Sáng kiến kinh nghiệm : Phương pháp dùng dụng cụ trực quan trong day học môn lịch sử lớp7
Sáng kiến
Phương pháp dùng dụng cụ trực quan trong day học môn lịch sử lớp 7
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1/ à Ý nghĩa khoa học
Như chúng ta được biết, con đường nhận thức ngắn nhất sẽ là con đường
“ Đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng”, và phương tiện hết ức cần
thiết để đi được trên “ Con đường” nhận thức này chính là các “ Dụng cụ trực
quan”.
Đặc biệt trong hướng dạy học mới hiện nay, “ Hướng tích cực hoá hoạt
động học tập của học sinh”, yêu cầu người giáo viên phải biết tạo điều kiện cho
học sinh tự tìm tòi, khai thác kiến thức, biết điều khiển hoạt động nhận thức của
mình bằng các “ Dụng cụ trực quan”, chính vì thế mà “ Dụng cụ trực quan” đã
trở thành một nhân tố khá quan trọng trong hoạt động dạy học, vì nó vừa là
phương tiện giúp học sinh khai thác kiến thức, vừa là nguồn tri thức đa dạng,
phong phú.
2/ Ý nghĩa thực tiễn:
Xuất phát từ tình hình thực tế đất nước, đặc biệt là trước công cuộc cách
mạng khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển như vũ bão, việc chỉnh lý chương
trình giáo dục và thay đổi nội dung sách giáo khoa là một vấn đề rất cấp thiết
và vô cùng quan trọng. Chính vì thế mà năm học 2003-2004 cả nước ta đã và
đang ra sức thực hiện việc thay đổi chương trình giáo dục ở các khối lớp 1, 2 và
6,7. Nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong giáo dục, bỡi lẽ
“ Giáo dục là quốc sách hàng đầu”.
Người thực hiện Văn Ninh: Đơn vị: THCS Bạch Liêu (st)
1
Sáng kiến kinh nghiệm : Phương pháp dùng dụng cụ trực quan trong day học môn lịch sử lớp7
Nhằm để thực hiện tốt mục tiêu giáo dục và chương trình giáo dục đổi
mới hiện nay, người giáo viên cần phải đổi mới phương pháp dạy học cho phù
hợp với hướng dạy học “ Lấy học sinh làm trung tâm”. Một trong những phương
pháp đặc trưng bộ môn Lịch sử là phương pháp “ Sử dụng dụng cụ trực quan”

+ Các nguồn trí thức từ dụng cụ trực quan chưa thực sự hấp dẫn đối với
các em. Do đó không gây hứng thú học tập, không có khả năng phát triển tư
duy.
+ Chưa tạo cho học sinh các kỹ năng Lịch sử quan trọng như: Đọc, chỉ,
bản đồ, phân tích các sự kiện
III. NHỮNG BIỆN PHÁP MỚI ĐÃ THỰC HIỆN:
Để cải tiến phương pháp giảng dạy phù hợp với chương trình giáo dục
mới ở bộ môn Lịch sử , thiết bị các trường học đã trang bị khá đầy đủ các loại
dụng cụ trực quan, chủ yếu là các loại sau:
- Hình vẽ, tranh, ảnh.
- Mô hình.
- Bản đồ, biểu đồ.
- Băng video.
Đối với các loại phương tiện này thì người giáo viên địa lý cần có phương
pháp sử dụng như thế nào.
1/ Đối với hình vẽ, tranh, ảnh:
a) Đối với hình vẽ:
Có thể là hình vẽ được giáo viên chuẩn bị trước, ( như hình vẽ minh hoạ
các sự kiện lịch sử , )
Người thực hiện Văn Ninh: Đơn vị: THCS Bạch Liêu (st)
3
Sáng kiến kinh nghiệm : Phương pháp dùng dụng cụ trực quan trong day học môn lịch sử lớp7
Đối với hình vẽ: Ta cần cho học sinh tiến hành theo các bước sau:
- Đọc tên và cho biết các sự kiện lịch sử trên hình vẽ .
- Tìm hiểu mốc thời gian diễn ra sự kiện lịch sử, địa phương diễn ra sự
kiện đó .
- Rút ra nguyên nhân ý nghĩa, bài học lịch sử từ sự kiện đó
- b) Tranh ảnh Lịch sử :
- Đối với giáo viên: Tham khảo sưu tầm nhiều tranh ảnh, tư liệu lịch sử
có liên quan đến tiết dạy để minh hoạ trên lớp .

