ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
LANG VĂN BẢO
QUAN HỆ GIỮA CƠ QUAN ĐIỀU TRA VÀ VIỆN KIỂM SÁT
TRONG KHỞI TỐ, ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO
BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2003
CHUYÊN NGÀNH : LUẬT HÌNH SỰ
MÃ SỐ : 5 . 05 . 14
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. TS. ĐỖ NGỌC QUANG
HÀ NỘI - NĂM 2005
1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 3
Chương 1: NHẬN THỨC CHUNG QUAN HỆ GIỮA CƠ QUAN ĐIỀU TRA
VÀ VIỆN KIỂM SÁT TRONG KHỞI TỐ, ĐIỀU TRA VỤ ÁN
HÌNH SỰ 9
1.1. Cơ sở lý luận quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát
trong khởi tố, điều tra vụ án hình sự 9
1.1.1. Cơ sở pháp luật 9
1.1.2. Cơ sở thực tiễn 17
1.2. Lịch sử phát triển của pháp luật Việt Nam về quan hệ giữa Cơ
quan điều tra và Viện kiểm sát trong khởi tố, điều tra vụ án
hình sự 19
1.2.1. Quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát giai đoạn
1960 - 1988 19
1.2.2. Quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát giai đoạn
1989 - 2002 24
1.3. Các hình thức quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát
trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án hình sự 28
2004 60
3.1.2. Nhận xét về những ưu điểm, tồn tại trong quan hệ giữa Cơ
quan điều tra và Viện kiểm sát trong giai đoạn khởi tố, điều
tra 67
3.1.2.1. Những ưu điểm 67
3.1.2.2. Những tồn tại 73
3.2. Những giải pháp nâng cao hiệu quả quan hệ giữa Cơ quan điều tra
và Viện kiểm sát trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án hình sự 76
3.2.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan 77
3.2.2. Hoàn thiện về tổ chức bộ máy của Cơ quan điều tra và Viện
kiểm sát 80
3.2.3. Nâng cao trình độ, năng lực của Điều tra viên, Kiểm sát viên 81
3.2.4. Kiểm tra, giám sát hoạt động của Điều tra viên, Kiểm sát viên 83
KẾT LUẬN 86
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88
3
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết
Trong những năm qua, Quốc hội nước ta đã tiến hành sửa đổi, bổ sung
nhiều đạo luật cơ bản, quan trọng như Hiến pháp 1992, Luật Tổ chức Viện
kiểm sát nhân dân năm 2002, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002 nhằm
đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi công cuộc đổi mới mọi mặt kinh tế - chính trị - văn
hóa - xã hội, trong đó có chương trình cải cách hành chính, cải cách tư pháp,
phù hợp với xu thế hội nhập toàn cầu hóa hiện nay. Đặc biệt, việc sửa đổi, bổ
sung toàn diện, cơ bản Bộ luật tố tụng hình sự năm 1988, Pháp lệnh tổ chức
điều tra hình sự năm 1989, thay thế bằng Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
và Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm 2004 có hiệu lực thi hành đi vào
Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 được ban hành và có hiệu lực thi
hành từ ngày 01/7/2004 mặc dù không có những quy định cụ thể quan hệ của
Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự. Song thông qua
những chế định sửa đổi, bổ sung quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền
hạn, trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan tố tụng, đặc biệt là Cơ quan điều tra
và Viện kiểm sát trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, có thể thấy được ý
nghĩa quan trọng và sự cần thiết phải tăng cường quan hệ hoạt động tố tụng
giữa hai cơ quan, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ
quan tư pháp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm hiện nay.
Việc đánh giá đúng thực trạng quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện
kiểm sát trong thời gian qua, và việc làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, những
điểm mới của Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định về quan hệ giữa hai cơ
quan tiến hành tố tụng là một yêu cầu bức thiết để có sự nhận thức, vận dụng
thống nhất, đúng đắn những quy định Bộ luật tố tụng hình sự hiện hành vào
thực tiễn hoạt động tố tụng, đảm bảo tính khả thi của Bộ luật trong thực tiễn.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, học viên đã chọn đề tài “ Quan hệ
giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ
án hình sự theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 " làm luận văn thạc sĩ
luật học.
