NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM RỐI LOẠN CẦM MÁU ĐÔNG MÁU Ở
BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA
TỈNH QUẢNG NAM
Nguyễn Minh Tuấn*, Bùi Thị Hà Thanh*, Nguyễn Đức Quý **
*Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Nam, **Bệnh viện Đa khoa TP Huế
ĐẶT VẤN ĐỀ
Đái tháo đường là một trong những rối loạn trao đổi chất đặc trưng bởi tăng đường
huyết mạn tính với các rối loạn chất béo, carbonhydrate và protein mà nguyên nhân là do
cơ thể thiếu hụt hoặc sử dụng chất insulin một cách không đúng mức đã gây nên những
rối loạn mạn tính trong cở thể [1].
Hiện nay bệnh đái tháo đường được chia làm 2 loại chính: đái tháo đường type 1
và type 2 [3]. Cả 2 type của bệnh đề làm cho lượng đường trong máu luôn tăng cao. Điều
này gây nên những thay đổi tính chất vậy lý của máu.
Đông cầm máu là biểu hiện của quá trình sinh học và sinh hoá, là sự thay đổi tình
trạng vật lý của máu làm cho máu chuyển từ dạng lỏng sang dạng rắn. Sự biến chuyển
này nhằm mục đích cuối cùng là hạn chế sự mất máu ở nơi có tổn thương.
Trong cơ thể luôn luôn tồn tại hai hệ thống một bên có xu hướng làm đông, một bên
có xu hướng hạn chế làm đông nhờ sự cân bằng sinh lý. Một khi sự cân bằng sinh lý này
mất đi sẽ dẫn đến hậu quả tắc mạch do huyết khối hoặc máu chảy kéo dài [6], [7].
Ở bệnh nhân đái tháo đường do nồng độ glucose máu tăng cao và kéo dài đã ảnh
hưởng tới sự cân bằng sinh lý giữa quá trình đông máu và ức chế đông máu và đây cũng
là nguyên nhân dẫn đến những biến chứng ở bệnh nhân đái tháo đường. Nhận thức được
tính nguy hiểm của vấn đề này chúng tôi đã chọn đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm rối loạn
cầm máu đông máu ở bệnh nhân đái tháo đường tại Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Quảng
Nam” với hai mục tiêu:
1. Nghiên cứu đặc điểm các rối loạn cầm máu, đông máu ở bệnh nhân đái tháo đường.
2. Khảo sát mối tương quan giữa một số yếu tố đông máu của huyết tương với nồng độ
HbA1c.
I. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Nhóm bệnh nhân nghiên cứu

Nhận xét: Có sự liên quan có ý nghĩa thống kê giữa quá trình kiểm soát đường
huyết với xét nghiệm D-Dimer.
2.2. MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA CÁC YẾU TỐ ĐÔNG MÁU VỚI NỒNG ĐỘ
HbA1c
Bảng 2.3. Mối tương quan giữa các yếu tố đông máu đường nội sinh, ngoại sinh với
nồng độ HbA1c
Xét nghiệm
Nồng
độ Hba1c
Fibrinogen APTT PT
Bệnh lý
n (%)
Bình
thường
n (%)
Bệnh lý
n (%)
Bình
thường
n (%)
Bệnh lý
n (%)
Bình
thường
n (%)
Tối ưu
4
(3,8)
22
(21,2)

17
(16,3)
35
(33,7)
Tổng
18
(17,3)
86
(82,7)
55
(52,9)
49
(47,1)
22
(21,1)
82
(87,9)
r = 0,4; p < 0,05 r = - 0,4; p < 0,05 r = - 0,3; p < 0,05
Nhận xét:
Có mối tương quan thuận giữa hàm lượng fibrinogen với nồng độ HbA1c.
Có mối tương quan nghịch giữa thời gian đông máu PT, APTT với quá trình kiểm
soát đường huyết.
Bảng 2.4. Mối tương quan giữa nồng độ HbA1c với thời gian đông máu Howell và thời
gian máu chảy TS
Xét nghiệm
Nồng độ HbA1c
Howell TS
Bệnh lý
n (%)
Bình thường

29
(27,9)
Tổng
26
(25,0)
78
(75,0)
36
(34.6)
68
(65,4)
r = - 0,3; p < 0,05 r = - 0,2; p < 0,05
Nhận xét:Có mối tương quan nghịch giữa quá trình kiểm soát đường huyết và thời
gian đông máu Howell và thời gian máu chảy TS.
2.3. SO SÁNH GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN HUYẾT KHỐI CỦA CÁC XÉT NGHIỆM
FIBRINOGEN, APTT, PT VỚI D – DIMER
Bảng 2.5. So sánh độ chính xác và tính điểm cắt của các xét nghiệm đông máu trong
chẩn đoán huyết khối
Xét nghiệm
UAC
%
95% CI
Điểm
cắt
Độ
nhạy %
Độ đặc
hiệu %
p
Fibrinogen g/l 89,7 0,8 - 0,9 > 4,5 87,5 95,5 < 0,05

3.2.3. Mối tương quan giữa thời gian đông máu (PT) với nồng độ HbA1c
Trong bệnh lý đái tháo đường thì có sự tăng nồng độ các yếu tố phụ thuộc vitamin
K [4], [5]. Chúng tôi nghĩ rằng đây cũng là nguyên nhân làm tăng nồng độ các yếu tố
đông máu phụ thuộc vitamin K. Điều này gây giảm thời gian đông máu PT ở bệnh nhân
đái tháo đường trong nghiên cứu của chúng tôi.
3.2.4. Mối tương quan giữa thời gian máu chảy TS với nồng độ HbA1c
Nhiều nghiên cứu về tăng chức năng tiểu cầu như tăng khả năng bám dính, tăng
kích thước, tăng khả năng sản xuất các yếu tố đông máu bên trong tiểu cầu…Có ba
nguyên nhân chính giải thích cho bất thường chức năng của tiểu cầu trong bệnh đái tháo
đường, đó là:
- Kích thước tiểu cầu lớn được tổng hợp trong tuỷ xương.
- Tiểu cầu được hoạt hoá khi tiếp xúc với môi trường có nồng độ đường cao.
- Tiểu cầu bị kích hoạt do thành mạch bị tổn thương.
3.2.5. Mối tương quan giữa thời gian đông máu Howell và nồng độ HbA1c
Thời gian đông máu Howell được xem là một xét nghiệm kiểm chứng cho thời gian
máu chảy TS và thời gian đông máu APTT. Vì vậy khi có sự thay đổi thời gian máu chảy
TS và thời gian đông máu APTT cũng ít nhiều ảnh hưởng tới thời gian đông máu Howell.
3.3. SO SÁNH GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN HUYẾT KHỐI CỦA CÁC XÉT NGHIỆM
FIBRINOGEN, APTT, PT VỚI D – DIMER
Xét nghiệm
UAC
%
95% CI
Điểm
cắt
Độ
nhạy %
Độ đặc
hiệu %
p

cuagulation, The New England Journal of Medicine, 341 (8), pp. 586 - 592.
7. Taylor F.B. J., Toh C.H., Hook W. K., Wada H., Levi M. (2001), Scientific and
standardization committee communication: Towards a definition, clinical and
laboratory criteria, and a scoring system for disseminate intravascula coagulation,
Thromb Haemost, 86, pp. 1327 - 1330.
8. Zhao Y., Zhang J., Zhang J., Wu J. (2011), Diabetes mellitus is associated with
shortened activated partial thromboplastin time and increased fibrinogen values, Plos
One, 6 (1), pp. 1 - 3.