Mục lục
Mở đầu
1. Lý do chọn đề bài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
4. Phơng pháp nghiên cứu
Nội dung:
Chơng I: Lịch sử hình thành và phát triển của tranh chân dung.
Chơng II: Thực trạng công tác ging dy bi v tranh chõn dung trng tiu
hc.
Chơng III: Đề xuất một số biện pháp dạy học bài vẽ tranh chân dung.
Kết luận:
Tài liệu tham khảo
1
Mở đầu
1.Lý do lựa chọn đề tài
Trải qua hàng trăm thế kỷ tồn tại và phát triển từ trong hang động nguyên
thuỷ tới các xu hớng đơng đại, các hoạ sĩ đã thể nghiệm rất nhiều lối vẽ với đủ
chất liệu thích hợp để làm giàu kho tàng mĩ thuật thế giới.
Sự phát triển hội hoạ không theo đờng thẳng mà thông qua sự lắt léo đặc
thù, không thể đồng nhất giữa các cách nhìn khác nhau và thời đại khác nhau.
Mối bất hoà giữa hội hoạ hiện thực và hội hoạ trừu tợng thị giác truyền
thống sửng sốt trớc hình thái sáng tạo nghệ thuật lạ mắt, kỳ quặc.
Mĩ thuật là một môn học độc lập trong chơng trình học của bậc tiểu học
với mục tiêu giáo dục tiểu học là: Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình
thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để tiếp tục học trung học cơ sở,
bởi nghệ thuật luôn mở ra con đờng mới và lý thú cho nền văn minh nhân loại.
Cũng nh bao loại hình nghệ thuật khác, nền nghệ thuật tạo hình không ngừng
ban tặng cho các thế hệ thởng ngoạn, mỹ thuật nhiều mỹ cảm manh mẽ, với học
sinh tiểu học khi đợc học mĩ thuật sẽ có những cảm nhận riêng của mình.

- Su tầm tranh chân dung của hoạ sĩ và của học sinh tiểu học.
- Mô tả, phân tích và tổng hợp.
4
Nội dung
Chơng I: Lịch sử hình thành và phát triển của tranh
chân dung
1. Thế nào là tranh chân dung
Khái niệm tranh chân dung.
Tranh chân dung là tranh vẽ một ngời hoặc một mẫu ngời nào đó nh tranh
chân dung các anh hùng dân tộc, các nhà khoa học, nhà tri thức có công với đất
nớc hoặc là tranh chân dung của ngời thân, bạn bè, có khi là một mẫu ngời
mình thích, có khi là tự hoạ
Tranh chân dung nhất thiết phải miêu tả con ngời có thực chứ không phải do
con ngời vẽ tởng tợng hoặc bịa đặt ra. Nếu có sự tởng tợng với ý nghĩa sáng tạo
thì tranh chân dung ấy cũng phải dựa vào con ngời có thực, con ngời mà ngời
vẽ đã đợc nhìn thấy, biết tới hoặc đã quen thân.
Thể loại tranh chân dung:
Thể loại tranh chân dung rất đa dạng có chân dung tự hoạ, chân dung nhóm
hoặc chân dung có phong cách làm nền
Có thể chiatranh chân dung thành 3 loại:
Chân dung vẽ gơng mặt con ngời (gồm đầu, mặt. cổ và có thêm một phần
vai) thờng đợc đặc tả rất chi tiết, đặc biệt là đôi mắt và cái miệng. Với loại tranh
này, ngoài những yếu tố nh các nét vẽ và cách cắt cúp gơng mặt ( chính diện,
nghiêng hoặc quay ) đôi mắt và cái miệng có một ý nghĩa quan trọng trong việc
thể hiện thần thái hoặc mọi diễn biến cảm xúc tâm lý của nhân vật.
5
Chân dung nửa ngời ( từ đầu, mặt đến ngực hoặc đến thắt lung, thậm chí
đến đầu gối). Loại chân dung này ngoài việc diễn tả dơng mặt nhân vật còn đợc
hoạ sĩ chú ý miêu tả trang phục của nhân vật để phô diễn vẻ đẹp của cơ thể.
Chân dung toàn thân: Đối với loại tranh này ngời vẽ rất quan tâm đến

