Quá trình phát triển kinh tế - xã hội Philippin giai đoạn 1966 - 1986 Trong thời kỳ cầm quyền của Tổng thống F. Marcos - Pdf 26


Đại học quốc gia Hà Nội
Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn
=====================
Quang Thị Ngọc Huyền Quá trình phát triển kinh tế-xã hội
philippin giai đoạn 1966-1986
(Trong thời kỳ cầm quyền của Tổng thống F. Marcos)

Luận án tiến sĩ lịch sử


1. PGS Nguyễn Quốc Hùng
2. PGS. TS Phạm đức Thành

Hà Nội – 2005 8
Danh mục các bảng Trang
Bảng 2.1 GDP theo khu vực kinh tế, 1962-1969
66
Bảng 2.2 Kinh phí cấp cho hoạt động giáo dục trường công
70
Bảng 2.3 Xuất khẩu trực tiếp của Philippin vào các nước
110
Bảng 2.4 Xuất khẩu hàng công nghiệp không Truyền thống
111
Bảng 3.1 Tỷ giá hối đoái giữa đồng pêsô và đôla Mỹ (1981-1986)
148
Bảng 3.2 Khu vực vay nợ nước ngoài của Philippin (1981-1986)
150
Bảng 3.3 Sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu chính của Philippin

Mục lục

Bản đồ Philippin
5
Danh mục các chữ viết tắt
6
Danh mục các bảng
8
Phần mở đầu

9
Chương 1: Khái quát tình hình kinh tế-xã hội Philippin
20 năm sau độc lập (1946-1965)
21

1.1 Khái quát về đất nước Philippin
21
1.2 Cộng hoà Philippin 20 năm sau độc lập (4/7/1946-30/12/1965)
29
1.2.1 Cộng hoà Philippin
29
1.2.2 Quan hệ của Philippin với Mỹ và các nước khác
30
1.2.3 Tình hình kinh tế-xã hội Philippin sau 20 năm độc lập
38
1.3 Thành tựu phát triển kinh tế-xã hội và thách thức đặt ra

46
Chương 2: Sự phát triển kinh tế-xã hội Philippin
từ 1/1966 đến 1/1981

116
2.5 Thành tựu kinh tế-xã hội trong thời kỳ thiết quân luật và những
vấn đề đặt ra
120
2.6 Phong trào chống chế độ độc tài, đòi bãi bỏ thiết quân luật

126
Chương 3: Cuộc khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội
Philippin và sự sụp đổ của chính quyền Marcos
(1/1981-2/1986)

133

3.1 Bối cảnh quốc tế và khu vực
133
3.2 Cuộc khủng hoảng chính trị ở Philippin
134
3.2.1 Tổng thống Marcos tiếp tục duy trì chế độ độc tài
134
3.2.2 Vụ ám sát Aquino và hậu quả của nó
136
3.2.3 Hoạt động vũ trang của Đảng Cộng sản tăng mạnh
143
3.3 Cuộc khủng hoảng kinh tế
145
3.3.1 Cuộc khủng hoảng tài chính
145
3.3.2 Những tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế đến sản
xuất nông nghiệp
151


9
Phần mở đầu

độ kinh tế - xã hội phát triển. Vì vậy, nghiên cứu quá trình phát triển kinh tế -
xã hội của Philippin những năm 1966-1986, một giai đoạn đặc biệt trong lịch
sử Philippin, như đề tài đã lựa chọn của luận án, thiết nghĩ là một điều rất cần
thiết.
Việt Nam đang trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,
đang chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường
theo định hướng Xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, tham khảo mô hình phát triển kinh
tế - xã hội của những nước đã thành công hay chưa thành công để từ những
kinh nghiệm đó rút ra một hướng đi phù hợp cho đường lối phát triển kinh tế
của Việt Nam. Những sai lầm trong đường lối phát triển kinh tế đất nước mà
Philippin đã mắc phải sẽ là bài học giúp Việt Nam không lặp lại, tránh phải
trả giá cho những sai lầm tương tự.
2. Lý do và mục đích nghiên cứu
Năm 1946, Mỹ trao trả độc lập cho Philippin, Cộng hoà Philippin ra
đời. Nhân dân Philippin bắt tay vào xây dựng lại đất nước bị tàn phá nặng nề
sau chiến tranh. Với các chính sách phát triển kinh tế phù hợp của chính phủ,
nền kinh tế Philippin đã nhanh chóng được phục hồi và có những bước phát
triển nhất định.
Trong suốt thập niên 50, Philippin có tốc độ phát triển kinh tế cao đứng
hàng thứ hai ở châu á, sau Nhật Bản. Tuy nhiên, một Philippin “cất cánh”
trong những năm 50 đã từng được các nước xung quanh ngưỡng mộ, học tập
đã không duy trì đựoc tốc độ phát triển lâu dài. Philippin không thể tiếp tục
vươn lên để trở thành nước công nghiệp mới như Nam Triều Tiên, Đài Loan,
Hồng Kông trái lại, bị tụt hậu thành nước có nền kinh tế chỉ đứng trên các
nước nghèo nhất của khu vực Đông Nam á. Vì sao lại như vậy ? Có nhiều

