I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT
HONG O TRCH NHIM BI THNG THIT HI DO
NGUN NGUY HIM CAO GY RA THEO
PHP LUT DN S VIT NAM
luận văn thạc sĩ luật học Hà nội - 2011
Hµ néi - 2011
Mục lục Trang
Trang bìa phụ Lời cam đoan Mục lục mở đầu
1
Ch-ơng 1
. Những vấn đề lý luận về trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra
1.1.
Khái niệm trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra.
24
1.3.1.
Tr-ớc năm 1945
25
1.3.2.
Từ năm 1945- 1983
28
1.3.3.
Từ năm 1983 1995
34
1.3.4.
Từ năm 1995 2005
38
1.3.5.
Từ năm 2005 đến nay
41
Ch-ơng 2.
Những cơ sở pháp lý XáC ĐịNH
TRáCH NHIệM BồI THƯờNG THIệT HạI DO
NGUồN NGUY HIểM CAO Độ GÂY RA
2.1.
Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
43
2.1.1.
Có thiệt hại xảy ra
44
2.1.1.1.
Ng-ời có trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại và ng-ời đ-ợc bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
81
2.3.1.
Ng-ời có trách nhiệm bồi th-ờng
81
2.3.1.1.
Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ
81
2.3.1.2.
Ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn
nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật
83
2.3.1.3.
Ng-ời chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật nguồn nguy hiểm
91
cao độ
2.3.1.4.
Ng-ời đ-ợc ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng
nguồn nguy hiểm cao độ giao lại nguồn nguy hiểm cao độ
(ng-ời thứ ba)
93
2.3.2.
Ng-ời đ-ợc bồi th-ờng
96
Ch-ơng 3.
THựC TIễN GIảI QUYếT Và kiến nghị
hoàn thiện quy định của pháp luật về
trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại trong tr-ờng hợp
nguồn nguy hiểm cao độ đã đ-ợc giao cho ng-ời khác chiếm
hữu, sử dụng đúng pháp luật.
121
3.2.
Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật về trách nhiệm
bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
128
3.2.1.
Bổ sung khái niệm nguồn nguy hiểm cao độ
128
3.2.2.
Bổ sung quy định về điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
129
3.2.3.
Sửa đổi các tr-ờng hợp chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm
hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ đ-ợc miễn trách nhiệm
bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
132
3.2.4.
Hoàn thiện quy định về trách nhiệm bồi th-ờng của ng-ời
đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ hợp
pháp
133
3.2.5.
Hoàn thiện các quy định về trách nhiệm của ng-ời thứ ba
đ-ợc giao lại nguồn nguy hiểm cao độ
134
Danh mục tài liệu tham khảo
145 1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là một chế định quan
trọng của pháp luật dân sự. Mục đích của chế định này là buộc những chủ thể
có hành vi gây thiệt hại trái pháp luật, có lỗi phải bồi thường những thiệt hại
do mình đã gây ra.
Là một dạng cụ thể của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp
đồng, nhưng trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra có đặc trưng riêng đó là chủ sở hữu, người được giao chiếm hữu, sử
dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra ngay cả khi chứng minh được mình không có lỗi trong việc xảy
ra thiệt hại. Việc xác định đúng nguồn nguy hiểm cao độ cũng như điều kiện
làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm của chủ sở hữu,
người được giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao, góp phần bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại, bảo đảm trật tự công bằng xã
hội.
Mặc dù có ý nghĩa quan trọng như vậy, nhưng tại Điều 627 của Bộ luật
dân sự năm 1995 cũng như Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2005 chưa xây
dựng được khái niệm cụ thể về nguồn nguy hiểm cao độ cũng như những điều
kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao
độ gây ra. Trong khi đó, trong những năm qua, dưới sự tác động mạnh mẽ
của công cuộc công nghiệp hóa, cơ giới hóa, số lượng những vật được coi là
nguồn nguy hiểm cao độ không ngừng tăng lên, kéo theo sự gia tăng về số
lượng những vụ tai nạn do những vật này gây ra. Điều này gây khó khăn
hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra” tác giả Nguyễn Thanh Lành, Tạp chí
Dân chủ và Pháp luật, số 8/2002; “Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra” tác giả Mai Bộ, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 2/2003; “Tìm
hiểu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra”, 3
tác giả Lê Phước Ngưỡng, Tạp chí Kiểm sát, số 1/2005; “Bổ sung khái niệm
về nguồn nguy hiểm cao độ”, tác giả Nguyễn Xuân Đang, Tạp chí nghiên cứu
lập pháp, số 4/2005.