2. Tình hình nghiên cứu
Về quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong tố tụng hình
sự, đã có một số công trình khoa học và bài viết nghiên cứu đề cập đến, đặc
5
biệt là công trình khoa học “Mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra với các cơ
quan tham gia tố tụng hình sự” của tác giả GS.TS. Đỗ Ngọc Quang - NXB
Chính trị Quốc gia - Hà Nội 1997; Một số bài viết “Cần quy định cụ thể về
quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát nhân dân trong Bộ luật tố
tụng hình sự” của tác giả Nguyễn Sơn đăng trên Tạp chí Kiểm sát số chuyên
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
a. Mục đích
Nhằm làm sáng tỏ về mặt lý luận quan hệ giữa Cơ quan điều tra và
Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự theo quy định Bộ luật tố tụng hình sự năm
2003; đồng thời thông qua việc phân tích, đánh giá thực trạng quan hệ giữa
hai cơ quan tiến hành tố tụng hình sự trong thời gian qua, làm rõ những bất
cập, vướng mắc làm hạn chế đến hiệu quả quan hệ hoạt động tố tụng trong
đấu tranh phòng chống tội phạm, kiến nghị đề xuất các giải pháp khắc phục
nhằm phát huy, tăng cường quan hệ hoạt động giữa các cơ quan tư pháp
trong tố tụng hình sự.
b. Nhiệm vụ
Từ mục đích nêu trên, luận văn có nhiệm vụ:
- Làm rõ vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan tiến
hành tố tụng thông qua các quy định về Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát
trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003.
- Phân tích, đánh giá một cách khoa học thực trạng quan hệ phối hợp và
chế ước giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trước và sau khi ban hành Bộ
luật tố tụng hình sự năm 2003.
- Đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm tăng cường quan hệ hoạt
động tố tụng hình sự giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát đảm bảo tính
hiệu quả, chất lượng trong đấu tranh phòng chống tội phạm hiện nay.
4. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những quy định của pháp luật,
đặc biệt là những chế định, những điểm mới trong BLTTHS năm 2003 về
chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát
trong hoạt động tố tụng hình sự. Thông qua đó làm rõ quan hệ phối hợp
7
và chế ước giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong giai đoạn khởi tố,
8
điều tra và Viện kiểm sát trong hoạt động tố tụng hình sự. Tác giả đi sâu vào
tìm hiểu nghiên cứu, phân tích, so sánh, đối chiếu làm rõ những chế định mới
quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Cơ quan điều
tra và Viện kiểm sát trong hoạt động tố tụng hình sự theo quy định Bộ luật tố
tụng hình sự năm 2003.
8. Kết cấu của luận văn
Luận văn ngoài phần mở đầu, phần kết luận gồm có 3 chương và 7
mục. Cụ thể:
Chương 1: Nhận thức chung về quan hệ giữa Cơ quan điều tra và
Viện kiểm sát trong khởi tố, điều tra vụ án hình sự;
Chương 2: Quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về quan
hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong khởi tố, điều tra vụ án
hình sự;
Chương 3: Thực trạng và những giải pháp nâng cao hiệu quả quan
hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong khởi tố, điều tra vụ án
hình sự.
hạn của mình theo pháp luật quy định. Mặc dù Cơ quan điều tra không có
quyền quyết định một người có phải là người phạm tội hay không nhưng để
có chứng cứ chứng minh tội phạm, cần thiết phải tiến hành các hoạt động điều
tra, đó là việc "áp dụng các biện pháp do Bộ luật tố tụng hình sự quy định để
xác định tội phạm và người đã thực hiện hành vi phạm tội, lập hồ sơ đề nghị
truy tố, tìm ra nguyên nhân, điều kiện phạm tội và yêu cầu các cơ quan, tổ
chức hữu quan áp dụng các biện pháp khắc phục và ngăn ngừa" ( Điều 3 -
Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm 2004).