11
nguyên nhân, nhưng có một nguyên nhân mà không ai có thể phủ nhận, đó là
sự cầm quyền của Tổng thống Marcos suốt 20 năm (1966 - 1986) có nhiều sai
lầm đã làm cho kinh tế - xã hội Philippin rơi vào khủng hoảng, thụt lùi, phát

tất cả mọi người.
Với những lý do trên chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Quá trình phát triển
kinh tế - xã hội Philippin trong những năm 1966-1986 (trong thời kỳ cầm
quyền của Tổng thống Marcos)” để làm nội dung nghiên cứu cho Luận án tiến
sĩ lịch sử (chuyên ngành Lịch sử thế giới). Giai đoạn 1966-1986 là thời kỳ
khá đặc biệt trong lịch sử đương đại Philippin. Nghiên cứu 20 năm cầm quyền
của Tổng thống Marcos hy vọng góp phần lý giải cho chúng ta hiểu vì sao
Philippin đã không tận dụng được các cơ hội, điều kiện kinh tế thuận lợi đã có
trong thập kỷ 50 để từ đó vươn lên trở thành một “con rồng”. Và cho đến nay
đất nước quần đảo này vẫn chưa tìm được con đường bứt phá vươn lên đuổi
kịp các nước trong khu vực có nền kinh tế vốn có xuất phát điểm còn thua
kém hơn như Thái Lan, Inđônêxia và Malaixia.
Một lý do nữa thúc đẩy chúng tôi nghiên cứu quá trình phát triển kinh tế
- xã hội của Philippin những năm 1966 -1986 là do hiểu biết của chúng ta về
Philippin còn quá ít ỏi, nhất là con đường phát triển kinh tế - xã hội của nước
này. Vì vậy, việc nghiên cứu để hiểu sâu một giai đoạn phát triển kinh tế - xã
hội được in dấu sâu đậm trong lịch sử đương đại Philippin là hết sức cần thiết.
Kết quả nghiên cứu sẽ giúp chúng ta hiểu biết rõ hơn về Philippin, một thành
viên của ASEAN.
3. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
ở Việt Nam, một số quốc gia như Lào, Cămpuchia, Thái Lan đã được
giới thiệu, nghiên cứu khá kỹ lưỡng và sâu rộng. Trái lại, do nhiều nguyên
nhân những hiểu biết về đất nước Philippin còn rất ít ỏi, sơ sài. Trước năm

13
1975, ở miền Nam cũng chỉ có một số ít ấn phẩm mang tính khái lược về lịch
sử - đất nước - con người Philippin. Cho đến năm 1986, quan hệ giữa hai
nước Việt Nam - Philippin vẫn trong bầu không khí lạnh nhạt do sự lo ngại về
chủ nghĩa cộng sản trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Marcos. Trong
khoảng 10 năm trở lại đây, khi Việt Nam trở thành thành viên của ASEAN,

