RÈN LUYỆN KỸ NĂNG NGHE- ĐỌC- ViẾT NGỮ VĂN 6 THCS
I.Đặt vấn đề:
Môn ngữ văn có vị trí đặc biệt quan trọng việc thực hiện mục tiêu của
trường THCS, góp phần hình thành những con người có nhân cách, nâng
cao trình độ phổ thông, chuẩn bị cho họ khi ra trường hoặc tiếp tục học lên
ở bậc cao hơn. Góp phần nâng cao ý thức tự tu dưỡng rèn luyện, biết yêu
thương con người có lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, biết hướng tới
tư tưởng tình cảm cao đẹp như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự
công bằng, biết căm ghét cái xấu, cái ác. Đó là những con người biết rèn
luyện để có tính tự lập, có tư duy sáng tạo, có năng lực cảm thụ các giá trị
chân, thiện, mĩ trong văn hoc, Có năng lực thực hành sử dụng tiếng việt
như một công cụ để tư duy và giao tiếp. Đó cũng là những người có ham
muốn đem tài chí của mình cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ
quốc. Bởi vậy trong các nhà trường phổ thông, người giáo viên không chỉ
dạy cho các em học sinh về những nội dung cơ bản hay tìm hiểu nội dung
bài học theo đúng đặc trưng của bộ môn ngữ văn, mà cần rèn luyện cho
các em 4 kỹ năng đó là nghe, đọc, viết, nói.
Nhưng thực chất từ xưa tới naychúng ta chủ yếu chú trọng vào việc làm
sao hướng dẫn cho học sinh khai thác đúng đủ nội dung của văn bản, hoặc
chú trọng vào rèn luyện cho các em kỹ năng nghe, đọc, viết. Mà quên việc
rèn luyện cho các em kỹ năng rất quan trọng đó là kỹ năng nói.
Nếu như nghe, đọc là hai kỹ năng quan trọng của hoạt động tiếp nhận
thông tin thì nói và viết là hai kỹ năng quan trọng của hoạt động bộc lộ
truyền đạt thông tin.
Vì thế kỹ năng nói có liên quan mật thiết đến việc hình thành các kỹ năng
nghe, đọc, viết. Nói không chỉ góp phần rèn luyện tư duy mà còn giúp học
sinh viết tốt. Muốn nói và viết tốt thì người nói phải có kỹ năng tiếp nhận
thông tin nghe đọc và quan sát tốt.
Vì thế theo nguyên tắc giao tiếp thì trong quá trình dạy học ngữ văn cần
rèn luyện đồng thời cả 4 kỹ năng cho học sinh. Nên trong quá trình giảng
dạy tại trường PTCS. Tôi đã chú ý rèn luyện và phát triển kỹ năng nói cho

a.Phía giáo viên:
Đa số các giáo viên dạy ngữ văn là ngại dạy các giờ luyện nói. Vì thế chỉ
có 45 phút mà yêu cầu cần luyện tập thì mất nhiều thời gian. Một phần do
kinh nghiệm của giáo viên trong việc rèn luyện kỹ năng nói và tổ chức một
giờ luyện nói cho học sinh còn hạn chế và chưa thường xuyên.
b. Phía học sinh:
Do học sinh là con em các dân tộc thiểu số vùng sâu, vàng xa. Hạn chế về
ngôn ngữ phổ thông phát âm chưa chuẩn xác. Chưa có kỹ năng nói trước
tập thể, chưa chủ động và tự tin nói trước đông người.
c. Những nguyên nhân khác:
Bên cạnh hai nguyên nhân cơ bản trên còn một lý do khác là lớp học
thường đông học sinh ( từ 30 – 40 học sinh / lớp ) mà thời gian luyện tập
lại quá ngắn, do đó thời gian dành cho học sinh luyện tập không đảm bảo.
Không những thế mà hệ thống bài tập luyện nói trong chương trình môn
ngữ văn chưa phong phú đa dạng, sách giáo viên chưa có định hướng cụ
thể cho một giờ kuyện nói để giáo viên rèn luyện và phát triển kỹ năng nói
cho học sinh qua từng giờ học, mà còn hướng dẫn chung chung thậm chí
nhiều tiết còn chưa có định hướng cho giờ luyện nói nên ít nhiều gây hạn
chế cho giáo viên trong việc xây dựng một giờ luyện nói thành công.
Ngoài ra nội dung chương trình chưa thiết kế theo kiể dạy học: đối thoại –
đàm thoại - thảo luận để hỗ trợ cho việc luyện kỹ năng nói.
3/ Biện pháp thực hiện:
- Việc dạy nói cho học sinh cũng là một trong những trọng tâm quan trọng
của việc dạy văn ở trường THCS. Mục đích chung của các giờ luyện nói
trong chương trình vẫn là rèn cho học sinh có kỹ năng nói tiếng việt tự tin
thành thạo. Chính vì thế khi tiến hành các giờ luyện nói giáo viên cần
giúp học sinh biết được mình sẽ nói cái gì ( xác định đề tài ) nói với ai
( xác định giao tiếp ) nói trong hoàn cảnh nào ( xác định hoàn cảnh giao
tiếp ) nói để làm gì ( xác định mục đích giao tiếp ) nói như thế nào ( cách
thức giao tiếp ) để thuyết phục người nghe.