Thực tiễn đã khẳng định rằng hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra là
rất quan trọng đối với việc giải quyết vụ án hình sự. Để xác định một người
11
có phải là người phạm tội hay không, phải có chứng cứ chứng minh tội phạm
và người phạm tội, mà những chứng cứ đó, bao gồm chứng cứ buộc tội và
chứng cứ gỡ tội, chứng cứ xác định tình tiết tăng nặng và tình tiết giảm nhẹ
trách nhiệm hình sự của bị can, cũng như những chứng cứ xác định các tình
tiết khác của vụ án phải được thu thập bởi Cơ quan điều tra theo những trình
tự, thủ tục đúng theo pháp luật quy định. Viện kiểm sát, Toà án phải dựa trên
kết quả điều tra của Cơ quan điều tra để truy tố, xét xử. Có thể nói "Điều tra
là khâu đột phá, là giai đoạn đầu giữ vai trò thành bại đối với cả tiến trình tố
tụng hình sự Những kết quả khả quan cũng như những sai lầm tư pháp
nghiêm trọng nhất như bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội thường bắt
nguồn từ giai đoạn điều tra. Vị trí quan trọng của hoạt động điều tra đối
với công tác xét xử không chỉ giới hạn ở số lượng và chất lượng chứng cứ mà
Cơ quan điều tra có thể cung cấp cho Tòa án, mà thậm chí trong nhiều
trường hợp sự nhận định, đánh giá tội phạm của Cơ quan điều tra và của
Viện kiểm sát còn quy định cả giới hạn xét xử "[30, tr 106].
Điều đó cho thấy hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra là hoạt động
không thể thiếu được trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, đồng thời cũng
quyết vụ án hình sự từ khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và chấp hành án, áp
dụng những biện pháp để loại trừ vi phạm pháp luật của những cơ quan, tổ
chức và những người nói trên, đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa. Như vậy,
có thể khẳng định rằng pháp luật quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn
của Viện kiểm sát là thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp
luật trong tố tụng hình sự nhằm để pháp luật được triệt để tuân thủ nghiêm
chỉnh và thống nhất, đảm bảo mọi hành vi phạm tội phải được phát hiện kịp
thời, việc khởi tố, điều tra, truy tố xét xử, thi hành án đúng người, đúng tội,
đúng pháp luật. Không để lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan sai
người vô tội
Thực tiễn cho thấy rằng trong quá trình tố tụng hình sự thì giai đoạn
khởi tố, điều tra có ý nghĩa quan trọng mang tính chất quyết định đối với việc
13
giải quyết đúng đắn vụ án hình sự. Ngay từ đầu việc phân loại nguồn tin báo
tội phạm chính xác sẽ giúp cho cơ quan có thẩm quyền khởi tố đúng vụ án.
Trên cơ sở đó, Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát tiến hành điều tra, kiểm sát
điều tra nhằm thu thập chứng cứ, đảm bảo mọi hoạt động điều tra tiến hành
đúng quy định của pháp luật và kết quả điều tra là tài liệu, chứng cứ mà dựa
vào đó để Viện kiểm sát ra quyết định truy tố người phạm tội ra trước Toà án
để Toà án xét xử nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án hình sự, Viện kiểm sát thể hiện
vai trò của mình thông qua việc thực hiện chức năng thực hành quyền công tố
và kiểm sát hoạt động tư pháp. Trong đó thực hành quyền công tố là những
biện pháp mà Viện kiểm sát trực tiếp quyết định như quyết định khởi tố vụ án
hình sự; khởi tố bị can; quyết định áp dụng, thay đổi, huỷ bỏ các biện pháp
ngăn chặn như bắt, tạm giữ, tạm giam; phê chuẩn, không phê chuẩn các quyết
định của Cơ quan điều tra ; quyết định truy tố bị can ; đọc cáo trạng; thực
hiện việc luận tội. Còn kiểm sát các hoạt động tư pháp bao gồm kiểm sát việc
chung.
