Tr ờng THCS Diễn Kỉ Sáng kiến kinh nghiệm
KINH NGHIM GING DY BI THN DI RA DO U
SINH HC LP 6
I.Nhận thức cũ và tình trạng cũ .
1- Bài Thân dài ra do đâu là một trong những bài không có sự phân biệt
rạch ròi lý thuyết với thực hành trong chơng trình lớp 6 sách giáo khoa mới .
Mục đích yêu cầu của bài học là : Học sinh hiểu đợc Thân dài ra do
phần ngọn, từ đó biết vận dụng cơ sở khoa học của việc bấm ngọn tỉa cành để
giải thích một số hiện tợng thực tế trong sản xuất và bớc đầu ứng dụng vào
trồng trọt trong gia đình và địa phơng .
2- Trong hai năm qua (thay Sách giáo khoa ), từ việc thăm lớp dự giờ của
đồng nghiệp, nhất là những giáo viên cha có kinh nghiệm, cha cập nhật đợc
phơng pháp dạy theo sách giáo khoa mới nên rất lúng túng do đó bài học này
thờng có những hạn chế sau :
- Giáo viên không hớng dẫn học sinh làm thí nghiệm trớc .
- Giáo viên không đặt bài học trong mối quan hệ với các bài học trớc.
- Các kiến thức của bài đợc chuyển tải đến học sinh một cách cứng nhắc,
rập khuôn theo sách giáo khoa, sách thiết kế bài giảng. Cha hiểu hết ý
của ngời viết sách nên khi dạy kiến thức của mục 1 và mục 2 trong bài
trùng lặp nhau.
- Khâu kiểm tra đánh giá còn ôm đồm mà lại phiến diện.
- Học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động, không có hứng thú học tập
nên kết quả không cao.
Nh vậy, tình trạng chung của bài này là: Giáo viên không chịu khó
đầu t suy nghĩ, không nghiên cứu tổng quát về hệ thống kiến thức cơ bản, mối
quan hệ giữa bài nàyvà bài khác, không đặt tình huống cho các em tìm hiểu
thảo luận do đó học sinh không giải thích đợc vì sao thân cây lại dài ra đợc .
Bài Thân dài ra do đâu đựơc tiến hành trên cơ sở học sinh làm thí nghiệm,
quan sát, nhận xét rút ra kết luận . Vì vậy nếu không hớng dẫn học sinh làm
thí nghiệm trớc thì bài học sẽ không đạt đợc mục tiêu đề ra. Do không nghiên
cứu kỹ chơng trình nên có tình trạng giáo viên không hớng dẫn học sinh làm

3- Trọng tâm, kiến thức cơ bản:
- Trọng tâm: Bài dạy gồm hai mục , trọng tâm là mục 1.
- Kiến thức cơ bản :
+ Sự dài ra của thân .
+ Tác dụng của việc bấm ngọn, tỉa cành.
Phần lớn ở các tiết dạy giáo viên rất lúng túng khi trình bày tác dụng của
việc bấm ngọn, tỉa cành và giải thích những hiện tợng thực tế ở mục 2, hệ
thống câu hỏi của mục này trùng lặp với mục 1 .
Vì vậy khi giảng dạy bài này giáo viên cần chú ý làm nổi bật kiến thức trọng
tâm: Thân dài ra do sự phân chia tế bào ở mô phân sinh ngọn. Trên cơ sở nhận
thức đó, học sinh giải thích đợc những hiện tợng thực tế và áp dụng vào trồng
trọt trong gia đình.
Để nhận thức sâu sắc những nội dung cơ bản nêu trên, các thao tác thí
nghiệm, quan sát, so sánh, t duy của học sinh phải đợc phát huy cao độ nhằm
Lê Thị Hoa
2
Tr ờng THCS Diễn Kỉ Sáng kiến kinh nghiệm
phân tích, khái quát để rút ra những kết luận nh mục tiêu của bài học đã xác
định.
4. Nội dung và phơng pháp dạy học .
*Trớc khi vào bài mới giáo viên dành 5 phút để kiểm tra bài cũ :
-Thân cây gồm những bộ phận nào ?
Đây là kiến thức cũ liên quan đến kiến thức trong bài vì vậy giáo viên dùng
một góc nhỏ của bảng ghi lại câu trả lời dạng sơ đồ để phục cho bài mới ở
mục 1 (SGK):
Sơ đồ:
Chồi ngọn.
Thân chính Chồi lá.
Chồi nách.
Chồi hoa.

còn nhờ sự phân chia tế bào mô phân sinh gióng .
Từ thí nghiệm của hai nhóm cây khác nhau , chẳng hạn nhóm trồng cây
đậu, nhóm trồng cây bởi (cùng một thời gian) , giáo viên yêu cầu học sinh
nhận xét:
-Cây đậu thuộc loại thân gì, còn cây bởi ? Loại thân nào dài ra nhanh
hơn ?
Qua thí nghiệm học sinh tự rút ra kết luận : Sự dài ra của các thân cây khác
nhau không giống nhau : cây thân cỏ, thân leo dài ra nhanh , cây thân gỗ
dài ra chậm (nên cho gỗ cứng, chắc) .
Giáo viên giải thích thêm : tốc độ dài của cây phụ thuộc vào tốc độ phân chia
của tế bào ở mô phân sinh ngọn và gióng.
Giáo viên tiếp tục nêu vấn đề cho học sinh thảo luận :
- Cây dài ra do phần ngọn, nhng tại sao trong trồng trọt ngời ta lại bấm
ngọn , tỉa cành ở một số loại cây?
Giáo viên đa ra một cây ngắt ngọn và một cây không ngắt ngọn làm đối
chứng cho học sinh quan sát , nhận xét rút ra ý nghĩa của việc ngắt ngọn. Sau
đó giáo viên khắc sâu thêm : Quan hệ giữa chồi ngọn và chồi nách rất chặt
chẽ : Chồi ngọn kìm hãm chồi nách phát triển , khi chồi ngọn chết thì chồi
nách sẽ phát triển mạnh, do đó ngắt ngọn để cây đâm nhiều chồi nách sẽ
mang nhiều lá , hoa Còn tỉa cành để cây tập trung chất dinh dỡng cho cây
phát triển chiều cao.
*Hoạt động 2: Giải thích những hiện tợng thực tế.
Giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động theo nhóm. Dựa trên cơ sở kiến thức đã
chốt ở hoạt động 1, kiến thức thực tế để hoàn thành phiếu học tập sau: (Giáo
viên làm mẫu một loại )
Hãy điền chữ và dấu x vào chỗ thích hợp .
TT
Tên cây
Bộphận
sử