Trước hết, chúng ta không thể bỏ qua ấn phẩm “The Marcos regime:
rape of the nation” (Chế độ Marcos: sự chiếm đoạt quốc gia) của Filemon
C.Rodriguez. Tác giả người Philippin đã trình bày toàn cảnh bức tranh kinh
tế, chính trị, xã hội của Philippin. Ông không phủ nhận những thành tích đã
đạt được, đồng thời cũng chỉ ra những sai lầm trong suốt 20 năm cầm quyền
của Tổng thống Marcos. Theo ông, nạn tham nhũng, hối lộ trong chính phủ và
sự đói nghèo của đa số nhân dân còn kéo dài chưa biết đến bao giờ mới kết
thúc.
Cuốn “The meaning of land reform” (ý nghĩa của cải cách ruộng đất)
của Conrado F. Estrella, Bộ trưởng cải cách nông nghiệp dưới thời cầm quyển
của Marcos, cùng với cuốn “Land reform in Asia” (Cải cách ruộng đất ở châu
á) của Mariano N. Querol lại tập trung vào lĩnh vực cải cách ruộng đất, một
vấn đề hết sức nhạy cảm ở Philippin. Cả hai tác giả đều nêu rõ tầm quan trọng
và sự cần thiết của cải cách ruộng đất ở Philippin và đều cho rằng chỉ khi nào
Philippin thực hiện thành công cải cách ruộng đất và sản xuất nông nghiệp
của Philippin được đầu tư phát triển cơ giới hoá, hiện đại hoá thì nông dân
Philippin mới thoát khỏi nghèo đói. Hơn nữa, cải cách ruộng đất còn là thước
đo về công bằng xã hội.
ấn phẩm “Vital documents on agrarian reform in the New Society”
(Những tài liệu chủ chốt về cải cách ruộng đất trong Xã hội mới) dày 410
trang đã tập hợp tất cả những sắc lệnh quan trọng nhất về cải cách ruộng đất

15
của Tổng thống Marcos cũng như các thông tư chỉ đạo thực hiện chương trình
cải cách ruộng đất của Bộ trưởng Bộ cải cách ruộng đất từ sau khi Philippin bị
đặt trong tình trạng thiết quân luật.
Vẫn trong lĩnh vực nông nghiệp, cuốn “Capitalism in Philippine
agriculture” (Chủ nghĩa tư bản trong nông nghiệp Philippin) của Rene E.
Ofreneo lại trình bày một cách cô đọng toàn bộ nền nông nghiệp Philippin, từ
những tàn tích của chủ nghĩa thực dân đến chương trình cải cách ruộng đất và

cứu tìm hiểu tình hình kinh tế, chính trị, xã hội Philippin, trong đó giai đoạn
1966-1986 là đối tượng được nghiên cứu khá công phu, kỹ lưỡng.
Phó giáo sư kinh tế thuộc trường đại học Massachusetts, James
K.Boyce, tác giả cuốn: “The Philippines: The political economy of growth
and impoverishment in the Marcos Era” (Philippin: kinh tế chính trị về tăng
trưởng và đói nghèo trong thời đại Marcos) đã đi sâu phân tích đường lối phát
triển kinh tế của chính phủ Philippin từ thập kỷ 60 đến hết thập kỷ 80. Theo
tác giả, trong giai đoạn này, lợi ích xã hội từ tăng trưởng kinh tế đã bị thu hẹp
dần. Tình trạng nghèo đói trong dân chúng ngày một gia tăng. Xuất khẩu
nông nghiệp như đường, dừa, chuối, dứa của Philippin chỉ làm lợi cho một số
ít ông chủ giàu có chứ không phải cho chính người lao động. Chương trình
đẩy mạnh sản xuất lúa của Marcos thông qua cuộc cách mạng xanh kết cục đã
đẩy nông dân vào cảnh thiếu đói trầm trọng hơn. Chính sách vay nợ nước
ngoài tràn lan mà thực chất là để làm giàu cho cá nhân hơn là đầu tư có hiệu
quả của chính phủ Philippin cũng được tác giả phân tích chi tiết.
Cuốn: “Changeless land: continuity and change in Philippine politics”
(Mảnh đất không thay đổi: sự liên tục thay đổi trong đời sống chính trị
Philippin) của David G. Timberman, một chuyên gia người Mỹ chuyên theo
dõi về Đông Nam á lại khảo sát các yếu tố làm cho đời sống chính trị của

