Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
1



























2



























*****







 6
1.  6
 6
 4
4.  9
5. 







 . 6
 9


 11
:  11
-  11
-  21
THÁI (hay

 32
  37




M: 
TTT: 
YTTT: 
: 

PN: 
(+): 
(*): 




Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
6





1. L
  
       Sơ thảo ngữ pháp
chức năng” . 


mới khiếp
chứ.
        thì
tốt quá.
thì phải.
kịp là may rồi.
thì có.
biết chừng.
thì đã hẳn. 
thuyết giả. 
thà 
hình à, ư, nhỉ, nhé…

 


 

3.1. Mục đích và đối tượng

-
T, kCác yếu tố đóng vai
trò làm thuyết tình thái trong câu tiếng Việt”  chính :

   ý         ,   









 t





 1930  nay. , 

































.

 


 - 







-  






  



, 





 
: 









 .
 

. 



(





 )
            
 thuyết giả theo
        ,       
 

1. V.
2. V.
3. 



 .
4. .
5. 

 .
3:  



1.    


hai 

               
í d C
 
                Theo
- 





  


 : khiến cho
Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
12
người khác sợ ta phải nói gì, để an ủi người khác ta nên nói như thế nào?.
, 

          



, 


t
     t   -
       
 (
). 
: Tiếng Việt là một ngôn ngữ Chủ - Vị. Cao Xuân

- 
 - .
- T
 
Halliday,  
  chủ ngữ ngữ pháp (grammatical
subject), chủ ngữ lôgic (logical subject), và chủ ngữ tâm lí (psychological



ra th     

. 
 - Tà lôgic - ngôn
 (logical - discorsive).Lôgic     
và
Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
14
Trong t, 



15



Vui làm sao!
Tin thắng trận



Theo    -     (là
t)
 ng t
 






 An vào Huế vào ngày thứ tư 
, AnAn
Hôm thứ tư
Huế
Theo ông- 
thì và là: - thì (hay là)
thì (hay là)  nguyên văn 
- 
            
- 

Vị trí của Đề


  
- 
 Đề là thành phần trực tiếp thứ nhất của câu, nêu lên phạm vi hiệu lực của
nội dung được triển khai trong thành phần trực tiếp thứ hai: phần thuyết”.
Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
17


       phần báo, phần
thuyết. 


.
1.1.2.2. Các yếu tố phân giới và đánh dấu sự phân chia Đề - Thuyết

phân        -        
thì, là, mà. 

 phân cách” 
- 
- 
1.1.2.2.1. Đối với “thì”
- thì 


thì thì 
 thì phải, thì chết, thì được, thì thôi…
thì.
Trong tiếng Việt: Sơ thảo ngữ pháp chức năng    
thì:
“Thì là một từ chuyên biệt chỉ dùng vào chức năng phân giới đề - thuyết.
Nó có thể được định nghĩa là tác tử đánh dấu đề (cả chủ đề lẫn khung đề), tuy
xu hướng chung của tiếng Việt thường đặt các chuyển tố (“giới từ”,”liên từ phụ
thuôc”) vào trước đối tượng tác động về phương diện cấu trúc và về ngữ âm, nó
làm thành một yếu tố tiền đính (proclitique) của ngữ đoạn tiếp theo.”
thì àng
thì 
khác,        

thì 
Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
19
thì 
thì thì 
1.1.2.2.2. Đối với “mà”
- mà 
T
*Mà đánh dấu phần Đề
mà 
Thứ nhất, mà - T- T
có quan hệ bất thường về mặt logic 


- Ông mà dạy học thì ông chết mau lắm đấy. (Nam Cao)
- Tao mà bắt được đứa nào thì tao đuổi. (Nguyễn Công Hoan).
Trong cách dùng này, mà 
pháp, mà 
hi mà 
 mà mà 
1.1.2.2.3. Đối với “là”
* Tác tử chuyên dùng là
Là - T
   phi tuyến tính. Tro    là  
 - T là  là là
là là
là 
 đã, đang, sẽ, mới, vừa, sắp, còn, vẫn…

- Con chó là của cháu nó mua đấy chứ. (Nam Cao)
- Tôi đã nhẫn nhục như vậy là vì anh. (Chu Lai)
* Vị từ quan hệ là
Là là thì, mà, 
thái hóa là  
 là không mang trong âm.

Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
21

Thưa ông, lúc nãy ông bảo cái thẹo là chữ U.
- Im đi, đồ ngu! Cái thẹo lộn xuôi mới là chữ U, còn cái thẹo

22
 


1. 
modus và
dictum. dictum 
, dictum 
Modus 


 Modus g



             
Ch. B

2.          
cái được thông báo
 
.
3.            
    




phần câu Tiếng Việt);  



 

, 
              
.
 

Những yếu tố đóng vai trò thuyết tình thái trong câu tiếng Việt
24



 Phát ngôn là






g

1. 
 

-       t  -    

à, ư, nhỉ, nhé, chăng, chớ…
-  “Sơ thảo ngữ pháp chức năng” 

 có lẽ, tất nhiên…
 - - 

  .
  .
 


hình thái của vị từ 


 