TRƯỜNG THCS PHƯỢNG VĨ
PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
Vấn đề dạy và học để có hiệu quả là vấn đề được quan tâm từ xưa đến
nay , đặc biệt trong tình hình xã hội hiện nay Việt Nam đã ra nhập WTO đòi hỏi
người học phải có tri thức thực sự để đáp ứng được yêu cầu xã hội .
Theo sự chỉ đạo của Bộ giáo dục - đào tạo, toàn ngành giáo dục đang đổi
mới phương pháp dạy học ở tất cả các bậc học theo hướng phát huy tính tích cực
của người học, tập trung vào hoạt động học của học sinh., tiếp tục thực hiện cuộc
vận động “ Hai không ” với 4 nội dung . Cá nhân tôi nhận thấy vấn đề đổi mới
phương pháp dạy học đang là vấn đề cấp thiết, trọng tâm để hoàn thành mục tiêu
giáo dục.
Vậy dạy thế nào , học thế nào để học sinh nắm được kiến thức và vận dụng
được vào cuộc sống vấn đề này được bàn nhiều ,cải tiến nhiều . Phương pháp
phát huy tính tích cực của học sinh là phương pháp thực hiện đúng nguyên lý
giáo dục phương pháp mà thầy chủ đạo , trò chủ động . trò là chủ thể nhận thức
đã được các nhà sư phạm áp dụng ở bộ môn sinh học ở bậc THCS và đặc biệt sau
một vòng thay sách giáo khoa mới vẫn chưa vận dụng được phương pháp này .
Giáo viên vẫn còn ngại sử dụng phương tiện dạy học , chưa cải tiến cách soạn bài
, cách giảng bài . Do vậy học sinh nhận thức kiến thức bộ môn bị động , không
vận dụng được thực tế , chỉ học thuộc lòng , gặp các hiện tượng tương tự học sinh
không giải quyết được …
Trước tình hình đó để giảng theo phương pháp mới đầu tiên là soạn bài .
Vởy soạn thế nào , dạy thế nào để phát huy được tính tích cực của học sinh là vấn
đề rất cần thiết đối với bộ môn sinh học bậc THCS .
Chính vì lý do trên tôi đã chọn sáng kiến phát huy tính tích cực của học
sinh trong giảng dạy môn sinh học 6 .
Người thực hiện: Đặng Minh Dự
1
TRƯỜNG THCS PHƯỢNG VĨ
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1.CƠ SỞ LÝ LUẬN

VÍ DỤ 1. BÀI SOẠN SỐ 18: CÁC LOẠI THÂN BIẾN DẠNG
1. Bài soạn áp dụng theo phương pháp lấy giáo viên làm trung tâm.
1.1.Mục tiêu.
Làm cho học sinh nắm được các loại thân biến dạng, hiểu được giá trị của
các loại thân dự trữ chất hữu cơ.
Rèn luyện kĩ năng phân tích, tổng hợp, phân biệt.
1.2. Phương pháp.
Trực quan - Đàm thoại.
1.3. Chuẩn bị.
- Giáo viên: Củ khoai tây, củ rong, củ gừng, củ su hào, cây xương rồng,
tranh vẽ các thân biến dạng.
- Học sinh: Mẫu vật sống: Củ khoai tây, củ rong, củ gừng, củ su hào, cây
xương rồng.
1.4. Các bước lên lớp.
A. Tổ chức: 6B: 30/30
B. Kiểm tra bài cũ.
Câu 1. Nêu sự vận chuyển nước và muối khoáng hoà tan trong thân?
Câu 2. Nêu sự vận chuyển chất hữu cơ trong thân?
C. Bài mới.
Phương pháp Nội dung
- Giáo viên: Cho học sinh quan sát cây xương rồng.
? Hãy mô tả hình dạng đặc điểm cấu tạo ngoài của
cây xương rồng?
- Một học sinh trả lời, học sinh khác nhận xét.
- Giáo viên: Hướng dẫn học sinh bẻ một mảnh thân
xương rồng và quan sát và rút ra nhận xét.
? Nhựa xương rồng có màu gì?
1.Thân dự trữ nước.
- Khi bẻ cành xương rồng thì
thấy nước và nhựa chảy ra

a. Thân dự trữ trên mặt đất.
- Củ su hào chính là thân
nhưng đã biến dạng chứa chất
dự trữ cho cây.
- Kết luận: Như vậy củ su hào
là loại thân củ trên mặt đất.
b. Thân dự trữ trong đất.
- Củ rong, củ gừng có chồi
nách, chồi ngọn, có lá nên
cũng là thân nhưng vì nằm
trong đất và dự trữ nên gọi là
thân rễ.
- Củ khoai tây là thân củ do
các đầu cành dưới đất phình
to ra chứa chất dự trữ.
D.Củng cố:
1. Thân rễ và thân củ giống thân thật ở những điểm nào?
Người thực hiện: Đặng Minh Dự
4
TRƯỜNG THCS PHƯỢNG VĨ
2. Em thương gặp những cây nào có thân mọng nước? Chúng sống ở
đâu?
E. Hướng dẫn về nhà.
Học bài và sưu tầm một số thân biến dạng.
Giờ sau chuẩn bị 5 loại lá: Mít, Bưởi, Dứa, Cau, Tre.
2. Bài soạn theo hướng lấy học sinh làm trung tâm.
2.1. Mục tiêu.
- Học sinh cần quan sát xác định được đặc điểm và chức năng của một số
loại thân biến dạng, có khái niệm thân biến dạng. Giải thích một số biện pháp
trong trồng trọt thu hoạch rau củ, đảm bảo tăng năng suất và phẩm chất.

