Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
MỘT VÀI KINH NGHIỆM VÀ THỦ THUẬT GIÚP HỌC SINH
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LÀM BÀI TẬP VÀ BÀI THI
TRẮC NGHIỆM ĐẠT HIỆU QUẢ CAO
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Trắc nghiệm là một hình thức thi đã và đang được áp dụng vào các kỳ
thi quan trọng của Việt Nam. Việc sử dụng bài tập trắc nghiệm trong dạy
học và thi cử được thực hiện có hiệu quả vài năm trở lại đây. Nhất là từ khi
Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến nghị các trường Đại học sử dụng bài tập
trắc nghiệm trong việc ra đề thi tuyển sinh Đại học – Cao đẳng. Các câu hỏi
trắc nghiệm hoặc bài tập trắc nghiệm có lẽ không phải là điều quá mới mẻ
đối với những người học Tiếng Anh. Nhưng làm thế nào để giúp học sinh
phân biệt khi làm bài tập trắc nghiệm và thi trắc nghiệm là hoàn toàn khác
nhau, vì khi làm bài thi áp lực thời gian rất cao.
Mặc khác, qua một cuộc khảo sát trên mạng gần đây cho thấy đa số
học sinh lớp 12 vẫn chưa có được kỹ năng làm bài trắc nghiệm theo đúng
hướng. Các em cho rằng làm bài thi trắc nghiệm là quá khó, học sinh thường
bị chi phối thời gian do lượng kiến thức quá nhiều và bao quát. Các em băn
khoăn không biết cần phải làm thế nào để phát huy được hết năng lực của
mình, đạt kết quả như ý muốn trong các kỳ thi sắp tới. Nhưng, một số em lại
cho rằng được làm bài trắc nghiệm thì các em cảm thấy an tâm hơn và đạt
điểm cao hơn vì các em không cần phải học từng câu từng chữ những gì mà
giáo viên cho ghi chép, ngược lại các em chỉ xây dựng những biểu đồ và học
những ý chính là các em đã thành công. Song, dù gì đi nữa thì hình thức thi
trắc nghiệm cũng không thể loại bỏ mà ngược lại Bộ GD-ĐT còn khuyến
khích ra đề thi ở tất cả các môn ngay ở cấp THCS bởi tính ưu việt của nó.
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
1
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
Vậy làm thế nào để giúp học sinh ngoài những kiến thức đã tích lũy
được, đặc biệt là hs THCS khi đang bắt đầu tiếp cận và làm quen với dạng

khoa và thêm một số bài tập nâng cao là không kịp chương trình. Vậy thời
gian đâu mà rèn luyện kỹ năng làm bài tập hay bài thi trắc nghiệm cho các
em? Nếu có, chẳng qua là những khái niệm sơ sài không áp dụng nhiều
thành kỹ năng kỹ xảo được.
Thêm nữa việc tự học và rèn luyện của học sinh để làm thêm những
cuốn bài tập trắc nghiệm ở nhà là rất ít. Đa số chỉ có một bộ phận nhỏ học
sinh khá giỏi mà thôi. Hầu hết học sinh còn lại chỉ làm bài tập giáo viên cho
về nhà là đủ rồi vì các em cho rằng mình có rất nhiều môn và bài tập để làm
và soạn cho ngày kế tiếp. Nếu có bài thi đôi khi các em chỉ đọc lướt và “bói”
hay copy bạn là được. Nếu có dạng bài mới mà các em chưa gặp thì các em
chỉ chờ vào “cái thăm may mắn”. Muốn giúp các em có tính tự giác và có
thể làm những dạng bài tập đơn giản dù các em không được khá cho lắm thì
giáo viên cần có nhiều cố gắng và công sức mới rèn luyện cho học sinh qua
từng tiết học đạt hiệu quả được.
Tóm lại với tất cả lý do trên ta thấy học sinh không có nhiều cơ hội để
rèn luyện bài tập và bài thi trắc nghiệm thành kỹ năng kỹ xảo được. Các em
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
3
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
chỉ làm bài thi với cảm tính, với sự đoán mò và suy diễn nhiều khi thiếu
logic do thiếu kinh nghiệm.
Vậy để giúp các em làm quen và thành thạo kỹ năng làm bài trắc
nghiệm như thế nào? Trước hết chúng ta cần xác định trắc nghiệm là gì, từ
đó giáo viên mới có thể định hướng và giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đạt
hiệu quả cao.
2/ Khái niệm
Trên thực tế có khá nhiều khái niệm về thuật ngữ “trắc nghiệm”. Dưới
góc độ dạy học tại trường THCS, tôi chỉ xin đưa ra một cách khái quát “trắc
nghiệm” là gì?
“Trắc nghiệm” là việc nêu lên, gợi mở một số hiểu biết chưa đầy đủ,

