I . NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. Lý do viết sáng kiến kinh nghiệm.
Môn Ngữ văn là một môn học có vai trò quan trọng trong việc thực hiện
mục tiêu giáo dục của trường THCS. Tạo điều kiện để học sinh hoà nhập một
cách chủ động và tích cực với xã hội - môi trường hiện tại và tương lai. Cung
cấp cho học sinh những tri thức và phương pháp để tiếp nhận văn học, thực hành
giao tiếp Tiếng Việt. Học sinh có khả năng tự thâm nhập các lĩnh vực văn hoá,
xã hội quan trọng như gần gũi và thiết thực của Việt Nam và thế giới để chủ
động và tự tin trước cuộc sống. Từ đó biết ứng xử một cách thích hợp với hoàn
cảnh hiện tại và tương lai.
Năm học 2005-2006 là năm học thứ 3 thực hiện chỉ thị: năm học thay
sách lớp 7, có nhiều điểm mới kể cả nội dung, hình thức của sách giao khoa
(SGK) đặc biệt về phương pháp dạy học. Cũng như SGK Ngữ văn 6, Ngữ văn
lớp 7 cũng lấy quan điểm tích hợp là nguyên tắc chỉ đạo chơng trình, từ đó lựa
chọn phơng pháp dạy học thích hợp là điều kiện rất quan trọng giúp học sinh
nắm vững kiến thức.
Điểm mới trong sách giáo khoa Ngữ văn 7, học sinh được học thơ Đư-
ờng. Đây là kiến thức học sinh được tiếp nhận ở lớp 9 theo chơng trình cũ.
Trong chương trình cũ thơ Đường được dạy một cách cô lập hay dạy hoàn toàn
khác. Tiếng việt, tập làm văn đều dùng chất liệu thơ Đường không chỉ để khắc
hoạ kiến thức mới mà còn để làm để luyện tập. Một điều chúng ta thấy rất rõ khi
các em học các bài thơ Đường ngoài cảm thụ được cái tình, cái cảnh trong các
bài thơ đó; qua đó bài thơ Đường chúng ta còn bồi dưỡng cho học sinh từ Hán
Việt. Như vậy trước khi học các bài thơ Đường, vốn từ Hán Việt của các em rất
hạn chế cho nên khả năng cảm thụ thơ Đường là rất khó khăn. Vì vậy nó khó
khăn cả ngời dạy và ngời học. Nhng chúng ta không nên định kiến cho rằng dạy
thơ Đường là khó, mà trong quá trình dạy người giáo viên phải tìm hướng đi tạo
thời cơ tốt cho học sinh tiếp cận phần thơ Đường tốt hơn. Với lý do đó tôi xin
trình bày một số phương pháp tôi đã vận dụng trong dạy một số bài thơ Đường
có kết quả. Trong bài viết này tôi cũng xin trình bày một tiết dạy mà tôi đã ứng
dụng các phơng pháp trên.

câu, vế trớc đối với vế sau, có lúc kết hợp giữa hai kiểu đối đó. Khi dạy cần phân
tích kiểu đối nào là quan trọng hơn.
Một điều cần Lưu ý khi dạy, giáo viên cần kiểm tra phần chú thích.
Đây là các yếu tố ngoài văn bản nhưng rất tốt cho việc vận dụng để phân
tích văn bản.
Trên đây là một số nét chung cần thiết để tìm hiểu một bài thơ Đờng luật
và phơng pháp dạy một bài thơ Đờng luật vận dụng vào từng bài cụ thể còn cần
phải có sự sáng tạo của từng giáo viên ở từng lớp.
2. Kết quả thực nghiệm.
Mô hình dạy T34 bài "Xa ngắm thác núi L" (Ngữ văn 7-T1).
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh vận dụng những kiến thức đã học về văn miêu tả và văn
biểu cảm để phân tích đợc vẻ đẹp của thác núi Lư và qua đó thấy đợc một số nét
trong tâm hồn, tính cách nhà thơ Lý Bạch.
Bớc đầu có ý thức và biết sử dụng phần dịch nghĩa (kể cả phần dịch nghĩa
từng chữ) trong việc phân tích tác phẩm và phần nào trong việc tích luỹ vốn từ
Hán Việt.
B. Hoạt động trên lớp
- Ổn định nề nếp lớp.
- Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc bài "Nam Quốc Sơn Hà" theo phiên âm và
cho biết bài thơ làm theo thể thơ gì, 1 học sinh lên bảng đọc thuộc phần phiên
âm nêu bài thơ thuộc thể thất ngôn tứ tuyệt.
Học sinh cả lớp nghe nhận xét - giáo viên kết luận và cho điểm.
- Giới thiệu bài mới.
I. Đọc - tìm hiểu chú thích.
Giáo viên đọc mẫu 1lần: đọc diễn
cảm để học sinh có ấn tợng bài thơ.
Gọi 1 học sinh đọc.
? Nêu những nét chính về nhà thơ
Lý Bạch.

