HCăVINăCHệNHăTRăQUCăGIAăHăCHệăMINH
VÕăVNăLI
QU¶N Lý NHµ N¦íC §èI VíI §ÊT §¤ THÞ
CñA THµNH PHè §µ N½NG
:ăQunălỦăkinhăt
: 62 34 04 10
LUNăỄNăTINăSăKINHăTă
1.ăTínhăcpăthităcaăđătƠiă
t đô th là nn tng phát trin đô th, là mt trong nhng ngun ni
lc quan trng hàng đu ca s nghip công nghip hoá, hin đi hoá) (CNH,
HH), đô th hoá, không ch đ đáp ng nhu cu v mt bng, mà còn là
hàng hoá đc bit đ khai thác, to ra ngun vn đu t xây dng và phát
trin đô th.
à Nng là mt trong nhng đa phng có tc đ đô th hoá nhanh
nht c nc, din tích đt đô th tng nhanh t 6000 ha thi đim trc nm
1997, đn nm 2012 din tích đt đô th ca thành ph tng lên 24.554,33 ha.
Bên cnh đó, cùng vi các đ án xây dng theo quy hoch đã làm cho b mt
đô th đc đi mi khang trang, hin đi. c bit, k t khi tr thành thành
ph trc thuc trung ng (nm 1997), à Nng đã đt đc nhng thành
tu to ln trong công cuc chnh trang, phát trin đô th. Kt cu h tng kinh
t - xã hi (KT-XH), không gian đô th đc quy hoch bài bn, hin đi và
tip tc đc đu t khá mnh vi nhiu công trình quy mô ln, làm thay đi
din mo đô th, góp phn tng cng giao thng, kt ni, thúc đy phát
trin KT-XH ca Vùng. Trong qun lý nhà nc (QLNN) đi vi đt đô th,
à Nng là mt trong nhng đa phng có nhiu phng pháp qun lý mi,
sáng to trong qun lý đt đô th nh: thng nht thu hi đt theo quy hoch;
góp đt và điu chnh li đt khi thc hin các d án giao thông và chnh
trang đô th, m rng din tích thu hi dc theo 2 bên đng, ly qu đt
sch “bán” cho nhà đu t, to ngun thu ln cho ngân sách; đc bit là c
ch gii phóng mt bng, gii to, đn bù đt đai cho nhng cá nhân, t chc
phi di di
Mc dù vy, do nh hng ca quá trình CNH, HH và đô th hoá,
QLNN đi vi đt đô th trên đa bàn thành ph à Nng còn nhiu hn
ch, đó là:
2
- S phát trin ca th trng đt đô th vt qua s phát trin ca đô
- H thng hoá có b sung c s lý lun v đt đô th và QLNN đi vi
đt đô th ca chính quyn cp tnh, thành ph trc thuc trung ng
(TTTW).
- Phân tích, đánh giá thc trng QLNN đi vi đt đô th ca thành ph
à Nng, rút ra nhng kt qu đt đc, hn ch và nguyên nhân.
- xut quan đim và mt s gii pháp nhm hoàn thin QLNN đi
vi đt đô th ca thành ph à Nng trong thi gian đn nm 2020.
3.ăiătngăvƠăphmăviănghiênăcu
đ tài lun án là QLNN đi vi đt đô th ca
chính quyn cp tnh, thành ph gn vi đc thù ca mt thành ph ven bin
min Trung nh thành ph à Nng đt trong mi quan h vi các c quan
nhà nc trung ng.
- Tp trung nghiên cu QLNN đi vi đt đô th trong phm vi ranh
gii đô th ca thành ph à Nng.
- Thi gian nghiên cu thc trng QLNN đi vi đt đô th ch yu t
khi Lut t đai sa đi nm 2003 đn nay.
- Các gii pháp đ xut đn nm 2020, tm nhìn đn nm 2030.