kể xíêt của các hoạ sĩ đã vẽ vào thời trớc. Do đó, trớc khi phát minh ra máy
chụp hình, vẽ chân dung là công việc của mỗi hoạ sĩ đều phải làm đợc.
Có thể nói từ thời phục hng trở đi tranh chân dung đã phát triển mạnh. Đó
là có thời kỳ giai cấp t sản ngày càng lớn mạnh, nhân cách con ngời đợc tôn
trọng. Con ngời có thể tự do phát triển trong mọi lĩnh vực. Có rất nhiều nhà
buôn, học giả và những ngời giàu làm cho nhu cầu tranh chân dung ngày càng
lớn. Đã xuất hiện những hoạ sĩ chuyên vẽ chân dung nh Holbein, Moroni,
Drues
Những bức chân dung nổi tiếng đã đi vào lịch sử mĩ thuật thế giới nh tác
phẩm laJoconde của leonar de Vinci. Ca ngợi vẻ đẹp và nụ cời bí hiểm của
ngời thiếu phụ trong tranh, bức tranh Đức mẹ Maria và chủa hài đồn của
Raphaen ca ngợi vẻ đẹp về sự thánh thiện của tình mẫu tử, còn tác phẩm Ngời
đàn bà xa lạ của Kramska hoạ sĩ Nga miêu tả vẻ đẹp kiêu sa của ngời thiếu
phụ Nga.
7
ở Hà Lan đã xuất hiện hàng loạt tên tuổi các hoạ sĩ nh Rubens.
Rembrandt chân dung nổi tiếng nh Reoir với chân dung nữ diễn viên
Janxamarri hay Thiếu nữ với chiếc quạt, Van Gogh với nhiều chân dung tự
hoạ, Cézanne với ngời thiếu nữ đội chiếc mũ len hay Lucie và bạn cùng hội
viên Đặc biệt Picasso với bức chân dung tuyệt đẹp Gertrude Stein Picasso
vẽ rất nhiều tranh chân dung. Năm 1996, viện bảo tàng Mĩ thuật hiện đại
NewYork đã mở một triển lãm mang tên Picasso và tranh chân dung đó là
tác phẩm chuyên vẽ về chân dung của ông trong suốt bảy thập niên.
ở Việt Nam, trong kho tàng nghệ thuật truyền thống, số lợng tranh chân
dung hầu nh rất ít, căn bản là chân dung thờ cúng. Ví dụ chân dung Nguyễn
Trãi (lụa).
Năm 1952, Trờng Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dơng ra đời, chấm dứt nền
nghệ thuật khuyết danh thì loại tranh chân dung mới phát triển và ngày càng
phổ biến. Chúng ta có rất nhiều tác phẩm đẹp nh: Thiếu nữ bên hoa huệ của
hoạ sĩ Tô Ngọc Vân; Em Thuý của hoạ sĩ Trần Văn Cẩn, Thiếu nữ bên hoa

9
Những gì mà các em vẽ không phải thế giới mà các em thấy nhng thế giới
mà các em biết là đây.
2. Thực trạng công tác giảng dạy bài vẽ tranh chân dung cho học sinh
tiểu học
Chơng trình mĩ thuật bậc tiểu họclà chơng trình đồng tâm, nghĩa là bài vẽ
tranh chân dung các em đợc học từ lớp 1 đến lớp 4 đều có nhng với mỗi lớp
yêu cầu của bìa khác nhau.
Ví dụ với lớp 1, 2 chỉ yêu cầu học sinh đặt đợc hình vẽ cân đối trong
trang giấy. Đến lớp 3 ngoài việc đặt hình vẽ cân đối trong trang giấy các em
vẽ đợc đủ các bộ phận trên khuôn mặt tơng đối với khuôn mặt.
Lớp 4 thì các em vẽ đợc một khuôn mặt đủ chi tiết, cân đối, vẽ màu kín
khuôn mặt Nhng thực tế bên cạnh những em học sinh vẽ đợc hình khuôn
mặt cân đối, đẹp trong trang giấy ngay từ lớp 1,2 thì vẫn còn rất nhiều em
học sinh cha hiểu hết về tranh chân dung, về cách vẽ tranh chân dung nên
đến lớp 3,4 mà bài vẽ vẫn còn nhỏ so với trang giấy hoặc rất vất vả khi vẽ
các bộ phận trên khuôn mặt.
Nguyên nhân:
- Các em cha hiểu hết về tranh chân dung.
- Các em cha hiểu và cha nắm rõ cách vẽ tranh chân dung.
- Các em ít đợc xem tranh chân dung.
- Các em ít đợc vẽ tranh chân dung.
- Các em có suy nghĩ môn Mĩ Thuật chỉ là môn phụ không quan trọng
nên không cần chú tâm.
- Các em không thích vẽ.
3. Đề xuất biện pháp .
10
Trớc thực trạng nh vậy với cơng vị là một giáo viên dạy môn Mĩ thuật tôi
mạnh dạn đề ra một số biện pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lợng dạy
học bài vẽ tranh chân dung.

định về cuộc đời, thân thế, sự nghiệp của tác giả, những hoạ sĩ nổi tiếng trong
lĩnh vực vẽ tranh chân dung và biết về hoàn cảnh ra đời một số tác phẩm của
những hoạ sĩ đó, để đến khi đứng trớc các em học sinh ngời giáo viên sẽ cho các
em xem và hiểu hơn một số kiến thức cơ bản về tranh chân dung của các hoạ sĩ
lớn.
Việc cho các em học sinh xem những tác phẩm nổi tiếng của các hoạ sĩ
không phải để yêu cầu các em phải vẽ đẹp, vẽ giống nh tranh của các hoạ sĩ mà
đơn thuần chỉ phần nào giúp các em hiểu hơn về nghệ thuật vẽ tranh chân dung,
phần nào cảm nhận đợc vẻ đẹp của bức tranh để từ đó các em sẽ thích thú khi vẽ
tranh là thành công ban đầu của ngời giáo viên. Việc thành công hơn nữa là các
em vẽ ra đợc những bức tranh đẹp theo suy nghĩ và cảm nhận của các em, đẹp
về cách trình bày bài trong trang giấy, đây chính là những bớc đầu tiên để hình
thành trong các em về việc sắp xếp hình vẽ trên tranh.
Kết quả:
Qua quá trình tìm tòi, thu thập tài liệu, giáo viên đã có thêm những kiến
thức cơ bản về nghệ thuật vẽ tranh chân dung, có thêm những bức tranh chân
dung đẹp của các hoạ sĩ nổi tiếng trong bộ su tập, thêm những bài báo, bài viết
hay về các tác giả cũng nh các tác phẩm đó.
- Bài vẽ của học sinh đã có sự sắp đặt về hình vẽ trong trang giấy.
- Các em đã hiểu tranh chân dung là tranh vẽ về cái gì và các em thấy đợc
vẻ đẹp của tranh chân dung.
13
Biện pháp 2:
- Minh hoạ cách sắp xếp hình vẽ trong trang giấy để học sinh dễ nhận thấy
bố cục đẹp và cha đẹp.
Mục tiêu:
- Học sinh nắm vững cách sắp xếp bố cục hình vẽ trong trang giấy;
- vẽ đợc bài có hình vẽ sắp xếp cân đối trong trang giấy.
Nội dung:
- Học sinh quan sát và tìm chọn những bức tranh có bố cục (hình vẽ) cân đối

của những bức tranh đó.
- gợi mở trí nhớ cũng nh sự sáng tạo của học sinh khi vẽ tranh chân dung.
Cách tiến hành:
- Sau phần hớng dẫn cách vẽ, giáo viên cho học sinh xem tranh chân dung
của thiếu nhi. Phân tích cho các em tự nhận thấy cùng một đề tài mỗi ngời
sẽ cảm nhận và vẽ một cách khác nhau. Ví dụ nh tranh chân dung bạn
em mỗi bạn một khác, tranh chân dung bà em cũng vậy Cho học sinh
tự nhận thấy ngoài khác nhau về khuôn mặt, các đặc điểm của khuôn mặt,
các tranh chân dung còn khác nhau về cách vẽ, khác nhau về màu sắc, khác
nhau về bố cục
- Sau khi quan sát các bức tranh giáo viên hớng dẫn các em vào bài học bằng
những câu hỏi gợi mở trí nhớ cũng nh sức sáng tạo nh Hôm nay em sẽ vẽ
15
chân dung ai?, Ngời em định vẽ khuôn mặt nh thế nào, ngời đó có đặc
điểm gì em nhớ nhất? Ngời đó hay mặc áo màu gì?
Chính trong quá trình trả lời câu hỏi của giáo viên các em đã phần nào hình
dung đợc hình vẽ trong bức tranh của mình.
Kết quả:
- Trong quá trình giảng dạy giáo viên không khắt khe áp đặt cho học sinh
phải vẽ một bức chân dung giống hệt ngời thực ở tỉ lệ, màu sắc mà để các
em thoải mái sáng tạo theo cái nhìn của các em.
- Các em đã tự nhớ lại, tự vẽ đợc cho mình những bức tranh chân dung theo
sáng tạo của mình.
Kết luận
Tranh chân dung ra đời từ rất sớm và phát triển qua nhiều thời kỳ đến
nay. Đồng hành cùng sự phát triển đó là các hoạ sĩ, họ không ngừng sáng tạo,
vứt bỏ những cái cũ, mạo hiểm đi tìm những cái mới để tạo ra đợc những tác
phẩm có giá trị sống mãi với thời gian.
Tranh chân dung thể hiện đợc tâm t, tình cảm của con ngời, tiếng nói của
học sĩ và nhất là nó đã gây đợc sự ủng hộ, thái độ yêu mến của ngời thởng thức.

19