Trên cơ sở nguyên lý triết học về mối liên hệ phổ biến, vận dụng vào
thực tiễn trong cách thức tổ chức bộ máy Nhà nước, để đảm bảo sự vận hành
và hoạt động có hiệu quả của toàn bộ hệ thống cơ quan Nhà nước thì mặc dù
mỗi cơ quan tuy có vị trí, chức năng, nhiệm vụ khác nhau song không thể
không quan hệ với nhau trong quá trình họat động thực hiện nhiệm vụ của
mình. Quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong hoạt động tố
tụng hình sự cũng không nằm ngoài quy luật đó. Là những cơ quan thuộc hệ
thống các cơ quan bảo vệ pháp luật, trong quá trình hoạt động tố tụng hình sự
Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát luôn có sự tác động, hỗ trợ, thúc đẩy lẫn
nhau nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ mà Nhà nước giao phó.
Thực tế cho thấy rằng quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát
nảy sinh trong quá trình hoạt động tố tụng hình sự là tất yếu khách quan bởi
xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định. Viện
kiểm sát là cơ quan tiến hành tố tụng có chức năng thực hành quyền công tố
và kiểm sát các hoạt động tư pháp, kiểm sát việc khởi tố, điều tra, việc áp
15
dụng các biện pháp ngăn chặn, các hoạt động tố tụng khác của Cơ quan điều
tra nhằm đảm bảo mọi hoạt động tố tụng hình sự của Cơ quan điều tra tuân
thủ đúng quy định của pháp luật. Đối với Cơ quan điều tra có nhiệm vụ tiến
hành điều tra tất cả các tội phạm, áp dụng mọi biện pháp do Bộ luật tố tụng
hình sự quy định để xác định tội phạm và người đã thực hiện hành vi phạm
tội, lập hồ sơ, đề nghị truy tố, tìm ra nguyên nhân, điều kiện phạm tội và yêu
cầu các cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp khắc phục và ngăn
ngừa.
Hơn nữa, quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát tồn tại trên
cơ sở các nguyên tắc tố tụng hình sự. Bản chất quan hệ này hướng vào mục
đích chung nhất là bảo vệ quyền lợi của Nhà nước và xã hội, bảo vệ quyền và
theo quy định của pháp luật, cùng chủ động phối hợp đấu tranh phòng ngừa
và chống tội phạm. Thông qua đó tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giáo dục
mọi người có ý thức tôn trọng pháp luật, sống và làm việc theo Hiến pháp và
pháp luật.
Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ quyền hạn theo pháp
luật quy định, Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát phải triệt để tuân thủ các
nguyên tắc của luật tố tụng hình sự nhằm đảm bảo cho cuộc đấu tranh chống
tội phạm được kiên quyết, triệt để kịp thời, bảo đảm trừng trị nghiêm minh và
giáo dục kẻ phạm tội, đồng thời ngăn chặn việc làm oan người vô tội và ngăn
ngừa việc hạn chế các quyền dân chủ của công dân một cách trái pháp luật.
Bất cứ người nào phạm tội, dù cho họ là ai cũng phải bị xử lý theo pháp luật
hình sự, tài sản và địa vị xã hội không mang lại đặc quyền gì trước Tòa án và
pháp luật. Mọi người đều có quyền và nghĩa vụ như nhau khi tham gia tố tụng
hình sự.
Mặt khác, để đấu tranh phòng chống tội phạm đạt được hiệu quả tốt thì
mọi hành vi phạm tội phải được phát hiện và xử lý bằng pháp luật hình sự.
Điều đó đòi hỏi Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát phải áp dụng mọi biện pháp
do pháp luật quy định để xác định sự thật của vụ án một cách khách quan,
toàn diện và đầy đủ, làm rõ chứng cứ xác định có tội, xác định vô tội, những
17
tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo. Mọi
tình tiết, chứng cứ thu thập được trong quá trình điều tra phải được đánh giá
trên cơ sở pháp lý khoa học để rút ra kết luận khách quan, chính xác về vụ án.