4.ăPhngăphápănghiênăcu
- S dng các phng pháp ca ch ngha duy vt bin chng, duy vt
lch s, phng pháp tru tng hoá khoa hc đ phân tích các vn đ lý
lun và thc tin v QLNN đi vi đt đô th.
- S dng các phng pháp thng kê, phân tích, lôgíc kt hp vi lch
s, tng kt, đánh giá vic thc hin các ni dung QLNN đi vi đt đô th
thành ph à Nng.
4
- tài s dng 160 phiu kho sát điu tra (đc thc hin các qun
Sn Trà, Ng Hành Sn, Cm L, Liên Chiu) đ đánh giá mc đ hài lòng
ca ngi dân v QLNN đi vi đt đô th ca thành ph à Nng.
1.1.1.ăCácănghiênăcuăvăđtăđôăth
1.1.2.ăCácăcôngătrìnhănghiênăcuăvăqunălỦănhƠăncăđiăviăđtă
đôăthăăncăngoƠi
Mt là, nghiên cu qun lý nhà nc đi vi đt đô th trên lnh vc
hoàn thin h thng chính sách, pháp lut v đt đô th.
Hai là, nghiên cu qun lý nhà nc đi vi đt đô th trên lnh vc
hoàn thin công c quy hoch s dng đt.
Ba là, nghiên cu qun lý nhà nc đi vi đt đô th trên lnh vc
nâng cao hiu qu qun lý s dng loi đt này.
1.2.ă CỄCă CỌNGă TRỊNHă NGHIểNă CUă TRONGă NCă Cịă
LIểNăQUANăNăăTÀIăLUNăỄN
1.2.1.ăCácănghiênăcuăvăđtăđôăth
1.2.2.ăCácănghiênăcuăvăqunălỦănhƠăncăđiăviăđtăđôăth
Mt là, nhng công trình nghiên cu có ni dung QLNN trên lnh vc
hoàn thin h thng chính sách, pháp lut v đt đô th.
Hai là, nghiên cu QLNN trên lnh vc hoàn thin các ni dung QLNN
đi vi đt đô th.
Ba là, các đ tài nghiên cu có liên quan đn QLNN đi vi đt đô th
ca thành ph à Nng.
1.3.ăNHNGăKTăQUăTăCăVÀăNHNGăVNăăCNă
TIPăTCăNGHIểNăCU
1.3.1.ăNhngăktăquăđtăđc
6
Mt là, theo các tác gi, do giá tr ca đt đô th cao, nên có vai trò là
ngun lc tài chính quan trng trong phát trin đô th, là mt trong 4 ni
dung chính trong chin lc phát trin đô th bn vng.
Hai là, các tác gi đu thng nht rng th ch, chính sách, pháp lut v
đt đô th là nhân t cu thành nên h thng qun lý đt đô th và cng là các
yu t tác đng đn s vn hành ca th trng đt đô th. Do đó, đ nâng cao
THÀNHăPHăTRCăTHUCăTRUNGăNG
2.1.ă NHNGă VNă ă CHUNGă Vă Tă Ọă THă THÀNHă PHă
TRCăTHUCăTRUNGăNG
2.1.1.ăKháiănim,ăđcăđimăvƠăphơnăloiăđtăđôăthă
Trên c s các quan nim khác nhau v đt đô th, tác gi đa ra khái
nim v đt đô th: đt đô th bao gm mt đt, mt nc và khong không
gian nht đnh bên trên và bên di nm ni thành hoc ngoi thành
nhng đã đc quy hoch thì s dng và qun lý nh đt đô th.
t đô th, ngoài các đc đim chung ca đt đai t nhiên, còn có các
đc đim riêng sau:
Mt là, đt đô th thng đi đôi vi h thng kt cu h tng (KCHT)
nht đnh.
Hai là, đt đô th có tính khan him hn so vi đt nông thôn.
Ba là, giá tr s dng và hiu ích đu t ca đt đô th có tính lâu dài và
tính tích lu.
