Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích
cực hóa hoạt động
học tập của học sinh
I. Đặt vấn đề:
Năm học 2004-2005 cả nớc thực hiện đổi mới chơng trình giáo dục phổ
thông và thay sách lớp 3. Học sinh lớp 3 đợc học 8 môn học. Qua 2 năm giảng
dạy, nghiên cứu và tìm hiểu tôi đã rút ra đợc một số kinh nghiệm của môn học
Toán lớp 3. Môn toán chiếm một vị trí vô cùng quan trọng vì nó giúp cho học
sinh hình thành các kỹ năng sử dụng toán, có những hiểu biết ban đầu về toán
học trên học đờng cũng nh trong thực tiễn hàng ngày và bồi dỡng cho học sinh
tình yêu toán học cũng nh hình thành kỹ năng trong tính toán với các dạng cơ
bản của toán học. Ngoài ra học tốt môn toán học sinh mới có điều kiện để học tốt
những môn học khác. Để đạt đợc mục tiêu của môn toán. Ngoài việc nắm vững
chơng trình, kiến thức ngời giáo viên cần phải có những năng lực s phạm nhất
định. Một trong những năng lực s phạm của giáo viên đó là năng lực tổ chức và
điều khiển quá trình học tập của học sinh đa học sinh vào hoạt động học tập thực
sự. Vì vậy công việc thiết kế bài dạy vô cùng quan trọng nó giúp ngời giáo viên
định hớng, hình dung trớc hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò nhằm
đạt đợc mục đích yêu cầu của tiết học.
Chơng trình môn toán lớp 3 đợc cấu trúc theo 5 tuyến kiến thức.
1. Số học.
2. Đại lợng và đo đại lợng
3.Yếu tố hình học
4. Yếu tố thống kê
5. Giải bài toán
Trong 5 tuyến kiến thức trên, tuyến kiến thức khởi điểm và cũng là tuyến
kiến thức cơ bản nhất là tuyến kiến thức Số học. Đặc biệt là các phép tính cộng,
trừ, nhân, chia. Bởi học qua bốn phép tính học sinh biết cách thực hiện các phép
tính: Cộng, trừ, nhân, chia một cách thành thạo vào bài học ngoài học thực hiện
bốn phép tính còn là kim chỉ nam xuyên suốt quá trình học các dạng bài toán
(các tuyến kiến thức) của lớp 3 nói riêng và chơng trình toán phổ thông nói

trong lúc dạy thực hiện các phép tính hầu nh học sinh làm vào vở nháp, vở ô li
hay bảng, trớc khi thực hiện học sinh phải chép lại cả phép tính (biểu thức) rồi
sau đó mới thực hiện. Trong một tiết học mục tiêu của bài dạy lại yêu cầu học
sinh thực hiện nhiều phép tính có các dạng khác nhau, nh vậy rất mất thời gian.
Qua đó tôi tự khẳng định vở bài tập chỉ tham khảo thêm ngoài phần bài
học mà thôi. Nếu giáo viên sử dụng phiếu bài tập đợc tôi nghĩ việc làm đó rất tốt
song tốn kém và phức tạp.
Bởi một số giáo viên còn phụ thuộc vào tài liệu có sẵn nh SGK và sách
thiết kế nên quá trình dạy học thờng diễn ra một cách máy móc theo mẫu cố
định. Vì vậy tiết dạy kéo dài thời gian truyền thụ bài dạy một cách cứng nhắc, trò
mệt mỏi
2. Thực trạng học sinh:
* Ưu điểm:
2
Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích
cực hóa hoạt động
học tập của học sinh
Qua việc tìm hiểu điều tra cho thấy tất cả các bài tập cũng nh thông qua
các bài kiểm tra, học sinh làm toán về thực hiện các phép tính số tự nhiên lớp 3 t-
ơng đối tốt (phép nhân, chia, cộng trừ trong phạm vi 1.000) phần lớn tất cả các
học sinh không làm sai hoàn toàn.
* Nhợc điểm: Tuy vậy, do những đặc điểm tâm lý của học sinh nên còn
một số học sinh còn nhầm lẫn, hiểu lệch lạc về kết quả, thuật ngữ ở thơng của các
phần chia. Học sinh khó xác định lấy thơng đúng khi lần chia có d. Mặc dù đặc
tính và thực hiện các kỹ thuật tính đúng nhng vẫn còn một số học sinh còn lẫn
lộn cha nắm đúng quy định các bớc thực hiện phép chia.
Thí dụ:
4218 6
018 73
0

Số học sinh
khảo sát
Giỏi Khá TB Yếu
SL KQ% SL KQ% SL KQ% SL KQ%
24 5 20 6 25 9 38 4 17
Kết quả khảo sát cho thấy số học sinh giỏi trong lớp còn ít, số học sinh yếu
còn nhiều.
III. Giải quyết vấn đề:
Từ thực tế nêu trên bản thân là một giáo viên giảng dạy khối lớp 3. Tôi
thiết nghĩ để dạy tốt môn toán ở lớp 3 thì ngời giáo viên phải có một tầm nhìn
tổng quát về chơng trình, đặc biệt khi dạy thực hành thực hiện các phép tính còn
liên quan đến các dạng toán trong chơng trình toán 3. Để từ đó giáo viên xây
dựng bài giảng trên cơ sở khắc phục những khuyết điểm hạn chế của giáo viên và
những thiếu sót của học sinh. Từ đó giáo viên biết kế thừa và phát huy những u
điểm của các phơng pháp dạy học truyền thống để nâng cao chất lợng dạy học.
Mặt khác việc nắm đợc nội dung môn toán sẽ giúp cho giáo viên vận dụng hợp lý
các phơng pháp dạy học cho từng nội dung cụ thể, cũng nh các hoạt động dạy
học có sự tích cực, linh hoạt, sáng tạo chủ động của học sinh.
Tôi xin đề xuất cách dạy bài: Chia số có bốn chữ số cho số có một chữ
số (Tiết 3) nh sau:
I. Mục tiêu:
Giúp học sinh
- Biết thực hiện chia số có 4 chữ số cho số có một chữ số (trờng hợp có chữ
số 0 ở thơng).
- Củng cố về giải bài toán có lời văn bằng 2 phép tính.
II. Đồ dùng:
- 2 tờ giấy khổ to ghi các bớc thực hiện trong 2 phép tính phần bài mới.
- 3 tờ giấy khổ to ghi nội dung bài tập số 3.
4
Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích

- Giáo viên cho học sinh tiếp tục thực
hiện phép tính.
- Giáo viên nhận xét 3 bài của 3 bạn
trên bảng và cho điểm.
2.1. Giới thiệu bài mới:
Giáo viên chỉ vào bài cũ: Nh vậy các
em đã xác định đợc thơng đúng ở các
lần chia có d. ở các lần chia nếu số bị
chia bé hơn số chia thì các em làm nh
thế nào hôm nay các con sẽ biết rõ điều
đó qua bài Chia số có bốn chữ số cho
số có một chữ số (tiếp theo)
- Học sinh lắng nghe
2.2. Hớng dẫn thực hiện phép chia số
có bốn chữ số cho số có một chữ số:
a. Phép chia: 4218 : 6
- Giáo viên yêu cầu học sinh đặt tính và - Học sinh đặt tính và tính ngoài nháp
5
Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích
cực hóa hoạt động
học tập của học sinh
tính ngoài nháp
- Giáo viên gọi bất kỳ vài em nêu kết
quả phép tính trên
- Học sinh kết quả: 703
73

- Giáo viên hỏi học sinh khá có kết quả
đúng đứng tại chỗ thực hiện phép tính
giáo viên ghi bảng.