Để thực hiện tốt yêu cầu nêu trên đòi hỏi những người tiến hành tố tụng phải
có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tức là phải được đào tạo về nghiệp vụ, có
kiến thức pháp luật vững chắc, có tư duy pháp lý và khả năng suy đoán lô
gích. Phải xác định trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan
tiến hành tố tụng. Điều đó cũng đòi hỏi các cơ quan tiến hành tố tụng, những
chất tội phạm nguy hiểm, tinh vi, và trắng trợn hơn trước. Tình hình buôn
lậu, mua bán trái phép chất ma túy, tệ nạn nghiện ngập ma tuý, mại dâm, cờ
bạc cũng diễn ra phức tạp, có loại tội phạm tăng lên trở thành vấn nạn gây
bức xúc trong dư luận xã hội. Đặc biệt tội phạm tham nhũng, buôn lậu, tình
trạng phạm tội có sử dụng bạo lực như cướp của, giết người, chống người thi
hành công vụ và các hành vi phạm tội khác có tính chất côn đồ, hung hãn, tội
phạm trong lứa tuổi vị thành viên, tội phạm mua bán, vận chuyển trái phép
chất ma túy có quy mô, tổ chức thành đường dây liên tỉnh, xuyên quốc gia, tội
phạm có tổ chức, kết thành băng nhóm hoạt động táo bạo, trắng trợn theo kiểu
xã hội đen với những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt có xu hướng phát triển. Tội
phạm đã gây ra hậu quả hết sức nghiêm trọng trên nhiều mặt, cả về chính trị,
kinh tế, văn hóa và xã hội; các giá trị truyền thống, đạo đức, lối sống thuần
phong mỹ tục của dân tộc bị tác động, xói mòn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến
các thiết chế gia đình xã hội, làm cho quần chúng nhân dân lo lắng hoài nghi
sự công minh của pháp luật và tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa.
Từ những vấn đề nêu trên cho thấy cuộc đâú tranh phòng chống tội
phạm, giải quyết tội phạm từ gốc rễ, tức là từ nguyên nhân và điều kiện phát
sinh tội phạm, từng bước giảm dần tội phạm, giảm hẳn tội phạm nghiêm
trọng, bảo đảm an ninh trật tự xã hội ngày càng tốt hơn, phục vụ đắc lực
nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước nhằm đẩy mạnh và phát triển công
cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đang trở thành một nhiệm vụ
cực kỳ quan trọng và cấp bách. Để đạt được điều đó đòi hỏi phải huy động
sức mạnh của cả hệ thống chính trị, Đảng, Nhà nước, các tổ chức xã hội, đoàn
19
thể quần chúng, của các lực lượng, cơ quan bảo vệ pháp luật trong đó có Cơ
quan điều tra, Viện kiểm sát là những cơ quan tiến hành tố tụng hình sự có
nhiệm vụ bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa
và quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể, bảo
nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cơ
bản được Quốc hội giao phó là giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật
của các cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, các đơn vị lực
lượng vũ trang và mọi công dân, thực hành quyền công tố Nhà nước. Thay
mặt Nhà nước buộc tội người phạm tội trước Toà án.
Với những quy định nêu trên cho thấy, từ khi mới thành lập Viện kiểm
sát là cơ quan tư pháp có chức năng công tố, thay mặt Nhà nước buộc tội
người phạm tội trước pháp luật, tức là thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự
để truy tố người phạm tội trước Toà án. Để thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ
được giao, Viện kiểm sát phải có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Nhà
nước khác trong quá trình thực thi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình.
Đặc biệt nhằm đảm bảo việc buộc tội bị cáo trước Tòa án đúng pháp luật,
Viện kiểm sát phải dựa vào kết quả hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra
trong quá trình khởi tố, điều tra vụ án, dựa vào những chứng cứ buộc tội và
các chứng cứ khác mà Cơ quan điều tra đã thu thập được. Điều đó chứng tỏ,
trong giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án hình sự, giữa Cơ quan điều tra và Viện
kiểm sát có quan hệ liên quan chặt chẽ với nhau khi cùng giải quyết vụ án
hình sự. Trên cơ sở quy định của pháp luật Cơ quan điều tra tiến hành các
hoạt động khởi tố, điều tra vụ án dưới sự giám sát chặt chẽ của Viện kiểm sát.