mắt nhỏ đó là chồi nách, còn các vỏ hình
vẩy là lá.
- Cho học sinh trình bày tự bổ sung
lẫn nhau.
- Yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK trả lời
4 câu hỏi trang 58.
- Nhận xét và chuẩn kiến thức: Một số thân
biến dạng làm chức năng khác là dự trữ
chất cho cây khi ra hoa kết quả.
b. Quan sát cây xương rồng.
- Cho học sinh quan sát mẫu vật, thảo luận
theo các câu hỏi:
?1 Thân xương rồng chứa nhiều nước có
tác dụng gì?
?2 Sống trong điều kiện nào lá biến đổi
thành gai?
?3 Cây xương rồng thường sống ở đâu?
?4 Kể tên một số cây mọng nước?
- Cho học sinh lần lượt trình bày.
- Cho học sinh nghiên cứu SGK để rút ra
- Quan sát mẫu vật tìm chồi và lá có
hay không?
- Quan sát mẫu vật và tranh vẽ để
chia củ thành các nhóm theo yêu
cầu của giáo viên và nêu ra
đặc điểm:
+ Giống: Đều có chồi, có lá, đó là
thân phình to để chứa chất dự trữ.
+ Khác: Dạng rễ: củ gừng, củ rong
mọc dưới mặt đất gọi là thân rễ.

- Đổi vở bài tập để theo dõi chéo khi
giáo viên treo bảng.
- Một em đọc toàn bộ nội dung bảng
phụ cho cả lớp theo dõi và chữa bài.
- Kết luận: Đọc kết luận chung
cuối bài.
D. Kiểm tra, đáng giá.
Hãy khoanh tròn vào câu trả lời đúng .
Câu 1 : Trongnhững nhóm cây sau đây nhóm nào gồm toàn cây có thân rễ :
a/ Cây su hào, cây tỏi , cây cà rốt c/ Cây khoai tây,cây cà chua, cây củ cải
b/Cây dong riềng , cây cải, cây gừng d/ Cây cỏ tranh, cây nghệ, cây củ dong
Câu 2: Chọn các cây ở cột A ghép với cột B sao cho phù hợp rồi ghi kết quả vào
cột C.
Tên cây ( A ) Dạng thân ( B ) Kết quả ( C )
1/ Cây xương rồng
2/Cây tỏi
3/ Cây chuối
4/ Cây gừng
5/Cây khoai tây
6/ Cây su hào
a/ Thân củ
b/Thân rễ
c/Thân mọng
nước
d/Thân hành
a-
b-
c-
d-
E. Hướng dẫn về nhà.

Giáo viên: Mẫu sống (cành dâu, ngọn mía, rau muống, ran ngót).
Học sinh: Mẫu sống (cành dâu, ngọn mía, rau muống, ran ngót).
2.3. Hoạt động dạy học.
A. Tổ chức: 6B: 30/30
B. Kiểm tra.
?1 Sự biến dạng của lá có ý nghĩa gì? Vì sao lá một số cây xương rồng
biến đổi thành gai?
C. Bài mới.
Phương pháp Nội dung
- Giới thiệu một số canh giâm,
cách giâm.
? Thế nào là giâm cành? Ví dụ các cây
có thể giâm?
1. Giâm cành.
- Giâm cành là cắt một đoạn cành có
đủ mắt, chồi cắm xuống đất ẩm cho
cành đó ra rễ phát triển thành cây mới.
Người thực hiện: Đặng Minh Dự
8
TRƯỜNG THCS PHƯỢNG VĨ
- Học sinh trả lời.
- Giáo viên kết luận.
- Giáo viên giới thiệu cành chiết và kĩ
thuật chiết.
? Chiết cành là gì? Vì sao ở cành chiết
chỉ mọc rễ ở phía trên vết cắt? Kể tên
một số cây trồng bằng cành chiết? Vì
sao những cây này không dùng
phương pháp giâm?
- Học sinh lần lượt trả lời các câu hỏi.

