ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT PHẠM QUANG HÒA

QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN
CỦA CÔNG DÂN LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2010
MỤC LỤC
Trang

Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục MỞ ĐẦU
1

Chương 1: KHÁI NIỆM THÔNG TIN VÀ NỘI DUNG CỦA QUYỀN
TIẾP CẬN THÔNG TIN
5
1.1.
Khái niệm thông tin

Quy định của pháp luật về quyền tiếp cận thông tin của Việt Nam
39
2.3.
Các quy định về thủ tục thực hiện quyền tiếp cận thông tin
49
2.4.
Thực trạng thực hiện quyền tiếp cận thông tin
56
2.4.1.
Thực trạng tiếp cận thông tin hoạch định chính sách và xây
dựng pháp luật
57

2.4.2.
Thực trạng tiếp cận thông tin trong việc giải quyết yêu cầu
của người dân
58
2.4.3.
Thực trạng tiếp cận thông tin trong hoạt động của các cơ quan
nhà nước
58
2.4.4.
Thực trạng tiếp cận thông tin trong lĩnh vực tư pháp
60
2.4.5.
Thực trạng tiếp cận thông tin thông qua báo chí
61
2.5.
Một số hạn chế trong thực hiện quyền tiếp cận thông tin
62


1
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
  

             ng,


       Nhà
 
Hin nay, 

   
nhân, 
   

.  




 
2. Tình hình nghiên cứu
i vic tip cn mt s n Quy phm pháp lut và
các công trình khoa hc v v quyn tip cn thông tin ci dân (có
th là ni dung chính ho c
- Hin pháp Vi       xb Chính tr
quc gia, Hà Ni, 2001;



- 

4. Phạm vi nghiên cứu
 c pháp lut v tip cn thông tin ca
i dân (cá nhân) bao gm:
- H thn quy pháp lut ca Vit Nam và mt s quc
gia nh v quyn tip cn thông tin ci dân;
- Phc quyn tip cn thông tin, thm quyn ca vic cung
cp thông tin;
- Trách nhim cung cp thông tin cm quyn.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phương pháp lịch sử: 


- Phương pháp phân tích, tổng hợp: phân tích và

 
chính 
- Phương pháp so sánh: So sán

- Các phương pháp thống kê xã hội học: T nhng kt qu thng kê,
u tra, kho sát v thc hin quyn tip cn thông tin ci dân và nhu
cu ci vi quy có nhnh phù hp nhm
m bo quyn cho công dân.

4
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Luc nghiên cn nhng

nh quy c thông tin vi ni hàm rng bao gm quyn ca cá nhân,
công c tip cn tt c  b
công quyc nhánh quy b
quan công quyn, gi là "thông tin công". Mt s n, Anbani,
Kosovo, Newzeland s dng thut ng tip cn "tài liu chính thc" không
bao gm các tài lin b hoc d thc
s d ban hành quynh cui cùng. Nhìn chung, quyn tip cn thông
tin ch áp di vi thông tin có trong h c. Mt khong trng
mà luc không mu chnh là các thông tin c th khác,
thông tin qua truyn mic tho lun, kt lun trong các
cuc hp) có th c s d ban hành quynh.

6
Ch mt s nh c hoc gii thích thut
ng quyn tip cn thông tin/quyc thông tin. Chng hn Lut v quyn
c thông tin ca  gii thích:
Quyền được thông tin có nghĩa là quyền được tiếp cận các
thông tin theo quy định tại Luật này, mà đang được quản lý hoặc
kiểm soát bởi bất kỳ nhà chức trách công cộng nào. Quyền này bao
gồm các quyền được: (a) Xem các tác phẩm, tư liệu, hồ sơ; (b) Ghi
chép, trích dẫn, sao chụp các tư liệu hoặc hồ sơ; (c) Có các bản sao
có chứng thực các tài liệu; (d) Thu thập thông tin dưới các dạng đĩa
mềm, thẻ nhớ, băng ghi âm, băng hình hoặc bất kỳ dạng thiết bị
điện tử nào khác hoặc thông qua các việc in ra các tài liệu ở những
nơi lưu trữ tư liệu bằng máy vi tính hoặc bằng các thiết bị khác [67].
- Về lịch sử phát triển khái niệm quyền tiếp cận thông tin
Quyn tip cn thông tin hay quyc thông tin là quyn
ci. Khái nit hin trong thi k Ánh Sáng vào th k
o Lut v T do báo chí ca Thc ban hành vào
t lp nguyên tc các h a Chính ph c thiu

quyn tr c v tip cn thông tin, s tham gia ca công
chúng trong vic ra quynh và tip c v môi
c quc t v ch[68].
 c khu vc và quc gia, quyn tip cnh
c nhân quyc nhân quyn Châu
M ng Ch
khu vc Châu Á -  nh rõ v tip cn thông tin
bm rn truyc t do tip
nhn và ph bin thông tin v các v t cách phù hp vi
pháp lut trong c [67] Hic trên th gii dù khác nhau v

