Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Sáng kiến kinh nghiệm:
GIÚP HỌC SINH CÓ KỸ NĂNG THỰC HÀNH – THÍ NGHIỆM QUA
MỘT SỐ BÀI DẠY Ở SINH HỌC 6
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Để đáp ứng với sự bùng nổ thông tin, khoa học phát triển như vũ bão
hiện nay thì đòi hỏi ở mỗi người sự năng động sáng tạo, tích cực trong mọi
tình huống. Để có thể đào tạo được những con ngừơi như vậy thì nền giáo
dục giữ một vai trò vô cùing quan trọng, đặc biệt là ở nước ta, một nước đang
trên đà xây dựng công nghiệp hóa-hiện đại hóa. Nhiệm vụ quan trọng nhất
của nền giáo dục là làm thế nào để có thể cùng một lúc cung cấp được cho
người học lượng thông tin lớn phong phú và để thực hiện được nhiệm vụ này,
thì nhà nước cùng với ngành giáo dụckhông ngừng tăng ngân sách cho giáo
dục mà đặc biệt là thực hiện cải cách đổi mới chương trình SGK. Song song
với việc đổi mới chương trình SGK là sự đổi mới PP dạy học. Với phương
hướng đã được chỉ rõ “Đổi mới và hiện đại hóa phương pháp dạy học
chuyển từ việc truyền đạt kiến thức thụ động thầy giảng trò ghi, sang hướng
dẫn người học chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức. Dạy cho
người học phương pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách có hệ thống
và có tư duy phân tích tổng hợp. Phát triển được năng lực các nhân, tăng
cường tính chủ động, tính tự chủ của học sinh trong quá trình học tập …”
Để đạt được những mục tiêu trên thì phương pháp dạy học trong
nhóm, phương pháp thực hành có ý nghĩa to lớn trong quá trình giảng dạy
chương trình sinh học cấp II – Một bộ môn khoa học thực nghiệm. Đặc biệt,
phương pháp thí nghiệm thực hành của học sinh khi nghiên cứu tài liệu mới
đóng vai trò rất quan trọng.
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 1
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Vậy “”Giúp học sinh có kỹ năng thực hành – thí nghiệm qua một số
bài dạy ở sinh học” là một vần đề mà hầu hết mà các giáo viên, đặc biệt là
giáo viên trẻ như tôi rất quan tâm.

của học sinh như sau:
HS khối 6
Kết quả khảo sát ban đầu
Chưa đạt Đạt Tốt
Lớp 6/1 (41 HS) 75.8% 20% 4.2%
Lớp 6/2 (42 HS) 80% 15.3% 4.7%
Lớp 6/3 (41 HS) 63.2% 27.3% 9.5%
Lớp 6/4 (42HS) 68.5% 25.8% 5.7%
Ngoài ra, trong tiết học các em rất thụ động, không có hứng thú học
tập. Dẫn đến kết quả các bài kiểm tra chưa cao.
III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Cơ sở thực tiễn
Bộ môn sinh học ở trường THCS có từ lớp 6 đến lớp 9. Một trong những
kiến thức quan trọng của bộ môn này là GV phải phát huy kĩ năng thực hành
-thí nghiệm của học sinh khi nghiên cứu tài liệu mới đóng vai trò rất quan
trọng. Đây là nội dung chính mà đề tài đề cập tới.
Thực trạng việc hướng dẫn học sinh thí nghiệm thực hành khi nghiên cứu
tài liệu mới theo hướng tích cực hóa hoạt động người học trong chương trình
sinh học 6 gặp những khó khăn:
- Đồ dùng thí nghiệm chưa đầy đủ.
- Đồ dùng thí nghiệm lâu năm nên đã xuống cấp.
- Mất nhiều thời gian chuẩn bị.
- Chuẩn bị cho một tiết lên lớp tốn kém (phim trong, phiếu học tập, mẫu
vật,…)
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 3
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
- Theo đặc trưng bộ môn, sự chuẩn bị do học sinh tự làm ở nhà, giáo viên
không thể theo sát nên nhiều mẫu vật chuẩn bị chưa đạt yêu cầu.
- Số lượng học sinh trong lớp đông, học lực không đồng đều.
- Tiến hành thí nghiệm, quan sát, phân tích, tổng hợp để tìm ra kiến thức là