Không chỉ ở các bài viết, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra cũng đã được đề cập trong một số công trình nghiên
cứu sau đại học như: Luận văn Thạc sỹ luật học của tác giả Lê Mai Anh:
“Những vấn đề cơ bản về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
trong Bộ luật dân sự”, Luận văn“Lỗi trong trách nhiệm dân sự bồi thường
thiệt hại ngoài hợp đồng” của thạc sỹ Bùi Thị Thủy Chung
Trong các giáo trình giảng dạy luật học tại các cơ sở đào tạo luật học ở
nước ta những năm qua cũng có những phân tích về trách nhiệm này. (VD:
Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội…). Một số
sách chuyên khảo cũng đã đề cập đến vấn đề này như: “Bồi thường thiệt hại
ngoài hợp đồng về tài sản, sức khoẻ và tính mạng“ của Tiến sỹ Phùng Trung
Tập. Đặc biệt, gần đây nhất phải kể đến Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường
“Trách nhiệm dân sự do tài sản gây thiệt hại- Vấn đề lý luận và thực tiễn”
của Trường Đại học Luật Hà Nội (năm 2009).
Những bài viết, những công trình khoa học kể trên ở những góc độ
khác nhau đã có những ý kiến phân tích, bình luận về khái niệm, điều kiện
làm phát sinh trách nhiệm cũng như những chủ thể phải chịu trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Tuy nhiên, do nhiều
nguyên nhân khác nhau, những bài viết hoặc mới chỉ đề cập ở dạng chung về
trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra hoặc có
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Chỉ ra những điểm hợp lý
cũng như chưa hợp lý khi áp dụng các quy định của pháp luật về vấn đề này,
qua đó đề xuất một số kiến nghị nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá
trình thực thi pháp luật dân sự về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra, từ đó góp phần vào việc hoàn thiện hơn nữa khoa học luật
trong lĩnh vực bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung và bồi thường
thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra nói riêng. 5
4. Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài
Cơ sở phương pháp luận của việc nghiên cứu và hoàn thành luận văn
dựa trên cơ sở lý luận của học thuyết Mác - Lênin về chủ nghĩa duy vật biện
chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để tìm ra mối quan hệ biện chứng giữa
pháp luật và thực tiễn đời sống xã hội, trên cơ sở đó tìm ra mối liên hệ giữa
các hiện tượng để đánh giá các vấn đề nghiên cứu một cách khoa học.
Trên cơ sở phương pháp luật của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử, trong quá trình nghiên cứu chúng tôi còn sử dụng các
phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương
pháp thống kê… để giải quyết các vấn đề trong nội dung luận văn.
5. Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
5.1. Mục đích của việc nghiên cứu đề tài
Mục đích của việc nghiên cứu đề tài là dựa trên cơ sở lý luận để nghiên
cứu các quy định của pháp luật hiện hành về trách nhiệm bồi thường thiệt hại
do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; tìm hiểu thực tiễn áp dụng luật thực định
để giải quyết các tranh chấp về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao
độ trong hoạt động xét xử của Tòa án; qua đó tìm ra những bất cập, thiếu sót
của luật thực định để nêu phương hướng hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm
bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra nói riêng, trách nhiệm
bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung
Đề tài mà chúng tôi chọn là một công trình đầu tiên nghiên cứu riêng
và chuyên sâu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao
độ gây ra theo quy định của pháp luật hiện hành. Luận văn đã đưa ra được
một số điểm mới sau đây:
- Luận văn đã xây dựng được khái niệm khoa học về nguồn nguy hiểm
cao độ; trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. 7
- Phân tích đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra trên cơ sở đó phân định rạch ròi giữa trách nhiệm
bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra với trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật có lỗi của con người gây ra (có liên
quan đến nguồn nguy hiểm cao độ).
- Phân tích những điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt
hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
- Phân tích những cơ sở xác định thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra (thiệt hại về tài sản, tính mạng, sức khỏe).
