MJJC
LUC
trang
Mo-
dàu. 1
1.
Ô nhiém
moi tru(5Tig
do
sii
dung hda
chat
bào vê thuc
vât
1
2.
Su câp thiét cùa van dé phân
tich
du
lutyng va
nghién
cifu
ton
luong
cùa HCBVTV trong
moi
truông.
2
ChuoTig
I. Tong quan câc van dé nghién
ciiu.

Mau dat
,
tram
tich.
12
1.2.2.2.
Mau
nud'c.
15
1.2.3.
Câc
phuong
phâp xâc dinh. 19
1.2.3.1.
Sâc kf
Ic^
mông (TLC). 20
1.2.3.2.
Phuong phâp sâc
k^
khi
(GC). 21
1.2.3.3.
Phuong phâp sac
k^
long
hiêu suât cao (HPLC). 24
Dat van dé cùa
luân
an.

tich lupng
vet câc HCBVTV trong
nuc^c.
33
IL
1.1. Dat vân dé. 33
IL 1.2. Phân thuc
nghiêm.
35
II.
1.2.1. Hda chat dung
eu.
35
n.
1.2.2.
Tien
hành thuc nghiêm. 35
II.1.3.
Két quà
va
thào luân. 40
IL
1.4. Két luân. 41
IL2.
Phuong phâp chiét pha rân dé phân
tich luong
vet HCBVTV trong
nud^c.
44
11.2.1.

tien
cpt. 54
11.4.
So sânh
giiîa
câc phuong phâp chiet
long-
long
(CLL)
chiét pha rân (CPR)
va tien
cpt (TC). 54
Chuong III. Xâc dinh ton lupng cùa
Metyl
Parathion
trong dat canh tâc
nuc^c
ta. 58
III.l Gic^i
thiêu thuoc
trû
sâu Metyl Parathion. 58
111.2.
Xây dung phuong phâp phân
tich
Metyl Parathion
bâng sâc
k^
long
hiêu

eu,
mây mdc. 65
m.3.1.2.
Xû
ly
mau. 66
in.3.L3.
Chiét suât. 66
IIL3.L4. Làm sach. 67
111.3.1.5.
Phân
tich.
68
m.3.1.6.
Két quà
va
thào luân. 69
IIL3.1.7.
Két luân. 72
III.3.2.
Phuong phâp
tràc
quang. 73
III.3.2.1.
Hda
chat,
dung
eu
. 73
in.3.2.2.

nui^c
ta. 80
111.5.1.
Hda chat, dung
eu,
mây m(5c
thi
nghiêm. 81
111.5.2.
Mau dat nghién
ciiu.
82
in.5.3.
Tien
hành
thi
nghiêm nghién
cifu
hap phu
va tinh
toân. 82
in.5.3.
Két quà
va
thào luân. 85
111.5.3.1.
Su hâp phu Metyl Parathion trong dat.
85
111.5.3.2.
Ành huông cùa do

91
111.6.2.2.
Két quà
va
thào luân. 92
IIL7.
Nghién cifu
su phân hùv Metvl Parathion trong dât.
Xâc djnh
thùi
gian bân phân hùv
Ti/?.
93
III.8.
Xâc dinh
thôi
gian bân phân hùv quang hda. 94
IIL9.
Két
luân.
97
Chuong IV. Két luân. 100
Phu
lue
104
Tài
lieu diam
khào. 106
Md
DAU

k^
su dung &
nuée
ta [3].
Bên
c^nh
mat
tich eue
cùa thuoo BVTV là tiêu diet sâu bp, baô vê sàn
xuat , viêc
lam
dung thuoc BVTV
se
gày ra nhieu hau quà nghiêm trong
nhu phâ
vo*
quàn thé sinh thâi trén
dông
ruông (thiên dich), tiêu diet tôm
câ,
xua duoi chim
ch<5c ,
thuoc BVTV côn ton du trong câc sàn phâm
nông
nghiêp,
roi xuong
nuée
be mat, ngam vào dât, di chuyén vào nuée
ngam,
phât tân theo gid gây ra ô nhiém

