I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Qua những bản hiến pháp của nước ta cho thấy rõ nhà nước ta một nhà
nước "của dân, do dân, vì dân" và "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra".
Bước trên những chặng đường lịch sử dân tộc đã đi qua thì tất cả những điều
trên ngày càng được củng cố, hoàn thiện. Tất cả quyền lực đều thuộc về nhân
dân. Thấm thía điều đó mà nhà nước ta quy định rõ trong hiến pháp về quyền
làm chủ của nhân dân. Tuy nhiên, nhân dân không thể tự mình trực tiếp thực
hiện những quyền ấy được mà phải bầu ra người đại diện thực thi quyền lực
nhà nước. Người đó là đại biểu quốc hội và đại biểu hội đồng nhân dân các
cấp. Chính vì vậy khi đề cập đến mối quan hệ giữa đại biểu quốc hội với cử
tri, trước hết phải xác định đây là mối quan hệ gắn bó mật thiết, tác động qua
lại với nhau. Và người đại diện quyền lực nhân dân, thay mặt nhân dân làm
chủ quyền lực nhà nước là đại biểu quốc hội. Thế nên chúng ta hãy đi làm rõ
mối quan hệ giữa đại biểu quốc hội với cử tri để làm sáng tỏ hơn quyền lực
nhà nước thuộc về tay nhân dân.
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Định nghĩa, nghiax
a. Đại biểu quốc hội
Đại biểu quốc hội là người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân
dân, không chỉ đại diện cho nhân dân ở đơn vị bầu cử ra mình mà còn đại
diện cho nhân dân cả nước, là người thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực
nhà nước trong quốc hội (Điều 35 - Luật tổ chức quốc hội).
b. Cử tri
Cử tri là những người công dân của nước Việt Nam có đủ những điều
kiện tham gia vào các cuộc bầu cử ở nước ta.
2. Mối quan hệ giữa đại biểu quốc hội với cử tri.
Mối quan hệ giữa đại biểu quốc hội với cử tri là tất yếu. Mối quan hệ
này không chỉ dừng lại đơn thuần là sẽ tiếp xúc cử tri trước và sau mỗi kỳ
họp, Mà đó là mối quan hệ được xây dựng dựa trên những cơ sở pháp lý quan
trọng được ghi nhận những điều luật của hiến pháp và trong các điều luật của
luật tổ chức quốc hội. Điều đầu tiên chúng ta sẽ đi tìm hiểu về cơ sở pháp lý
cử tri.
Như vậy các quy định của hiến pháp và các văn bản liên quan đến mối
quan hệ giữa đại biểu quốc hội với cử tri là hoạt động tiếp xúc cử tri của đại
biểu quốc hội. Hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu quốc hội là một trong
những hoạt động rất quan trọng không thể thiếu được của đại biểu quốc hội,
nó là cầu nối thông tin để đại biểu quốc hội có thể thực hiện quyền và nghĩa
vụ của mình.
b. Mối quan hệ của cử tri thông qua hình thức tiếp xúc và thông qua
các cơ quan đại diện.
Trong những năm vừa qua, việc tiếp xúc cử tri của đại biểu quốc hội
luôn được quan tâm, cải tiến và bước đầu khắc phục được tính hình thức, góp
phần nâng cao chất lượng hiệu quả các hoạt động chung của quốc hội được
nhân dân ghi nhận. Và cứ mỗi kỳ họp thì đại biểu quốc hội thu nhận được rất
nhiều ý kiến, kiến nghị của cử tri tập hợp lại để báo cáo tại mỗi kỳ họp. Và
chính từ những ý kiến, kiến nghị đó mà đại biểu quốc hội báo cáo với quốc
hội, đây là cơ sở để quốc hội thảo luận, đánh giá tình hình kinh tế - xã hội của
đất nước, cũng như là thực hiện việc giám sát, đánh giá về những hoạt động
chung của Chính phủ và các cơ quan tư pháp trong việc thực hiện các nghị
quyết của quốc hội.