17
Philippin không ổn định trong suốt 4 thập kỷ, từ đầu những năm 60 đến cuối
những năm 90. Tác giả vạch trần sự lừa bịp chính trị của Marcos khi ông sử
dụng con bài thiết quân luật để thi hành “chủ nghĩa độc đoán hợp hiến” mà
thực chất nhằm duy trì quyền lực lâu dài. Đồng thời, tác giả cũng chỉ ra những
nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Marcos.
Cuốn: “Crisis in The Philippines: The Marcos era and beyond” (Khủng
hoảng ở Philippin: thời đại Marcos và sau đó) do John Bresnan chủ biên đã
tập hợp đựơc nhiều bài viết có nội dung phong phú về nhiều lĩnh vực như:
tình hình xã hội Philippin; cuộc khủng hoảng chính trị; cuộc khủng hoảng

chỉ tập trung sâu vào một vài khía cạnh thuộc lĩnh vực kinh tế hoặc xã hội,
chính trị.
4. Phạm vi nghiên cứu và nguồn tư liệu
- Về không gian, đề tài nghiên cứu quá trình phát triển kinh tế -xã hội
của một quốc gia thuộc thành viên của ASEAN là Philippin trong đó có sự
liện hệ, so sánh với các quốc gia khác thuộc trong và ngoài khu vực.
- Về thời gian, luận án đi sâu nghiên cứu giai đoạn phát triển kinh tế -
xã hội của Philippin giai đoạn 1966-1986. Tuy nhiên, Philippin là nước chịu
sự đô hộ lâu dài của Tây Ban Nha (hơn 3 thế kỷ) và Mỹ (gần nửa thế kỷ) nên
hậu quả của các chính sách đô hộ thực dân vẫn có ảnh hưởng hoặc còn chi
phối mạnh mẽ nền kinh tế, xã hội, chính trị của Philipin sau này. Vì vậy luận
án, trong một chừng mực nhất định, đã trình bày khái quát về lịch sử, đất
nước, kinh tế, xã hội Philippin từ khi bị Tây Ban Nha xâm lược cho đến khi
Mỹ trao trả độc lập năm 1946 nhằm đảm bảo tính lôgic của luận án và giúp
cho phần nghiên cứu trọng tâm rõ ràng, dễ hiểu hơn.
Về nội dung, luận án đi sâu phân tích đánh giá quá trình phát triển của
Philippin trên lĩnh vực kinh tế - xã hội trong mối quan hệ tác động biện chứng

19
giữa hai yếu tố này đồng thời không thể tách biệt chúng với các yếu tố: chính
tri, địa lý, văn hóa. Đặc biệt là tình hình chính trị của Philippin những năm
1966-1986 đã chi phối mạnh mẽ đường lối, chính sách phát triển kinh tế - xã
hội của nước này.
Luận án đã sử dụng các nguồn tài liệu chính sau đây:
a. Tài liệu gốc: bao gồm các văn kiện chính thức của nhà nước
Philippin như: Hiến pháp Cộng hoà Philippin; các đạo luật và sắc lệnh tổng
thống; các thông báo hàng năm của nhà nước Philippin.
b. Sách báo và tạp chí nghiên cứu của các học giả Philippin và phương
Tây. Đây là nguồn tài liệu tham khảo rất quan trọng do có lượng thông tin
phong phú đa dạng và có thể tiếp cận được các quan điểm đáng giá khác nhau

độc lập (1946-1965)
Chương 2: Sự phát triển kinh tế-xã hội Philippin từ 1-1966 đến 1-1981
Chương 3: Cuộc khủng hoảng chính trị, kinh tế của Philippin và sự sụp
đổ của chính quyền Tổng thống Marcos (1-1981/2-1986).
C. Phần kết luận
Tài liệu tham khảo
Phần Phụ lục 21
Chương 1
Khái quát tình hình kinh tế- xã hội Philippin
20 năm sau độc lập (1946-1965)