ta .
Ngoki ra trong y té
cQng
cd
su
dung
de ivù
muoi, rêp, ve bét, v.v.
Nu(^
ta
da c6 dpi ngû cân bp khoa hpc nông nghiêp khâ dông dào
de
khào nghiêm,
nghién
crfu sii
dung cho câc cây trong khâc nhau. Tuy nhiên vân dé phân
tich
du luong, nghién
cifu
câc quâ trînh
bien
dôi hda hpc vk trang thâi ton
luu cùa HCBVTV trong thuc vât vk moi truông
chi md^i dug-c
quan tâm.
Vi vây trong bàn luân
an
nky chùng
toi
nhàm giài quyet hai van de dd.

nud^c à
nuée ta.
Tû
dd gdp phàn cài
tien
câch
thiic sii
dung
va
bien phâp
phông
chéng ô nhiém thich hop.
SONC
VAT
«HONG
I,
_ '
xuoMc SOMG rJuaci ,
,
1 su»
Hinh
1. Sa do di chuyên cùa HCBVTV trong moi truông
CHUONG I
TÔNG QUAN CAC VÂN DE NGHIÊN
CÛU
I.l. Tong quan ve hda
chat
bào vê thuc vât.
I.1.2.SU phât trièn cùa viêc
sii

cây Theo câu tao cd thé phân thành câc nhdm
chinh
nhu :
nhdm
clo hOu
ca, nhdm
lân htïu
ca, nhdm
carbamate,
nhdm pyrethoids
So
luçmg,
chùng loai HCBVTV
sur
dung trong nông nghiêp nuée ta ngày
mot
gia tàng.
Xu hudng
chinh
cùa thé
gid^i
hiên nay là
sii
dung câc loai thuoc cd
tâc dung manh nhung dôc
If moi
truông thap
(tinh
chpn
Ipc,

truông
sinh thâi
nuc^c
ta cting nhu khà nâng phât hiên du lupng cùa chùng
de
trânh gày nhiém dôc cho con nguôi.
1.1.2.
Nhiïng nghién crfu
vè su phân hùy,
ton
luu cùa HCBVTV
trong moi
truÔTig.
Theo
[118]
khi nghién
ciiu
su phàn hùy
va
ton luu cùa HCBVTV trong
moi tru(>ng
càn tâp trung vào nhtîng vân dé sau :
- Xâc dinh if le phàn hùy cùa thuoc
ô
trong dât
-
Nghién
crfu
ca ché phân hùy cùa chùng nhu :
+ Su phàn hùy quang hda trong dât,

dp
tich iQy
HCBVTV
va
câc sàn phâm chuyên hda cùa chùng
(metabolites) trong
moi
truông, trong dpng vât
va
quàn thé thùy sinh.
»
Trong dd :
- Su luu
giiî
thuoc
ô
trong dât là yéu to quan trpng dé dânh giâ tièm
nâng gây ô nhiém
moi
truông
va
cho cây trong vu sau.
- Nghién
cifu
con duông phân hùy cùa HCBVTV vk phuong phâp phât
hiên chùng
ctlng
nhu câc sàn phâm chuyén hda.
- Khi su dung
nuée

thuông chi dai
diên cho mot vùng, mot dia phuong [43].
'.
>
Tf
le phân hùy HCBVTV dup'c dânh giâ qua dai lugng thôi gian bân
phàn hùy
Ty2 (half-Ufe)
nghîa là thôi gian càn thiét dé lugng thuoc da xû
Il
côn lai mot
nda
trong
moi
truông. Giâ tri
thô-i
gian bân phân hùy phu
thuoc vào bàn chat hda hpc cùa thuoc, cuông dp ânh
sang,
nhiêt dp, dp
âm,
tinh
chat
vât
If
cùa dât,
nucJ^c,
tap doàn vi sinh vât
Thi^-i
gian bân

