Mục Lục
Mục Lục.....................................................................................................................................................1
1.Quyền hạn của Hội đồng nhân dân các cấp trong lĩnh vực ngân sách nhà nước:
.......................................................................................................................................................................2
1.1.Quyết định các vấn đề quan trọng của ngân sách ở địa phương:.....................2
1.2.Giám sát việc thực hiện ngân sách ở địa phương:...................................................3
2.Thực trạng thực thi quyền hạn của Hội Đồng Nhân Dân các cấp trong lĩnh vực
ngân sách nhà nước và giải pháp hoàn thiện:........................................................................4
2.1.Thực trạng thực thi quyền hạn của HĐND các cấp trong lĩnh vực ngân
sách hiện nay:....................................................................................................................................4
a)Về thực thi quyền hạn trong lĩnh vực quyết định các vấn đề quan trọng về
ngân sách địa phương:............................................................................................................4
b)Về vấn đề giám sát việc thực hiện ngân sách ở địa phương của HĐND:....6
2.2.Nguyên nhân của những bất cập trong việc thực thi quyền hạn của Hội
đồng nhân dân:.................................................................................................................................8
2.3.Giải pháp:..................................................................................................................................10
1
1. Quyền hạn của Hội đồng nhân dân các cấp trong lĩnh vực ngân sách nhà
nước:
1.1. Quyết định các vấn đề quan trọng của ngân sách ở địa phương:
Trên cơ sở nguyên tắc độc lập, tự chủ của các cấp NSNN nói riêng và ba nguyên tắc tổ
chức hệ thống NSNN nói chung trong Luật NSNN 2002, Nhà nước đã trao thẩm quyền
quyết định những vấn đề ngân sách ở địa phương cho chính quyền địa phương. Theo đó,
Nhà nước đảm bảo cho các cấp chính quyền địa phương_các cấp ngân sách có sự độc
lập, tự chủ, chủ động ở một chừng mực nhất định trong quá trình thực hiện chức năng
của mình nhằm tổ chức thực hiện và quản lý NSNN một cách có hiệu quả, phù hợp với
điều kiện kinh tế - xã hội ở địa phương. Chính vì lí do đó, với tư cách là cơ quan quyền
lực nhà nước cao nhất ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân,
HĐND đã được Nhà nước trao cho quyền quyết định các vấn đề quan trọng của ngân
sách ở địa phương.
Quyền quyết định về ngân sách ở địa phương của HĐND có cơ sở pháp lý tại Điều

đầu tư xây dựng công tình kết cấu hạ tầng thuộc phạm vi ngân sách cấp tỉnh bảo đảm,
thuộc danh mục đầu tư trong kế hoạch 5 năm đã được HĐND cấp tỉnh quyết định, nhưng
vượt quá khả năng cân đối của ngân sách cấp tỉnh năm dự toán, thì HĐND được phép
quyết định huy động vốn, tuy nhiên phải đảm bảo sự cân đối ngân sách cấp tỉnh hành
năm để chủ động trả nợ khi đến hạn và mức dư nợ từ nguồn vốn quy động không vượt
quá 30% vốn đầu tư xây dựng cơ bản trong nước hàng năm của ngân sách cấp tỉnh.
1.2. Giám sát việc thực hiện ngân sách ở địa phương:
Ngoài quyền quyết định các vấn đề quan trọng của ngân sách ở địa phương, Điều 25
Luật NSNN 2002 quy định HĐND còn có quyền giám sát việc thực hiện ngân sách ở địa
phương, bao gồm “giám sát việc thực hiện ngân sách đã được HĐND quyết định” và bãi
bỏ những văn bản quy phạm pháp luật về tài chính - ngân sách của Ủy ban nhân dân
(UBND) cùng cấp và HĐND cấp dưới trực tiếp trái luật. Theo đó, nhiệm vụ giám sát của
HĐND các cấp được thực hiện dưới những nội dung chủ yếu sau:
- HĐND thực hịên giám sát việc phân bổ ngân sách địa phương, số bổ sung từ ngân
sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới (nếu có) và phê chuẩn quyết toán ngân sách địa
phương; giám sát việc thực hiện Nghị quyết của HĐND trong lĩnh vực tài chính –
ngân sách và các văn bản pháp luật của cấp trên trên địa bàn.
