TỔ CHỨC ĐA DẠNG CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA BỘ MÔN
HÓA HỌC 9 NHẰM NÂNG CAO TÍNH TÍCHCỰC, CHỦ ĐỘNG,
SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH
A/ Đặt vấn đề
Trong tiến trình đổi mới toàn diện về giáo dục đáp ứng yêu cầu ngày
càng cao của công cuộc xây dựng đất nước theo hướng CNH- HĐH. Đổi
mới phương pháp dạy học là đòi hỏi tất yếu và được xem là khâu then chốt
có ý nghĩa góp phần vào sự thắng lợi của sự nghiệp giáo dục. Bởi phương
pháp dạy học, kết quả dạy học phản ánh chất lượng dạy học và chất lượng
giáo dục. Các kết quả nghiên cứu về lý luận dạy học, cũng như thực tiễn
dạy học ở trường phổ thông trong những năm qua đã khẳng định: Chỉ có
phát huy tính tích cực, chủ động học tập của học sinh, giúp học sinh biết
cách học, biết tự học với động cơ đúng đắn thì quá trình học tập của các em
mới đạt được những kết quả cao về tri thức, kỹ năng và thái độ.
Như vậy, định hướng đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) đã được
khẳng định: Cốt lõi của đổi mới PPDH ở Trường THCS là giúp học sinh
hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, để
có những thay đổi trong từng giờ dạy trên lớp thì việc đổi mới khâu soạn
bài của giáo viên hết sức quan trọng.
Thay đổi cách soạn để có giá trị thực sự là một kế hoạch từ khâu
chuẩn bị đến tổ chức giờ học và sử dụng các phương tiện dạy học là một
việc làm không thể thiếu được trong đổi mới phương pháp dạy học.
Đặc biệt, năm học 2008 – 2009 là năm học thực hiện chỉ thị số
55/2008/CT- BGD ĐT ngày 30/9/2008 về việc đẩy mạnh ứng dụng công
nghệ thông tin vào trong giảng dạy đễ phục vụ việc ĐMPPDH. Việc sử
dụng phương tiện dạy học hiện đại (Máy Projectơ, máy Overhead) đã đem
lại sự hứng thú cho học sinh như vậy học sinh chủ động, sáng tạo trong
học tập.
Sử dụng phương tiện dạy học một cách hợp lý, khoa học không những
rút ngắn được khoảng cách giữa lý thuyết với thực hành đối với học sinh
mà còn làm cho quá trình nhận thức của học sinh trở nên cụ thể hơn, giúp

Tuy nhiên, việc giảng dạy trong nhà trường từ trước đến nay còn gặp
một số khó khăn về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, năng lực nhận thức của
học sinh dẫn đến chất lượng học tập bộ môn Hóa học là một vấn đề đáng lo
ngại.
Về phía học sinh: Các em mới làm quen bộ môn Hóa học bắt đầu từ
lớp 8, nên nhiều học sinh còn bở ngỡ, lúng túng trước những kiến thức mới
lạ, chưa tìm tòi để phát hiện kiến thức dẫn đến khả năng tiếp thu bài học
còn hạn chế, đặc biệt là kỉ năng thực hành. Hơn nữa, nội dung các bài học
Hóa học có liên quan chặt chẽ với nhau nếu học sinh không tiếp thu và
nắm được bài học ngay từ bài đầu tiên thì việc tiếp thu các bài học sau sẽ
rất khó khăn.
3
Về phía giáo viên: Việc thay đổi chương trình, SGK, phương tiện dạy
học đã làm cho một số giáo viên gặp không ít khó khăn trong khi dạy.
Những năm gần đây vẫn còn một số giáo viên dạy theo chương trình cũ:
Phần nhiều theo phương pháp thuyết trình, ít sử dụng phương tiện, thí
nghiệm nên phần lớn học sinh thụ động trong việc tiếp nhận kiến thức. Một
số tiết chưa phát huy hết khả năng hoạt động tích cực, chủ động của học
sinh.Vì vậy chất lượng dạy học còn nhiều hạn chế.
Trước khi chưa sử dụng các phương pháp dạy học nói trên kết quả kiểm tra
bài 45 phút ( Bài số1 lớp 9 A,C Trường THCS Mai Thủy) đạt được kết quả
khá thấp. Cụ thể:

L
ớp
Tổng
số
HS
Kết quả
Giỏi Khá TB Yếu Kém TB trở

Để giải quyết các vấn đề trên bản thân tôi đã áp dụng một số nội
dung sau:
1/ Đổi mới khâu soạn bài- thiết kế bài soạn chu đáo
Để phát huy tính tích cực, tự giác chủ động sáng tạo của người học
sinh, trước hết trong khâu soạn bài; giáo viên phải đầu tư nhiều công sức
và thời gian. Giáo án được coi là một kế hoạch dạy học, một công đoạn
quyết định sự thành công của một tiết dạy.
Để kế hoạch dạy học có tính khả thi cao cần đổi mới khâu soạn và thiết
kế bài soạn với một số nội dung sau:
1.1/ Trước lúc soạn giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung SGK,
nghiên cứu các tài liệu tham khảo như: SGV, sách thiết kế bài soạn, tài liệu
hướng dẫn làm thí nghiệm, đặc biệt bám sát tài liệu chuẩn kiến thức để
xác định được mục tiêu bài học.
1.2/ Những dự kiến của giáo viên phải tập trung chủ yếu vào các hoạt
động của học sinh như tiến hành thí nghiệm, quan sát thí nghiệm, nhận xét
hiện tượng giải thích hoặc quan sát mẩu vật, tranh luận vấn đề mà giáo
viên đặt ra, giải bài toán nhận thức trên cơ sở đó giáo viên mới hình dung
được mình phải tổ chức các hoạt động như thế nào? Sử dụng các phương
pháp và các phương tiện cần thiết cho tiết dạy là gì? Nhằm giúp học sinh tự
lực phát huy tính tích cực, chủ động để chiếm lĩnh kiến thức.
5
1.3/ Giáo viên phải suy nghĩ một cách công phu và khả năng diễn biến
các hoạt động của học sinh, dự kiến những giải pháp điều chỉnh . Biết khai
thác vốn hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân học sinh, nhóm và tập
thể lớp. Tăng cường mối liên hệ ngước từ trò đến giáo viên và mối liên hệ
giữa trò và trò.
1.4/ Trong bài soạn, đối với các câu hỏi: Tùy từng đặc điểm trình độ
nhận thức của học sinh, phương pháp lựa chọn mà quyết định số lượng,
chất lượng các câu hỏi thích hợp. Tránh khuynh hướng hình thức, tránh đặt
câu hỏi mà không chuẩn bị trước. Mỗi bài học có một vài câu hỏi then chốt

Trong bài Khái niệm về hợp chất hữu cơ và hoá học hữu cơ tiết 43 học
sinh có thể chuẩn bị bông làm thí nghiệm mục 2. Hợp chất hữu cơ là gì?
3/ Tổ chức các hoạt động dạy học
a/ Tổ chức dạy học theo nhóm
Mỗi phương pháp dạy học đều có một lợi thế nhất định. Việc dạy học
theo nhóm nhỏ cho phép học sinh có nhiều cơ hội để diễn đạt và khám phá
ý tưởng của mình, mở rộng suy nghĩ rèn luyện kỹ năng nói, kỹ năng giao
tiếp. Học sinh phát huy được vai trò trách nhiệm cá nhân vừa có cơ hội để
học tập từ các bạn qua cách làm việc hợp tác giữa các thành viên trong
nhóm chính là đã đạt được môi trường thuận lợi đễ học sinh hình thành
tính cách và phát triển kỹ năng học tập của mình. Kết luận của nhóm sau
khi đã thống nhất là sản phẩm của nhóm, đó nhính là quá trình trao đổi,
7
trình bày ý kiến của từng thành viên trong nhóm khi mỗi thành thành viên
trong nhóm đều đưa ra ý kiến thì đó là điều kiện, là lúc mà các em thể hiện
khả năng của mình.
Do vậy, việc tổ chức dạy học theo phương pháp hợp tác theo nhóm là
rất cần thiết, vì nó đã đạt được mục tiêu đổi mới giáo dục phổ thông và
phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.
Đặc biệt trong dạy học Hóa học lớp 9 thì việc chia nhóm để thực hiện
là một yêu cầu, một đòi hỏi còn quan trọng hơn.
Khi chia nhóm giáo viên cần nắm chắc đối tượng, nội dung bài học, đồ
dùng có ở phòng thí nghiệm để chia nhóm cho phù hợp. Giáo viên cần lập
kế hoạch chi tiết, xác định mục tiêu của bài học, mục tiêu của từng hoạt
động chọn bài tập chia nhóm, làm việc theo nhóm, tổng kết rút kinh
nghiệm.
Phương pháp chia nhóm có thể dẫn đến những hiện tượng chỉ có một
số học sinh khá, giỏi tham gia học tập tích cực, còn một số em học yếu,
kém thì ít tham gia hoạt động, đây là hạn chế lớn nhất trong phương pháp
dạy học theo nhóm.