nên đôi khi bất cẩn làm mất điểm một cách đáng tiếc.
Một dạng bài khác - dạng bài mà HS ít được điểm tối đa - đó là đọc
hiểu. Người ra đề đưa ra một bài đọc, rồi đặt câu hỏi với bài đọc này. Kèm
theo câu hỏi là 4 câu trả lời. HS sẽ phải dựa vào nội dung bài đọc để chọn
câu trả lời đúng. Trong bài đọc, ngôn ngữ phong phú và cũng thường xuất
hiện nhiều từ mới. Trong khi đó, HS thường chưa quen với kỹ năng đọc. Các
em có thói quen dịch nghĩa của từng từ (word by word), gặp từ mới là HS lại
muốn làm rõ ngọn ngành nghĩa của từng từ, từng câu. Rất mất thời gian và
không cần thiết. Nếu các em biết cách nắm bắt ý chính của cả đoạn và bài,
không nên đi sâu vào nghĩa đơn lẻ của từ, cụm từ thì các em có thể làm được
một cách tốt nhất. Một khó khăn khác của dạng bài này là có những câu hỏi
mang tính khái quát. Các câu trả lời đưa ra cho HS lựa chọn đúng đôi khi 3/4
câu trả lời đều có các yếu tố xuất hiện trong bài. Nếu HS không cẩn thận, cứ
nhìn thấy có một cụm từ hoặc một ý gì đó trùng nhau (xuất hiện trong bài)
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
5
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
thì lập tức các em khoanh vào đáp án ấy (chọn nhầm đáp án). Thay vào đó,
HS cần đọc để nắm ý của câu, của đoạn và của cả bài khóa. Ví dụ, có những
câu hỏi về ý chính của bài mà 4 câu trả lời đưa ra thì có tới 3 câu liên quan
tới ý của bài. Vì vậy, cần rất thận trọng chọn câu trả lời chính xác mang ý
chính bao trùm và xuyên suốt cả đoạn hoặc cả bài.
Trên đây là những dạng bài quen thuộc mà giáo viên thường ra đề thi
ở các cấp độ khác nhau. Đề thi hoặc kiểm tra có thể thay đổi dạng đi một
chút nhưng cơ bản nó vẫn là hình thức thi này. Do vậy để giúp học sinh vừa
có kiến thức vừa có kỹ năng kỹ xảo làm bài thì đòi hỏi người giáo viên phải
không ngừng sáng tạo trong giảng dạy mà còn biết cách định hướng và rèn
luyện kỹ năng giúp các em hạn chế tối đa những sai lầm đáng tiếc trên.
4. Rèn kỹ năng làm các dạng bài cụ thể
Để làm được điều này, giáo viên cần lồng ghép ngay các dạng bài tập

(Comprehension question) nhưng trong bài thi thì đa số là ra dạng bài Gap
fill. Trong bài tập cũng có thể ra một câu hơi khó để kích thích sự sáng tạo
và học hỏi của các em khá giỏi. Ví dụ:
*Đọc lại đoạn văn trên và tìm 01 từ thích hợp để điền vào chổ
trống.(English 7-Unit 1-Page 11)
Hoa is a (1)……… student in class 7A at Hong Ha school. Her
parents live in (2)……… but she lives with her relatives in (3)………. . She
doesn’t have any (4)………… there. Her old school is (5)…………….than
her new school. She is (6)………….because she misses her parents and old
friends.

Keys: 1. new 2. Hue 3. Ha noi 4. friends 5.smaller 6. unhappy
Một dạng bài nữa là cách trả lời câu hỏi đúng nhất. Đề thi đưa ra một
câu chưa hoàn chỉnh, trong đó, một hay một phần được bỏ trống. Theo sau
đáp án, thường liệt kê 3-4 từ hay cụm từ hoặc mệnh đề. Học sinh sẽ phải
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
7
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
chọn một đáp án đúng duy nhất trong những đáp án đưa ra để hoàn tất câu
hợp với cú pháp và hợp lý nhất. Ví dụ khi dạy xong bài hỏi về thời gian
(What time is it?) giáo viên có thể kiểm tra lại (15’=fifteen=a quarter) như
sau thay vì yêu cầu các em tự trả lời. Điều này cũng giúp một số các em yếu
kém có thêm cơ hội ôn lại lần nữa những gì mình chưa nắm chắc chắn.
*Khoanh tròn câu trả lời đúng nhất. (English 6-Unit 5-56)
1/ What time is it? (7:15) ……………….
a. It’s seven fifteen.
b. It’s a quarter past seven.
c. Cả hai câu trên đều đúng.
2/ What time is it? (9:45) ………………
a. It’s ten a quarter.

tạo cách học xoáy ốc cho não bộ. Điều này giúp cho số học sinh từ chỗ phàn
nàn, “khó chịu” có thể sẽ quen và rất hoan nghênh.
Thêm vào đó, giáo viên cũng động viên khuyến khích học sinh nên
làm nhiều bài trắc nghiệm về đọc hiểu để nâng cao tư duy logic. Sau đó rút
ra từ/cấu trúc gì hay dùng mà khó dùng trong những bài đó để học. Kẻ
những bảng tổng kết, viết sau những tờ lịch to treo khắp mọi nơi trong nhà
để học. Tốt hơn nữa là hãy thực hiện “văn hóa nghe”: thường xuyên bật
băng/đĩa (những lúc làm việc ở nhà), với những nội dung thiết thực, lắng
nghe hay không lắng nghe, bài học vào đầu lúc nào không biết. “Văn hóa
nghe” đó chính là phương pháp “tắm ngoại ngữ” (language bath) vô cùng
hiệu quả trong học tập, nhất là Tiếng Anh.
Tóm lại, để rèn luyện kỹ năng cho học sinh không phải giáo viên chỉ
có làm sao giúp các em học thuộc là được. Mà giáo viên cần giúp cho các
em làm quen càng nhiều càng tốt. Điều này có thể chứng minh qua các câu
nói sau:
“I hear and I forget
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
9
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
I read and I remember
I do and I understand”
Vì thế một châm ngôn khi học Tiếng Anh mà chúng ta cần ghi nhớ là “Thực
hành-thực hành và thực hành” “Practice-practice and practice”. Do đó
giáo viên càng tạo cho các em có nhiều cơ hội làm bài tập trắc nghiệm trên
lớp thì các em càng có nhiều kỹ năng làm bài hơn.
5. Một số điểm cần lưu ý khi làm bài kiểm tra hay bài thi trắc
nghiệm
a/ Thứ nhất, về bình diện tâm lý và ý thức:
+ Trước khi làm bài: xác định một tư tưởng thoải mái, tự tin, bình tĩnh.
+ Đọc kỹ câu hỏi, yêu cầu, hướng dẫn (chú ý từng dấu phẩy, từng phần gạch

lời của mình, chúng ta thực sự không cần phải suy nghĩ nhiều về nó nữa.
Xem lại câu trả lời chỉ làm cho các em cảm thấy không chắc chắn và dễ làm
các em thay đổi ý kiến. Điều này rất hay xảy ra, và đôi khi lại bị mất điểm.
6.3. Trả lời tất cả các câu. Mỗi câu đều có điểm, cho nên bỏ câu nào
là mất điểm câu đó. Với những câu hỏi mà ta không biết câu trả lời chính
xác thì học sinh cũng phải nên đoán. Phương pháp phỏng đoán và loại trừ
là một điều tích cực. Có người nghĩ rằng đoán không phải là một cách hay.
Tuy nhiên, nếu không chắc chắn về câu trả lời thì việc phỏng đoán một cách
lôgic và khoa học là giải pháp cho thí sinh.
Thí sinh chẳng mất gì nếu đoán câu trả lời. Vì với câu trả lời sai, thí
sinh sẽ không "ăn" điểm nhưng cũng không bị trừ điểm. Chẳng hạn là B, và
điền câu trả lời B vào tất cả các câu hỏi còn lại. Như vậy, xác suất đúng sẽ
cao hơn, trong điều kiện thời gian còn quá ít.
Vậy là, thí sinh nên phỏng đoán khi làm bài thi vì đây không phải là gian
dối. Đó đơn giản là một cách thông minh khi làm bài thi. Những thí sinh
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
11
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
khác cũng làm như thế, vì vậy, tại sao lại giới hạn cơ hội của chính mình?
Điều đầu tiên các em cần ghi nhớ đó là đừng cố gắng hoàn thành một câu
hỏi trước khi chuyển sang một câu hỏi tiếp theo. Điều này là rất quan trọng.
Nếu các em tập trung quá nhiều vào một câu hỏi mà các em chưa hiểu (hay
chưa thể trả lời được) tức là các em đang tự gây ra cho mình ít nhất hai khó
khăn sau:
- Mất thời gian: Học sinh phải nhớ rằng, mỗi một câu hỏi chỉ được từ
0,25-1 điểm (theo từng đề ra cho mỗi câu và như nhau) vì vậy, nếu học sinh
dành quá nhiều thời gian cho một câu hỏi mà không thể trả lời những câu
hỏi sau đó thì các em sẽ còn mất nhiều điểm hơn rất nhiều.
- Mất tinh thần: Học sinh sẽ cảm thấy lo lắng và sự lo lắng này rất có
thể sẽ làm các em bị mất tập trung và do đó sẽ không thể đem lại cho các em

đề thi bắt buộc chấm bằng máy) và lấp kín diện tích cả ô (không dùng gạch
chéo hay đánh dấu). Chẳng hạn, nếu ta đang làm câu số 9 và chọn C là
phương án đúng thì ta tô đen ô C trên dòng số 9 của phiếu trả lời:
Nên nhớ là không tô 2 ô cho cùng một câu vì đề thi thường chỉ cho một
phương án đúng cho một câu. Thí dụ nếu đã chọn và tô đen đáp án C rồi thì
không tô thêm ô nào nữa. Trong trường hợp tô nhầm ô hay muốn đổi
phương án trả lời, thì phải tẩy thật sạch ô cũ và tô kín ô mới được chọn.
6.8. Xem lại bài kiểm tra trước khi nộp: Xem lại toàn bộ bài kiểm tra
một lần nữa để cố gắng tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi khó. Bây giờ
học sinh đã cảm thấy tự tin hơn vào mình và sự tự tin này sẽ giúp các em
làm bài thi tốt hơn. Tuy nhiên, học sinh cũng không nên quá tập trung vào
một câu hỏi. Khi đã xem toàn bộ bài kiểm tra hai lần, các em hãy chú ý tìm
xem có câu hỏi nào trong bài mà các em đã trả lời có thể giúp các em trả lời
được những câu hỏi khó không? Mẹo này rất ít học sinh sử dụng khi làm bài
thi. Nhưng trong bài kiểm tra đôi khi có những câu hỏi mà câu trả lời của nó
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
13
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
lại nằm trong chính những câu hỏi sau đó. Vì vậy, học sinh nên hoàn thành
bài kiểm tra của mình (bỏ lại những câu hỏi khó, chưa trả lời được), sau đó
dùng thời gian còn lại để tiếp tục với những câu hỏi khó đó.
6.9. Để tiết kiệm thời gian, học sinh nên Phân bổ thời gian một cách
hợp lý. Theo thông báo của Bộ GD-ĐT, bài thi trắc nghiệm môn ngoại ngữ
bài thi tuyển sinh ĐH, CĐ có 70 – 100 câu. Thời gian làm bài là 90 phút.
Như vậy, thí sinh có khoảng chưa đầy một phút để trả lời một câu hỏi. Ở các
trường phổ thông một bài thi có 45 phút và 40 câu như vậy học sinh cũng
chỉ hơn 01 phút/câu để làm bài. Nếu học sinh làm mỗi câu 01 phút thì 05
phút còn lại để các em xem lại và chữa lỗi sai. Vì vậy, trong quá trình làm
bài, nếu thí sinh đọc một câu hỏi 2 lần mà chưa trả lời được thì có thể dùng
phương pháp loại trừ và phỏng đoán để chọn lấy một câu trả lời. Học sinh

và trở lại bài đọc để tìm câu trả lời. Như vậy là để trả lời mỗi câu hỏi, thí
sinh phải đọc đoạn văn đến 2 lần. Cách tốt nhất là thí sinh đọc câu hỏi trước
để biết rằng mình cần phải tìm thông tin gì trong khi đọc cả đoạn văn.
Câu hỏi đầu tiên trong đoạn văn thường là câu hỏi về chủ đề, ý chính hoặc
tiêu đề phù hợp cho đoạn văn “Which of the following is the main
idea/point/purpose/topic/best title of/for the passage?"
Nếu thấy câu hỏi loại này xuất hiện đầu tiên trong bài đọc hiểu, học sinh
đừng trả lời ngay, mà nên trả lời các câu hỏi tiếp theo trước. Sau khi đã trả
lời hết các câu hỏi khác, học sinh sẽ biết nội dung chính của bài đọc là gì và
có thể trả lời câu hỏi này tốt hơn.
*Trả lời những câu hỏi có từ “định hướng”
Những câu hỏi có từ “định hướng” sẽ cho thí sinh biết câu hỏi là về vấn đề
gì, và định hướng cho thí sinh phải tìm thông tin gì trong bài đọc.
Nếu gặp câu hỏi như sau: “According to the passage, Tom was…”, thì cần
phải tìm trong đoạn văn nội dung nói về Tom. Như vậy, “Tom” chính là từ
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
15
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
định hướng trong câu hỏi này. Từ định hướng thường là những danh từ hoặc
cụm danh từ, là những từ in hoa, con số và từ viết tắt.
Thí sinh nên làm theo những bước sau để trả lời dạng câu hỏi này:
Bước 1: Đọc câu hỏi và tìm ra từ “định hướng”
Bước 2: Tìm từ “định hướng” trong đoạn văn
Bước 3: Khi đã tìm ra từ “định hướng”, đọc câu phía trước từ đó và
chính câu chứa từ “định hướng”.
Bước 4: Nếu đã tìm ra thông tin, trở lại phần câu hỏi và câu trả lời để
tìm câu trả lời gần nhất với thông tin trong đoạn văn.
Bước 5: Nếu không tìm thấy thông tin cần cho câu trả lời, từ “định
hướng” có thể xuất hiện trở lại trong phần sau của đoạn văn. Lặp lại bước 2
đến bước 4 mà thí sinh gặp từ “định hướng”.

Lớp 9B/38 30 8 31 7
Như vậy, nếu giáo viên thường xuyên giúp các em “cập nhập” những
dạng bài một cách phong phú và đầy đủ, bên cạnh những gì mình vừa truyền
đạt thì chắc chắn học sinh sẽ nhanh chóng hình thành kỹ năng làm bài và óc
sáng tạo lôgic rất nhiều. Điều này cũng sẽ mang lại thành công không nhỏ
cho các em.
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
17
Sáng kiến kinh nghiệm 2007-2008 Gv: Nguyễn Thị Thành
III/ KẾT LUẬN CHUNG
Trên đây là một vài kinh nghiệm của bản thân và được đúc kết qua
quá trình giảng dạy. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song không tránh khỏi
thiếu sót. Trong phạm vi giới hạn đề tài tôi chỉ đưa ra những định hướng để
giáo viên giúp cho các em rèn luyện kỹ năng làm bài trắc nghiệm đạt kết quả
lần sau cao hơn lần trước. Tôi rất mong sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng
nghiệp để những năm tới tôi sẽ cố gắng áp dụng thực tiễn và thành công
hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự đóng góp của quý thầy cô đồng nghiệp.
An phú, ngày 1 tháng 12 năm 2007
Người viết
Nguyễn Thị Thành
Trường trung học cơ sở Ngô Gia Tự
18