8
th ch chính tr phát trin kinh t hay s khác bit v hóa trong
pháp lut qunh v quyn tip cn thông tin ca công dân.
      ng 70 quc gia ban hành lut b m
quyn tip cn thông tin công. Ví d
 
Liên b  Châu Á, mt s t v
tip ct Bn
 
- Các khía cạnh khác nhau của nội hàm khái niệm quyền tiếp cận
thông tin
+ T do thông tin hay tip cn thông tin, chính là mi cá nhân, công
c quyn tip cn h u c c, hoc các t
chc có chc hin nhim v u này
phn ánh nguyên t thông tin thay
mt chính h, mà là thay mt, hay xut phát t vic bm li ích ca tt c
các thành viên trong xã hc tip cn
thông tin công, tr khi nhng thông tin thuc giới hạn không được phép tiếp
cận. Quyn tip cn thông tin c hai, là quyn

Bên cnh nhng thông tin mà nhà chc trách không
 cung cc tit l có th gây
nhng tiêu cc ti ch quyn và toàn vn lãnh th ca , cho
an ninh chic hoc các li ích kinh t, khoa hc, quan h vc
khác, hoc khuyn khích ti phm; thông tin v hong ca tòa án; thông
tin mà nu tit l có th n ngh vip pháp các bang;
thông tin v bí quyi
 , Lut v Thông tin, công ngh thông tin và bo v
thông tin ca Liên bnh các loc hn
ch tip cn. u 8 nh:

10
Không được hạn chế tiếp cận đối với: (1) Các văn bản pháp
luật liên quan đến quyền, tự do và nghĩa vụ của con người và công
dân và các văn bản pháp luật quy định địa vị pháp lý của các tổ
chức và thẩm quyền của các cơ quan nhà nước, các cơ quan chính
quyền địa phương; (2) Thông tin về trạng thái môi trường; (3) Thông
tin về hoạt động của các cơ quan nhà nước, cơ quan chính quyền
địa phương và thông tin về sử dụng ngân sách (trừ các tin tức về bí
mật quốc gia hoặc bí mật nghề nghiệp); (4) Thông tin được lưu trữ
trong các thư viện công cộng, bảo tàng, tài liệu lưu trữ và trong các
hệ thống thông tin của quốc gia, của các cơ quan nhà nước và của
các hệ thống thông tin khác mà chúng được thiết lập nhằm phục vụ
công dân (thể nhân) và tổ chức; (5) Các thông tin khác mà pháp
luật Liên bang không hạn chế tiếp cận [67].
u 9 Lut qunh mn ch tip cn thông tin, nhm bo
v ch  Hic, sc khe, quyn và li ích hp pháp ca mi
i, bm nn quc và an ninh quc gia; các thông tin
bt buc bo mt, các thông tin mà pháp lut Liên bang hn ch tip c
hòa 

yêu cầu hành chính; (8) Thông tin liên quan đến việc phê duyệt các dự
án xây dựng lớn và bối cảnh thực hiện; (9) Thông tin về các chính
sách và biện pháp liên quan đến việc xóa đói nghèo, giáo dục, y tế, trợ
cấp xã hội và việc làm và bối cảnh thực hiện; (10) Thông tin về các
kế hoạch hành động trong trường hợp xảy ra tình huống khẩn cấp và
các trật tự công cộng, thông tin về việc cảnh báo sớm và các biện
pháp đối phó (11) Thông tin về thanh tra và giám sát việc bảo vệ môi
trường, sức khỏe công cộng, an toàn lao động, an toàn thực phẩm,
dược phẩm và chất lượng hàng hóa [12].