Mối quan hệ giữa đại biểu quốc hội với cử tri trước tiên thể hiện qua
hình thức tiếp xúc của đại biểu với cử tri. Vì đây là mối quan hệ máu thịt nên
chúng có mối liên hệ chặt chẽ, thống nhất với nhau, tác động qua lại lẫn nhau.
Để chứng minh cho mối quan hệ này chúng ta sẽ đi xem xét đầu tiên ở hình
thức tiếp xúc của đại biểu quốc hội với cử tri. Hiện nay có hai hình thức chủ
yếu là hội nghị tiếp xúc cử tri và gặp gỡ, tiếp xúc cá nhân hoặc nhóm cử tri tại
nơi làm việc. Hình thức phổ biến nhất là hội nghị tiếp xúc cử tri. Hình thức
này có ưu điểm đó là những người đại diện cho cử tri sẽ có sự chuẩn bị trước
trong việc cần kiến nghị với đại biểu quốc hội những điều gì, phân loại thành
từng từng nhóm lĩnh vực... Tuy nhiên hình thức này sẽ có hạn chế đó là ý kiến
của cử tri phải thông qua người đại diện cho mình nghĩa là đại diện cử tri. Thế
nước, giám sát các hoạt động của đại biểu quốc hội do chính mình bầu ra, để
đại biểu quốc hội thực sự là đại biểu của dân.
Kinh nghiệm của các nhiệm kỳ quốc hội vừa qua cho thấy, việc tổ chức
đoàn đại biểu quốc hội ở địa phương là cần thiết, đã phát huy tác dụng tích
cực trong thực tế. Nhằm tạo điều kiện cho đoàn đại biểu quốc hội ở địa
phương hoạt động, luật tổ chức quốc hội đã quy định về tổ chức và hoạt động
của tổ chức này (điều 48) theo đó các đại biểu quốc hội được bầu trong một
tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương hợp thành đoàn đại biểu quốc hội.
Điểm mới so với luật tổ chức quốc hội và hội đồng nhà nước 1981 là mỗi
đoàn đại biểu quốc hội có thể có một đến hai đại biểu làm việc theo chế độ
chuyên trách. Đoàn đại biểu quốc hội ở địa phương có văn phòng để làm việc,
cử tri có thể đến kiến nghị trình bày hoặc gửi đơn thư khiếu nại, tố cáo. Như
vậy, hoạt động của đoàn đại biểu quốc hội góp phần mở rộng mối quan hệ
giữa đại biểu quốc hội với các cử tri, đồng thời tạo điều kiện để các đại biểu
quốc hội tại địa phương hỗ trợ lẫn nhau.
Hiện nay có nhiều đại biểu làm việc theo chế độ chuyên trách và đại
biểu theo chế độ không chuyên trách. Việc kết hợp hai chế độ làm việc của
đại biểu quốc hội tạo điều kiện để các đại biểu bổ sung cho nhau. Nếu chỉ có
đại biểu làm việc chuyên trách thì quốc hội sẽ thoát ly, xa rời thực tế phong
phú của đời sống kinh tế - xã hội. Điều quan trọng nhất bảo đảm hiệu quả
hoạt động của quốc hội và của mỗi đại biểu quốc hội là mối quan hệ giữa đại
biểu quốc hội với cử tri, với ngành, lĩnh vực mà đại biểu đó công tác để thông
qua đó, người đại biểu có những thông tin cần thiết về các mặt của đời sống
xã hội, để đại biểu kịp thời phản ánh với quốc hội và tổ chức thực hiện, phổ
biến luật, nghị quyết của quốc hội.
Cuộc sống là muôn màu, muôn vẻ. Nên việc xảy ra những điều bất cập
trong cuộc sống là không thể tránh khỏi. Mối quan hệ giữa cử tri với đại biểu
quốc hội cũng vậy. Thế nên trong hiến pháp đã quy định. Nhân dân có quyền
nêu ý kiến, kiến nghị của mình với người đại diện thay mặt thực hiện quyền
lực nhà nước... "các kiến nghị chính đáng của cử tri là hình thức phản ánh