Bn là, đt đô th là đi tng giao dch ch yu trong th trng bt
đng sn (BS).
Nm là, trong thi đi ngày nay, đt đô th có th đc s dng kinh
doanh nông nghip theo hng công ngh cao.
- Phân loi theo mc đích s dng đt đô th
- Phân loi theo c cu quy hoch đô th, đt đô th
8
- Phân loi cn c vào ngha v tài chính ca ngi SD
2.1.2.ăVaiătròăcaăđtăđôăth
Mt là, đt đô th có giá tr cao là ngun lc quan trng, huy đng
ngun vn ln ti ch phát trin kinh t đô th.
qun, huyn và phng, xã.
2.2.1.3.
Th nht, góp phn trin khai ch trng, chính sách ca ng và
Nhà nc v đt đai.
Th hai, QLNN đi vi đt đô th thành ph TTTW góp phn bo v
quyn s hu nhà nc đi vi đt đai, bo v quyn và li ích hp pháp ca
ngi SD, phân phi và phân phi li đt đai cho phù hp vi tình hình
phát trin KT-XH tng thi k, đng thi góp phn điu tit các ngun li t
đt đai.
Th ba, QLNN đi vi đt đô th cp thành ph TTTW góp phn
n đnh và công bng trong vic s dng đt đô th.
Th t, QLNN đi vi đt đô th cp thành ph TTTW góp phn tng
cng hiu qu và tính bn vng ca vic s dng, khai thác đt đai.
Th nm, QLNN đi vi đt đô th đm bo ngun thu cho ngân sách
thành ph.
Mt là, đm bo tp trung thng nht ca Nhà nc.
Hai là, thc hin đúng quy hoch, k hoch s dng đt và đúng mc
đích s dng đt.
Ba là, kt hp hài hoà các li ích.
Bn là, tit kim và hiu qu.
Nm là, kt hp quyn s hu và quyn s dng đt đô th.
10
2.2.2.ă Niă dungă qună lỦă nhƠă ncă điă viă đtă đôă thă caă chínhă
quynăthƠnhăphătrcăthucăTrungăng
QLNNăđiă
viăđtăđôă
thăthƠnhă
phăTTTW 11
Nm là, ý thc chp hành và trình đ ca ngi dân, t chc, doanh
nghip trên đa bàn thành ph.
2.3.ă KINHă NGHIMă QUNă Lụă Tă Ọă THă CAă MTă Să
THÀNHăPHăTRểNăTHăGII,ăTRONGăNCăVÀăBÀIăHCăRÚTă
RAăCHOăTHÀNHăPHăÀăNNG
2.3.1.ăQunălỦăđtăđôăthăcaămtăsăthƠnhăphătrênăthăgii
2.
2.3.2.ă Qună lỦă đtă đôă thă caă mtă să thƠnhă phă trcă thucă
Trungăng
2.3.3.ăăBƠiăhcăvăqunălỦăđtăđôăthărútăraăchoăthƠnhăphăƠăNng
Th nht, cn xây dng c s d liu đt đô th theo hng hin đi,
theo mô hình h thng thông tin đt đai ca thành ph H Chí Minh, xây
dng phát trin 3 cp (thành ph; các qun, huyn, th xã và xã, phng, th
trn). Kt hp vi kinh nghim ca thành ph Xingapo, khi xây dng h
thng thông tin đt đai có s phi hp cht ch gia các c quan tài nguyên,
xây dng, giao thông, thu ca thành ph đ c s d liu luôn đc bo
trì, cp nht, tit kim chi phí đu t và th hin đy đ thông tin.