- Đọc tên bản đồ để biết đối tượng địa lý được thể hiện trên bản đồ là gì.
- Hiểu bản đồ , đọc được bản chú giải để biết cái người ta thể hiện đối
tượng đó trên bản đồ như thế nào, bằng các ký hiệu gì ? Bằng màu sắc gì?
- Xác định vị trí, phương hướng của các địa điểm trên bản đồ.
- Cao hơn nữa giáo viên hướng dẫn học sinh biết dựa vào bản đồ, kết hợp
với các kiến thức địa lý để phân tích, so sánh, giải thích các mối quan hệ địa lý
giữa các đối tượng.
“ Mở đầu bằng bản đồ và kết thúc bằng bản đồ”
b) Biểu đồ:
Trong giảng dạy địa lý có nhiều loại biểu đồ nhưng đối với Địa lý 6 thì
các em mới chỉ làm quen với loại biểu đồ khí hậu: biểu đồ nhiệt độ, lượng mưa.
- Đối với loại biểu đồ này ta cần cho học sinh nắm được yếu tố nào được
thể hiện trên biểu đồ.
- Đặc điểm của các yếu tố địa lý qua biểu đồ.
- Thông qua biểu đồ giúp học sinh nhận xét, phân tích.
- Bước đầu tập cho học sinh xây dựng được các biểu đồ khí hậu đơn giản.
4/ Băng video:
Là loại phương tiện và thiết bị kỹ thuật hiện đại, tạo cho học sinh có
những phương pháp học tập mới, biết quan sát, nghe, nhìn; có khả năng lĩnh hội
Người thực hiện Văn Ninh: Đơn vị: THCS Bạch Liêu (st)
5
Sáng kiến kinh nghiệm : Phương pháp dùng dụng cụ trực quan trong day học môn lịch sử lớp7
kiến thức với chất lượng cao, tốc độ nhanh. Với loại phương tiện này người giáo
viên đòi hỏi phải có sự chuẩn bị công phu: Phòng tối, tivi, đầu video và cơ bản
là phải hướng dẫn, chỉ đạo tốt học sinh mới lĩnh hội chắc kiến thức.
IV. CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN KHI SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN
TRỰC QUAN:
1/ Phải căn cứ vào mục đích, nhiệm vụ, nội dung và hình thức của các loại
bài học để lựa chọn dụng cụ trực quan cho thích hợp, không nên dùng quá nhiều
dụng cụ trực quan cho một tiết dạy.

em, biết liên hệ thực tế.
* Kết quả cụ thể:
Đây là năm thứ hai áp dụng việc thay sách giáo khoa, nên đa số các em
có ý thức chuẩn bị tốt sách, vở, dụng cụ bộ môn.
+ 100% học sinh có sách giáo khoa, sách bài tập thực hành, sách tham
khảo.
+ 90% học sinh thích học bộ môn Lịch sử
Qua áp dụng một số lớp điển hình có kết quả như sau:
Lớp
Sĩ
số
Giỏi Khá Trung bình Yếu TB trở lên
SL TL % SL TL % SL TL % SL TL % SL TL %
6a 43
13 30,2 15 34,9 14 32,6 1 2,3 42 97,7
6b 46
1021,7 17 37,0 17 37,0 2 2 4,3 44 95,7
6c 43
13 30,2 15 34,9 14 32,6 1 2,3 42 97,7
7c 46
1021,7 17 37,0 17 37,0 2 2 4,3 44 95,7
7a
7b
Người thực hiện Văn Ninh: Đơn vị: THCS Bạch Liêu (st)
7
Sáng kiến kinh nghiệm : Phương pháp dùng dụng cụ trực quan trong day học môn lịch sử lớp7
VI . KẾT LUẬN :
Người thực hiện Văn Ninh: Đơn vị: THCS Bạch Liêu (st)
8
Sáng kiến kinh nghiệm : Phương pháp dùng dụng cụ trực quan trong day học môn lịch sử lớp7