Không phải bài học nào, phần kiến thức nào cũng phải hoạt động
nhóm mà phải linh hoạt trong các khâu lên lớp nhằm giúp học sinh nắm
kiến thức tích cực,vững chắc.
9
Bản thân tôi có những bài học kết hợp linh động giữa hoạt động cá
nhân học sinh và hoạt động nhóm theo từng nội dung kiến thức phù hợp.
Có nội dung kiến thức, để học sinh hoạt động cá nhân sẽ phát huy được sự
sáng tạo, thông minh trong mỗi bản thân của từng học sinh. Từ đó các em
có hứng thú tự tìm tòi kiến thức cho riêng mình.
c/ Tổ chức dạy học theo phiếu học tập
Có những bài học với những nội dung dài, phức tạp thì thiết kế các
hoạt động trên phiếu học tập cho học sinh là phương pháp phù hợp nhất.
Cách dạy học đó vừa giúp giáo viên giảm phần diễn giải đồng thời giúp
học sinh hoạt động tích cực ( kể cả học sinh yếu, kém) Tuy nhiên các hoạt
động ở phiếu phải phù hợp với nội dung bài học và đối tượng học sinh ( Có
một phần nhỏ hướng dẫn của giáo viên trên phiếu). Khi cho học sinh sử
dụng phiếu giáo viên phải huy động học sinh nghiên cứu thông tin SGK,
thảo luận để hoàn thành hoạt động ở phiếu. Từ đó rút ra kiến thức cần
lĩnh hội.
4/ Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy
Phương tiện dạy học (PTDH) là trợ thủ không thể thay thế được của
người giáo viên. Đối với người học PTDH là công cụ mà nhờ đó họ nhận
thức được thế giới xung quanh. Mặt khác, việc sử dụng phương tiện còn
giúp họ có thông tin đầy đủ và sâu sắc hơn về đối tượng hoặc hiện tượng
đang nghiên cứu từ đó tạo điều kiện nâng cao chất lượng trong học tập.
PTDH giúp người học có hứng thú, đồng thời làm cho tài liệu học tập
của người học trở nên vừa sức hơn.
Khi quan sát trực quan, người học có điều kiện để tăng cường hoạt
động độc lập, tự lực và tăng tính tự giác trong học tập. Vì vậy, trong dạy
10

vấn hóa học, kích thích lòng ham hiểu biết hóa học cũng như các vấn đề có
liên quan về hóa học.
Rèn luyện kỹ năng giải quyết về vấn đề khoa học, sẵn sàng sử dụng
kiến thức hóa học và thực tiễn nhằm mục đích giáo dục kỹ thuật tổng hợp
hướng nghiệp và bồi dưỡng tài năng về hóa học.
Huy động học sinh tham gia vào các hoạt động công ích về văn hóa,
khoa học, nghệ thuật mang nội dung hóa học, tiến hành thí nghiệm phục vụ
nông - lâm nghiệp, bảo vệ môi sinh, tham gia các hoạt động công ích như:
Vệ sinh, phòng bệnh
Tổ chức nghỉ ngơi, vui chơi giải trí và tạo không khí thoải mái cho
người học.
IV/ Kết quả đạt được
12
Việc tổ chức đa dạng các hoạt động học tập của học sinh áp dụng
trong quá trình giảng dạy thời gian qua đã phù hợp với từng đối tượng học
sinh trong từng tiết học vì vậy, kết quả thu được khá khả quan. Thể hiện ở
một số nội dung sau:
+ Nâng cao được sự hứng thú học tập bộ môn: Lớp học sôi nỗi hơn,
học sinh hăng say phát biểu xây dựng bài, hoạt động tích cực hơn. Đặc biệt
đã thu hút được nhiều học sinh tham gia vào các hoạt động của bộ môn
Hóa học.
+ Nâng cao về chất lượng bộ môn: Kết quả đạt được trong bài kiểm tra
45 phút ( Bài số 2 lớp 9A,C trường THCS Mai Thủy) đạt được như sau:
13