* Nói tóm lại: Theo kinh nghiệm thực tiễn dạy học môn ngữ văn trong
nàh trường hiện nay, muốn đạt được hiệu quả cao trong các giờ luyện nói
không chỉ trong các giờ giảng văn mà còn chú ý luyện cho các em ở mọi
nơi mọi lúc.
- Rèn cho các em phải nói trước khi nói, nói đúng vấn đề cần trao đổi, khi
nói cần bình tĩnh tự tin nói theo đúng nghi thức và tuân thủ các nguyên tắc
hội thoại, biết vận dụng các yếu tố phi ngôn ngữ để lời nói thêm thuyết
phục.
- Trong quá trình chuẩn bị một tiết học luyện nói giáo viên có thể hướng
dẫn học sinh chuẩn bị bài theo nhiều dạng bài khác nhau:
VD: Khi dạy loại bài văn biểu cảm thì yêu cầu có gióng nói rõ ràng cao
độ, vừa phải, đúng chuẩn ngữ âm, truyền cảm lên trầm xuống bổng hoặc
thể hiện cảm xúc chân thành, tự nhiên không áp đặt.
Cần giúp học sinh chuẩn bị tốt nội dung bài nói ở nhà một cách cụ thể,
đầy đủ, chu đáo theo yêu cầu của đề bài đặt ra.
+ Khi dạy tiết 56 bài 13 ngữ văn lớp 7: Luyện nói phát biểu cảm nghĩ
về tác phẩm văn học.
Đề bài là: Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ “ Rằm tháng giêng” của Hồ Chí
Minh.
Với đề bài này yêu cầu bày tỏ thái độ, tình cảm suy ngĩ đối với tác phẩm
văn chương. Nên cần chuẩn bị sẵn một giàn bài như sau:
* Phần mở bài:
+ Giới thiệu tác phẩm: Rằm tháng giêng là một bài thơ
+ Bài thơ được chủ tịch Hồ Chí Minh viết vào thời kỳ
+ Giới thiệu ấn tượng cảm xúc của mình:
- Đọc bài thơ, em cảm thấy
- Bài rằm tháng giêng sâu sắc và thú vị
* Phần thân bài:
+ Chuẩn bị đoạn văn nêu cảm nhận chung về hình ảnh trong bài thơ:
Như phong cảnh, tâm hồn

phẩm của một hồn thơ trẻ trung, tha thiết, đầy thơ mộng.
4 / Kết qủa :
- Sau vài năm thực tế dạy học môn ngữ văn theo phương pháp đổi mới
kết hợp rèn luyện và phát triển kĩ năng nói cho học sinh THCS. Kết quả
thu được rất khả quan :
- 95% học sinh đã có vốn từ vựng phong phú, năng lựcc giao tiếp tốt.
- 100% học sinh được rèn luyện và phát triển kĩ năng nói qua các giờ học
cảu môn ngữ văn và các môn học khác ( thuộc bộ môn xã hội ).
- Cứ 100 học được yêu cầu nói trước tập thể đông người thì có tới 95%
học sinh biết trình bày một ý tưởng hoặc có kĩ năng nói thành thạo, lưu
loát, chủ động và tự tin hơn. Số còn lại các em đèu có hứng thú sôi nổi
trong giờ học luyện nói, không còn tình trạng chán nản trong giờ luyện
nói như trước đó.
5/ Bài học kinh nghiệm:
- Trong quá trình rèn luyện và phát triển lĩ năng nói cho học sinh qua
môn ngữ văn ở trường THCS cần thực hiện theo các bước sau :
+ Giáo viên phải lựa chọn các hướng dẫn sao cho phù hợp với nội dung
yêu cầu của bài học, giờ học.
+ Lựa chọn sao cho vấn đề luyện nói phải gần gũi, thiết thực, dễ hiểu và
dễ truyền đạt, quen thuộc trong cuộc sống.
+ Chuẩn bị đầy đủ những phương tiện cần thết để đáp ứng yêu cầu của
giờ học.
+ Khi tiến hành giờ luyện nói giáo viên nên giải thích cho học sinh rõ
về : Mục đích yêu cầu, cách thực hiện của giờ luyện nói.
+ Để giờ luyện nói đạt được kết quả tốt, sau khi hướng dẫn, giải thích, và
kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà cảu học sinh, giáo viên ghi đầu bài, đề
mục, đầu bài lên bảng. Sau đó chia lớp thành nhiều nhóm, tổ, phân công
nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm.
+ Trong khi học sinh luyện nói, giáo viên phải là người trọng tài theo dõi
diễn biến của giờ luyện nói. Để có sự động viên những cá nhân tiêu biểu

Người viết đề tài