1.1 Khái quát về đất nước Philippin
Đất nước, lịch sử và con người Philippin
Cộng hòa Philippin là một quốc đảo, bao gồm 7.107 hòn đảo lớn nhỏ.
Quần đảo này nằm giữa lục địa châu á và Australia, giữa biển Thái Bình
Dương và ấn Độ Dương nên có một vị trí rất thuận lợi trên con đường hàng
hải quốc tế. Philippin có diện tích khoảng 300.000km
2
, hai đảo lớn nhất
chiếm 2/3 diện tích cả nước là đảo Luzon-141.395 km
2

người Tagal đóng vai trò chủ đạo trong đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của
Philippin.
Philippin có nhiều ngoại kiều trong đó người Hoa là đông nhất (gần 1
triệu người) tập trung chủ yếu ở Manila và các trung tâm buôn bán. Tiếp đến
là các ngoại kiều Mỹ và Tây Ban Nha
Ngay từ những ngày đầu đi chinh phục, các nhà truyền giáo Tây Ban
Nha đã đưa đạo Cơ đốc vào Philippin. Họ xây dựng nhà thờ trên khắp
Philippin và mở nhiều trường học, thư viện, bảo tàng về Cơ đốc giáo. Hiện
nay Philippin có tỷ lệ người theo Cơ đốc giáo chiếm 83% dân số. Đạo Tin
lành được người Mỹ truyền vào chiếm khoảng 5,5% dân số. Đạo Islam chiếm
4,6%, tập trung chủ yếu ở phía Nam trên đảo Mindanao. Tuy chiếm một tỷ lệ
ít ỏi nhưng nhiều người theo Islam đã trở thành một lực lượng luôn gây bất ổn
cho các chính quyền thực dân trước kia và Cộng hoà Philippin hiện nay.
Ngoài ra, Philippin còn có các tôn giáo bản địa theo tín ngưỡng vật linh.
Khái quát lịch sử Philippin trước khi giành độc lập
Philippin là nước bị Tây Ban Nha xâm chiếm sớm nhất ở Đông Nam á,
vào thời kỳ đầu cuộc bành trướng của thực dân châu âu đến phương Đông.
Tháng 3 năm 1521 Ferdinand Magellan trong khi tìm kiếm con đường đến ấn
Độ đã phát hiện ra quần đảo Philippin bây giờ, nhưng mãi đến năm 1565 Tây
Ban Nha mới chính thức tiến hành cuộc viễn chinh chiếm đoạt quần đảo này.

23
Họ đã không mấy khó khăn đàn áp các cuộc nổi dậy chống đối của dân cư
trên đảo. Năm 1571 Manila được tuyên bố là thủ đô của Philippin. Tuy nhiên,
những cư dân chủ yếu theo đạo Islam ở phía Nam quần đảo đã chống đối
quyết liệt nhằm ngăn chặn sự bành trướng của Tây Ban Nha xuống khu vực
này.
Cho đến khi người Tây Ban Nha đặt chân lên quần đảo, nhà nước
Philippin chưa ra đời, hầu hết cư dân sống tập trung thành các cộng đồng nhỏ
khoảng từ 30 đến 100 gia đình. Các cộng đồng người này tồn tại theo các đơn

Cuối thế kỷ XIX, phong trào đấu tranh chống Tây Ban Nha giành độc
lập của các tầng lớp nhân dân Philippin phát triển mạnh mẽ, cuối cùng đã
giành thắng lợi. Ngày 12-6-1898 Philippin tuyên bố độc lập. Ngày 23-1-1899
Philippin ban hành hiến pháp, trong đó tuyên bố Philippin là nước Cộng hoà
độc lập, ban bố các quyền tự do dân chủ và thiết lập pháp chế tư sản. Hiến
pháp 1899 được xem là bản hiến pháp chứa đựng những yếu tố tiến bộ nhất
của luật pháp tư sản. Lịch sử Philippin gọi đây là nền Cộng hoà thứ nhất.
Tuy nhiên, nhân dân Philippin đã không được hưởng nền độc lập như
họ mong đợi, trong khi thực dân Tây Ban Nha chưa bị đánh bại và đang tìm
cách củng cố lại vị trí trên quần đảo này thì một kẻ thực dân khác mạnh mẽ và
đầy tham vọng không che giấu âm mưu muốn thế chân Tây Ban Nha thiết lập
sự cai trị của mình ở Philippin, đó là Mỹ. Sự can thiệp của Mỹ vào Cuba -
một thuộc địa của Tây Ban Nha ở Tây bán cầu đã dẫn đến cuộc chiến tranh
Mỹ -Tây Ban nha mà kết quả là Tây Ban Nha già cỗi, suy yếu đã không giữ
được các thuộc địa của mình. Hạm đội của Mỹ đã đánh bại hạm đội Tây Ban
Nha trong vịnh Manila. Theo Hiệp ước Paris ký ngày 10-12-1898, Tây Ban
Nha nhượng lại Philippin cho Mỹ với giá 20 triệu đôla. Người Mỹ đánh giá
Philippin không những là một vùng đất màu mỡ mang lại nhiều lợi ích về