hknh
nghién ciiu
su phân hùy quang hda cùa Sumithion, Fevalerate
va
câc
pyrethroids, xâc
lâp
ca ché
va
con
duc^g
chuyên hda cùa câc loai thuoc
này trong moi
tru(^g.
Su phân hùy hda hpc HCBVTV trong dât phu thuoc vào pH dât, dp âm,
nhiêt dp, hàm lugng phân
bon
N,P,K [37,90,97].
Bên canh su phân hùy hda hpc, su phân hùy do vi sinh vât ddng vai trô
chinh
trong su phân hùy thuôc à trong dât, nén duac nhièu nhà khoa hpc
quan tâm [19,19,99,116,117].
Ành huông cùa vi sinh vât tong so dén su phân hùy
Disulfoton,
Phorate, Monocrotophos, Dicrotophos, Cytrolan, Carbofuran da
dug-c
Pandey
va
Sahu khào sât [89,95]. Sau 60 ngày, trong dât tiêt trùng, câc
loai thuoc này bi phân hùy 30-35%, côn trong dât tu nhiên (không bi tiêt

tue
phân hùy PNP thành p- Aminophenol
va
cuoi cùng là
CO2.
Côn
Louise M. Nelson [69] nhân thây cà Bacillus sp.
va
Arthrobacter dèu cd
khà nàng phân hùy Parathion. Tuy nhiên hoat tmh phân hùy cùa Bacillus
va
câc
loài
Pseudomonas dôi hôi phài cd
moi
truông thuân
Ig-i
nhu dich
nam ,
gluco
hoac su cd mat cùa steptomyces
de
giùp cho su tâng truông ,
côn Athrobacter cd thé
sa
dung ngay cà Parathion hoac sàn phâm phân hùy
nhu p- Nitrophenol làm nguon cacbon dé phât triên. Vi vây trong dat tiêt
trùng khi cây Bacillus, Parathion không bi phân hùy. Trâi lai khi cay
Arthrobacter, Parathion bi phân hùy nhanh chdng. Theo tâc già cd thé su
dung Arthrobacter sp. dé khà dôc tinh khi

liing
trong
nuc^c,
chat
dinh duông
va
nhiêt dp da làm tâng toc dp phân hùy
2,4-D
[83,84,104], Altrazine
[107],Topxaphen
[113],
Methoxychlor
[105],
Hexazinone[104].
Su phân hùy quang hda cùa Sumithion [74], Fenvalerate[76], Altrazine
[50,107],
Bromobuside
[110],
Oxadiazon [52] trong moi truông
nud-c
da
dug'c
nghién
cifu.
Jame W. Eichelberger [39] da
tien
hành khào sât dpng hpc thùy phân
cùa 28 loai thuoc
tn^
dich hai trong nuée sông. Tâc già nhân thây

h(?p chat hUu
ca.
Cd hai phuong phâp chinh trong nghién
ciiu
hâp phu là :
k.
a. Hap phu cân bâng trong dung dich.
Dung dich
nud-c chiia
thuoc
va
dât
dxxote
lac trén mây
làc
cho dén khi
dat
dugc
cân bâng. Ly tâm, xâc dinh nong dp
dimg
dich càn bâng dé
tinh
toân dung lugng hâp phu. Nong dp dung dich ban dàu
CQ
thuông nâm
trong khoàng 0.01-10
^g/ml.
T^
lé thé uch dung dich : dât (v/g) là 10 : 1
[59],

HCBVTV cd nông dp
thich
hop chày qua cpt
vd^i
toc dp không dôi (2,7 ml/ngày).
Hiing
dung
dich chày qua côt. Xâc dinh dung lugng hap phu bâng :
- Truc tiep qua viêc xâc dinh hàm lugng thuoc trong cpt dat bâng
phuong phâp chiét tâch thich hgp.
- Giân tiép qua :
^
+ Hàm lugng thuoc trong dung dich chày qua cpt dât.
+
Phuong phâp tré : Hê so trè duac xâc dinh bâng câch chia thê
tich
dung dich càn thiét dé duoi 50% lugng thuoc ra khôi cpt dât chia cho thê
tich trong. Theo Johnson [55] tmh toân theo phuong phâp này sai khâc
không dâng kê so
vd^i
hai phuong phâp trén.
Ti>
nong dp cân bâng xâc dinh hê so hap phu qua câc phuong trinh hâp
phu. Phuong trinh mô
ta
su hâp phu HCBVTV trong dât cd ba dang
chinh nhu sau :
- Dâng nhiêt hap phu tuyen tmh qua hoac không qua goc tpa dp:
qe
=