Lớ
p
Tổng
số
HS

thông tin vào trong giảng dạy, ngoại khoá…
- Giáo viên phải là người hoạch định, biết cách định hướng về cách
học cho từng học sinh ở lớp và ở nhà. Phải tìm mọi cách tạo bầu không khí
học tập thân thiện, hứng khởi, trên tin thần cỡi mở đoàn kết thi đua lành
14
mạnh, biết khơi dậy nhu cầu học hỏi, hiểu biết của học sinh và đánh thức
khả năng tiềm ẩn trong học sinh.
- Giáo viên tạo môi trường học tập mà ở đó học sinh đều có thể tích
cực tham gia cả quá trình học tập, luôn hào hứng và muốn biết được tiến
bộ của mình. Liên tục tạo ra những thử thách cho học sinh trong quá trình
học tập. Giáo viên cần tổ chức các hoạt động tự lực để học sinh thực hiện.
- Mục tiêu học tập luôn có ý nghĩa, giáo viên cần triển khai các mục
tiêu và nhiệm vụ học tập một cách hợp lý, hấp dẫn đồng thời giải quyết
được nhu cầu đòi hỏi của học sinh để các em luôn hăng hái học tập, sử
dụng phương pháp đa dạng và phải biết phối hợp tốt các phương pháp: Nêu
vấn đề, thí nghiệm, thực hành, so sánh, tổ chức thảo luận nhóm ….
- Sử dụng phương tiện hiện đại phù hợp với nội dung bài dạy. áp dụng
công nghệ thông tin vào trong giảng dạy phù hợp. Bản thân tôi đã sử dụng
phần mềm Powpoint đễ thiết kế bài dạy chưa nhiều song xin đưa ra một số
kinh nghiệm sau: Không nên quan niệm trong khi sử dụng giáo án điện tử
là không cần sử dụng bảng, phấn. Những phần trình diễn là phương tiện hổ
trợ cho giáo viên trong các hoạt động trên lớp có hiệu quả hơn. Song phần
ghi bảng của giáo viên sẽ giúp cho học sinh dễ dàng nắm được kiến thức
hơn. Bố cục trong mỗi Silde phải hợp lí về màu sắc, kiểu chữ, cở chữ và
màu nền. Không lạm dụng các hiệu ứng hiển thị gây mất tập trung của học
sinh vào nội dung bài giảng. Khi đưa các tình huống không nên nhanh quá
cần có đủ thời gian cho học sinh tìm hiểu. Không nên thay thế hoàn toàn
các thí nghiệm mà chỉ trình chiếu những thí nghiệm có tính chất độc hại,
những thí nghiệm khó thành công.
15

tâm, để sáng kiến của tôi đưa ra được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Đánh giá XL của HĐKH trường Mai Thủy, ngày 28 tháng 01 năm 2009
Người viết
Phạm Thị Thủy
17
Các tài liệu tham khảo
1.Một số vấn đề đổi mới PPDH ở trường THCS của Bộ giáo dục 2004.
2.Thế giới trong ta số 50, 75, 71 năm 2008
3.Giáo dục thời đại số 42 năm 2008
4.Tạp chí giáo dục số 171( Kì I 9/2007)
5.Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kì III 2004 – 2007. Chuyên đề
phương tiện kĩ thuật dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin ở THCS –
SGD ĐT Quảng Bình
18
Mục lục
Trang
A. Đặt vấn đề 1
B. Nội dung 2
I. Cơ sở lý luận 2
II. Cơ sở thực tiển và thực trạng 2
III. Nội dung thực hiện 3
1/ Đỗi mới khâu soạn bài- thiết kế bài soạn chu đáo 3
2/ Chuẩn bị đồ dùng dạy học 4
3/ Tổ chức các hoạt động dạy học 5
4/ Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy 7
5/ Thiết kế các thí nghiệm ảo đễ thay thế các thí nghiệm độc hại,
khó thành công 8
6/ Tổ chức các buổi ngoại khoá thí nghiệm vui hoá học 8
IV. Kết quả đạt được 8