- Phân định cụ thể từng trường hợp chủ sở hữu, người được giao chiếm
hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra; xác định rõ ràng chủ thể nào được hưởng bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
- Hệ thống hóa những quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra qua các giai đoạn lịch sử, trên cơ sở phân
tích, so sánh luận văn đã đưa ra những nhận định làm sáng tỏ quá trình hình
thành và phát triển của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
- Luận văn cũng phân tích nêu ra những bất cập trong quy định của
pháp luật hiện hành về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra đồng thời đưa ra được những kiến nghị khắc phục những bất
đại hơn nhưng cũng kéo theo sự gia tăng những tai nạn mang tính khách quan
nằm ngoài khả năng chi phối, kiểm soát của con người. Trên thế giới xuất
hiện ngày càng nhiều những sự vật mà bản thân sự tồn tại của chúng luôn
tiềm ẩn sự nguy hiểm cho những người xung quanh như: phương tiện giao
thông cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp, vũ khí, chất phóng
xạ Những vật này mặc dù đã được chủ sở hữu, người được giao chiếm hữu,
sử dụng áp dụng mọi biện pháp cần thiết để kiểm soát vận hành an toàn,
nhưng vẫn có những thiệt hại khách quan bất ngờ xảy ra nằm ngoài sự kiểm
soát đó. Khoa học pháp lý gọi đây là những: “Nguồn nguy hiểm cao độ“
Pháp luật dân sự các nước có quy định khác nhau về nguồn nguy hiểm
cao độ. Bộ luật dân sự và Thương mại Thái Lan tiếp cận khái niệm nguồn
nguy hiểm cao độ theo hướng xây dựng một khái niệm chung về những vật
được coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Cụ thể Điều 437 Bộ luật dân sự và
Thương mại Thái Lan quy định:
Nguồn nguy hiểm cao độ là bất cứ vật chất nào được kéo, đẩy bằng
máy móc ( ) những vật có thể gây nguy hiểm bởi tính chất, mục
đích hoặc sự vận hành cơ khí của chúng. [8] 10
Ngược lại với Thái Lan, Bộ luật dân sự Nhật Bản không xây dựng khái
niệm nguồn nguy hiểm cao độ mà chỉ liệt kê những đối tượng được coi là
nguồn nguy hiểm cao độ. Theo đó “các nhà máy chế tạo, nơi khai thác
khoáng sản dễ gây cháy nổ, độc hại, phương tiện giao thông, vận tải cơ giới
là nguồn nguy hiểm cao độ”
Được xây dựng trên nguyên tắc, trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng
phát sinh không cần điều kiện lỗi: “Một người phải chịu trách nhiệm về thiệt
hại do mình gây ra, không những do hành vi mà còn do sự cẩu thả hoặc
không thận trọng của mình” (Điều 1383) nên Bộ luật dân sự Cộng hoà Pháp
không đề cập đến nội dung nguồn nguy hiểm cao độ mà chỉ quy định “một
Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (sau đây gọi là xe cơ
giới) gồm xe ô tô; máy kéo; rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo
bởi xe ô tô, máy kéo; xe mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh; xe gắn
máy (kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự [35]
Phương tiện giao thông vận tải cơ giới đường thuỷ, đường biển bao
gồm: tàu, thuyền và các cấu trúc nổi khác, có động cơ chuyên hoạt động trên
đường thuỷ nội địa, đường biển (Khoản 7 Điều 3 Luật Giao thông đường thuỷ
2004, Điều 11 Bộ luật Hàng hải 2005)
Phương tiện giao thông vận tải cơ giới đường sắt: đầu máy, toa xe động
lực, phương tiện động lực chuyên dùng di chuyển trên đường sắt. (Khoản 20,
22 Điều 3 Luật Đường sắt 2005)
Phương tiện giao thông vận tải cơ giới hàng không: máy bay, trực
thăng
- Hệ thống tải điện: được hiểu là dây chuyền dẫn điện, mô tơ, máy
phát điện, cầu dao ;
- Nhà máy công nghiệp: như nhà máy công nghiệp nặng, công nghiệp
nhẹ 12
Phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công
nghiệp chỉ được coi là nguồn nguy hiểm cao độ khi nó “đang hoạt động”,
điều đó có nghĩa là nếu nó đang ở trạng thái tĩnh thì không tạo nguy hiểm cho
những người xung quanh.