tue. LA Johnson [55] nhân thây hê so hâp phu
tsnh
toân theo
phuong trînh hâp phu dâng nhiêt truyén tinh
va
dâng nhiêt Frendlich sai
khâc không dâng
kè.
à day nong dp 10
'^
mg/1,
R.W.
Watter
[114] tîm
thây su hâp phu Dioxin trong hê
Metanol-Nud^c cùng
theo quy
luât
hâp
phu tuyén tinh.
Trong khi dd, Kajkkannu [59], Moreale [80] dèu tinh toân hê so hâp
phu cho Carbofuran vk 2,4-D theo phuong trinh hap phu Frendlich. Dâng
nhiêt hâp phu
FrendUch
dac trung cho su hâp phu trén câc hat không dông
nhât nhu câc keo dât [8].
Hê so hâp phu
KQM
=
K:f/CoM(%)^100

1.2.
Tong quan ve câc phuong phâp phân tich
luoTig
vet
HCBVTV trong moi
truârng.
Quy trînh phân tich lugng vêt HCBVTV thông thuông phài qua 5
burfc
nhu sa dô sau dây :
10
Chuân bi mâu
Chiet tâch
Làm giàu
Làm sach
Phân tich.
Trong dd câc khàu chiet tâch, làm giàu, làm sach ddng vai trô quan
trpng nhât [26,93]. Mue tiêu cùa phân Uch lugng vét HCBVTV là phât
triên câc
ky
thuât này dé mau phân
tich
dug'c chiét rùt hét,
dû
hàm lugng
dé do,
dû
sach, không gây càn
trô*
cho phép do, dp lâp lai cao, dong thô'i
phài dat hiêu quà kinh té, nghîa là phài phan dau giàm lugng mau dé giàm

tich. Két quà cuoi cùng cùa phép phân Uch phu thuôc truc tiép vào Unh dai
diên cùa mau. Mau phân Uch dugc lây tû mâu phông
thi
nghiêm.
Mô hînh lây mau dât duac trînh bky trén hînh 2. 20 thôi dât duông
kinh 5 cm
dug-c
chia
Ikm
3 phân doan, sâu
tù
0-10 cm, 10-20 cm vk 20-30
cm. Moi
lép
lây 2-4 kg. Câc diém lây mâu trong
mot
lô theo hînh
chiî
S
hoac
chû
X [48]. Trpn dèu, chia nhô dé cuoi cùng dugc 500g mau phông
thi nghiêm vk càn
dug-c
bào quàn trong tù
lanh
sâu
(-270C)
truôc
khi

màng té bko vk do dd 1km tâng su tiép xùc
giiîa mlu va
dung moi. Cd hai
phuong phâp chiet tâch kinh diên
Ik
chiet Soxhlet vk làc trén mây lac.
Chiét Soxhlet cho phép tâch hàu hét câc hoat
chat
ra khôi mau.
n
Hinh
2. Mô hînh lây mau dât.
Mlu hiên truông
(20 thôi, duông kinh 5 cm, sâu 30 cm)
l^
Chia thknh 3 dp sâu
(0-10,
10-20, 20-30 cm)
^
Trôn dèu
l^
Mau phông
thi
nghiêm
( 500g)
Hiêu quà cùa phuong phâp
\xuée
hét phu thuôc vko viêc
lua
chpn dung

moi
phân
eue
nhu
Metanol,
Axeton, Axetonitril thuông hay
dug-c su
dung hoac dug'c ket hgp
véi
câc dung
moi
phân
eue
yéu nhu Diclorometan, Dietyl
ete,
Etyl
axetat
-'
jf
' ^ ^
(*
Dé bè gay câc
lien
ket ion, cd thé thay the câc hat dat da dug'c Uch
diên bâng câc kation
dch
diên duong nhu
K"*",
Na"*",
NH4"*".