Th hai, quy hoch đt đô th cn linh hot và phù hp vi s phát
trin ca đô th. Kinh nghim ca Xingapo là dành qu đt đ hình thành
các trc trung tâm đa chc nng v thng mi, tài chính, ngân hàng; các
IăVIăTăỌăTHăCAăTHÀNHăPHăÀăNNG
3.1.ăIUăKIN,ăTHCăTRNGăVÀăTIMăNNGăT ỌăTHă
CAăTHÀNHăPHăÀăNNG
3.1.1.ăiuăkinătănhiên,ăkinhăt,ăxưăhiăthƠnhăphăƠăNng
3.1.2.ăThcătrngăăđtăđôăthăcaăthƠnhăphăƠăNng
Là thành ph ven bin min Trung, đt đô th thành ph à Nng
ch yu đc hình thành t đt nông nghip, đc bit là đt lúa rt ít
(3.200ha), còn phn ln là đt vn, đt gò đi, đt bãi cát, Theo kt qu
kim kê đt ca S TNMT thành ph à Nng, din tích đt đô th ca
thành ph nm 2012 là 24.352,06 ha, chim 18,94% din tích t nhiên, bao
gm 6 qun ca thành ph, trong đó ch yu là đt phi nông nghip có
din tích 13.676,97 ha, còn li là đt nông nghip 9.608,06 ha, đt cha s
dng 1.067,02 ha.
3.2.ă QUNă Lụă NHÀă NCă Iă VIă Tă Ọă THă CAă
THÀNHăPHăÀăNNG
3.2.1.ăThcătrngăqunălỦănhƠăncăđiăviăđtăđôăthăcaăthƠnhă
phăƠăNngă
Thành ph đã ba ln lp và điu chnh QHKH SD 5 nm (t nm
2006 đn nm 2010) và điu chnh quy hoch SD thi k 2004 - 2010;
quy hoch SD thi k 2006 - 2010. Thành ph đã duyt quy hoch SD
đn nm 2010 cho 06/06 qun. Riêng cp phng, thành ph mi trin
khai đc 4/56 phng thí đim lp quy hoch,…
14
-
vi các h b gii to nhng cha nhn đc đt tái đnh c hoc mi nhn
nhng cha kp xây nhà,
-
15
T nm 2003 - 2011, thành ph đã thu hi, giao đt, cho thuê đt đi
vi 1.061 công trình, d án vi din tích 17.534 ha, tng s tin SD thu
đc là 25.271,376 t đng. Trong đó giao đt đ thc hin các công trình,
d án tái đnh c, đu t xây dng KCHT đ khai thác qu đt trên 200 d
án, tng đng 2.960,7 ha vi tng vn đu t 12.630 t đng, đã to ra
đc 346,4 ha qu đt sch đ to vn đu t và 83.142 lô đt đ b trí tái
đnh c (tng đng 911,2 ha). Tng s tin thu t đt đai t nm 2003
đn nay khong 20.000 t đng.
-
-
à Nng hin có by qun, huyn; gm 45 phng và 11 xã. Ti mi
qun, huyn có mt Phòng TNMT thuc UBND qun, huyn, có chc
nng tham mu giúp UBND qun, huyn trong công tác QLNN v đt đai,
tài nguyên nc, tài nguyên khoáng sn, môi trng, bin, hi đo và
chu s hng dn, kim tra v chuyên môn, nghip v ca S TNMT. Ti
66 xã, phng ca thành ph đu có công chc đa chính - xây dng tham
mu giúp UBND phng, xã thc hin QLNN v TNMT trên đa bàn và
chu s hng dn, kim tra v chuyên môn, nghip v ca Phòng TNMT
qun, huyn.
(i) Thc trng kim tra, kim soát vic thc thi quy đnh pháp lut v
đt đai
V mc đ thc hin quy hoch SD, thành ph đã trin khai xây
QHKH SD theo đúng quy hoch, k hoch đã đc Chính ph phê
duyt, nh đó, hn 95.000 h dân chp nhn gii to, di di nhà ca giao
đt đai, đ phc v quá trình CNH, đô th hoá, chnh trang đô th, xây dng
thành ph vn minh, hin đi, đáp ng yêu cu ca mt thành ph đ kinh
t trng đim min Trung trong thi k CNH, HH đt nc.