d là 0.
2.3. Hớng dẫn thực hiện phép chia:
2407 : 4
- Giáo viên gọi 1 học sinh khá đứng tại
chỗ nêu các bớc chia. - Học sinh nêu các bớc chia
Giáo viên ghi theo lời thực hiện của
học sinh
2407 4
00 601
07
3
Vì sao ở lần chia thứ hai bạn lấy 0 chia
24 chia 4 đợc 6, viết 6
6 nhân 4 bằng 24; 4 trừ 24 bằng 0
Hạ 0; 0 chia 4 đợc 0, viết 0.
0 nhân 4 bằng 0; 0 trừ 0 bằng 0
Hạ 7; 7 chia 4 đợc 1, viết 1
1 nhân 4 bằng 4; 7 trừ 4 bằng 3.
- Vì 0 chia cho bất kỳ số nào cũng bằng
6
Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích
cực hóa hoạt động
học tập của học sinh
4 đợc 0 ?
- Giáo viên cần chốt lại các bớc thực
hiện.
0.
Giáo viên: Gọi 1 số học sinh nêu lại
quy trình thực hiện phép tính trên
- Học sinh đứng dậy nêu quy trình thực

yếu
a. 3224 : 4 b. 2819 : 7
1516 : 3 1865 : 6
- Khi học sinh dới lớp làm xong thì
giáo viên yêu cầu đổi chéo bài theo cặp
để kiểm tra, nhận xét lẫn nhau
- 2 học sinh ngồi cùng bàn đổi chéo vở
kiểm tra:
+ Cách đặt tính
+ Các bớc thực hiện
+ Kết quả của bạn so với của mình
- Giáo viên gọi 1 số học sinh nêu kết - Học sinh trả lời kết quả của mình và
7
Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích
cực hóa hoạt động
học tập của học sinh
quả bài vừa làm và kết quả bài bạn vừa
đợc kiểm tra.
của bạn mà mình vừa kiểm tra.
- Giáo viên cho học sinh quan sát lên
bài làm trên bảng của 2 bạn
- Học sinh chú ý quan sát
- Giáo viên gọi một số học sinh nhận
xét cách đặt tính và kết quả bài làm của
bạn
- 3 học sinh nhận xét bài làm của bạn
- Giáo viên cho 2 học sinh vừa lên bảng
lần lợt nêu rõ từng bớc thực hiện phép
tính của mình.
- 2 học sinh nêu các bớc thực hiện phép

SL KQ% SL KQ% SL KQ% SL KQ%
24 8 33 9 38 7 29 0 0,00
8
Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích
cực hóa hoạt động
học tập của học sinh
Qua kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ yếu ở trong lớp không có.
Tỷ lệ khá và giỏi tăng lên rõ rệt. Điều đó chứng tỏ giáo viên đã vận dụng
đúng đắn, khoa học hơn. Từng bớc nâng cao chất lợng dạy - học góp phần đẩy
mạnh chất lợng giáo dục nhà trờng. Đồng thời giúp học sinh tiếp thu bài tốt và
phát huy tính tích cực chủ động học tập của mình.
IV. Kết luận
Tóm lại, phơng pháp chung để tiến hành dạy một tiết toán phần thực hiện
phép tính nh đã nêu ở trên. Nhng để có một tiết học đạt hiệu quả đòi hỏi và yêu
cầu giáo viên phải có sự cố gắng lớn, phải kiên trì xây dựng cho học sinh đợc
những thói quen cần thiết. Tập trung chú ý, thực hiện theo hiệu lệnh (ký hiệu)
của giáo viên. Cách sử dụng cũng nh cách sắp xếp đồ dùng trớc và sau giờ học
một cách nhanh nhẹn, thói quen sử dụng giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập Ngời
giáo viên phải là ngời mẹ thứ hai của học sinh, chăm lo chú ý dạy từng bớc, từng
chữ cho các em trong từng tiết học.
Tuỳ vào tình hình cụ thể của học sinh lớp đợc phân công, nắm đặc điểm
tâm sinh lý của từng em để khéo léo đa các em vào hoạt động học tập. Ngời giáo
viên phải biết tổ chức hoạt động của thầy và trò một cách hợp lý, khoa học biết
động viên khen ngợi đúng lúc, kích thích t duy độc lập phát huy hết từng năng
lực của mỗi bản thân học sinh. Xử lý các tình huống diễn ra trong tiết học, tạo sự
9
Sáng kiến kinh nghiệm: Dạy học toán 3 theo quan điểm tích
cực hóa hoạt động
học tập của học sinh
gần gủi thân mật giữa thầy và trò, giúp học sinh tự tin trong học tập. Mặt khác