Thông tin ưu tiên công bố do chính quyền nhân dân cấp tỉnh/
thành phố đưa ra cần bao gồm những dạng sau: (1) Thông tin liên quan

12
đến các dự án lớn về xây dựng, quản lý đô thị và nông thôn; (2) Thông
tin liên quan đến tình hình thực hiện các dự án công ích; (3) Thông tin
liên quan đến việc trưng dụng, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và việc
đền bù, phân phối tiền trợ cấp và những bối cảnh áp dụng; (4) Thông
tin liên quan đến quản lý, sử dụng và bối cảnh cần phân phát cứu trợ
khẩn cấp, công tác cứu trợ thảm họa, trợ cấp cho cựu chiến binh, trợ
cấp xã hội, những đóng góp thiện nguyện và các quỹ khác [12].

Chính quyền nhân dân ở các xã, phường, thị trấn phải căn
cứ quy định ở Điều 9 Pháp lệnh này quyết định những thông tin cần
phải công bố trong phạm vi thẩm quyền của mình, trong đó phải
chú trọng đến những dạng thông tin sau: (1) Thông tin liên quan
đến tình hình thực hiện các chính sách quốc gia về việc làm ở khu
vực nông thôn; (2) Thông tin liên quan đến tình hình quản lý và sử
dụng ngân sách, các khoản chi tiêu và các quỹ đặc biệt; (3) Thông
tin về kế hoạch tổng thể về sử dụng đất ở địa phương, và tình hình

quan ti bí m  i ca các công ty, h  c cá nhân; hoc
thông tin nu công khai s có nguy hn cá nhâ
  c, Lut tip cn thông tin c  
 a Nht Bnh trách nhim cung c n
hành chính khi có yêu cu. Tuy nhiên, luc cung
cp lin ngay các thông tin ngoi tr không cung cp.
 cung cn hành chính, các thông
tin liên quan ti cá nhân (ngoi tr thông tin mà vic công khai hóa có th gây
ra nhn và li ích ci có liên quan).
Hoc, mc (2) nhng tn mt tc các ch th
khác khác (ngoi tr        i h 
quan công ci h
hon nhim v ca mt cá nhân có trách nhim thc

14
thi nhim v  i tr nhng thông
nh là cn thit phm bo v cuc
sng, sc khe, ngh nghip hoc tài sn ca mi. Hoc, khi vi
thông tin ra công khai dn, v th cnh tranh hoc
các li ích hp pháp khác ca tc gây tn hc

Khác vi Hàn Quc, Lut ca Nht Bnh vic cung cp
mt phn thông tin, n tách ra khn mt cách d
i cung ci yêu cu
các phn không chng các thông tin không công khai hoá. Và
u này không áp dng nhóa,
các phn còn li c  n ch ch ng nhng thông tin không có ý
 c cung c n khi cn thit vì lý do li ích công cng và
n tình trng cn hành chính.
Lut v tip cn các tài liu hành chính công c

i ngoi ca Na Uy; ng hp ngoi l n
li ích quc phòng và an ninh; ng hp ngoi l i vi mt s v
v ng hp ngoi l ng la
Chính phng hp ngoi l n các bin pháp kim soát
hoc qun lí, các tài lin các hành vi vi phm pháp lut và các
thông tin có kh y các hành vi vi phm pháp lutng hp
ngoi l n vic b nhing hp ngoi l n
m thi và bài ki ng dn.
1.1.3. Chủ thể có quyền tiếp cận thông tin
Ch th mang quyn tip cn thông tin có th nh trong các
n quc t c ca Liên Hp quc v Ch
c v tip cn thông tin, s tham gia ca công chúng trong vic ra quyt
nh và tip c  v 

16
Hin pháp hoo lut v tip cn thông tin hay v công khai hot
ng ca chính quyn.
Pháp luật các nước
Tn pháp lut quc t và mt s quc gia, ch th mang
quyn tip cn thông tin có th là cá nhân hoc t chc. Cá nhân có th là
i không mang quc tc ngoài; c th 
là tr em hay công chc.
Vi quan nim tip cn thông tin là mt quyn dân s - chính tr, Hin
pháp, Luc s dng các công th"mi i", "bt k i
nào" hay "công chung", "i dân"  th hin tính ph quát ca quyn này.
Chủ thể có quyền tiếp cận thông tin có thể là công chúng nói chung.
c v tip cn thông tin, s tham gia ca công chúng trong vic
ra quynh và tip c v ng (25/6/1998):
"…mỗi Bên tham gia Công ước sẽ bảo đảm các quyền được tiếp cận thông
tin, quyền của công chúng được tham gia vào các tiến trình ra quyết định