17
Hiu qu v mt xã hi: thông qua QLNN v đt đô th góp phn gii
phóng ngun lc đt đai cho đu t xây dng kt cu h tng và phát trin
các loi hình dch v - du lch có ý ngha tích cc v mt xã hi. T ch c
thành ph ch có hn 360 con đng có tên, sau 12 nm chnh trang đô th
đã tng lên hn 1.260 con đng có tên. Hàng trm khu đô th, hàng nghìn
khu, cm dân c mi ra đi. Din mo ca thành ph thay đi tng ngày,
cuc sng ca ngi dân đc ci thin, nâng lên rõ rt. Thu nhp bình
quân đu ngi dân ngày mt tng cao: nm 2000 đt 6,9 triu
đng/ngi, nm 2005 là 14,8 triu đng/ngi, đn nm 2011 đã đt mc
41 triu đng/ngi (tng gp 6 ln so vi nm 2000).
Hiu qu v mt kinh t: T nm 2003 đn nay, thành ph đã thu
hi, giao đt, cho thuê đt đi vi 1.061 công trình, d án vi din tích
17.534 ha, tng s tin SD thu đc là 25.271,376 t đng; đã to ra
đc 346,4 ha qu đt sch đ to vn đu t và 83.142 lô đt đ b trí tái
đnh c.
Bn vng trong qun lý: Vi c ch, gim 10% tin SD khi np
tin ngay, h tr chi phí di chuyn, cho n tin tin SD (đi vi h
gia đình nghèo, chính sách); m rng din tích thu hi đt dc theo 2
bên đng to qu đt sch "bán" cho nhà đu t; các nhà đu t ln đu
sn sàng ng trc vn đ chính quyn đa phng trin khai công tác
thu hi đt,
ca thành ph trong nhng nm qua là không tng xng vi ch trng
đy mnh giao đt thông qua đu giá QSD mà Chính ph phê duyt.
Xét v khía cnh bn vng, công tác nghiên cu, đu t tin b khoa
hc và công ngh thông tin, công ngh mi vào QLNN v đt đai vn còn
hn ch.
19
- Quá trình CNH, HH, đô th hoá đã bc l mt s vng mc, mâu
thun mt s lnh vc, nht là qun lý đô th, qun lý đt đô th nh:
công tác QHKH SD, gii phóng mt bng, b trí tái đnh c cha phù
hp vi tình hình thc t, gây nhiu khó khn trong vic trin khai thc
hin nhim v phát trin KTXH ca thành ph.
- Quy đnh ca pháp lut còn nhiu bt cp, xa thc t, chng chéo và ít
rõ ngha dn đn nhiu cách hiu khác nhau và b li dng chy chính sách.
- Vit Nam nói chung và thành ph à Nng nói riêng đang hng
ti mt nn kinh t th trng và hi nhp ngày càng sâu rng vi nn kinh
t th gii. Tuy nhiên, qui hoch, k hoch s dng đt còn mang tính
mnh lnh, ít quan tâm đn nhu cu ca th trng, quy hoch manh mún
theo chc nng.
- S đi mi hot đng QLNN đi vi đt đô th không theo kp tc
đ đô th hoá thành ph à Nng.
- Tm nhìn ca lãnh đo thành ph còn hn ch, vic khai thác qu
đt thi gian qua ch yu là phân lô bán nn, phc v cho li ích trc
mt, thiu bn vng.
20
Chngă4
QUANăIMăVÀăGIIăPHỄPăHOÀNăTHINăQUNăLụă
21
hc, minh bch, vi s đng thun cao ca nhân dân
4.2.2.2. Hoàn thin c ch thu hi đt, bi thng, h tr, tái đnh c
khi Nhà nc thu hi đt to lp qu đt "sch"
4.2.2.3. Thc hin đúng thm quyn, trình t, th tc giao đt, cho
thuê đt.
