Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Sáng kiến kinh nghiệm:
”GIÚP HỌC SINH CÓ KỸ NĂNG THỰC HÀNH – THÍ NGHIỆM
QUA MỘT SỐ BÀI DẠY Ở SINH HỌC 6”
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Để đáp ứng với sự bùng nổ thông tin, khoa học phát triển như vũ bão hiện
nay thì đòi hỏi ở mỗi người sự năng động sáng tạo, tích cực trong mọi tình huống.
Để có thể đào tạo được những con ngừơi như vậy thì nền giáo dục giữ một vai trò
vô cùing quan trọng, đặc biệt là ở nước ta, một nước đang trên đà xây dựng công
nghiệp hóa-hiện đại hóa. Nhiệm vụ quan trọng nhất của nền giáo dục là làm thế
nào để có thể cùng một lúc cung cấp được cho người học lượng thông tin lớn
phong phú và để thực hiện được nhiệm vụ này, thì nhà nước cùng với ngành giáo
dụckhông ngừng tăng ngân sách cho giáo dục mà đặc biệt là thực hiện cải cách đổi
mới chương trình SGK. Song song với việc đổi mới chương trình SGK là sự đổi
mới PP dạy học. Với phương hướng đã được chỉ rõ “Đổi mới và hiện đại hóa
phương pháp dạy học chuyển từ việc truyền đạt kiến thức thụ động thầy giảng trò
ghi, sang hướng dẫn người học chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức.
Dạy cho người học phương pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách có hệ
thống và có tư duy phân tích tổng hợp. Phát triển được năng lực các nhân, tăng
cường tính chủ động, tính tự chủ của học sinh trong quá trình học tập …”
Để đạt được những mục tiêu trên thì phương pháp dạy học trong nhóm,
phương pháp thực hành có ý nghĩa to lớn trong quá trình giảng dạy chương trình
sinh học cấp II – Một bộ môn khoa học thực nghiệm. Đặc biệt, phương pháp thí
nghiệm thực hành của học sinh khi nghiên cứu tài liệu mới đóng vai trò rất quan
trọng.
Vậy “”Giúp học sinh có kỹ năng thực hành – thí nghiệm qua một số bài
dạy ở sinh học” là một vần đề mà hầu hết mà các giáo viên, đặc biệt là giáo viên
trẻ như tôi rất quan tâm.
II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 1
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng

Sáng kiến kinh nghiệm Trang 2
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Lớp 6/1 (41 HS) 75.8% 20% 4.2%
Lớp 6/2 (42 HS) 80% 15.3% 4.7%
Lớp 6/3 (41 HS) 63.2% 27.3% 9.5%
Lớp 6/4 (42HS) 68.5% 25.8% 5.7%
Ngoài ra, trong tiết học các em rất thụ động, không có hứng thú học tập.
Dẫn đến kết quả các bài kiểm tra chưa cao.
III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Cơ sở thực tiễn
Bộ môn sinh học ở trường THCS có từ lớp 6 đến lớp 9. Một trong những kiến
thức quan trọng của bộ môn này là GV phải phát huy kĩ năng thực hành -thí
nghiệm của học sinh khi nghiên cứu tài liệu mới đóng vai trò rất quan trọng. Đây là
nội dung chính mà đề tài đề cập tới.
Thực trạng việc hướng dẫn học sinh thí nghiệm thực hành khi nghiên cứu tài
liệu mới theo hướng tích cực hóa hoạt động người học trong chương trình sinh học
6 gặp những khó khăn:
- Đồ dùng thí nghiệm chưa đầy đủ.
- Đồ dùng thí nghiệm lâu năm nên đã xuống cấp.
- Mất nhiều thời gian chuẩn bị.
- Chuẩn bị cho một tiết lên lớp tốn kém (phim trong, phiếu học tập, mẫu vật,…)
- Theo đặc trưng bộ môn, sự chuẩn bị do học sinh tự làm ở nhà, giáo viên không
thể theo sát nên nhiều mẫu vật chuẩn bị chưa đạt yêu cầu.
- Số lượng học sinh trong lớp đông, học lực không đồng đều.
- Tiến hành thí nghiệm, quan sát, phân tích, tổng hợp để tìm ra kiến thức là vấn
đề rất mới mẻ đối với các học sinh lớp 6.
- Thao tác thí nghiệm chưa linh hoạt nên rất mất thời gian.
Qua phương pháp trò chuyện trao đổi với đồng nghiệp để có những kinh
nghiệm hướng dẫn học sinh tiến hành thí nghiệm đạt hiệu quả cao, tôi thu được kết
quả sau:

cạnh đó tìm ra những nguyên nhân dẫn đến thí nghiệm không thành công để tìm
biện pháp khắc phuc.
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 4
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Ví dụ: thí nghiệm về sự vận chuyển nước và muối khoáng hòa tan ở bài “ Vận
chuyển các chất trong thân”, để thí nghiệm thành công cần chú ý các bước sau:
• Cắt cành hoa ở trên cây xuống hoặc hoa mua đã bị ngâm nước cần để ráo
nơi thóang.
• Cắt ngắn cành mang hoa làm giảm khoảng cách vận chuyển.
• Cắt cuống hoa trong nước để bọt khí không làm tắt mạch dẫn.
• Chọn mực đỏ, nên lọc cặn.
• Nên làm trước giờ học ít nhất 60 phút, để thí nghiệm nơi có nắng.
- Bên cạnh đó giáo viên cần chuẩn bị các câu hỏi gợi mở để học sinh cần phát
hiện vấn đề cần giải quyết.
Ví dụ: trong bài “Quang Hợp” giáo viên đặt câu hỏi: Chất gì tác dụng với
dung dịch iot thì bị nhuộm màu xanh tím? Từ đó học sinh xác định phần là chế tạo
ra tinh bột rồi rút ra kết luận lá chỉ chế tạo ra tinh bột khi có ánh sáng.
- Ngoài ra, còn sử dụng phiếu học tập để học sinh ghi kết quả thí nghiệm từ
đó rút ra bản chất hiện tượng. Ví dụ: phiếu học tập.
Nhóm cây
Kích thước
Trước khi ngắt ngọn Sau khi ngắt ngọn
Ngắt ngọn
Không ngắt ngọn
- Hướng dẫn học sinh chuẩn biï là khâu không thể thiếu trước mỗi bài dạy có thí
nghiệm học sinh: thông báo mục tiêu của tiết học sắp tới, yêu cầu học sinh nghiên
cứu trước bài mới, nghiên cứu kĩ các thao tác thí nghiệm, chuẩn bị các mẫu vật
(cây trồng), thực hiện đúng các thao tác thí nghiệm làm trước ở nhà. Như vậy tiết
học sẽ bớt đi thời gian hướng dẫn thí nghiệm, học sinh chủ động hơn trong hoạt
động học tập, có trách nhiệm với việc tìm tòi kiến thức, kích thích các em khám

- Quan sát kết quả đối chứng của giáo viên.
- Thảo luận nhóm nhỏ.
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 6
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
- Giáo viên luôn đặt ra các tình huống có vấn đề để học sinh tự phát hiện và giải
quyết.
2.4. Kết hợp các phương tiện dạy học khác:
- Thường nhất là sử dụng kết hợp với đèn chiếu, phim trong, các tranh phóng
lớn, phiếu học tập,…
Ví dụ: Bài những điều kiện cho hạt nảy mầm.
Về chuẩn bị: Giáo viên làm thí nghiệm trước để đối chứng với thí nghiệm học
sinh.
Phiếu học tập
STT Điều kiện thí nghiệm Kết quả thí nghiệm
Cốc 1 10 hạt đỗ để khô
Cốc 2 10 hạt đỗ ngâm ngập nước
Cốc 3 10 hạt đỗ để trên bông ẩm
Cốc 4 10 hạt đỗ xấu để trên
bông ẩm
Cốc 5 10 hạt đỗ xấu để trên
bông ẩm tủ đá
Hệ thống câu hỏi:
Đèn chiếu, phim trong phiếu học tập trên
Học sinh: Mỗi nhóm chuẩn bị 5 cốc thủy tinh, số hạt đỗ tốt, một số hạt đỗ xấu,
bông, thùng đá.
IV. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ:
1. Kết luận:
Từ kết quả nghiên cứu trên tôi rút ra một số kết luận sau:
- Phương pháp dạy học mới chính là quá trình giải quyết mâu thuẩn giữa yêu
cầu đào tạo con người Việt Nam mới với phương pháp dạy học theo kiểu thuyết

Sáng kiến kinh nghiệm Trang 8
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
Hưng Lộc, ngày 15 tháng 10 năm 2008
NGƯỜI THỰC HIỆN
Lê Thị Tây Phụng
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 9
Trường THCS Trần Hưng Đạo Lê Thị Tây Phụng
MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU Trang 1
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
II. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ
TÀI 1
1. Thuận lợi 1
2. Khó khăn 1
3. Số liệu thống kê 1
B. NỘI DUNG ĐỀ TÀI 4
I. TỔNG QUAN 4
II. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 4
C. KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 7
Sáng kiến kinh nghiệm Trang 10