25
kinh tế mà còn ở vị trí bàn đạp chiến lược của quần đảo này đối với khu vực
châu á-Thái Bình Dương, nơi Mỹ đang nhòm ngó với con mắt thèm thuồng.
Mỹ đã không công nhận bản Tuyên bố độc lập của Philippin và chính thức
gây chiến với lực lượng cách mạng Philippin. Cuộc chiến đấu chống Mỹ của
quân đội cách mạng Philippin diễn ra quyết liệt, nhưng họ đã không thể thắng
nổi kẻ xâm lược mạnh hơn hẳn về quân sự và tiềm lực kinh tế. Sau 3 năm
chiến đấu (1899-1902), cuối cùng quân đội cách mạng Philippin đã bị đánh
bại, chỉ còn lại một lực lượng nhỏ duy trì cuộc chiến tranh du kích chống Mỹ
trong một thời gian ngắn. Hơn nữa, người Mỹ đã mua chuộc được tầng lớp
quý tộc người Philippin với lời hứa đảm bảo các quyền lợi kinh tế và tiếp tục

thực tế, Philippin chỉ được xuất vào Mỹ những sản phẩm thô, các nguyên liệu
cần thiết cho nền công nghiệp Mỹ. Như vậy, Mỹ là người kiểm soát chặt chẽ
nền kinh tế Philippin và biến Philippin thành thị trường tiêu thụ của Mỹ. Mặc
dù có sự bất bình đẳng trong mối quan hệ được gọi là “tự do trao đổi buôn
bán” giữa hai nước, song không thể phủ nhận các chính sách của Mỹ trong
việc thúc đẩy nền kinh tế Philippin phát triển.
Một nhân tố nữa phải kể đến trong chính sách thực dân mới của Mỹ
trong việc khai hoá văn minh cho các nước phụ thuộc là truyền bá tư tưởng
Mỹ, văn hoá Mỹ, lối sống Mỹ ở Philippin. Và điều này, ở một góc độ nào đó
đã góp phần phát triển hệ thống giáo dục vốn rất yếu kém của Philippin:
“Đóng góp to lớn nhất của Mỹ cho sự khai hoá Philippin là hệ thống giáo dục
công Hệ thống giáo dục Mỹ chú trọng các truyền thống dân chủ và ứng
dụng thực hành pháp luật và các nguyên tắc xã hội.” [21, tr.547]. Tiếng Anh
được đưa vào giảng dạy trong các trường học của Philippin. Cũng chính vì ở
Philippin có quá nhiều ngôn ngữ (gần 70 ngôn ngữ và thổ ngữ khác nhau) nên
tiếng Anh đã nhanh chóng trở thành ngôn ngữ được sử dụng chính thức ở

27
Philippin. Hiến pháp ban hành năm 1935 có ghi: “Quốc hội phải thực hiện
những bước để phát triển và khẳng định ngôn ngữ dân tộc dựa trên một trong
những tiếng địa phương hiện hành. Trong khi pháp luật chưa quy định lại,
các ngôn ngữ chính thức vẫn là tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha.” [5, tr.33].
Năm 1937, tiếng Tagalog mới được chọn làm ngôn ngữ chính thức của
Philippin, nhưng tiếng Anh vẫn là tiếng được dùng phổ biến. Tháng 6-1940
tiếng Tagalog chính thức bắt buộc dùng giảng dạy trong tất cả các trường học
ở Philippin.
Trước phong trào đòi độc lập mạnh mẽ của các tầng lớp nhân dân
Philippin và để thực hiện chính sách thực dân mới, ngày 24-3-1934 Tổng
thống Mỹ F. Roosevelt đã thông qua Đạo luật Tydings-Mc Duffie trao quyền
tự trị cho người Philippin. Đạo luật quy định thực hiện chế độ Philippin tự trị


Nhờ tải bản gốc

Tài liệu, ebook tham khảo khác

Music ♫

Copyright: Tài liệu đại học © DMCA.com Protection Status