Còn Viện kiểm sát thực hiện chức năng công tố và kiểm sát việc tuân theo
pháp luật trong tố tụng hình sự ở giai đoạn khởi tố, điều tra vụ án hình sự,
đảm bảo mọi hoạt động tố tụng của Cơ quan điều tra tuân thủ triệt để các quy
định của pháp luật.
Giai đoạn 1960 - 1988 là giai đoạn được đánh dấu bằng sự thành lập
Viện kiểm sát nhân dân, ban hành Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và Bộ
luật tố tụng hình sự 1988. Tuy nhiên do Bộ luật tố tụng hình sự năm 1988
21
chưa có hiệu lực thi hành. Cho nên các cơ quan tư pháp như Công an, Viện
sự, khởi tố bị can và điều tra lập hồ sơ vụ án hình sự (tùy theo từng loại việc,
tội phạm)[25, tr 4]. Khi phát hiện có tội phạm xảy ra mà Cơ quan điều tra
chưa khởi tố thì Viện kiểm sát yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hoặc
Viện kiểm sát trực tiếp khởi tố vụ án và yêu cầu Cơ quan điều tra tiến hành
điều tra. Trong trường hợp đó Viện kiểm sát trao đổi trước với Cơ quan điều
tra và cần có công văn nêu rõ yêu cầu điều tra thu thập chứng cứ như thế nào.
Để có cơ sở khởi tố vụ án hình sự có căn cứ và hợp pháp, và đảm bảo việc
chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật trong khởi tố vụ án hình
sự, giữa Cơ quan Công an và Viện kiểm sát cần có sự phối hợp chặt chẽ như
tổ chức tốt việc quản lý tình hình tội phạm, thu thập thông tin tội phạm và các
biện pháp hình sự trong giai đoạn trước khởi tố.
Cơ quan điều tra tổ chức việc đăng ký, thu thập nguồn tin báo tội phạm.
Kết quả phân loại, xử lý tin báo tội phạm, tình hình tạm giữ các đối tượng
phải được kịp thời thông báo cho Viện kiểm sát biết để thực hiện chức năng
kiểm sát theo luật định. Viện kiểm sát thu thập, quản lý nguồn thông tin tội
phạm qua các nguồn tin báo, thông qua công tác kiểm sát việc tuân theo pháp
luật trong các hoạt động chấp hành, điều hành của các cơ quan Nhà nước, tổ
chức xã hội và công dân, tiến hành thường xuyên các hoạt động kiểm sát theo
luật định trong việc phân loại, xử lý tin báo tội phạm, việc bắt, tạm giữ, khởi
tố của Cơ quan điều tra, đảm bảo mọi hoạt động khởi tố, điều tra của Cơ quan
điều tra chấp hành đúng pháp luật. Đối với các vụ việc phạm tội được phát
hiện thông qua các nguồn tin khác mà Cơ quan Công an chưa nắm được thì
Viện kiểm sát thông báo kịp thời với Cơ quan điều tra.
Theo quy định Thông tư liên bộ số 01/TT-LB ngày 23/01/1984 giữa
Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ thì trong quan hệ công tác giữa
hai ngành cần có sự phối hợp chặt chẽ trong việc quản lý tin báo tội phạm,
việc khởi tố, điều tra vụ án hình sự, đảm bảo việc chấp hành nghiêm chỉnh và
thống nhất trong hoạt động tố tụng hình sự. Hai cơ quan thực hiện việc định
kỳ thông báo cho nhau tình hình tội phạm và công tác hình sự của hai bên
liệu, chứng cứ vụ án được thực hiện thông qua các quy định về quyền hạn của
Copyright: Tài liệu đại học ©