Tất cả giáo viên đều cho rằng đây là khâu rất quan trọng, quyết định
tiết học có thành công hay không. Thành công ở mức độ nào, đặc biệt là đối
với tiết học có tiến hành thí nghiệm học sinh:
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học: giáo viên cần chuẩn bị thật đầy đủ các dụng
cụ thí nghiệm, mẫu vật thí nghiệm, hóa chất thí nghiệm. Nhất là giáo viên cần
phải tiến hành thí nghiệm trước, đối với thí nghiệm khó cần thực hiện nhiều
lần. Bên cạnh đó tìm ra những nguyên nhân dẫn đến thí nghiệm không thành
công để tìm biện pháp khắc phuc.
Ví dụ: thí nghiệm về sự vận chuyển nước và muối khoáng hòa tan ở bài
“ Vận chuyển các chất trong thân”, để thí nghiệm thành công cần chú ý các
bước sau:
• Cắt cành hoa ở trên cây xuống hoặc hoa mua đã bị ngâm nước cần để
ráo nơi thóang.
• Cắt ngắn cành mang hoa làm giảm khoảng cách vận chuyển.
• Cắt cuống hoa trong nước để bọt khí không làm tắt mạch dẫn.
• Chọn mực đỏ, nên lọc cặn.
• Nên làm trước giờ học ít nhất 60 phút, để thí nghiệm nơi có nắng.
- Bên cạnh đó giáo viên cần chuẩn bị các câu hỏi gợi mở để học sinh cần
phát hiện vấn đề cần giải quyết.
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 5
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Ví dụ: trong bài “Quang Hợp” giáo viên đặt câu hỏi: Chất gì tác dụng
với dung dịch iot thì bị nhuộm màu xanh tím? Từ đó học sinh xác định phần
là chế tạo ra tinh bột rồi rút ra kết luận lá chỉ chế tạo ra tinh bột khi có ánh
sáng.
- Ngoài ra, còn sử dụng phiếu học tập để học sinh ghi kết quả thí nghiệm
từ đó rút ra bản chất hiện tượng. Ví dụ: phiếu học tập.
Nhóm cây
Kích thước
Trước khi ngắt ngọn Sau khi ngắt ngọn

Với các tiết học có thí nghiệm học sinh thì ngay đầu tiết học giáo viên
phải kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh về:
Mẫu vật thí nghiệm, mục đích thí nghiệm, các bước thí nghiệm, chú ý các
thao tác an toàn thí nghiệm.
- Phát dụng cụ thí nghiệm và phân công các nhóm làm thí nghiệm
- Chú ý mỗi nhóm chỉ có số lượng học sinh từ 4 đến 6 em, phân đều học
sinh khá giỏi ở các nhóm, chọn các nhóm trưởng năng động tích cực.
- Đối với các bài tiến hành thí nghiệm trước ở nhà thì các nhóm báo cáo
kết quả.
- Quan sát kết quả đối chứng của giáo viên.
- Thảo luận nhóm nhỏ.
- Giáo viên luôn đặt ra các tình huống có vấn đề để học sinh tự phát hiện
và giải quyết.
2.4. Kết hợp các phương tiện dạy học khác:
- Thường nhất là sử dụng kết hợp với đèn chiếu, phim trong, các tranh
phóng lớn, phiếu học tập,…
Ví dụ: Bài những điều kiện cho hạt nảy mầm.
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 7
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Về chuẩn bị: Giáo viên làm thí nghiệm trước để đối chứng với thí nghiệm
học sinh.
Phiếu học tập
STT Điều kiện thí nghiệm Kết quả thí nghiệm
Cốc 1 10 hạt đỗ để khô
Cốc 2 10 hạt đỗ ngâm ngập
nước
Cốc 3 10 hạt đỗ để trên bông
ẩm
Cốc 4 10 hạt đỗ xấu để trên
bông ẩm

- Có lớp tập huấn về giảng dạy giáo án điện tử về đặc trưng của từng bộ
môn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tài liệu hướng dẫn tiến hành thí nghiệm thực hành sinh học 6 –
Trường CĐSP Đồng Nai
2. Giáo trình Phương pháp giảng dạy sinh học ở trường THCS –
NXB Giáo dục 2006.
3. “ Đổi mới phương pháp dạy học – Những khó khăn và giải pháp”
Tác giả Đinh Xuân Khoa (Trường Đại học Vinh).
4. Tạp chí giáo dục số 48.
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 9
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
5. Sách giáo khoa, Sách giáo viên, Sách thiết kế Sinh học 6 – NXB
Giáo dục.
Hưng Lộc, ngày 15 tháng 10 năm 2008
NGƯỜI THỰC HIỆN
Lê Thị Tây Phụng
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 10
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU Trang 1
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA
ĐỀ TÀI 1
1. Thuận lợi 1
2. Khó khăn 1
3. Số liệu thống kê 1
B. NỘI DUNG ĐỀ TÀI 4
I. TỔNG QUAN 4
II. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 4