1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
VŨ THỊ HƢƠNG GIANG
CÁC CHỨC NĂNG XÃ HỘI CỦA NHÀ NƯỚC
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Hoàng Thị Kim Quế HÀ NỘI - 2012 3
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục MỞ ĐẦU
1
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÁC CHỨC
NĂNG XÃ HỘI CỦA NHÀ NƢỚC CỘNG HÕA XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH XÂY
1.2.1.
Xây dựng Nhà nước pháp quyền và vấn đề đặt ra đối với các
chức năng xã hội của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam
31
1.2.2.
Khái quát các chức năng xã hội của Nhà nước Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam trong quá trình xây dựng nhà nước
37
4
pháp quyền
Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VỀ CÁC CHỨC NĂNG XÃ
HỘI CỦA NHÀ NƢỚC CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY
40
2.1.
Đầu tư hạ tầng cơ sở và nâng cao cung ứng các dịch vụ công
41
2.2.
Lao động, việc làm
44
1.3.
Giáo dục, đào tạo
50
2.4.
Y tế
58
2.5.
trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền
77
3.1.1.
Trách nhiệm của nhà nước trong việc bảo vệ, bảo đảm các
quyền con người trong việc thực hiện các chức năng xã hội
80
3.1.2.
Hoàn thiện hệ thống pháp luật, sửa đổi bổ sung Hiến pháp 1992
82
3.1.3.
Xây dựng chế độ trách nhiệm của cơ quan, cán bộ, công chức
nhà nước trong việc thực hiện các chức năng xã hội
83
5
3.1.4.
Giáo dục ý thức pháp luật, ý thức đạo đức cho cán bộ nhà
nước trong việc thực hiện các chức năng xã hội
84
3.1.5.
Phổ biến, giáo dục kiến thức về quyền con người cho người
dân và các cán bộ, công chức
86
3.1.6.
Thực hiện chính sách xã hội hóa dịch vụ công nhưng phải
tăng cường hiệu quả quản lý bằng pháp luật của Nhà nước
87
3.1.7.
Cải cách mạng lưới an sinh xã hội nhằm phát triển bền vững
88
Tăng cường hợp tác quốc tế
104
KẾT LUẬN
106
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
107
PHỤ LỤC
112 6
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nhà nước là tổ chức xã hội đặc biệt của quyền lực chính trị và là sản
phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp. Bản chất của mọi nhà nước đều có tính giai
cấp và tính xã hội. Với nhà nước xã hội chủ nghĩa thì chức năng xã hội là
thuộc tính cơ bản và quan trọng. Nó tồn tại khách quan xuất phát từ nhu cầu
chung lợi ích chung của toàn xã hội, nhằm tổ chức và quản lý đời sống cộng
đồng, duy trì một trật tự chung đảm bảo cho xã hội tồn tại và phát triển.
Trong những năm gần đây, trước những thay đổi lớn của thế giới về
quan hệ kinh tế phát triển cùng có lợi và xu thế toàn cầu hóa là điều kiện
thuận lợi cho chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm của các nước trong hợp tác
sản xuất, hợp tác về lao động, giáo dục, khoa học kỹ thuật… để đưa đất nước
phát triển nhanh hơn, cố gắng theo kịp đà phát triển của các quốc gia khác
trên thế giới. Tuy nhiên, bên cạnh những điều kiện thuận lợi thì còn có những
khó vô cùng lớn bởi xuất phát điểm của chúng ta là thấp. Trải qua một thời kỳ
xuất phát từ nhận thức thiếu khách quan, toàn diện về nguồn gốc, bản chất,
chức năng của nhà nước, chủ yếu nhấn mạnh chức năng chuyên chính giai
cấp, có chăng là sự quan tâm về mặt kinh tế. Nghiên cứu về đề tài này tác giả
muốn nghiên cứu tính ưu việt của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, con người sống trong xã
hội này phải được hưởng sự quan tâm đầy đủ về mọi mặt, xã hội thiết lập sự
công bằng giữa Nhà nước với công dân, công dân có trách nhiệm với nhà
nước và nhà nước có trách nhiệm với công dân.
