Nghệ thuật truyện ngắn Maupassant xét từ góc
độ trần thuật học Nguyê
̃
n Thi
̣
Ha
̉
i Yến Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS. ngành: Văn ho
̣
c nươ
́
c ngoa
̀
i; Mã số: 60 22 30
Người hướng dẫn: PGS.TS. Đa
̀
o Duy Hiê
̣
p
Năm bảo vệ: 2010 Abstract. Khảo sát truyện ngắn của Maupassant. Phân tích một số đoạn nổi bật để
chỉ ra được những nét mới, đặc sắc về nghệ thuật truyện ngắn của ông từ điểm nhìn,

nhất định cho công việc mà tôi đang đảm nhận, đáp ứng với chuyên môn nói chung và sự yêu
mến của cá nhân đối với nhà văn nói riêng.
Maupassant là một trong những tác giả có tác phẩm được giảng dạy ở trường phổ thông;
nên tìm hiểu về truyện ngắn của ông càng toàn diện càng tốt cho việc tiếp cận tác phẩm của
học sinh. Những câu chuyện bình thường, giản dị như một kịch bản nhưng lại mang hình hài,
màu sắc và vận động của chính cuộc sống đã gợi cho tôi những cảm xúc đầy thú vị, giúp ích
trực tiếp cho việc giảng dạy văn học ở phổ thông. Và cũng gợi lên cho bạn đọc những vấn đề
to lớn về tình yêu, hạnh phúc gia đình và xã hội.
Truyện ngắn Maupassant đầy tình thương yêu, trăn trở trước cuộc đời qua những mong ước,
khát khao sao cho con người được hạnh phúc hơn, tình người trở nên ấm áp hơn; nó mang giá trị
nhân văn sâu sắc. Và cái ước mong ấy của Maupassant được thể hiện qua cách khắc hoạ nhân
vật, tạo không gian và từ điểm nhìn của người kể chuyện. Truyện ngắn của ông có một nghệ
thuật cuốn hút thật đặc biệt với người đọc và có thể nói phần nào chúng vẫn còn là những bài học
quý giá cho các nhà văn của chúng ta. Luận văn của chúng tôi mong muốn đi tìm hiểu những nội
dung ẩn chứa bên trong những dáng vẻ đơn sơ, giản dị đó của truyện ngắn Maupassant.
Từ những lý do trên đây, chúng tôi đã chọn đề tài: “Nghệ thuật truyện ngắn Maupassant
xét từ góc độ trần thuật học”.
2. Lịch sử vấn đề
Từ điển Văn học đã khẳng định: “Maupassant nổi tiếng nhất về truyện ngắn, bởi truyện
của ông bộc lộ hiện thực xấu xa: con người ích kỉ, giả dối, tham lam, đê tiện, thậm chí vô
nhân đạo. Maupassant cũng dành ngòi bút của mình cho những con người nhỏ bé, họ là nạn
nhân của xã hội. Càng về sau sáng tác của ông càng bộc lộ thái độ bi quan. “Hầu như truyện
nào cũng thấp thoáng nụ cười châm biến với những sắc thái, cung bậc khác nhau” [28; 1002].
Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi tìm hiểu lịch sử của hai vấn đề sau:
2.1. Vấn đề nghiên cứu khái quát về các tác phẩm của Maupassant:
Nghiên cứu khái quát về các tác phẩm của Maupassant chủ yếu là của các chuyên gia,
nhà nghiên cứu phê bình văn học đầu ngành. Những công trình này đã đặt nền móng cho
những công trình tiếp theo nghiên cứu chuyên sâu về các tác phẩm của nhà văn bậc thầy này
ở nhiều góc độ.
Tác phẩm Chủ nghĩa hiện thực phê phán, tác giả nhấn mạnh vào giá trị nội dung tác

Lời giới thiệu của các dịch giả trong Lịch sử Văn học Pháp thế kỉ XIX - Tuyển tác phẩm
dành cho Maupassant với vẻ đầy yêu mến: “Tài năng xuất sắc trên lĩnh vực truyện ngắn đôi
khi làm lu mờ thành tựu của nhà tiểu thuyết. Với tính giản dị, sự cô đọng, sức khái quát,
những truyện nhỏ của Maupassant “chứa đựng cốt tuỷ của những tập sách mà các nhà tiểu
thuyết khác phải viết thật dày” như Emile Zola đã nhận định” [16; 224-225]
Tác giả Lê Huy Bắc trong Guy de Maupassant - Tuyển truyện đã viết: “Guy de
Maupassant là thiên tài trong lĩnh vực truyện ngắn”, đề tài phong phú “nổi bật nhất là đề tài
về tinh thần yêu nước, nỗi cô đơn sự phản trắc, hạnh phúc cũng như tấm lòng nhân hậu của
con người…”, “thường sử dụng yếu tố hài để châm biếm, đả kích nhưng đằng sau mỗi trang
viết thành công của ông, ta thường thấy sự đổ vỡ và nước mắt” [4;31]. Như vậy ta có thể thấy
Maupassant được nhắc đến qua giáo trình hầu hết mới đề cập đến nội dung lòng nhân đạo và
giá trị hiện thực trong sáng tác của nhà văn này.