- Vũ khi: Theo Quy chế quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ-
ban hành kèm theo Nghị định số 47/CP của Chính phủ ngày 12/8/1996, vũ khí
bao gồm:
Vũ khí quân dụng: các loại súng ngắn, súng trường, súng liên thanh;
các loại pháo, dàn phóng, bệ phóng tên lửa, súng cối, hoá chất độc và nguồn
phóng xạ các loại đạn; bom, mìn, lựu đạn, ngư lôi, thuỷ lôi, vật liệu nổ quân
là nhân tố sát thương của vũ khí hạt nhân gồm những đồng vị không bền của
các nguyên tố hoá hoạc (urani, radi ) có khả năng phát ra những chùm tia
phóng xạ không nhìn thấy gây bệnh hoặc gây nhiễm xạ đối với người, động
vật và môi trường sống. (Khoản 3 Điều 3 Pháp lệnh an toàn và kiểm soát bức
xạ năm 1996)
- Thú dữ: là động vật bậc cao, có lông mao, tuyến vú, nuôi con bằng
sữa, lớn, rất dữ, có thể làm hại người. VD: hổ, báo, sư tử, gấu [64, tr. 1234]
- Các nguồn nguy hiểm cao độ khác: đây là quy định mang tính chất dự
phòng. Trong tương lai, có thể có những vật mà được pháp luật quy định là
“nguồn nguy hiểm cao độ”.
Việc Bộ luật dân sự 1995 cũng như 2005 không xây dựng được khái
niệm mà chỉ liệt kê những vật được coi là “nguồn nguy hiểm cao độ” như
hiện nay có một số điểm hạn chế như sau:
(i) Khái niệm cụ thể của từng vật được coi là nguồn nguy hiểm cao độ
được quy định rải rác trong nhiều văn bản khác nhau. VD: chỉ riêng tìm hiểu
khái niệm “phương tiện giao thông vận tải cơ giới” là gì, thì phải tra cứu từ ít
nhất 5 văn bản pháp luật: Luật Giao thông đường bộ 2008, Luật Giao thông
đường thuỷ 2004, Luật Hàng không dân dụng 2006, Luật Đường sắt 2005, Bộ
luật hàng hải 2005. Tuy nhiên, trong 5 văn bản này cũng không đưa ra được 14
khái niệm chung về “phương tiện giao thông vận tải cơ giới” mà cũng chỉ liệt
kê được phương tiện giao thông vận tải cơ giới đường bộ, đường thủy, đường
biển, đường sắt, đường hàng không gồm những phương tiện nào. Thậm chí,
có những vật được Bộ luật dân sự liệt kê là nguồn nguy hiểm cao độ nhưng
không thể tra cứu trong các văn bản pháp luật mà chỉ có thể tra trong Từ điển.
VD: thú dữ, nhà máy công nghiệp, chất cháy… Cách quy định như vậy khiến
cho việc tìm hiểu bản chất của những vật được coi là nguồn nguy hiểm cao độ
gặp nhiều khó khăn, gây trở ngại cho công tác nghiên cứu cũng như áp dụng
các Tòa án trong việc xác định những vật mặc dù có tính chất nguy hiểm
nhưng chưa được liệt kê trong luật, nếu trên thực tế gây thiệt hại thì cũng có
thể xác định là thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Tuy nhiên, như
trên đã trình bày, ngoài những vật được liệt kê trong Bộ luật dân sự, cho đến
nay chưa có bất kỳ một văn bản nào chính thức ghi nhận thêm về những vật
được coi là “nguồn nguy hiểm cao độ”. Không những thế, chính hướng mở
này của quy phạm đã gây không ít khó khăn cho Tòa án khi xác định phạm vi
những vật được coi là nguồn nguy hiểm cao độ.
VD: Năm 2002, Toà án nhân dân huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi
đã phải có Công văn số 140/CV để xin ý kiến của Tòa án nhân dân tối cao
hướng dẫn thuốc tân dược có được coi là nguồn nguy hiểm cao độ không?
Tại Công văn số 129/2002/KHXX của Tòa án nhân dân tối cao ngày
27/8/2002 về trao đổi về việc trách nhiệm bồi thường thiệt hại, Tòa án nhân
dân tối cao đã trả lời: Ngoài một số nguồn nguy hiểm cao độ đã liệt kê, khoản
1 Điều 627 Bộ luật dân sự còn quy định “ các nguồn nguy hiểm cao độ
khác do pháp luật quy định", quy định này được hiểu là khi pháp luật có quy
định về các nguồn nguy hiểm cao độ khác ngoài các nguồn đã được liệt kê tại
khoản 1 Điều 627 thì mới được coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Tuy nhiên,
ngoài các quy định tại khoản 1 Điều 627 nêu trên, cho đến nay chưa có văn
bản pháp luật nào quy định thêm về vấn đề này. Đối với các loại thuốc tân
dược xét về bản chất, thành phần và công dụng, thuốc tân dược được dùng để
điều trị bệnh nên không được coi là nguồn nguy hiểm cao độ theo tinh thần
của Điều 627 Bộ luật dân sự. 16
Từ những lý do trên, để tạo cơ sở cho việc nghiên cứu trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra được chính xác, trước
tiên, phải xây dựng được khái niệm về “Nguồn nguy hiểm cao độ”.