9
TRƯỜNG THCS PHƯỢNG VĨ
- Học sinh cần hiểu được khái niệm về giâm cành, chiết cành, ghép cành và
nhân giống vô tính trong ống nghiệm. Biết được tính ưu việt của hình thức nhân
giống vô tính,
- Phát triển kĩ năng quan sát, nhận biết và so sánh.
- Có ý thức yêu thích môn học, ham mê tìm hiểu khoa học.
2.2. Chuẩn bị.
Giáo viên: Mẫu vật: Cành dâu, mía, cành vải và tư liệu về nhân giống vô tính.
Học sinh: Sưu tầm các mẫu vật: cành giâm, cành chiết, ghép.
2.3. Hoạt động dạy học.
A. Tổ chức: 6A: 33/33
B. Kiểm tra.
Sự chuẩn bị của học sinh.
C. Bài mới.
1. Hoạt động 1: Giâm cành.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân
để trả lời câu hỏi SGK.
- Giới thiệu mắt cành sắn, cành giâm
phải là cành bánh tẻ.
- Yêu cầu học sinh trao đổi về kết quả.
Lưu ý câu số 3 có thể giải thích: Cành
của những cây này có khả năng ra rễ
phụ nhanh để học sinh rút ra kết luận.
- Những loại cây nào thường áp dụng
biện pháp này?
- Quan sát hình 27.1 và mẫu vật để trả
lời 3 câu hỏi:
+ Cành sắn hút ẩm mọc rễ.

3.Hoạt động 3: Ghép cây.
- Cho học sinh nghiên cứu thông tin
SGK để trả lời các câu hỏi.
? Em hiểu thế nào là ghép cây? Có
mấy phương pháp ghép cây?
- Nhận xét chuẩn kiến thức cho
học sinh.
- Đọc thông tin và quan sát hình 27.3
trả lời câu hỏi.
- Đại diện trả lời, học sinh khác nhận
xét và bổ sung.
- Kết luận: Ghép cây là dùng mắt, chồi
của cây gắn vào cây khác cho tiếp tục
phát triển thành cây mới.
4. Hoạt động 4: Nhân giống vô tính trong ống nghiệm.
- Yêu cầu học sinh đọc thông tin để trả
lời câu hỏi:
? 1 Nhân giống vô tính là gì?
? 2 Cho biết thành tựu nhân giống vô
tính mà em biết?
- Gợi ý:
+ Từ một củ khoai tây trong 8 tháng
bằng phương pháp trên cho 200 triệu
mầm giống trồng đủ trên 40 ha.
+ Nhân giống Phong lan kết quả cho
- Đọc thông tin SGK, quan sát
hình 27.4.
- Đại diện trình bày câu trả lời, học
sinh khác nhận xét bổ sung.
- Rút ra kết luận dựa vào gợi ý của

9
10 33 2 6.6 25 83.
5
Đối
chứng
*TiÓu kÕt:
Qua quan s¸t s ph¹m gi÷a 2 líp thùc hiÖn 2 ph¬ng ph¸p ta thÊy:
+ Ở lớp 6A không khí học tập sôi nổi, học sinh luôn tích cực chủ động
tham gia các hoạt động học, hăng hái phát biểu xây dựng bài và luôn có nhu cầu
tìm tòi cái mới, từ đó học sinh chủ động chiếm lĩnh được kiến thức cơ bản.
+ Ở lớp 6B học sinh chú ý nghe giảng. ghi chép đầy đủ, không khí học tập
trầm, học sinh thụ động chiếm lĩnh kiến thức theo giáo viên.
Qua kết quả so sánh ở bảng 1 và bảng 2 ta thấy: Khi áp dụng phương pháp đổi
mới lấy học sinh làm trung tâm vào dạy học thì đã nâng cao được chất lượng,
phát huy được tính tự giác, tích cực, chủ động của học sinh.
Người thực hiện: Đặng Minh Dự
12
TRƯỜNG THCS PHƯỢNG VĨ
PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
I. KẾT LUẬN.
Qua một thời gian giảng dạy, áp dụng phương pháp mới theo hướng phát
huy tính tích cực chủ động của học sinh tôi có một số kết luận như sau:
- Áp dụng phương pháp dạy học này đã nâng cao rõ rệt chất lượng dạy
học. Học sinh chủ động chiếm lĩnh kiến thức, tích cực đóng góp ý kiến xây dựng
bài, luôn phát huy được óc tư duy khả năng sáng tạo của bản thân. Qua đó học
sinh yêu thích bộ môn, ham học ham khám phá thế giới xung quanh để tự khẳng
định bản thân trước bạn học và thầy cô. Học sinh có ý thức bảo vệ thiên nhiên
môi trường sống, đồng thời biết tuyên truyền và vận động mọi người cùng có
trách nhiệm về vấn đề này.
- Dạy học bằng phương pháp tích cực còn luyện cho học sinh về phương

Phượng Vĩ , ngày…tháng…năm200
Ý KIẾN CỦA BGH NGƯỜI VIẾT Đặng Minh Dự
Người thực hiện: Đặng Minh Dự
14
TRƯỜNG THCS PHƯỢNG VĨ
Người thực hiện: Đặng Minh Dự
15
PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO CẨM KHÊ
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHƯƠNG XÁ
o0o
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH TRONG
GIẢNG DẠY BỘ MÔN SINH HỌC 6 THCS
HỌ VÀ TÊN : TRẦN QUANG THUẬN
ĐƠN VỊ : TRƯỜNG THCS PHƯƠNG XÁ
Năm học : 2007 - 2008