Các bài viết của Đào Duy Hiệp đã bước đầu chú ý đến cấu trúc và nghệ thuật xây dựng
nhân vật trong sáng tác của Maupassant. Trong bài nghiên cứu Nhân vật và các mối quan hệ
giữa chúng qua truyện ngắn Bố của Ximông của Guy de Maupassant, tác giả bài viết đã chỉ ra
mối quan hệ của ba nhân vật trong tác phẩm Bố của Ximông, đó là chú bé Simon, chị
Blanchotte và bác thợ rèn Phillippe. “Mối quan hệ này tạo nên một tam giác Cha-Mẹ và con, là
trật tự vũ trụ và con người ở khắp mọi nơi” [13; 146].
2.2. Vấn đề nghiên cứu về nghệ thuật truyện ngắn Maupasant.
Trong Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Maupassant, Đào Duy Hiệp chỉ ra hệ thống
nhân vật xuất hiện trong toàn bộ sáng tác của Maupassant, đó là người nông dân, viên chức
văn phòng, đặc biệt là nhân vật người kể chuyện mang nét rất riêng không giống như những
nhân vật người kể chuyện của các nhà văn cùng thời, trước đó hoặc sau này. Bài viết còn đề
cập đến “tiếng cười” trong tác phẩm của Maupassant, “Bạn đọc có thể bắt gặp sự khôi hài,
châm biếm của Maupassant ở tất cả mọi tác phẩm của ông, tuy mức độ có khác nhau” [13;
153].
Luận văn thạc sĩ khoa học ngữ văn của Nhữ Thị Trúc Linh “Các giọng điệu trong truyện
ngắn của Guy de Maupassant” tìm hiểu về các giọng điệu của truyện ngắn Maupassant, nét
nổi bật làm nên cái riêng của nhà văn này. Luận văn đã chỉ ra giọng điệu phê phán gay gắt,
giọng điệu bi đát, giọng điệu mỉa mai châm biếm đặc trưng của Maupassant qua nhiều truyện

điệu … về nghệ thuật chưa khai thác ở góc độ trần thuật học. Do vậy, hướng nghiên cứu luận
văn của chúng tôi đi vào tìm hiểu nghệ thuật truyện ngắn Maupassant ở một số phương diện:
Nhân vật, điểm nhìn, ngôi kể, miêu tả và trần thuật, mở đầu, kết thúc truyện từ góc độ trần
thuật học để thấy được cái mới đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn của nhà văn.
3. Mục đích, nhiệm vụ .
3.1. Mục đích
Chỉ ra được những đắc sắc nghệ thuật của truyện ngắn Maupassant trên một số phương
diện từ đó góp phần nhìn nhận một cách toàn diện hơn về nghệ thuật truyện ngắn của nhà văn
bậc thầy này
3.2. Nhiệm vụ
Khảo sát các truyện ngắn của Maupassant, qua lí thuyết cần phân tích một số đoạn nổi
bật để chỉ ra được những nét mới, đặc sắc về nghệ thuật truyện ngắn của ông từ điểm nhìn,
ngôi kể đến miêu tả, trần thuật và cách mở đầu, kết thúc truyện.
4. Phạm vi tư liệu nghiên cứu
- Luận văn tập trung khảo sát 45 truyện ngắn của ông đã được dịch, qua bản dịch: Tuyển
tập Guy de Maupassant, Nxb Hội Nhà văn, 2000, Trọng Đức, Ngô Văn Phú, Lê Đức Mẫn,
Trần Thanh Ái, Hướng Minh, Trung Hiếu, Nguyễn Văn Sỹ, Võ Điền, Vũ Đình Bình, Lê
Hồng Sâm dịch.