Nhìn chung với vấn đề chức năng xã hội của nhà nước Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền cũng
được rất nhiều người quan tâm, thể hiện qua các bài viết của một số tác giả
trong các công trình nghiên cứu khoa học, trên báo, trên tạp chí, tập san, qua
8
bài giảng của giảng viên của các cơ sở đào tạo chuyên ngành, cụ thể: Đề tài
KX.04.16 "Hoàn thiện hệ thống pháp luật của Nhà nước nhằm tăng cường
hiệu quả quản lý các vấn đề thuộc chính sách xã hội", do PGS.TS Trần Trọng
Hựu làm chủ nhiệm, 1995, hay luận văn thạc sĩ "Chức năng xã hội của Nhà
nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" của Cao Thị Thanh Thảo (1997)
nghiên cứu vấn đề này nhưng chỉ với phương diện là vấn đề liên quan và khác
nhau về mức độ và phạm vi. Năm 2003 đã có công trình nghiên cứu luận án
tiến sĩ của Lê Thu Hằng "Chức năng xã hội của Nhà nước cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam". Có thể nói đây là công trình nghiên cứu đề cập toàn
diện về chức năng xã hội của Nhà nước ta.
Tuy nhiên, với trên dưới một thập kỷ đã trôi qua, nhiều nội dung trong
các công trình trên không còn cập nhật với tình hình mới. Việc Việt Nam đã
gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2006 nói riêng và sự
hội nhập ngày càng sâu rộng của nước ta nói chung đã làm thay đổi đáng kể
việc tổ chức quyền lực nhà nước và khung pháp luật trên nhiều lĩnh vực. Theo
đó, quan niệm, lý luận, kinh nghiệm, thực tiễn… về chức năng xã hội của Nhà
văn có nhiệm vụ:
- Nhận thức lại một cách tổng thể tính chất, nội dung chức năng xã hội
của Nhà nước xã hội chủ nghĩa trong quá trình xây dựng nhà nước pháp
quyền trong hoàn cảnh cụ thể của nước ta trong giai đoạn hiện nay.
- Làm nổi bật nội dung của chức năng xã hội của Nhà nước trong quá
trình xây dựng nhà nước quyền.
- Phân tích, bình luận những biện pháp, hình thức để thực hiện được
nhiệm vụ nghiên cứu mục tiêu đã được đặt ra.
- Tìm ra những điểm phù hợp và chưa phù hợp trong quá trình thực
hiện thực tiễn áp dụng những chính sách, chức năng xã hội của Nhà nước vào
10
từng hoàn cảnh cụ thể, từ đó đưa ra những nhận xét đánh giá để đề ra những
giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện tăng cường chức năng xã hội của nhà
nước trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền của Việt Nam, phát triển nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và xu hướng hội nhập toàn cầu
hóa trong quan hệ quốc tế.
Phạm vi nghiên cứu
Đề tài: "Các chức năng xã hội của nhà nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền" là vấn đề
khá phức tạp, được Nhà nước cũng như nhiều học giả, nhà khoa học quan tâm
nghiên cứu không chỉ ở góc độ lý luận nhà nước pháp luật mà còn ở nhiều
lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội… với nhiều quan điểm không
thống nhất.
Nhìn dưới góc độ pháp lý thì luận văn chỉ đi sâu nghiên cứu những
vấn đề về lý luận cơ bản và chức năng xã hội của Nhà nước ta trong việc xây
dựng Nhà nước pháp quyền, mà nội dung trọng tâm là việc thực hiện chức
năng của xã hội trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Cơ sở phương pháp luận của luận văn được dựa trên quan điểm của chủ
Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả của việc thực
hiện các chức năng xã hội của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền 12
Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÁC CHỨC NĂNG XÃ HỘI
CỦA NHÀ NƢỚC CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN
1.1. NHẬN THỨC VỀ CÁC CHỨC NĂNG XÃ HỘI CỦA NHÀ NƢỚC
CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
1.1.1. Khái niệm chức năng xã hội của nhà nƣớc
Chức năng của nhà nước là những phương diện hoạt động cơ bản,
quan trọng nhất của nhà nước, phù hợp với bản chất, mục đích, nhiệm vụ
quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. "Chức năng nhà nước
được xác định từ bản chất, vai trò của nhà nước trong đời sống xã hội và
ngược lại, các chức năng nhà nước lại là sự biểu hiện cụ thể của bản chất và
vai trò của nhà nước" [60, tr. 40]. Theo một định nghĩa tương tự, chức năng
của nhà nước là hoạt động nhà nước cơ bản nhất, mang tính thường xuyên,
liên tục, ổn định tương đối, xuất phát từ bản chất, cơ sở kinh tế - xã hội,
nhiệm vụ chiến lược, mục tiêu cơ bản của nhà nước và có ý nghĩa quyết định
tới sự tồn tại và phát triển của nhà nước. "Chức năng của nhà nước do bản
chất, cơ sở kinh tế - xã hội, nhiệm vụ chiến lược và mục tiêu lâu dài của nhà
nước quyết định" [23, tr. 106].