giải thích các hiện tợng thực tế .
ở phần này giáo viên cần khắc sâu thêm :
Có khi cùng một loại cây song tuỳ theo bộ phận sử dụng mà bấm ngọn
hoặc tỉa cành một cách hợp lý . Ví dụ: cây đay đợc trồng để lấy hạt làm giống
thì ngắt ngọn ; còn trồng để lấy sợi thì tỉa cành .
Ngoài phơng pháp cổ truyền là bấm ngọn hoặc tỉa cành ngời ta còn áp dụng
kỹ thuật mới nh dùng thuốc kích thích sinh trởng làm chồi, lá, hoa phát triển
vì vậy không cần bấm ngọn hoặc tỉa cành.
*Kiểm tra đánh giá :
Do đặc thù của môn sinh học là môn khoa học thực nghiệm nên việc kiểm
tra, đánh giá để củng cố bài học không chỉ dừng lại ở yêu cầu tái hiện kiến
thức, rèn luyện kỹ năng đã học mà phải khuyến khích t duy năng động, sáng
tạo; rèn luyện khả năng phát hiện và giải quyết những vấn đề nảy sinh trong
những tình huống thực tế cuộc sống .
Muốn vậy giáo viên phải căn cứ vào mục tiêu của bài học để có định hớng
các hình thức kiểm tra, đánh giá . ở bài này tôi chọn hình thức trắc nghiệm để
củng cố và kiểm tra , đánh giá kết quả của học sinh .
Trắc nghiệm cho phép trong một thời gian ngắn kiểm tra đợc nhiều kiến thức
cụ thể, đi vào những khía cạnh khác nhau của một kiến thức . Cụ thể :
Giáo viên dùng bảng phụ trả lời trắc nghiệm với nội dung nh sau :
Hãy điền dấu x vào cho câu trả lời đúng nhất :
1-Thân dài ra do :
Sự lớn lên và phân chia của tế bào .
Sự phân chia tế bào ở mô phân sinh ngọn.
2- Bấm ngọn để :
Cây sống lâu .
Lê Thị Hoa
5
Tr ờng THCS Diễn Kỉ Sáng kiến kinh nghiệm
Cây phát triển nhiều chồi, hoa,quả .

Số
lợng
Tỷ lệ
%
Sĩ số
45
Số
lợng
Tỷ lệ
%
Sĩ số
45
Số
lợng
Tỷ lệ
%
Giỏi 8 em 18 % Giỏi 12 em 27 % Giỏi 14em 31 %
Khá 12 27 Khá 14 31 Khá 18 40
T.Bình
18 40
T.Bình
15 33 T.Bình 11 25
Yếu 7 15 Yếu 4 9 Yếu 2 1

Nh vậy, với những suy nghĩ, cố gắng ban đầu tôi thấy rằng khi giáo
viên tập trung đầu t công sức, kiến thức vào bài dạy, học sinh tiếp thu bài một
cách tích cực không thụ động và hứng thú hơn. Chính sự ham học của học
sinh là động lực thúc đẩy giáo viên cần phải đổi mới t duy, phơng pháp dạy
Lê Thị Hoa
6

5- Tóm lại qua chơng trình giảng dạy sinh học 6 giúp học sinh bắt đầu
làm quen với môn khoa học chuyên nghiên cứu về thế giới sinh vật .
6- Các kiến thức về thực vật và một số nhóm sinh vật khác giúp học
sinh có những kiến thức cơ bản phổ thông và hoàn chỉnh vừa giúp học sinh có
cơ sở để tiếp tục học những kiến thức về di truyền, sinh thái học ở lớp trên .
Qua bài học này giáo viên còn giáo dục cho học sinh ý thức và thói quen bảo
vệ môi trờng sống của thực vật và của con ngời . Bớc đầu áp dụng đợc những
tiến bộ khoa học kỹ thuật đơn giản vào việc trồng trọt trong gia đình và địa
phơng .
Lê Thị Hoa
7
Tr ờng THCS Diễn Kỉ Sáng kiến kinh nghiệm
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của tôi , chắc chắn còn nhiều
thiếu sót, rất mong đợc sự góp ý của bạn bè, đồng nghiệp, các thầy, các cô./.
Diễn kỷ, ngày 10 tháng 2 năm 2004
Ngời viết
Lê Thị Hoa
P. Hiệu trởng trờng THCS Diễn Kỉ- Diễn Châu
(Đạt bậc 4KK Tỉnh )
phòng Gd & đt Diễn châu cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam
trờng thcs diễn kỷ độc lập - tự do - hạnh phúc
kinh nghiệm giảng dạy
bài " thân dài ra do đâu"
(sinh học lớp 6) ngời thực hiện : lê thị hoa
p. hiệu trởng trờng thcs diễn kỷ
diễn châu - nghệ an
Lê Thị Hoa