giữ tội phạm hoặc để làm sáng tỏ sự thật trong một vụ án đang xét xử.
4. Trừ trường hợp pháp luật có quy định khác, các quyền
quy định tại Khoản 2 và 3 sẽ được áp dụng một cách bình đẳng đối
với công dân của Estonia, công dân của các quốc gia khác và
những người không có quốc tịch đang hiện diện trên lãnh thổ
Estonia [4].
Hi(u 23) nh:
1. Quyền thông tin được đảm bảo.
2. Mọi người có quyền nhận thông tin về hoạt động của các
cơ quan Nhà nước cũng như người thực thi các chức năng của Nhà
nước phù hợp với quy định của pháp luật.

18
3. Mọi người được trao khả năng theo dõi các phiên họp
của các cơ quan được hình thành từ bầu cử tập thể [5].
 i Hi       nh: "Mọi người có
quyền được thông tin về tình trạng môi trường và việc bảo vệ môi trường".
Theo Lut v quyn tip cn thông tin trong các tài liu chính thc ca
"công chúng" là ch bt c ngi nào, "i" là bt k cá
nhân nào, th c ngoài.
Theo Lut tip cn thông tin cbất kể ai là "công
dân Canada; người thường trú dài hạn theo mục 2 (1) của Luật về nhập cư và
bảo vệ người tị nạn đều có quyền và dựa theo yêu cầu sẽ được phép tiếp cận
bất cứ tài liệu nào thuộc quyền kiểm soát của cơ quan Chính phủ".
Lut ca Nht Bn v tip cn thông tin c
nh: "Bất kể người nào được quy định trong Luật này đều có
thể yêu cầu người đứng đầu một cơ quan hành chính cung cấp các văn bản
hành chính của các cơ quan đó (Điều 3)".
Lu cung cng
hp cá nhân yêu cu là quan chc Chính ph (các công chc quc c

vay tin ca h b ngân hàng t chng hp các c u
s mun xem h  ct nhà lch s 
nghiên cu v vic mt công ty phúc l nào trong
thi k phân bit chng tc hay mt nhóm hong mun tìm
hiu v các ng ca các d án.
Hiến pháp và Luật một số nước quy định chủ thể là công dân: Hin
nh: "Công dân có quyền tiếp cận các
tài liệu hành chính và hồ sơ của nhà nước, ngoại trừ trường hợp ảnh hưởng
tới an ninh quốc gia, điều tra tội phạm và vi phạm và bí mật (Điều 105
khoản b)".

20
Chủ thể của quyền tiếp cận thông tin là tổ chức, pháp nhân:
 , các nhóm hoạt động xã hội   dng quyc
bi tip cn các thông tin v các d án, v các công trình công cng  a
 bit v các khon tic chi tr   i dân
có quyn hi v vic d n tin chi cho
d 
Lut v T do tip cn thông tin Cng hòa c ban hành vào
 u lc thi hành   [11] cho
phép các thể nhân và pháp nhân quyn tip c
ng và các t chn lý công qu nm
gi. Yêu cu có th bng li nói hon.
Lut Liên bang Nga v thông tin, công ngh thông tin và bo v thông
nh: "Công dân (thể nhân) và tổ chức (pháp nhân) (các tổ
chức khác) có quyền tìm kiếm và nhận bất kỳ thông tin nào với bất kỳ hình
thức nào từ bất kỳ nguồn nào với điều kiện tuân thủ các quy định của Luật
này và các luật Liên bang" u 8).
Pháp lc Cng hòa nhân dân Trung Hoa v công khai thông tin
ca chính quyu lc t 1/5/2008) tnh trách

sm trong quá trình ra quynh v ng m, kp thi.
c v tip cn thông tin, s tham gia ca công chúng trong vic
ra quynh và tip c v ng (25/6/1998).
Lu u chnh vic tip cn h 
ling hp mi là một bên có liên quan đến quyết định hành
chính. Lut này nh phm vi tip cn tài liu ri Lut Tip
cn. Lut v X lý các d lic
quyn tip cn h u v bnc hoc
t chm gi [8].

Trích đoạn THỰC TRẠNG THỰC HIỆN QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN Thực trạng tiếp cận thông tin trong hoạt động của các cơ quan nhà nƣớc Thực trạng tiếp cận thông tin thông qua báo chí MỘT SỐ HẠN CHẾ TRONG THỰC HIỆN QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN CHO NGƢỜI DÂN

---