Là sản phẩm tất yếu của lịch sử, nhà nước đã trải qua quá trình không
ngừng phát triển và trong quá trình đó vai trò, chức năng của nó cũng được
biến đổi không ngừng từ chế độ chiếm hữu nô lệ, chế độ phong kiến, chế độ
tư bản và chế độ xã hội chủ nghĩa. Ngay từ khi xuất hiện, nhà nước thể hiện
dân", nhà nước chuyển từ hình thức "cai trị" sang nhà nước "phục vụ". Các
nhà nước trong giai đoạn hiện nay đều chú trọng thực hiện chức năng xã hội
thông qua việc bảo đảm công bằng xã hội, coi trọng phát triển văn hóa, giáo
dục, y tế, khoa học kỹ thuật, bảo trợ xã hội, giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo,
14
thực hiện tốt các chính sách an sinh, phòng chống các rủi ro đe dọa đời sống
cộng đồng, cung cấp các dịch vụ công cho xã hội
Nhà nước không thể tồn tại nếu nó chỉ phục vụ lợi ích của giai cấp
thống trị mà không thực hiện các nhiệm vụ, chức năng xã hội của nó. Ngoài
việc củng cố, bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị thì nhà nước còn phải
đảm bảo an ninh, trật tự trong xã hội và quyền lợi của các giai cấp khác trong
một chừng mực nhất định. Lịch sử đã chứng minh rằng:
Mọi nhà nước sau này luôn mang trong bản thân mình hai
chức năng cố hữu là: công quản (cộng đồng, xã hội) và chuyên
chính (đẳng cấp, giai cấp). Theo đó, điều tiết xã hội là một trong
những chức năng không thể thiếu của nhà nước; và để thực hiện
được chức năng này, hoạt động của nhà nước phải thể hiện được lợi
ích chung của toàn xã hội. Bất kỳ nhà nước cụ thể nào trong lịch sử
mà không làm được như vậy đều bị diệt vong bởi các cuộc cách
mạng xã hội [62, tr. 74].
Vai trò xã hội của nhà nước thể hiện thông qua việc nhà nước giải
quyết những công việc mang tính xã hội, phục vụ lợi ích chung của xã hội.
Trong xã hội ngày nay, vai trò xã hội của nhà nước ngày càng được nâng cao.
Nhà nước xây dựng các công trình phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường, phòng
chống các dịch bệnh, thiên tai Do vậy, nhà nước không chỉ là công cụ thống
trị giai cấp mà còn là phương thức tổ chức và đảm bảo các lợi ích chung của
xã hội.
Khi nền kinh tế phát triển mạnh mẽ và sự xuất hiện của chính phủ điện
tử như hiện nay, cùng với yêu cầu của người dân ngày càng cao đối với nhà
Xã hội chủ nghĩa là xã hội không còn các giai cấp đối kháng, nhà
nước xã hội chủ nghĩa vẫn thực hiện chức năng giai cấp và chức năng xã hội,
nhưng cách thức thực hiện và mục đích thực hiện hai chức năng đó đã có sự
thay đổi cơ bản. Cũng như các nhà nước khác, nhà nước xã hội chủ nghĩa
16
muốn bảo vệ được chức năng giai cấp của mình, phải làm tốt chức năng xã
hội, trong đó vấn đề mở rộng dân chủ cho nhân dân, sử dụng sức mạnh, lực
lượng của mình để bảo vệ và bảo đảm tuyệt đối các quyền tự do dân chủ cho
nhân dân là vấn đề cốt yếu. Thực hiện tốt chức năng xã hội là cơ sở, là điều
kiện để nhà nước xã hội chủ nghĩa đảm bảo và giữ vững địa vị thống trị xã hội
về của mình đồng thời có đầy đủ sức mạnh để trấn áp sự phản kháng của các
giai cấp bóc lột và các thế lực thù địch.
Chức năng giai cấp và chức năng xã hội luôn có mối quan hệ biện
chứng, cái nọ làm tiền đề và là cơ sở cho cái kia. Tuy nhiên, trong điều kiện
giai cấp vô sản đã giành được chính quyền và thiết lập được nhà nước của
mình, thì chức năng giai cấp là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài; còn chức
năng xã hội là nhiệm vụ cơ bản, quyết định trực tiếp sự thắng lợi hay thất bại
của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Việc thực hiện chức năng xã hội
của nhà nước xã hội chủ nghĩa có sự khác biệt với nhà nước tư bản chủ nghĩa,
nhà nước tư bản thực hiện chức năng xã hội là phương tiện để củng cố, đảm
bảo sự thống trị chính trị và kinh tế của thiểu số trong xã hội là giai cấp tư sản
đối với đa số là giai cấp công nhân và những người lao động khác. Ngược lại,
việc thực hiện chức năng xã hội của nhà nước xã hội chủ nghĩa được xác định
là mục đích để nhà nước ấy đảm bảo sự thống trị chính trị của mình nhằm
đảm bảo quyền dân chủ cho đại đa số những người lao động.
1.1.2. Khái niệm chức năng xã hội của Nhà nƣớc Việt Nam
Chức năng của Nhà nước Việt Nam, thuộc phạm trù chức năng của
nhà nước xã hội chủ nghĩa, là những phương diện hoạt động cơ bản của nhà
nước, thể hiện bản chất giai cấp, ý nghĩa xã hội, mục đích và nhiệm vụ của
nước thì chức năng xã hội là hình thức phản ánh rõ nét nhất bản chất của nhà
nước. Đối với Nhà nước ta đang trên con đường đi lên xây dựng Nhà nước xã
hội chủ nghĩa với mục tiêu phải khẳng định được tính ưu việt của chế độ, con
người của chế độ xã hội chủ nghĩa phải được công bằng, dân chủ, đời sống
18
phải văn minh, kinh tế phát triển. Nhà nước phải chăm lo cho nhân dân một
cách toàn diện trên mọi lĩnh vực. Đảng và Nhà nước ta luôn luôn cố gắng xây
dựng nền kinh tế phát triển mạnh, chính trị ổn định, nền văn hóa phong phú
đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao trình độ dân trí, an ninh quốc phòng, đảm
bảo sự an toàn cho nhân dân yên tâm lao động, học tập và cống hiến xây dựng
đất nước. Đây chính là thước đo sự uy tín của Nhà nước, uy tín của chế độ xã
hội chủ nghĩa, bản chất đúng với ý nghĩa của nó là của dân, do dân và vì dân,
các chính sách được đặt ra đều dựa trên sự tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của
nhân dân.
Thông qua chức năng xã hội của Nhà nước góp phần củng cố chế độ
dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Đây là một nội dung quan
trọng trong yêu cầu của Nhà nước pháp quyền và có vai trò vô cùng quan
trọng bởi chế độ xã hội chủ nghĩa là chế độ do nhân dân làm chủ, tất cả là của
dân, do dân và vì dân. Dân chủ là bản chất của Nhà nước ta, thực hiện dân
chủ là thực chất, là mục tiêu, động lực của việc đổi mới và kiện toàn hệ thống
chính trị nói riêng, của công cuộc đổi mới nói chung. Đây là vấn đề có ý
nghĩa sống còn đối với chế độ của chúng ta, đã được quy định tại Điều 3,
Hiến pháp năm 1992: "Nhà nước đảm bảo và không ngừng phát huy quyền
làm chủ về mọi mặt của nhân dân" [51]. Ở bất kỳ chế độ nào thì nhân dân
cũng là một trong những nhân tố, xây dựng đất nước của mỗi quốc gia, vì vậy
chúng ta không ngừng phát huy quyền làm chủ của nhân dân không phải ở
một lĩnh vực mà là ở mọi lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, văn hóa xã
hội…Nhà nước và nhân dân cùng chung tay xây dựng phát triển đất nước
giàu mạnh. Trong các nghị quyết của Đảng đều nêu rõ mục tiêu phấn đấu là
người và xã hội như dân số, nguồn nhân lực, lao động và việc làm, giáo dục
và y tế, đạo đức và văn hóa, những đảm bảo về an ninh và an toàn xã hội của
đời sống cá nhân và của cả cộng đồng. Các vấn đề xã hội có vai trò quan
trọng trong đời sống xã hội do vị trí của con người trong xã hội quy định. Nhà
nước pháp quyền mà nhân dân ta xây dựng là nhà nước mà con người được
đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển kinh tế văn hóa xã hội và lấy việc
20
nâng cao chất lượng cuộc sống con người làm mục tiêu phục vụ. Nhà nước ta
luôn nhấn mạnh phát triển kinh tế phải đi đôi với giải quyết tốt các vấn đề xã
hội, việc phát triển kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa lại càng phải đòi
hỏi giải quyết tốt những vấn đề xã hội bởi lẽ phát triển kinh tế phải là sự phát
triển bền vững dựa trên những yếu tố chính trị, kinh tế văn hóa, xã hội và môi
trường… Bền vững về mặt xã hội là đảm bảo vừa đạt được tăng trưởng kinh
tế vừa giữ được ổn định xã hội, không có những xáo trộn, xung đột, nổi loạn
làm ảnh hưởng tới việc huy động các nguồn lực cho sự phát triển. Trong phát
triển bền vững thì yếu tố kinh tế và yếu tố xã hội hòa vào nhau, mục tiêu phát
triển kinh tế phải bao gồm cả mục tiêu giải quyết các vấn đề xã hội như vấn
đề xóa đói giảm nghèo, việc làm… thỏa mãn nhu cầu cơ bản của nhân dân,
đảm bảo công bằng xã hội. Giải quyết những vấn đề xã hội là một trong
những vấn đề "nóng" mà Đảng và Nhà nước ta quan tâm. Hiện nay các tệ nạn
xã hội ngày càng gia tăng như ma túy, mại dâm, buôn lậu, tham nhũng,… hơn
thế nữa là các thế lực thù địch liên tục tìm cách chống phá Đảng và Nhà nước
ta, chúng đẩy mạnh tuyên truyền phản động lợi dụng một số đồng bào dân tộc
thiểu số trình độ dân còn trí thấp. Bởi vậy phải làm tốt chức năng xã hội Nhà
nước mới có thể khắc phục được những tồn tại bên cạnh những tiềm lực vốn
có, không phải chỉ cơ quan nhà nước mà chính chúng ta mỗi công dân phải
tham gia giải quyết những vấn đề chung của xã hội. Khi Chính phủ ban hành
hay thay đổi những chính sách của Nhà nước việc đầu tiên là thăm dò ý kiến
của nhân dân, khi có được sự đồng thuận thì đảm bảo chính sách đó sẽ nhanh
lực lượng sản xuất còn thấp, song song với đó lại phải vừa thực hiện nhiệm vụ
giữ vững an ninh, quốc phòng, trật tự, an toàn xã hội, vừa phải bảo đảm ổn
định và cải thiện không ngừng đời sống nhân dân về mọi mặt thì chức năng xã
hội được đặt ra ngày càng nặng nề. Nếu một xã hội không ổn định thì bất cứ
Nhà nước nào cũng không thể ổn định được chế độ chính trị, những mâu
thuẫn gay gắt sẽ từ đó mà này sinh kéo theo đó là nhiều những hệ lụy có thể
xảy ra như "nội chiến" ngay chính trong bộ máy cai trị. Vì vậy, việc đảm bảo
thực hiện tốt chức năng xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng. Đảng và Nhà
22
nước ta đã tăng cường đầu tư cho quốc phòng và nâng cao tiềm lực quân sự
bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới, vùng trời và biển, đảo của Tổ
quốc. Tăng cường sức mạnh quốc phòng, xử lý thắng lợi mọi tình huống; thực
hiện tốt vai trò nòng cốt bảo vệ vững chắc toàn vẹn lãnh thổ, góp phần giữ
vững ổn định chính trị - xã hội của đất nước và môi trường hòa bình.
