Đại học quốc gia hà nội
Khoa luật

Vũ Ngọc Chuẩn Trách nhiệm bồi thường thiệt hại
do người chưa thành niên gây ra
theo pháp luật việt nam

Luận văn thạc sĩ luật học Hà nội – 2010

MỤC LỤC
Trang

Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục MƠ
̉
ĐÂ
̀
U
1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG
THIỆT HẠI DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN GÂY RA
7

1.3.
Nnội dung và năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại
của người chưa thành niên
32
1.4.
Khái quát về chế định bồi thường thiệt hại do người chưa
thành niên gây ra ở việt nam
35
1.4.1.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên
gây ra theo Luật Hồng Đức
36
1.4.2.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên
gây ra theo Luật Gia Long
37
1.4.3.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên
gây ra theo quy định của các Bộ Dân luật
37
1.4.4.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên
gây ra theo quy định của Pháp luật Việt Nam hiện đại
38

Chương 2: PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH CỦA VIỆT NAM VỀ TRÁCH
NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI CHƯA
THÀNH NIÊN GÂY RA
43
2.1.

trong thời gian trường học, bệnh viện, tổ chức khác trực tiếp
quản lý
61
2.3.
Quy định về nguyên tắc bồi thường thiệt hại, xác định thiệt
hại và mức bồi thường thiệt hại
61
2.3.1.
Nguyên tắc bồi thường thiệt hại trong pháp luật Việt Nam
61
2.3.1.1.
Nguyên tắc thỏa thuận bồi thường thiệt hại
62
2.3.1.2.
Nguyên tắc bồi thường toàn bộ
63
2.3.1.3.
Nguyên tắc bồi thường kịp thời
64
2.3.1.4.
Nguyên tắc giảm trách nhiệm bồi thường
65
2.3.1.5.
Nguyên tắc thay đổi mức bồi thường thiệt hại
66
2.3.2.
Xác định thiệt hại
67
2.3.2.1.
Thiệt hại về tài sản

2.4.1.
Trường hợp được miễn trách nhiệm bồi thường thiệt hại
81
2.4.1.1.
Gây thiệt hại trong trường hợp phòng vệ chính đáng
81
2.4.1.2.
Gây thiệt hại trong trường hợp tình thế cấp thiết
83
2.4.1.3.
Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người bị hại
84
2.4.1.4.
Thiệt hại xảy ra trong trường hợp sự kiện bất ngờ
84
2.4.2.
Trường hợp được giảm trách nhiệm bồi thường thiệt hại
85
2.5.
Quy định về trách nhiệm của cha, mẹ, người quản lý hoặc
người giám hộ hợp pháp của người chưa thành niên gây ra
thiệt hại
86

Chương 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN
PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ VẤN ĐỀ TRÁCH NHIỆM
BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI CHƯA THÀNH
NIÊN GÂY RA
92
3.1.

̀
nh niên gây ra
106
3.2.
Phương hướng và một số giải pháp hoàn thiện các quy định
pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa
thành niên gây ra
109
3.2.1.
Nên đánh giá lại quan điểm về khái niệm "lỗi" trong dân sự
110
3.2.2.
Cần xây dựng cơ sở pháp lý cho khái niệm trách nhiệm bồi
thường thiệt hại cho người chưa thành niên gây ra để làm
căn cứ cho việc nghiên cứu và áp dụng luật
111
3.2.3.
Xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do tài sản của
người chưa thành niên dưới 15 tuổi gây thiệt hại
111
3.2.4.
Thống nhất va
̀
quy đi
̣
nh cu
̣
thê
̉
hơn trong quy đi

U

1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

     .       

 
      .


























 y vic hoàn thin h thng pháp
lut bo v quy





 , 





c xác






trách nhim  

 








c i
v, giáo d  thành niên
nhn ra sai lm t a cha nhng sai lm ca mình, tu ki các
em có kh p cuc sng. , 




 , 















 .
n hoàn thin v
tâm và sinh lí, thiu bm sng, d b ng, d














, .

















 .

  . 


































 , 



























3
2. Tình hình nghiên cứu đề tài có liên quan
V trách nhim bng thit hi nói chung và trách nhim bi
ng thit hc quan tâm nhm
bo v quyn li ích hi b xâm hi. 
vic xnh trách nhim bng thit h
   ng này b   c hành vi dân s
.
Trên thc t, pháp lut nói chung và pháp lut dân s Vit Nam nói
nh v vinh trách nhim bng thit hi
n còn mt s ng mc.
M  nh trách nhim bng thit h 
thành niên gây ra tuy không phi là v quá mi m  khó
phc t nên nhng bài vit xut hin trên các tp chí ch dng li 
mt m nhnh  t công
trình nào mang tính khái quát.
   khoa hc pháp lý, ch nh 





 ngoài
hc nhiu nhà khoa hc quan tâm
nghiên cu  các c khác nhau.
 Vin  thLut hc ca Phm Kim
Anh v  tài "Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng"; Lun án

