ngòi bút sắc sảo tinh tế của
nhà văn đã khắc họa sinh động những con người đa tầng trong xã hội
không chỉ bằng ngoại hình mà ở cả chiều sâu tính cách tạo nên những nhát
cắt của đời sống, giúp người đọc cảm nhận nhiều khía cạnh của xã hội tư
sản Pháp thế kỷ XIX. Xã hội Pháp thế kỷ XIX đầy những biến động, từ
kinh tế, chính trị đến xã hội. Các cây bút hiện thực xuất sắc đương thời như
20

Balzac, Flaubert đã phơi bày bộ mặt xấu xa của xã hội đương thời qua
lăng kính trung thực nhất là những tác phẩm của mình, nhưng chỉ đến
Maupassant bộ mặt đó mới được khắc họa một cách sâu sắc và đầy đủ nhất.
Con người vì toan tính, vị kỉ mà đánh mất chất người xem nhẹ tình thân.
Nỗi bi quan, chán nản tột độ, mất niềm tin ở con người cũng như lòng trắc
ẩn, cảm thông, ca ngợi những phẩm chất cao đẹp của những con người bình
thường qua từng tình huống của đời sống. Mọi cung bậc của tiếng cười
cũng như giọng điệu, nội dung tư tưởng của mỗi tác phẩm luôn gắn liền với
người kể chuyện. Nó là yếu tố làm nên cái riêng trong phong cách của
“người kể chuyện giỏi nhất trong cái xứ sở xưa nay truyện kể vốn rất nhiều
và rất hay”.
1.2. Người kể chuyện

Người kể chuyện liên quan mật thiết đến vấn đề điểm nhìn hay nói

viết bằng tiếng Anh như: Daniel Defoe, Samuel Richardson, Henry
Fielding, Laurence Sterne, Frances Brooke hay nhà văn Đức Goethe trong
Nỗi đau khổ của chàng Werther cũng sử dụng ngôi kể này.
Lợi ích của truyện kể ở ngôi thứ nhất là nó kéo theo trực tiếp hoặc gián
tiếp người kể chuyện vào trong câu chuyện mà nó đang kể. Một lợi thế của
ngôi kể này là nó cho phép nhân vật bày tỏ những tình cảm, những suy
nghĩ và những kinh nghiệm nếm trải của mình, độc giả cũng như được đưa
vào nếm trải cùng với người kể chuyện. Ngoài ra, ngôi kể này còn tạo ra
được sự thân mật mang tính chất tự thú, theo đó nó có thể gây xúc động
mạnh. Truyện kể kiểu này được trình bày dưới nhiều dạng: độc thoại nội
tâm (Bút kí dưới hầm của Dostoïevski); độc thoại mang tính chất kịch như
trong Sụp đổ của Camus hoặc rõ rệt hơn, trong Cuộc phiêu lưu của
22

Huckleberry Finn của Mark Twain.
Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất trong nhiều tác phẩm có thể ở ngôi số
nhiều “chúng tôi”, nghĩa là bị vắng mặt nhân dạng mang tính cá nhân,
người kể chuyện đó là một phần của nhóm hành động như một sự thống
nhất. Mặc dù được sử dụng không nhiều, nhưng ngôi thứ nhất số nhiều này
đôi khi lại được sử dụng rất hiệu quả, như một phương tiện gia tăng thêm
sự tập trung lên một hoặc một vài nhân vật trung tâm (Bông hồng cho
Emily của Faulkner).
Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất có thể cũng được nhân lên nhiều cái
“tôi” (Rashōmon của Akutagawa và Âm thanh và cuồng nộ của Faulkner)
mà ở đó mỗi người sẽ kể chính biến cố đó theo một cung cách khác nhau.
Người kể chuyện ngôi thứ nhất có thể là nhân vật trung tâm hoặc nhân vật
gần gũi với nhân vật trung tâm (Đồi gió hú của d‟Emily Brontë hoặc
Gatsby vĩ đại của Francis Scott Fitzgerald, đều được kể bởi một nhân vật
phụ). Truyện kể ở ngôi thứ nhất cũng có thể hướng tới một kiểu độc thoại
nội tâm, như trong Đi tìm thời gian đã mất của Marcel Proust. Toàn bộ

Bóng ma, Trên mặt nước, Ban đêm (Ác mộng), Bên người chết, Một người
điên?, Những mộng mơ, Trong những truyện kể này, người kể chuyện
thường là nhân vật chính của truyện; tự nói lên suy nghĩ qua hành động của
mình khiến câu chuyện gây cảm giác tin cậy hơn. Người kể chuyện là nhân
vật chính trực tiếp tham gia vào các biến cố.
Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất của Maupassant có một số đặc điểm
riêng không thể lẫn:
Thứ nhất, người kể chuyện dẫn dắt một hai câu, rồi trao quyền nói cho nhân
vật xưng “tôi”: “Giăng Briden, một ông già độc thân mà người ta vẫn cho là kẻ
hoài nghi, nói: Những nỗi bất hạnh lớn ít khi khiến tôi buồn.” (Menuet), sau đó
24

toàn bộ câu chuyện sẽ được kể bởi nhân vật “hoài nghi” này;
Thứ hai, người kể chuyện là người chứng kiến câu chuyện: “Những
người điên thường hấp dẫn tôi. Những kẻ do sống trong thế giới bí ẩn của
những giấc mơ kỳ quặc, trong áng mây mù dày đặc của sự rồ dại, ” (Bà
Hermet); hoặc “Xin chú ý, tôi đã chứng kiến tận mắt một thảm kịch kỳ dị
và đau lòng xảy ra rất gần đây, ở Brơ-ta-nhơ, trong một làng nhỏ ở ngoại vi
Pông-l‟Abê” (Lễ rửa tội) Trong truyện ngắn Mưu mẹo, người kể chuyện
xưng tôi kể với cô bệnh nhân về việc ông phải xử lí một chuyện rắc rối xảy
ra với một bệnh nhân cũng là một thiếu nữ vừa mới kết hôn như cô ta.
Nhân lúc ông chồng vắng nhà cô vợ trẻ đưa tình nhân về ngủ trong phòng,
chẳng may anh ta chết ngay trên giường, cô ta chạy đến cầu cứu ông bác sĩ.
Ông đã nhanh trí giải quyết mọi việc một cách êm đẹp. Khi ông bác sĩ kể
xong câu chuyện, cô bệnh nhân hỏi lí do vì sao ông bác sĩ lại kể cho cô ta
nghe chuyện ấy. “Ông bác sĩ cúi chào rất ga lăng. Để sẵn sàng giúp bà nếu
khi nào bà cần” [ ]. Truyện ngắn Berthe, người kể lại câu chuyện là ông
bác sĩ cũng là một nhân vật trong truyện nên những gì nhân vật này kể lại
mang độ tin cậy chính vì ông ta là người trực tiếp tham gia vào những biến
cố của câu chuyện. Ông ta biết rõ tên “Gaston du Bois de Lucine là một tay