thức biểu đạt
? Chỉ yếu tố miêu tả biểu cảm của
bài thơ
Học sinh xác định:
- Miêu tả thác núi Lư
- Cảm xúc của nhà thơ trước
cảnh này.
1. Cảnh thác núi Lư
? Xác định vị trí ngắm cảnh của
tác giả
Giáo viên chú ý học sinh phân tích
các từ vọng: ngắm; dao khan: nhìn xa,
trông xa để học sinh xác định đợc vị trí
ngắm cảnh của tác giả
Học sinh xác định vị trí nhà thơ
đứng ngắm cảnh thác nớc
? Vị trí đứng từ xa để ngắm cảnh
thác núi L có tác dụng gì trong việc phát
hiện đặc điểm thác nớc
1 học sinh nêu tác dụng vị trí
ngắm cảnh từ xa: phát hiện vẻ đẹp
toàn cảnh.
Giáo viên cho học sinh đọc câu 1
? Câu này miêu tả cảnh gì? Vị trí
của nó với toàn bài
1 học sinh đọc câu thơ
Học sinh xác định cảnh miêu tả
Câu 1: cảnh núi Hơng Lô
Giáo viên đọc câu thơ của Tuệ
Viễn từng tả "khí bao trùm lên đỉnh Hơng

Giáo viên yêu cầu 1 em đọc câu 2
(phần phiên âm và dịch thơ)
1 học sinh đọc
Học sinh chỉ vể đẹp của thác nớc
Học sinh đọc câu 2
? So sánh câu này giữa phần, phần
phiên âm và phần dịch thơ ? Em hãy giải
nghĩa từ quải?
Hình ảnh thác núi L đợc hiện lên
nh thế nào.
Học sinh so sánh thấy phần dịch
thơ cha sát (Lợc bớt chữ qoải)
- Học sinh cảm nhận vẻ đẹp của
thác núi L nh một dải lụa trắng rũ
xuống.
? Đó là cảnh động hay tĩnh - Bức tranh hoạ tráng lệ. Cảnh
động chuyển sang tĩnh.
Giáo viên cho học sinh đọc câu 3 Học sinh đọc câu 3
? Câu này miêu tả cảnh gì, cảnh
động hay tĩnh
Học sinh xác định đợc cảnh
miêu tả
? Em có nhận xét gì về cảnh thác
nớc đổ
- Học sinh nhận xét cảnh thác
nước đổ gợi sức sống mãnh liệt.
? Chữ nào trong lời thơ này đợc viết
với trí tởng tợng táo bạo của nhà thơ ?
- Học sinh chỉ đợc chữ phi vào
trực.

Học sinh chỉ các từ
vọng: ngắm
dao khan: xa nhìn, xa trông
? Các hành động ngắm, trông,
tưởng ở đây mang ý nghĩa (nhìn nghĩ,
thấy), thông thờng hay mang ý nghĩa nào
trớc vẻ đẹp của thiên nhiên
nghi: (ngờ, tưởng)
Mang ý nghĩa thởng ngoạn
? Nếu là hoạt động thưởng ngoạn
thì đó là một sự thởng ngoạn ?
Say mê khám phá vẻ đẹp của
thiên nhiên.
Đối tợng ngắm, trông, tởng của nhà
thơ là những hiện tượng thiên nhiên ?
Học sinh chỉ rấcc đối tợng: Cao,
rộng, mãnh liệt, hùng vĩ, phi thờng
? Từ đó em hiểu gì về vẻ đẹp tâm
hồn và tính cách của nhà thơ Lý Bạch
Học sinh thấy vẻ đẹp tâm hồn
nhạy cảm, thiết tha với vẻ đẹp rực
rỡ táng lệ phi thờng của thiên
nhiên.
ị Tình yêu thiên nhiên, yêu quê
hương đất nước.
- Tính cách mạnh mẽ, hào phóng.
Tổng kết
1) Nội dung
? Em cảm nhận đợc những nội
dung trong bài thơ

các em đều hứng thú chăm chú theo dõi và tích cực tham gia xây dựng bài học,
giờ học diễn ra sôi nổi, với cách hớng dẫn nh vậy đa số các em chủ động lĩnh hội
kiến thức và kết quả đạt đợc nh sau:
Phần Tiếng Việt: Các em mở rộng (hiểu nghĩa đợc các yếu tố Hán -
Việt), tìm thêm đợc các từ có các yếu tố Hán - Việt ấy để làm phong phú vốn
từ.
Phần tập làm văn: Các em đợc rèn kỹ năng làm văn miêu tả và văn
biểu cảm.
Phần văn: Bớc đầu học sinh nắm đợc phơng pháp cảm thụ bài thơ Đờng
để có kỹ năng cảm thụ văn chơng các lớp trên.
KẾT LUẬN
Để góp phần đổi mới giáo dục, bản thân tôi đã đợc học tập và thấm nhuần
quan điểm mới về dạy và học. Thay đổi cách dạy và học là rất quan trọng, chơng
trình và cách dạy cũ học sinh thụ động, bài giảng của thầy ít tác động đến sự tích
cực hoạt động của học sinh. Từ ý thức đó tôi đã tìm ra hớng đi cho việc dạy các
bài thơ Đờng trong sách giáo khoa Ngữ văn 7 để học sinh dễ hiểu tích luỹ đợc
kiến thức ở cả ba phân môn để vận dụng tốt trong cuộc sống hiện tại và tơng lai
chắc rằng"kinh nghiệm" của tôi không tráng khỏi sự nông cạn, hời hợt, ấu trí.
Tuy nhiên tôi cũng mạnh dạn trình bày với mong muốn đợc các đồng chí đồng
nghiệp, các đồng chí lãnh đạo các cấp giúp đỡ tôi, góp ý và sửa chữ để sáng kiến
của tôi đợc hoàn thiện hơn.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn!