Bài làm
Tổ quốc là Bà Mẹ lớn nhất của chúng ta. Tổ quốc cũng là đề tài lớn nhất
trong thơ ca nói riêng và văn học nghệ thuật nói chung.
Thơ ca của chúng ta từ hàng ngàn năm đã viết về Tổ quốc, và hình tượng
Tổ quốc trong thơ ca từ sau Cách mạng tháng Tám đến nay là sự kế thừa và
phát triển có tính biện chứng của thơ ca truyền thống.
Đất nước trong thơ ca Cách mạng tháng Tám đến nay là đất nước anh
hùng, anh hùng trong chiến đấu và trong sản xuất, dũng cảm vô song nhưng
vẫn nhân ái thiết tha; đất nước tươi đẹp, hiên ngang đứng ở mũi nhọn của
lịch sử.
Có thể nói, chưa bao giờ trong thơ ca của chúng ta, hình tượng Tổ quốc
lại có những phẩm chất cao đẹp và mới mẻ như vậy.
Hình tượng Tổ quốc là tượng đài cao đẹp nhất, hùng vĩ nhất trong thơ ca
Việt Nam, nó có cả chiều rộng của thời đại mới, của mấy chục năm đánh
Pháp và đánh Mĩ, cả chiều sâu yêu nước cùng với yêu thơ ca của dân tộc, cả
chiều cao của một đất nước từ trong vũng bùn nô lệ đã hiên ngang đứng dậy
đánh thắng quân thù, làm nên ngọn hải đăng cho các dân tộc bị áp bức trên
thế giới.
“Thơ ca là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp”. Nói đến
Tổ quốc trong thơ ca tức là nói đến đất nước và con người. Đất nước đã sản
sinh ra con người, là nơi “chôn nhau cắt rốn” của con người và chính những
con người đó đã cầm súng, cầm cày để bảo vệ và xây dựng đất nước. Hai
yếu tố này trong thơ luôn hòa quyện vào nhau, tác động tới nhau, hành động
và suy nghĩ của con người làm nên sự trưởng thành của đất nước và tiếng
gọi của đất nước chắp cánh cho hành động và suy nghĩ của những con người
yêu nước đó. Hai hình ảnh này gắn bó hữu cơ với nhau và cấu thành một
hình tượng chung nhất: Tổ quốc.
Tổ quốc, đó là nơi mỗi chúng ta cất tiếng khóc chào đời, nơi những kỉ
niệm ngọt ngào êm đềm nhất in vào chúng ta qua những lời ru: Con cò bay
lả bay la… Tổ quốc, đó là mảnh đất cha ta nằm xuống cùng với đồng đội

Ơi độc lập!
(Người đi tìm hình của nước, Chế Lan Viên)
Cách mạng tháng Tám bùng nổ đã làm thay đổi từ bộ mặt đến tâm hồn
Tổ quốc. Đất nước đã độc lập tự do, hình ảnh nước Việt Nam hiện ra trong
thơ Nguyễn Đình Thi mới oai hùng biết nhường nào:
Súng nổ rung trời giận dữ
Người lên như nước vỡ bờ
Nước Việt Nam từ máu lửa
Rũ bùn đứng dậy sáng lòa.
(Đất nước – Nguyễn Đình Thi)
Thơ ca Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám đến nay đã tạo nên tượng đài
Tổ quốc với tất cả những phẩm chất cao đẹp: anh hùng vô song trong chiến
đấu và sản xuất, dũng cảm tuyệt vời mà nhân ái thiết tha, trải bao bão lửa
mà vẫn tươi xanh, hiên ngang đứng ở đỉnh cao của lịch sử mà vẫn đứng ở
đỉnh cao của lịch sử mà vẫn khiêm tốn, giản dị, chan hòa. Kháng chiến
chống Pháp, cả dân tộc đứng dậy, cả đất nước đánh giặc:
Những ruộng vườn mọc lên lũy thép
Những xóm làng thành bẻ dầu sôi
Quân giặc kinh hoàng trên đất chết
Mỗi bước đi lạnh toát mồ hôi.
(Nguyễn Đình Thi)
Hình tượng đất nước được tập trung ca ngợi qua Việt Bắc, trung tâm của
kháng chiến:
Ở đâu u ám quân thù
Nhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soi
Ở đâu đau đớn giống nòi
Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền.
(Việt Bắc, Tố Hữu)
Đất nước bị tàn phá được khắc họa những chi tiết nhỏ nhặt, tưởng như dễ
bị bỏ qua nhưng lại đọng trong ta nhiều xúc động:

Nhưng quân thù đâu có để chúng ta yên, ta muốn viết những “dòng tươi
xanh” nhưng cũng hãy cứ viết “những dòng thơ lửa cháy”.
Giai đoạn chống Mĩ là thời kì mà hình ảnh Tổ quốc Việt Nam hiện lên
đẹp nhất, cao quý nhất, toàn diện nhất trong thơ ca của chúng ta. Các nhà
thơ đều có những sáng tác trực tiếp hoặc gián tiếp về đề tài Tổ quốc. Chế
Lan Viên với Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng?, Nam Hà với Ta là Việt
Nam… và đặc biệt là Tố Hữu với những bài thơ xuân, những bài thơ ra đời
vào những thời điểm nóng bỏng của lịch sử đấu tranh.
Cảm hứng bao trùm về đất nước là sự ngợi ca, khâm phục. Không ngợi
ca, không khâm phục làm sao được khi một dân tộc bé nhỏ hơn nhiều lần đã
dám đánh và đánh thắng kẻ thù? Tố Hữu viết:
Ôi Tổ quốc giang sơn hùng vĩ
Đất anh hùng của thế kỉ hai mươi.
Chế Lan Viên đặt đất nước, đặt thời đại đang sống vào vị trí cao nhất
trong lịch sử:
Những ngày tôi sống đây là những ngày đẹp hơn tất cả
Dù mai sau đời muôn vạn lần hơn!
(Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng?)
Lê Anh Xuân, qua hình tượng người chiến sĩ giải phóng quân hi sinh trên
đường băng Tân Sơn Nhất, khái quát lên hình tượng dáng đứng Việt Nam,
cái dáng đứng tạc vào thế kỉ mà trải qua hàng ngàn năm nay chúng ta mới
có được:
Từ dáng đứng của Anh trên đường băng Tân Sơn Nhất
Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân.
Cái khí phách, cái anh hùng của người Việt Nam có khi còn được thể
hiện qua những hình ảnh rất đỗi nên thơ:
Ao trường vẫn nở hoa sen
Bờ tre vẫn chú dế mèn vuốt râu.
(Trần Đăng Khoa)
Sức mạnh Việt Nam được lí giải qua một em bé thôi, chiến tranh ác liệt

nhiều thác ghềnh, rất nhiều bão lửa, lại trở lại xanh trong với đôi bờ cỏ cây,
hoa lá. Huy Cận ví Tổ quốc như một dũng sĩ có tâm hồn của một văn nhân:
Đứng vững chãi bốn ngàn năm sừng sững
Lưng đeo gươm, tay mềm mại bút hoa.
Trong và thực, sáng hai bờ suy tưởng
Sống hiên ngang mà nhân ái, chan hòa.
Tổ quốc trong thời kì chống Mĩ còn được thể hiện qua hình ảnh Trường
Sơn, qua con đường mòn Hồ Chí Minh và những binh đoàn xẻ dọc Trường
Sơn đi cứu nước. Trường Sơn là nơi chúng ta đưa chủ nghĩa anh hùng cách
mạng lên đỉnh cao lịch sử, nơi Tổ quốc hiện ra đẹp đẽ, giản dị, hùng vĩ nhất:
Trường Sơn mây núi lô xô
Quân đi, sóng lượn nhấp nhô, bụi hồng…
(Tố Hữu)
Phải, chúng ta đã đi và chúng ta đã đến, Tổ quốc trong ngày toàn thắng
đẹp tuyệt vời:
Ôi, buổi trưa nay, tuyệt trần nắng đẹp
Bác Hồ ơi! Toàn thắng về ta
Chúng con đến, xanh ngời ánh thép
Thành phố tên Người lộng lẫy cờ hoa.
(Tố Hữu)
Đất nước thống nhất vẹn toàn, hình ảnh Tổ quốc hiện ra toàn bích từ mái
tóc xanh đầu nguồn Pắc Bó, tới gót chân hồng mũi Cà Mau.
Tổ quốc được thể hiện như một hình tượng đẹp đẽ nhất, cao quý nhất và
có những phẩm chất mới mẻ, mang dấu ấn của thời đại, đó là thành công lớn
của thơ ca Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám tới nay.
Trong giai đoạn mới, chúng ta vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa bảo
vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trên đất nước đã hoàn toàn thống nhất, Tổ quốc
vẫn là một mảng đề tài rất quan trọng. Chúng ta mơ ước có những bài thơ
hay viết về Tổ quốc, vừa cao đẹp, gần gũi, vừa giàu tính chiến đấu lại vừa
hết sức thân tình, thâu tóm được những gì đã qua, nói về những ngày đang