han dug'c trînh bày trên
hînh 3 [54].
Hinb
5.
Sa do chiét trang thâi
long
siéu toi han
(SFE)
Jt
-^
r-
g^
1.
Nguon C02
long,
2.
Bom,
3. Lô, 4. Van.
5.
Binh chiét, 6. Ông thùy tinh chûa mâu, 7.
Binh
hiing.
14
L2.2.2.
Mâu
nuc^c.
Giôi
han du lugng HCBVTV trong
nud-c
ngàm,

hoat
chat
dug'c
dânh giâ qua hê so phàn bo D hay chi so p
(p-value).
Chi
so p duac dinh
nghîa là
t^^
so nong dp cùa câu
tii
phân bo
gitïa
hai pha (pha phân eue
va
pha không phân eue) khi thê tich hai pha không bâng nhau. Quâ trinh chiét
dugc coi là dinh lugng néu 99.9% câu tû càn tâch dug'c
.chuyén
vào pha
hiïu
ca [91].
Chiét lông-lông dôi hôi phài
su
dung lugng mlu
Ichi,
tiêu tén dung
moi,
thôi gian. Câc dung
moi
it trôn lan

nàm gàn dây phuong
15
phâp chiét pha rân
(solid-phase
extraction) ra
dô^i,
mô ra triên vpng
moi
trong công tâc phân Uch
moi
truông.
b.
Phuong phâp chiet pha rân.
Nguyên tâc cùa phuong phâp là câc hgp
chat htïu
ca dug'c
gitî
lai khi
cho mau
nuôc
chày qua cpt cd chûa silicagel hoat Unh hoac dup'c bien
tinh bâng câch gàn lên bè mat câc nhdm alkyl,
phenyl,
xyanua Khoi
lugng chat hâp phu khoàng tû 50 mg dén 1000 mg. Sau khi hâp phu, chpn
dung
moi
nia giài thich hgp dé
rûa
giài

tien
hành phàn Uch hàng loat
va
giàm thôi gian phân Uch dâng kê
[112].
Phuong phâp chiét pha ràn,
su
dung ong Supelco dé phàn Uch
Simazine, Atrazine, Propazine
[112],
Sulfometron Metyl, Chlosufuron
[115]
trong câc mâu
nuôc
be mât.
G.A.Junk vk công tâc viên da
tien
hknh so sânh khà nàng tâch chiét cùa
ong
C-18
vk
nhu
a XAD
vdi mot
loat hgp chat
hûu
ca gôm thuoc trû cô
nhu Alachlor,
AlUazine
thuoc trû sâu clo

lap
lai cùa
phuang phâp chiét pha ràn thâp hon phuang phâp chiét lông-lông
su
dung
n-Hexan
va
Triclotrifloetane làm dung
moi
chiét.
Cà hai phuong phâp chiét long-long
va
chiét pha ràn dèu phài
tien
hành giân doan. Nghîa là quâ trinh tâch chiét, làm giàu
va
phân Uch tâch
rôi nhau.
De
giài quyét vân dé này phuang phâp
tien
cpt
(pre-column)
ra dôi,
ghép noi quâ trinh tâch chiet,
l^m
sach
va
phân Uch thành mot chu tnnh
lien

Nguyên tâc cùa
pbirong
phâp là : Mau dug'c bam tû bom C di vào
ong hap phu,
kich thuc^c
3,0 x 2,1 mm, chûa chat nhoi thich hgp. Tai dây,
câc hoat chat dug'c hâp phu trén
chat
nhoi nên
dug-c giû
lai trong ong. Thê
17
uch mâu bom qua ong tû 5-10 ml tùy thuôc vào nông dp. Ngûng bam
mau, khôi dpng bam B,
su
dung hê dung moi thich hgp, cd dp rûa giài
yéu
de
rûa sach ông hâp phu, loai bô tap
chat.
Xoay van, khai dpng bam
A dùng pha dpng dé chuyén toàn bô hgp
chat Uong
ông sang cpt phân Uch.
Hiên nay hang Shimadzu da cho ra dôi nhtîng thé hê mây sac
ky long
hiêu
suât
cao
ma