4.2.2.4. m bo tính đng b, thng nht trong điu tra, kho sát,
đo đc, lp bn đ đa chính đt đô th
4.2.2.5. Hoàn thin c ch th trng trong qun lý tài chính đi vi
đt đô th, góp phn khuyn khích s dng đt đô th tit kim, có hiu qu
4.2.2.6. y mnh vic rà soát các tha đt thuc din cp giy
chng nhn quyn s dng đt mà cha đc cp
4.2.3.ăNhómăgiiăphápăhoƠnăthin,ănơngăcaoănngălcăvƠăhiuăquă
hotăđngăcaăbămáyăqunălỦăđtăđaiăđôăthăăđaăphng
4.2.3.1. Hoàn thin và kin toàn t chc, b máy qun lý tài nguyên,
môi trng trên đa bàn thành ph
4.2.3.2. ào to, bi dng ngun nhân lc qun lý đt đô th đ
đáp ng yêu cu nhim v qun lý nhà nc đi vi đt đô th trong thi
k đy mnh toàn din công cuc đi mi ca đt nc
4.2.3.3. Tng cng s lãnh đo ca ng, phi hp gia các ban
ngành, t chc, đoàn th trong công tác qun lý đt đai, thc hin các ch
đ chính sách ca Nhà nc
4.2.4.ăNhómăgiiăphápăhoƠnăthinăvƠănơngăcaoăchtălngăcôngă
tácăkimătra,ăkimăsoátăvăđtăđôăthăcaăthƠnhăphăƠăNng
4.2.4.1. i mi t chc b máy kim tra, kim soát vic qun lý nhà
nc đi vi đt đô th
4.2.4.2. Tng cng kim tra, kim soát cht ch vn bn quy phm
pháp lut; vic thu hi đt, đm bo công khai, minh bch, dân ch, công
bng và kp thi trong bi thng, h tr và tái đnh c
4.2.4.3. Gii quyt dt đim nhng khiu ni, t cáo v qun lý và
loi đt đai khác. c bit trong Lun án đã nhn mnh các chc nng ca
đt đô th, nh: chc nng môi trng sng; chc nng cân bng sinh thái;
chc nng d tr; chc nng không gian s sng; chc nng phân d vùng,
lãnh th. ây là nhng c s khoa hc, to khuôn kh lý thuyt cho vic
nghiên cu thc tin, đánh giá thc trng sát thc, t đó đa ra nhng gii
pháp thúc đy phát trin đô th, cng nh đt đô th hiu qu và bn vng.
2. QLNN đt đô th là hot đng thc thi quyn lc Nhà nc, va là
chc nng đi din s hu toàn dân v đt đai, va là chc nng QLNN v
đt đai. Lun án đã lun gii nhng ni dung QLNN đi vi đt đô th ca
chính quyn thành ph TTTW, trong vic trin khai thc hin pháp lut và
chính sách v đt đai; xây dng và thc thi quy hoch, k hoch; xây dng
và thc thi c ch, chính sách đt đai; t chc b máy qun lý đt đai và
kim tra, kim soát đt đai thành ph TTTW. ng thi, xây dng các tiêu
chí v kt qu, hiu qu và s bn vng đ đánh giá công tác QLNN đi
vi đt đô th ca chính quyn thành ph TTTW.
3. Phát trin đô th nói chung và đt đô th nói riêng là yêu cu mang
tính tt yu khách quan đi vi phát trin KT-XH nói chung và ngành đt
đai. Có nhiu nhân t nh hng đn qun lý đt đô th ca chính quyn
thành ph TTTW. ó là các nhân t bên trong, bao gm v điu kin v
đa lý; điu kin kinh t; điu kin xã hi và môi trng; KCHT; nng lc
ca b máy và cán b qun lý đt đai. Các nhân t bên ngoài, gm chính
sách, pháp lut v đt đai ca nhà nc trung ng; đu t trong nc và
quc t; s tin b khoa hc công ngh; toàn cu hoá và quc t hoá.