- Ngoài ra còn đối chiếu với truyện ngắn của các dịch giả khác :
Tuyển tập truyện ngắn Pháp thế kỉ XIX, Nxb. Đại học và trung học chuyên nghiệp, 1986,
Đặng Anh Đào, Lê Hồng Sâm dịch;
Dưới ánh trăng, Nxb. Văn hóa Thông tin Lâm Đồng, 1986, (2 tập), Đỗ Tư Nghĩa, Mạc
Mạc, Hướng Minh, Trung Hiếu, Nguyễn Văn Sỹ, Võ Điền, Lê Hồng Sâm dịch;
Guy de Maupassant, Tập truyện Guy de Maupassant, Nxb. Tổng hợp Hậu Giang, 1988,
Trần Thanh Ái dịch
- Vấn đề lý thuyết: Ngoài một số sách công cụ bằng tiếng Việt, được người hướng dẫn
cung cấp những tư liệu dịch từ tiếng nước ngoài.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để làm nổi rõ vấn đề liên quan đến đề tài chúng tôi thực hiện một số phương pháp nghiên
cứu như: Phê bình cấu trúc; phê bình xã hội học lịch sử; khảo sát, thống kê, phân tích, tổng

10. M.Gorki, (1965), Bàn về văn học, Tập 2, Nxb Văn học.
11. Guy de Maupassant, (1986), Dưới ánh trăng, NXB. Văn hóa Thông tin Lâm Đồng, (2
tập), Đỗ Tư Nghĩa, Mạc Mạc, Hướng Minh, Trung Hiếu, Nguyễn Văn Sỹ, Võ Điền,
Lê Hồng Sâm dịch.
12. Guy de Maupassant, (1988), Tập truyện Guy de Maupassant, Nxb. Tổng hợp Hậu
Giang, Trần Thanh Ái dịch.
13. Đào Duy Hiệp (2001), Thơ truyện và cuộc đời: Phê bình - Tiểu luận, Nxb Hội nhà
văn.
14. Đào Duy Hiệp (2008), Phê bình văn học từ lí thuyết hiện đại, Nxb. Giáo dục.
15. Viên ngọc gia bảo - Truyện hay thế giới (2003), Nxb. Văn nghệ Tp Hồ Chí Minh,
Phạm Huy Kỳ dịch.
16. Lịch sử Văn học Pháp thế kỉ XIX (1997) - Tuyển tác phẩm, Nxb. Thế giới.
17. Lịch sử Văn học Pháp thế kỉ XIX (2005) - Tuyển tác phẩm, Nxb. ĐHQG - HN.
18. Phương Lựu (Chủ biên), (2002), Lí luận văn học, Tái bản lần 2, Nxb Giáo dục.
19. Hoàng Nhân, Nguyễn Ngọc Ban, Đỗ Đức Hiểu, (1979) Lịch sử văn học phương Tây,
Nxb Giáo dục.
20. Vương Trí Nhàn (1998), Sổ tay truyện ngắn, Nxb Hội nhà văn.
21. X.M Pêtơrôp (1986), Chủ nghĩa hiện thực phê phán ở phương Tây, Nxb Đại học và
Trung học chuyên nghiệp (Nguyễn Đức Nam, Phạm Văn Trọng, Anh Đào dịch).
22. Lê Hồng Sâm - Đặng Thị Hạnh (1981), Văn học lãng mạn và hiện thực phương Tây thế kỉ
XIX, Nxb Đại học và Trung học chuyên nghiệp Hà Nội.
23. Lưu Đức Trung (Chủ biên), (2003) Tác gia, tác phẩm văn học nước ngoài trong nhà
trường, Tái bản lần 2, Nxb Giáo dục.
24. Phùng Văn Tửu, Lê Hồng Sâm (Chủ biên), (2005) Lịch sử văn học Pháp thế kỉ XVIII
và thế kỉ XIX, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
25. Phùng Văn Tửu, (1996) Một phương diện của truyện ngắn, Tạp chí Văn học, số 2.
26. Tuyển tập truyện ngắn Pháp thế kỉ XIX (1986), Nxb. Đại học và trung học chuyên
nghiệp, Đặng Anh Đào, Lê Hồng Sâm dịch.
27. Tuyển tập Guy de Maupassant, (2000), Nxb. Hội Nhà văn, Trọng Đức, Ngô Văn Phú,
Lê Đức Mẫn, Trần Thanh Ái, Hướng Minh, Trung Hiếu, Nguyễn Văn Sỹ, Võ Điền,