Nghiên cứu những vật được coi là nguồn nguy hiểm cao độ được liệt kê
hành vi có lỗi mà không phải trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra. Cũng với tình huống trên nhưng giả sử, A đang đi thì xe
máy bất ngờ bị kẹt ga, đâm thẳng vào tủ kính của B bên đường. Thiệt hại
trong trường hợp này mới là thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
Từ những phân tích trên, có thể rút ra khái niệm: Nguồn nguy hiểm
cao độ là những vật khi hoạt động có khả năng gây ra những thiệt hại bất
ngờ về tính mạng, sức khỏe, tài sản cho những người xung quanh mặc dù
đã được chủ sở hữu, người được giao chiếm hữu, sử dụng áp dụng những
biện pháp cần thiết về bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng theo đúng
quy định của pháp luật.
Căn cứ vào những qui định của pháp luật hiện hành qui định về nguồn
nguy hiểm cao độ, thì nguồn nguy hiểm cao độ chỉ được qui định đối với
những người xung quanh, người không có quan hệ lao động liên quan đến
việc sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ: Hành khách trên các phương tiện giao
thông, người tham gia giao thông đối với các phương tiện giao thông cơ giới
khác đang hoạt động, khán giả trong rạp xiếc, khách tham quan trong vườn
bách thú, nơi nuôi hổ, báo, sư tử…
Việc xác định người xung quanh và người không được coi là người
xung quanh của nguồn nguy hiểm cao độ có ý nghĩa về mặt pháp lý trong việc
xác định người bị nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại được hưởng bồi
thường theo trách nhiệm dân sự hay theo chế độ bảo hiểm xã hội đối với công
chức, viên chức, người lao động bị nguồn nguy hiểm cao độ gây ra thiệt hại
trong khi đang thực hiện nhiệm vụ hoặc điều khiển, vận hành, sử dụng nguồn
nguy hiểm cao độ. Nếu là người xung quanh mà bị nguồn nguy hiểm cao độ
gây thiệt hại, thì được bồi thường thiệt hại xác định được theo nguyên tắc
toàn bộ và kịp thời. Nhưng nếu nguời bị nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt
hại không phải là người xung quanh đối với nguồn nguy hiểm cao độ, thì 18
19
hại ngoài hợp đồng nói chung. Việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại
dựa trên 4 điều kiện: có thiệt hại xảy ra, hành vi gây thiệt hại là hành vi trái
pháp luật, có lỗi của người gây ra thiệt hại, có mối quan hệ nhân quả giữa
hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra. Nếu thiệt hại xảy ra trong trường
hợp thứ hai - thiệt hại xảy ra do sự tự thân hoạt động của nguồn nguy hiểm
cao độ, hoàn toàn không có yếu tố lỗi của con người, thì đây là trách nhiệm
bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Việc xác định trách
nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp này chỉ cần dựa trên 3 điều kiện:
có thiệt hại xảy ra, có việc gây thiệt hại trái pháp luật, có mối quan hệ nhân
quả giữa sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ và thiệt hại xảy ra. Yếu tố
lỗi không cần xem xét khi xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra.
Tóm lại, Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao
độ gây ra là một dạng của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp
đồng, theo đó chủ sở hữu hoặc người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy
hiểm cao độ có trách nhiệm bồi thường những thiệt hại về vật chất cũng
như bù đắp những tổn thất về tinh thần cho người khác khi những người
này bị hoạt động tự thân của nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại về tính
mạng, tài sản, sức khoẻ.
1.2. ĐẶC ĐIỂM TRÁCH NHIỆM BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO
NGUỒN NGUY HIỂM CAO ĐỘ GÂY RA
1.2.1. Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra là một dạng trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài hợp đồng
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là
một dạng của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bởi nó mang
đầy đủ những đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
nói chung.
Copyright: Tài liệu đại học ©