Từ những lý do nêu trên, có thể khẳng định chức năng xã hội là vô
cùng quan trọng, có ý nghĩa to lớn đối với việc xây dựng nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa. Ở nước ta, vai trò của chức năng xã hội của Nhà
nước được khẳng định không chỉ đối với cá nhân mà còn có ý nghĩa tầm quan
trọng đối với cả hệ thống tồn tại và phát triển của một Nhà nước, một chế độ
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
1.1.3. Vai trò, trách nhiệm của nhà nƣớc Việt Nam trong việc giải
quyết các vấn đề xã hội
"Nhà nước giữ vị trí trung tâm, vai trò đặc biệt quan trọng trong đời
sống chính trị, kinh tế, xã hội. Vai trò nhà nước ngày càng gia tăng trong xã
hội hiện đại trong việc giải quyết các vấn đề xã hội mang tính quốc gia và
quốc tế" [23, tr. 87].
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế nhà nước không chỉ
đơn thuần đặt ra các quy tắc ứng xử bắt buộc cá nhân, tổ chức phải tuân theo,
mà nhà nước phải chuyển mình theo hướng từ cai trị áp đặt sang phục vụ
bảo vệ. Mục đích của chức năng này là nhằm tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất
để cho cá nhân phát triển an toàn, toàn diện, hài hòa và mọi tổ chức được hoạt
động bình thường phù hợp với lợi ích chung của xã hội; củng cố, bảo vệ, tăng
cường mối quan hệ giữa nhà nước với nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ tổ quốc. Muốn vậy, nhà nước hoàn thiện chính sách, pháp luật về
quyền con người, quyền công dân, quyền của các tổ chức và kiểm tra, giám
sát việc thực hiện pháp luật đó; xử lý mọi hành vi xâm hại quyền con người,
quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức; mở rộng các quyền và lợi
24
ích chính đáng của công dân phù hợp với trình độ phát triển của kinh tế, chính
trị, dân chủ, văn hóa, xã hội ở trong nước và quốc tế; giáo dục tư tưởng tất cả
từ con người, cho con người, vì con người trong bộ máy nhà nước và toàn xã
hội; hội nhập và hợp tác quốc tế về bảo vệ quyền con người.
- Tổ chức và quản lý văn hóa, giáo dục, khoa học - công nghệ
Nhà nước thực hiện chức năng này nhằm xây dựng nền văn hóa mới,
con người mới, lối sống mới; đào tạo, bồi dưỡng nhân tài và đội ngũ người
lao động có trình độ khoa học - kỹ thuật cao; xây dựng nền khoa học, công
nghệ hiện đại phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa. Nội dung chức năng này gồm: bảo tồn, phát triển nền văn hóa dân tộc,
hiện đại, nhân văn; tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; thống nhất quản lý
văn hóa, nghiêm cấm truyền bá tư tưởng và văn hóa phản động, đồi trụy; bài
trừ mê tín, hủ tục; thống nhất quản lý hệ thống giáo dục về mục tiêu, chương
trình, nội dung, kế hoạch giáo dục, tiêu chuẩn giáo viên, quy chế thi cử và hệ
thống văn bằng; phát triển cân đối hệ thống giáo dục quốc dân; phát triển các
hình thức quốc lập, dân lập và các hình thức giáo dục khác; xây dựng và thực
hiện chính sách khoa học, công nghệ quốc gia, xây dựng nền khoa học, công
nghệ tiên tiến; phát triển đồng bộ các ngành khoa học, đổi mới công nghệ,
phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao trình độ quản lý; hội nhập và hợp tác
quốc tế về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ.
Bảo vệ môi trường là vấn đề cấp bách trong giai đoạn hiện nay, đối
với chức năng này Nhà nước có nhiệm vụ xây dựng chính sách, chiến lược, kế
hoạch quốc gia về bảo vệ môi trường; ban hành hệ thống tiêu chuẩn môi
trường; chỉ đạo, tổ chức đánh giá hiện trạng môi trường cả nước phục vụ cho
việc đề ra các chủ trương, giải pháp về bảo vệ môi trường, chống ô nhiễm môi
trường; tham gia tổ chức quốc tế, ký kết hoặc gia nhập điều ước quốc tế về
môi trường; chủ trì các hoạt động hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường với
các nước, các tổ chức quốc tế;…
Copyright: Tài liệu đại học ©