3
- Giám sát hoạt động chấp hành các khoản thu ngân sách tại địa phương. Đối với hoạt
động chấp hành thu ngân sách, việc giám sát tính hợp pháp của các khoản thu là một
khâu quan trọng, bởi vì thực tiễn trong nhiều năm qua đã cho thấy, các khoản thu ngân
sách ở nhiều địa phương không được thực hiện hợp pháp.
- Giám sát hoạt động chấp hành các khoản chi ngân sách tại địa phương. Hoạt động chi
ngân sách luôn đặt ra yêu cầu đúng pháp luật, hiệu quả và tiết kiệm, vì vậy vai trò của
HĐND trong lĩnh vực này cũng có ý nghĩa rất quan trọng. Đối với hoạt động chi có
nguồn gốc từ đóng góp của công chúng, để hoạt động giám sát có hiệu quả và chất
lượng HĐND các cấp cần phối hợp với các tổ chức xã hội tại địa phương.
Các phương thức giám sát của HĐND các cấp sử dụng chủ yếu là: nghe báo cáo và
chất vấn tại các kỳ họp; tổ chức các đoàn giám sát chung và chuyên đề theo chương trình,
kế hoạch đã được phê duyệt; cử thành viên của đoàn giám sát, tổ chức hữu quan để xem

động này của HĐND đã từng bước thể hiện thế chủ động gắn với tinh thần trách nhiệm
cao của chính quyền địa phương.
Tuy nhiên bên cạnh những mặt tiến bộ, việc thực thi quyền hạn trong lĩnh vực quyết
định ngân sách ở địa phương vẫn còn gặp một số khó khăn và hạn chế nhất định. Cụ thể:
+ Thứ nhất, trên thực tế, trong việc quyết định dự toán và phân bổ ngân sách, HĐND
các cấp thường giành sự quan tâm nhiều đến chỉ tiêu phấn đấu bao nhiêu, phân bổ ngân
sách (cách chia cái bánh) hơn là quyết toán ngân sách (cách sử dụng cái bánh) và giải
pháp gì để đảm bảo các chỉ tiêu trong kế hoạch và dự toán đã quyết. Trong các cuộc họp
chính thức bàn về ngân sách, rất ít ý kiến trái chiều và đại bộ phận các đại biểu đồng ý
với dự toán và phương án phân bổ do UBND đưa ra.
+ Thứ hai, hiện nay theo quy định của pháp luật ngân sách, quy trình ngân sách ở nước
ta được đánh giá là khá phức tạp, thời gian xây dựng dự toán và quyết toán ngân sách kéo
dài trong khi thời gian cho mỗi cấp ngân sách lại rất hạn chế, trách nhiệm của từng cấp
chưa rõ ràng, chưa thực sự đảm bảo quyền tự chủ của cấp dưới. Bên cạnh đó, hiện nay
chúng ta đang thí điểm không tổ chức HĐND ở một số quận, huyện, phường theo Nghị
quyết Trung ương 5 khóa X của Đảng, theo đó sẽ không có ngân sách ở một số quận,
huyện, phường. Chính vấn đề này đã và đang tạo nên sự khó khăn rất lớn cho việc thực
thi quyền hạn của HĐND, đặc biệt là khi tham gia thiết kế và quyết định phê chuẩn
nguồn thu, nhiệm vụ chi cho từng cấp ngân sách ở địa phương. Chính những lí do này đã
dẫn đến thực trạng nhiều khi HĐND quyết định dự toán không đúng với chỉ tiêu giao dự
toán của Chính phủ về chi đầu tư phát triển, chi cho giáo dục – đào tạo, khoa học công
nghệ,... Thêm vào đó, tính lồng ghép này không khuyến khích cấp dưới tự cân đối thu,
5