ûng
sau côt
(post-column).
Ky thuât phàn ûng sau côt dùng dé phân Uch lupng vét HCBVTV
nhdm carbamate, là
nhûng
hgp
chat
dé phân hùy nhiêt nén khd phân Uch
bàng sâc
ky
khi, hiêu ûng hâp thu tû ngoai thâp nên không thê
su
dung
detertor tû ngoai dé phân
tich ma
phài su dung detector huynh
quang[lll].
Nguyên tâc cùa phuang phâp
ta
: chat càn phân Uch dugc tâch Uong
cpt sac
ky
long, sau khi ra khoi cpt dup'c thùy phân trong
moi
truông
kiem dpng dé hinh thành goc amin. Goc amin phàn ûng
vôi
thuoc
thû

thdi
nhu càu kiêm soât ô nhiém
moi
truông, thuc phâm. Ba phuang phâp chinh cd thé xâc dinh dug'c hau hét
19
HCBVTV dang
su
dung hiên nay là sàc
ky
bàn mông, sàc
ky
khi
va
sâc
ky
long
hiêu suât cao. Ngoài ra, mot vài
chat
cd thê phàn tich bàng quang
phô hâp thu phân tû
UV-VIS,
nhung dôi hôi phài qua nhièu khâu làm sach
va
cd
giôi
han phât hiên thâp.
'
1.3.3.1.
Sàc ky
Ic^

binh
chûa dung
moi,
cd chieu cao
Idp
dung
moi
1cm. Dây
kin binh dé phât triên dung
moi.
Khi dung
moi
lan lên câch mép Uên bàn
mông 2 cm, dua ra ngoài,
chô*
bay hét dung moi.
Phim
lên bàn mông
thuoc thû dé nhân biét
chat
càn phân uch. Dung
moi
chay bàn mông
thuông là dung
moi hiîu
ca hay hon hgp dung moi
hûu
ca. Lua chpn hê
dung
moi

duôi
ânh dèn tû ngoai,
nhân biét câc
chat
qua vét màu nâu den.
Dung dich
p-Nitrobenzylpyridine,
Tetraetylenpentamine, Paladiclorua là
nhtîng thuoc thû thông dung
vôi
lân hûu ca dug-c
phim
lên bàn mông sau
khi oxi hda chùng trong hai Brome.
C6
nliièu
loai thuoc thû cho nhdm carbamate, nhung thuoc thû nhay là
p-Dinitro diazonium fluoborate pha trong Etanol. Sau khi chay bàn mông,
phun lên mot
Irfp
dung dich KOH.
Câc carbamate bi thùy phàn, phàn ûng
véi
p-Dimtro diazonium fluoborate
cho câc hgp
chat
phûc
hu5mh
quang màu hong.
à

trong tû 2-4 mm, dug-c nhoi dày bàng
mot
loai chat mang da
phù lên be mat
mot
Ic^
mông pha
long
tuong ûng
vôi
khoi lugng tû
0.1%
dén
25 7o
so
vôi chat
mang.
Cpt mao quàn cd chièu dài tû
10-10(hn,
duông kinh Uong 0,25-0,50
mm,
dup'c
trâng
Idp
mông lên thành cpt gom
chat
mang tâm pha tînh
hoac chi cd
1(^
phim pha tînh. Trên hînh 5 hiêu dièn thiét diên càt ngang

),
Hexametyldisilazan (HMDS).
Pha tînh ddng vai trô chmh trong viêc tao nên tuong tâc càn thiét dé
câc câu tû tâch ra khôi nhau. Su thay dôi pha tînh hoac câc thông so làm
viêc
se
ành huông dén
lue
tuong tâc gây
lén
su tâch.
Chat long
tâch (pha
tînh ) không duac phàn ûng bât thuân nghich
vdi khi
mang,
chat
mang rân
va
câu tû càn tâch. Pha tînh dug-c
su
dung dé phân Uch thuoc BVTV
thuông là câc dang polyme silicon cd tén
thuông
mai nhu DC-200, OV-
101,
OV-17,
QF-1,
SE-30,
SE-52, SE-54,