̣
c hiê
̣
n ha
̀
nh vi pha
̣
m tô
̣
i la
̀
ngươ
̀
i chưa tha
̀
nh
niên gây ra va
̀
tư ca
́
ch tố tu
̣
ng cu
̉
a ho
̣
". c bit là cun sách chuyên kho:
Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản, sức khỏe và tính mạng ca
Tip - Nhà xut bn Hà Ni 2009 Tuy nhiên, các công
trình nghiên cu này mi dng li  m chung nht hoc ch  cp  phm

s kt qu nghiên cu t  tài này và  thc tin áp dng pháp lut
ca mt s v vic gii quyt bc có thm quyn,
tác gi mnh dt s kin ngh, gii pháp hoàn thin pháp lut.
 c các mm vi nghiên c tài
tp trung vào mt s ni dung sau:
Thứ nhất: Nghiên cu làm sáng t khái nim chung v 




 ng thi phân tích bn cht pháp lý và nh phát
sinh trách nhim bng.

5
Thứ hai: Nghiên c  nh trách nhim b ng 

















 



 
  



 .  



g tác áp
  
         

 
 







6
 là 
 

i khi tìm hiu. Tng chúng ta gi là "v thành niên", còn lut
hc gi là "". Thc t c hai cách gu là mt, nó ch khác
nhau  bit cách nói, cách vit mà thôi.
Có th nói rng, hu ht ni  thành niên là nhng i 
hoàn toàn phát tri v nhân cách,   quyn l
v ca mt công dân. Pháp lut  mi qu tui c th ca
i  thành niên.
c quc t v quyn tr i hng Liên hp
quc thông qua ngày 20/11/1989 có ghi: "Trong phc này, tr
i i 18 tui, tr ng hp lut pháp áp di vi
tr nh tui thành niên s".
"Nữ thập tam, nam thập lục",         

     "người lớn". 




8
- .
khác 
i
             












 

nhân dân 

Tóm li, khái nim i  thành niên c xây dng da trên s
phát trin v mt th cht và tinh thn ca con i c c th hóa bng
gii h  tu    n pháp lut ca tng qu   
i nh nhng quy c th ca i  thành niên.
n ca chúng ta là: Người chưa thành niên là
người dưới 18 tuổi, chưa phát triển hoàn thiện về thể chất và tinh thần, chưa
có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ php lý như người đã thành niên.
Khái nim i  thành niên khác vi khái nim tr em. Trong
cuc si ta vn ng hiu cái tu coi là tr em có v mang mt
chút tr ng nht.   i 12 tui
c coi là tr i i 13, 14, tha.

10
V mt khoa hc thì tr em là:
Gn phát trin ci t n tui
m ni bt là s ng và phát trin liên
tc v th cht và tâm thn. Quá trình phát trin ca tr em tri qua
các thc và tui dy thì. 
mi thi kì, có nhm sinh hc khác nhau nên vic nuôi
ng, giáo dc khe p vi
nhm ca mi thi kì [29].
 hiu thng nh nào là tr  vào

trên th gii, khái nim v  
i (nam và n i tám (18) tuh niên.
1.1.2. Khái niệm về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại
1.1.2.1. Khái quát về quá trình phát triển của trách nhiệm bồi thƣờn
g
thiệt hại
             
  


  [11]:
Giai đoạn thứ nhất: 



ù.
Trong giai đoạn thứ hai



12
  



 



Giai đoạn thứ ba





          


 

 


1.1.2.2. Khái niệm bồi thường thiệt hại và trách nhiệm bồi thường
thiệt hại
 thì

 
* Khái niệm
" " 
        

14




               





 và t



* Đặc điểm pháp lý của trách nhiệm bồi thường thiệt hại

 

- Trch nhiệm bồi thường thiệt hại là một loại trch nhiệm dân sự.

 

- Cơ sở pht sinh trch nhiệm bồi thường thiệt hại là sự vi phạm nghĩa
vụ 

 
phát sinh   


16
- ;
- Có hành vi 
- C
- C


 





             
 

              


- Trch nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là trch nhiệm tài sản.




* Phân loại trách nhiệm bồi thường thiệt hại
Căn cứ vào nguồn gốc pht sinh, trch nhiệm bồi thường thiệt hại
được phân thành trch nhiệm bồi thường thiệt hại theo hợp đồng và trch
nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.



18


* 
 

mà mình gây ra.








Căn cứ vào nguyên nhân gây ra thiệt hại, trch nhiệm bồi thường thiệt
hại được phân chia thành trch nhiệm bồi thường thiệt hại do hành vi của
con người gây ra và trch nhiệm bồi thường thiệt hại do tài sản gây ra.
             




 


 

: 
 i

Trích đoạn MỤC TIấU ĐIỀU CHỈNH PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO NGƢỜI CHƢA THÀNH NIấN GÂY RA NỘI DUNG VÀ NĂNG LỰC CHỊU TRÁCH NHIỆM BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI CỦA NGƢỜI CHƢA THÀNH NIấN Trỏch nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do ngƣời chƣa thành niờn gõy ra theo Luật Hồng Đức Trỏch nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do ngƣời chƣa thành niờn gõy ra theo quy định của cỏc Bộ Dõn luật Trỏch nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do ngƣời chƣa thành niờn gõy ra theo quy định của Phỏp luật Việt Nam hiện đạ

---